Travel Scope 70

ENGLISH
Travel Scope
Instruction Manual
Model 21035 Travel Scope 70
Model 21038 Travel Scope 50
Table of Contents
WSTĘP ..................................................................................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
MONTAś ....................................................................................................................................... 5
Statyw ................................................................................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
Mocowanie tubusu opyucznego na statywie......................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
Ręczna regulacja ................................................................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
MontaŜ okularu ..................................................................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
MontaŜ szukacza ......................................................................................................................... 7
Regulacja szukacza ............................................................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
PODSTAWY TELESKOPU .......................................................................................................... 8
Ostrość .................................................................................. Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
Obliczanie powiększenia ...................................................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
Obliczanie pola widzenia ........................................................................................................... 8
Wskazówki dotyczące obserwacji ........................................ Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
PODSTAWY ASTRONOMII ...................................................................................................... 10
System współrzędnych nieba .................................................................................................... 10
Ruch gwiazd.......................................................................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
OBSERWACJA NIEBA ........................................................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
Obserwacja księŜyca ............................................................. Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
Obserwacja planet ..................................................................................................................... 12
Obserwacja słońca ................................................................ Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
Obiekty głębokiego nieba ..................................................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
Warunki obserwacji .............................................................. Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
KONSERWACJA TELESKOPU ................................................................................................. 16
Dbałość o optykę................................................................... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki.
SPECYFIKACJA TECHNICZNA ……………………………………………………………...17
2
WPROWADZENIE
Gratulujemy Państwu zakupu przenośnego teleskopu Celestron Travel Scope! Teleskop przenośny Celestron Travel
Scope wyprodukowano z najwyŜszej jakości surowców, co zapewnia mu doskonałą stabilność i trwałość. Wszystkie
te cechy tworzą przyrząd, który dostarczy Państwu radości na całe Ŝycie, wymagając przy tym minimalnych
czynności konserwacyjnych.
Zakupiony przez Państwa model teleskopu zaprojektowano z myślą o podróŜach, stąd jego wyjątkowe zalety.
Teleskop Celestron Travel Scope to model przenośny o niewielkich rozmiarach i duŜych moŜliwościach
optycznych. Doskonale nadaje się do prowadzenia zarówno obserwacji naziemnych, jak i sporadycznych sesji
astronomicznych.
Na teleskop Celestron Travel Scope udziela się ograniczonej dwuletniej gwarancji. BliŜszych na ten temat
informacji prosimy szukać na stronie internetowej http://www.celestron.com.
Niektóre cechy teleskopu Celestron Travel Scope:
• Wykonanie wszystkich elementów optycznych ze szkła powlekanego dla uzyskania wyraźnego, ostrego obrazu.
• Nasadka kątowa pozwalająca na uzyskanie obrazu nieodwróconego dla zachowania prawidłowej orientacji
odwzorowania obserwowanego obiektu.
• MontaŜ horyzontalny pozwalający na precyzyjne i łatwe celowanie na zlokalizowane obiekty.
• Zmontowany fabrycznie aluminiowy, pełnowymiarowy statyw fotograficzny zapewniający stabilną bazę
obserwacyjną.
• Szybki i łatwy montaŜ, nie wymagający dodatkowych narzędzi.
• Teleskop wraz ze statywem mieści się w zwyczajnym plecaku podróŜnym.
Przed udaniem się w podróŜ po Wszechświecie warto poświęcić czas na dokładne zapoznanie się z niniejszą
instrukcją. Oswojenie się z teleskopem moŜe potrwać kilka sesji obserwacyjnych, dlatego warto mieć ją pod ręką aŜ
do czasu całkowitego opanowania obsługi przyrządu. Instrukcja zawiera szczegółowy opis wszelkich funkcji
teleskopu oraz potrzebne materiały i przydatne wskazówki, dzięki którym obserwacja będzie tak łatwa i przyjemna,
jak to tylko moŜliwe.
Teleskop został zaprojektowany w taki sposób, aby zapewnić Państwu wiele lat radości i owocnych obserwacji.
Niemniej istnieje kilka rzeczy, na które – ze względu na bezpieczeństwo zarówno Państwa, jak i sprzętu
oddawanego do Państwa rąk – naleŜy zwrócić uwagę jeszcze przed rozpoczęciem korzystania z teleskopu.
OstrzeŜenie
• Nigdy nie naleŜy ani gołym okiem, ani za pomocą teleskopu patrzeć prosto w słońce (o
ile nie dysponuje się odpowiednim filtrem słonecznym), poniewaŜ moŜe to doprowadzić
do trwałego i nieodwracalnego uszkodzenia oka.
• Nigdy nie naleŜy uŜywać teleskopu do rzutowania obrazu słońca na jakąkolwiek
powierzchnię, poniewaŜ wewnętrzny przyrost ciepła moŜe uszkodzić teleskop oraz wszelkie naleŜące do niego
akcesoria.
• Nigdy nie naleŜy korzystać ze słonecznych filtrów okularowych, ani z pryzmatu Hershela, poniewaŜ
wewnętrzny przyrost ciepła w teleskopie moŜe doprowadzić do skruszenia lub pęknięcia tych urządzeń, przez
co niefiltrowane światło słoneczne moŜe dotrzeć bezpośrednio do oka.
• Nigdy nie wolno pozostawiać teleskopu bez nadzoru, kiedy dostęp do niego mogą mieć dzieci lub osoby
dorosłe, nie zaznajomione z prawidłowym sposobem obsługi przyrządu.
3
1
2
3
4
5
11
10
9
6
7
8
Rysunek 1-1 Teleskop Celestron Travel Scope
1.
Soczewka obiektywu
7.
2.
3.
4.
Tubus optyczny teleskopu
Mocowanie szukacza
Nasadka kątowa obrazu
nieodwróconego
Okular
Pokrętło ostrości
8.
9.
10.
Manipulator przesuwania – ruch w wysokości
astronomicznej
Statyw
Pokrętło blokujące kolumny centralnej
Pokrętło utrzymania azymutu
11.
Platforma głowicy statywu
5.
6.
4
MONTAś
W niniejszym rozdziale znajdą Państwo wskazówki, jak złoŜyć teleskop
Celestron Travel Scope. Za pierwszym razem najlepiej jest składać przyrząd
w pomieszczeniu, aby łatwo było rozpoznać poszczególne części i zapoznać
się z procedurą prawidłowego montaŜu, jeszcze zanim wypróbuje się teleskop
na wolnym powietrzu.
Teleskop znajduje się w pudełku. Zawartość pudełka to: tuba optyczna,
statyw, nasadka kątowa obrazu nieodwróconego, okular 20 mm, okular 10
mm, szukacz 5x24 mm wraz z klamrą mocującą – wszystko zapakowane w
plecak podróŜny.
Rys. 2-1
Ustawianie statywu
1. Statyw jest juŜ złoŜony, dzięki temu jego ustawienie jest proste – rysunek 2-1.
Rysunek 2-1
2. Ustawiamy statyw w pozycji pionowej i rozkładamy jego nogi do pełnego rozstawu – rysunek 2-3.
3. Wysokość nóg statywu moŜna regulować do odpowiedniej długości. Najmniejsza moŜliwa wysokość to 16 '' (41
cm), a największa to około 49 '' (125 cm).
4. Aby podwyŜszyć statyw, naleŜy poluzować zaciski regulacji nóŜek statywu, znajdujące się po jego wewnętrznej
stronie na dole kaŜdej nogi (Rysunek 2-4), poprzez ich odblokowanie dla kaŜdego segmentu, odciągając je w
kierunku zewnętrznym. Po odblokowaniu zacisku maksymalnie rozstawić nogi statywu, a następnie zablokować
zaciski nóg statywu dla zachowania ustalonej pozycji. NaleŜy powtarzać tę procedurę dla poszczególnych
segmentów kaŜdej nogi aŜ do uzyskania wymaganej wysokości. Całkowicie rozłoŜony statyw przedstawiono na
rysunku 2-5. Wysokość po maksymalnym rozciągnięciu wszystkich segmentów wynosi około 42 '' (107 cm).
5. Aby jeszcze bardziej podwyŜszyć statyw, naleŜy skorzystać z pokrętła blokującego kolumny centralnej,
widocznego w dolnej części rysunku 2-6. Wystarczy obracać pokrętło w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek
zegara aŜ do jego poluzowania. Następnie przesunąć w górę głowicę statywu, a wówczas kolumna centralna
równieŜ przesunie się w górę. NaleŜy kontynuować przesuwanie do uzyskania wymaganej wysokości, a następnie
dokręcić pokrętło blokujące. Po przesunięciu kolumny centralnej do najwyŜszej moŜliwej wysokości, uzyskuje się
całkowitą wysokość – 49 '' (125 cm).
Rys. 2-3
Rys. 2-4
Rys. 2-5
5
Rys. 2-6
Mocowanie tuby optycznej teleskopu na statywie
Tubę optyczną teleskopu podłącza się do montaŜu za pomocą zacisku, znajdującego się w jej tylnej części (Rysunek
2-7) oraz platformy montaŜowej statywu (Rysunek 2-8). Przed rozpoczęciem całej procedury naleŜy się upewnić, Ŝe
wszystkie pokrętła statywu zostały zablokowane.
Rys. 2-7
Rys. 2-8
1. Zdjąć papier osłaniający tubę optyczną.
2. Poluzować prawe górne pokrętło (Rysunek 2-8), obracając je w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek
zegara. Dzięki temu moŜliwe jest odchylenie platformy statywu o 90º jak na rysunku 2-9. Po odchyleniu platformy
montaŜowej w górę naleŜy dokręcić pokrętło tak, aby pozostawała ona na miejscu.
3. Na Rysunku 2-10 widać tylną część tuby optycznej oraz platformę montaŜową wraz z miejscem ich wzajemnego
zamocowania.
4. PoniŜej środkowej części platformy statywu widoczne będzie (Rysunek 2-10) pokrętło ze śrubą ¼ x 20, solidnie
przytwierdzającej platformę do tuby optycznej teleskopu.
5. Śrubę ¼ x 20 moŜna umieścić w dowolnym z dwóch otworów wspornika mocującego tuby optycznej teleskopu
(nie jest istotne, który z nich zostanie uŜyty). Przytrzymując tubę optyczną, naleŜy drugą ręką dokręcać śrubę w
kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara do chwili zamocowania. Po wykonaniu opisanych czynności
zmontowany zestaw będzie wyglądał jak na Rysunku 2-11.
6. Na koniec naleŜy poluzować pokrętło platformy statywu i odpowiednio ją obniŜyć, a następnie dobrze dokręcić
pokrętło.
Rys. 2-9
Rys. 2-10
Rys. 2-11
Ręczne przesuwanie teleskopu
Teleskop Celestron Travel Scope łatwo nastawić na dowolny obiekt. Wysokość astronomiczną (góra-dół) reguluje
się za pomocą pokrętła manipulatora przesuwania (Rysunek 1-1). Azymut (prawo-lewo) moŜna kontrolować za
pomocą Pokrętła utrzymania azymutu (pokrętło widoczne na Rysunku 2-8 w lewym górnym rogu). Oba pokrętła
luzuje się, obracając je w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, a dokręca, obracając w kierunku
zgodnym z ruchem wskazówek zegara. Gdy oba pokrętła zostały poluzowane, łatwo jest znaleźć poszukiwane
obiekty (za pomocą szukacza, o którym krótko powiemy w dalszej części instrukcji), po ich odnalezieniu naleŜy na
powrót dokręcić pokrętła.
6
Mocowanie nasadki kątowej i okularu
Nasadka kątowa to pryzmat, który załamuje światło w kierunku prostopadłym do
drogi światła w teleskopie. Dzięki temu moŜliwe jest prowadzenie obserwacji w
wygodniejszej pozycji, niŜ gdyby trzeba było patrzeć na wprost. Nasadka teleskopu
Celestron Travel Scope daje obraz nieodwrócony; koryguje obraz, tak aby był
nieodwrócony w dół i odpowiednio ułoŜony w kierunku lewo – prawo, co bardzo ułatwia
prowadzenie obserwacji naziemnych. Nasadkę moŜna równieŜ obrócić do połoŜenia
najwygodniejszego dla uŜytkownika. Aby zamontować nasadkę kątową i okular:
1. Przed zamocowaniem okulara lub nasadki kątowej naleŜy upewnić się, Ŝe Ŝadna z
dwóch śrub skrzydełkowych, znajdujących się w tylnej części tuby teleskopu, nie dotyka
wylotu teleskopu, Ŝe z tylnego otworu teleskopu została zdjęta zakrywka oraz Ŝe zostały
zdjęte zakrywki równieŜ z cylindrów nasadki kątowej. Umieścić mniejszy koniec nasadki
kątowej jak najdalej w tylnym otworze tuby teleskopu (Rysunek 2-12), a następnie
dokręcić obydwie śruby skrzydełkowe.
2. Umieścić chromowaną końcówkę jednego z okularów w nasadce (Rysunek 2-13), a
następnie dokręcić śrubę skrzydełkową. Wykonując tę czynność, przed umieszczeniem
okulara naleŜy zwrócić uwagę, aby śruba skrzydełkowa nie dotykała nasadki.
Mocowanie szukacza
W celu zamontowania szukacza naleŜy:
1. Znaleźć szukacz (zamocowany w zacisku szukacza) – Rysunek 1-1.
2. Zdjąć nakrętki radełkowane znajdujące się na gwintach umieszczonych na tubie teleskopu –
Rysunek 2-14.
3. Zamocować zacisk szukacza, umieszczając go ponad gwintami wychodzącymi z tuby
optycznej, a następnie, przytrzymując nakrętki na gwintach, dokręcić je – Rysunek 2-15.
4. NaleŜy zwrócić uwagę, aby szukacz był ułoŜony w taki sposób, by soczewka o większej
średnicy była zwrócona w kierunku przodu teleskopu.
5. Zdjąć zakrywki znajdujące się na soczewkach na obu końcach szukacza.
Rys. 2-15
Wyrównywanie szukacza
Rys. 2-14
1. Odnaleźć odległy obiekt widoczny w dzień i wyśrodkować go w okularze o małym
powiększeniu (20 mm) teleskopu.
2. Spojrzeć przez szukacz (koniec szukacza zaopatrzony w okular) i odnaleźć ten sam obiekt,
3. Nie poruszając teleskopem, obracać śruby motylkowe znajdujące się przy zacisku szukacza do momentu, gdy
celownik zostanie wyśrodkowany na obiekcie wybranym za pomocą teleskopu.
4. JeŜeli obraz widoczny w szukaczu jest nieostry, naleŜy obrócić okular szukacza tak, aby obraz był wyraźny.
Uwaga: Obiekty widoczne w szukaczu są odwrócone w kierunku góra-dół i w tył.
Okular
Soczewka
Regulacja
Rys. 2-16
7
PODSTAWY OBSŁUGI
TELESKOPU
Ustawienie ostrości
Po odnalezieniu za pomocą teleskopu danego obiektu naleŜy obracać pokrętło ogniskowania aŜ obraz będzie ostry.
Aby zogniskować obiekt, połoŜony bliŜej niŜ ostatnio oglądane ciało niebieskie, naleŜy przekręcić pokrętło
ogniskowania w stronę okularu (to znaczy, w taki sposób, aby tuba skupiająca oddaliła się od czoła teleskopu). W
przypadku obiektów połoŜonych dalej naleŜy kręcić pokrętłem ogniskowania w drugą stronę. Aby uzyskać
naprawdę dokładne wyostrzenie, nigdy nie naleŜy patrzeć przez szklane szyby ani przedmioty emitujące fale
cieplne, takie jak asfaltowe parkingi.
UWAGA:
Przed rozpoczęciem obserwacji naleŜy zdjąć zatyczką z przedniej soczewki obiektywu.
UWAGA:
Jeśli nosisz okulary, moŜe się zdarzyć, Ŝe będzie konieczne ich zdjęcie przed obserwacją.
Obliczamy powiększenie
Mogą Państwo zmienić powiększenie teleskopu, po prostu zamieniając okular. Aby określić powiększenie
teleskopu, naleŜy po prostu podzielić długość ogniskowej teleskopu przez długość ogniskowej uŜytego okularu.
Wzór w postaci równania przedstawia się następująco:
Długość ogniskowej teleskopu (mm)
Powiększenie = -----------------------------------------------------Długość ogniskowej okularu (mm)
ZałóŜmy, Ŝe korzystają Państwo z okularu 25 mm. W celu uzyskania powiększenia po prostu dzielimy
długość ogniskowej teleskopu (na przykład długość ogniskowej teleskopu 114 wynosi 1000 mm) przez długość
ogniskowej okularu – 25 mm. Wynik dzielenia 1000 przez 25 to powiększenie o mocy 40.
Mimo Ŝe moc powiększenia jest zmienna, to kaŜdy przyrząd do obserwacji średniego nieba posiada ograniczenie w
postaci najwyŜszego uŜytecznego powiększenia. Ogólnie przyjętą zasadą jest na kaŜdy cal obiektywu moŜna
stosować powiększenie o mocy 60.
Przykładowo w przypadku modelu 80 średnica obiektywu wynosi 3.2'' (80 mm). PomnoŜenie 3.2 x 60 daje
maksymalne uŜyteczne powiększenie o mocy 192. Mimo Ŝe jest to maksymalne uŜyteczne powiększenie, to
większość obserwacji prowadzi się w powiększeniu od 20 do 35 na kaŜdy cal średnicy soczewki obiektywu, dla
modelu 80 powiększenie wynosi zatem od 64 do 112.
8
Określamy pole widzenia
Określenie pola widzenia ma duŜe znaczenie, gdy chce się poznać wielkość kątową obserwowanego obiektu. Aby
obliczyć rzeczywiste pole widzenia, naleŜy podzielić pozorne pole widzenia okularu (podane przez producenta
okularu) przez powiększenie. Wzór w postaci równania przedstawia się następująco:
Pozorne pole widzenia okularu
Rzeczywiste pole widzenia = -----------------------------------------------------Powiększenie
Jak widać, przed określeniem pola widzenia naleŜy obliczyć powiększenie. Korzystając z przykładu
zamieszczonego w poprzednim punkcie, moŜemy określić pole widzenia, korzystając z tego samego 25
milimetrowego okularu. Okular 25 mm posiada pozorne pole widzenia 56º. Podzielmy zatem 56º przez
powiększenie, które wynosi 40. Dzięki temu uzyskujemy rzeczywiste pole widzenia, które wynosi 1.4º.
Aby przełoŜyć stopnie na stopy w odległości 1000 jardów, co ma większy sens w przypadku obserwacji
naziemnych, naleŜy po prostu pomnoŜyć wynik przez 52.5. kontynuując nasz przykład, MnoŜymy pole kątowe 1.4º
przez 52.25. W ten sposób uzyskujemy szerokość pola wynoszącą 73.5 stopy w odległości tysiąca jardów. Pozorne
pole widzenia kaŜdego okularu moŜna znaleźć w Celestron Accessory Catalog (nr 93685).
Ogólne wskazówki co do prowadzenia obserwacji
Podczas pracy z dowolnym przyrządem optycznym, aby uzyskać moŜliwie najlepszy obraz, naleŜy pamiętać o kilku
waŜnych sprawach:
- Nigdy nie naleŜy patrzeć przez szybę. Szyby w domach mieszkalnych nie są idealne pod względem optycznym,
mogą zatem róŜnić się grubością w róŜnych miejscach okna. Ta nierówność moŜe wpłynąć i wpłynie na moŜliwości
ogniskowania teleskopu. W większości przypadków nie będzie moŜliwe uzyskanie naprawdę ostrego obrazu, choć
czasami moŜe się okazać, Ŝe obraz jest podwójny.
- Nigdy nie naleŜy patrzeć poprzez obiekty lub ponad obiektami, emitującymi fale cieplne. Dotyczy to asfaltowych
parkingów w upalne, letnie dni czy dachów budynków.
- Zamglone niebo, mgła czy mgiełka mogą sprawić, Ŝe uzyskanie właściwej ostrości obiektów naziemnych będzie
trudne. Widoczność szczegółów moŜliwych do zaobserwowania w takich warunkach jest znacznie słabsza. TakŜe
podczas fotografowania w takich warunkach, wykonany film moŜe wyjść nieco bardziej ziarnisty niŜ normalnie z
powodu mniejszego kontrastu i niedoświetlenia.
- JeŜeli noszą Państwa szkła korekcyjne (szczególnie okulary), mogą Państwo je zdjąć podczas patrzenia przez
okular. Jednak podczas korzystania z aparatu, zawsze powinni Państwo nosić szkła korekcyjne, aby obraz był
moŜliwie najlepiej wyostrzony. JeŜeli cierpią Państwo na astygmatyzm, to soczewki korekcyjne naleŜy nosić przez
cały czas.
9
PODSTAWY ASTRONOMII
Dotąd zajmowaliśmy się sposobem montowania teleskopu i metodami posługiwania się tym narzędziem. Jednak dla
pełniejszego zrozumienia zasad działania teleskopu warto poznać nieco nocne niebo. W tym rozdziale nauczymy się
podstaw astronomii obserwacyjnej, zapoznając się z informacjami na temat nocnego nieba.
Układ współrzędnych astronomicznych
Aby łatwiej odnaleźć obiekty na niebie, astronomowie posługują się układem współrzędnych astronomicznych,
przypominającym dobrze nam znany układ współrzędnych geograficznych, stosowany do określenia połoŜenia na
Ziemi. Układ współrzędnych astronomicznych równieŜ ma bieguny, południki, równoleŜniki oraz równik.
PrzewaŜnie są one stałe względem gwiazd na sferze niebieskiej.
Równik niebieski zatacza okrąg wokół Ziemi o długości 360º i oddziela północną półkulę niebieską od południowej.
Tak jak w przypadku równika ziemskiego, wartość określająca równik niebieski to 0º. W przypadku układu
współrzędnych geograficznych nazywalibyśmy ją szerokością, jednak w przypadku nieba określa się ją mianem
deklinacji – w skrócie DEC. RównoleŜniki niebieskie określa się zaleŜnie od odległości kątowej w górę lub w dół
równika niebieskiego. Dzieli się je na stopnie, minuty i sekundy łukowe. Odczyt deklinacji obiektu znajdującego się
na południe od równika niebieskiego zawiera znak minus (-) przed współrzędną, natomiast współrzędne określające
połoŜenie na północ od równika niebieskiego albo w ogóle nie posiadają znaku, albo zostają poprzedzone znakiem
plus (+).
Astronomicznym odpowiednikiem długości jest rektascensja, w skrócie R.A. Tak jak w przypadku południków
ziemskich, południki niebieskie rozciągają się pomiędzy dwoma biegunami i zostały oddzielone od siebie
przestrzenią o długości 15 stopni. Mimo Ŝe południki oddziela od siebie określona odległość kątowa, to ich
połoŜenie moŜna równieŜ mierzyć za pomocą jednostek czasu. Poszczególne południki na sferze niebieskiej
znajdują się godzinę od południków sąsiednich. Jako Ŝe Ziemia wykonuje pełen obrót co 24 godziny, liczba
południków równieŜ wynosi 24. Z tego powodu rektascensję określa się za pomocą jednostek czasu. Początek
układu współrzędnych został z góry określony – znajduje się w Gwiazdozbiorze Ryb, a połoŜenie tego południka
oznaczone zostało wartością 0 godzin, 0 minut i 0 sekund. Pozostałe punkty oznacza się zaleŜnie od opóźnienia (to
znaczy, ile czasu upłynęło) w stosunku do czasu, gdy punkt zerowy przechodził ponad głową obserwatora w
kierunku zachodnim.
Rys. 4-1
Widoczna z zewnątrz sfera niebieska z zaznaczeniem rektascensji i
deklinacji
10
Ruch gwiazd
Z dziennego ruchu Słońca na nieboskłonie zdaje sobie sprawę nawet przypadkowy obserwator. Ta dzienna
wędrówka nie wynika z ruchu Słońca, jak myśleli pierwsi astronomowie, ale z obracania się Ziemi. Obracanie się
Ziemi powoduje równieŜ ruch gwiazd, które w trakcie całkowitego obrotu Ziemi zakreślają wielkie koła. Wielkość
sferycznej drogi pokonywanej przez poszczególne gwiazdy zaleŜy od ich połoŜenia na niebie. Gwiazdy znajdujące
się w pobliŜu równika niebieskiego zataczają największe okręgi, wschodząc na wschodzie, a zachodząc na
zachodzie. Im dalej w kierunku bieguna północnego znajduje się punkt, wokół którego – jak się wydaje – gwiazdy
krąŜą, tym mniejsze są zataczane przez nie okręgi. Gwiazdy znajdujące się na równoleŜnikach w centrum nieba
wschodzą na północnym wschodzie, a zachodzą na północnym zachodzie. Gwiazdy, znajdujące się na dalekich
równoleŜnikach niebieskich pozostają zawsze ponad linią horyzontu, a nazywa się je okołobiegunowymi, poniewaŜ
nigdy nie wschodzą i nigdy nie zachodzą. Nigdy nie ujrzą Państwo, jak gwiazda zatacza pełne koło, poniewaŜ
światło słoneczne za dnia
sprawia, Ŝe światło gwiazdy
przestaje być widoczne.
Jednak część ruchu gwiazd
Gwiazdy widoczne w pobliŜu
po okręgu wokół regionu
okołobiegunowego
moŜna
północnego bieguna
zaobserwować za pomocą
astronomicznego
aparatu
fotograficznego
umieszczonego na statywie
po otworzeniu migawki na
parę godzin. Długotrwałe
wystawienie kliszy na słońce
ujawni półkola, biegnące
wokół bieguna (Niniejszy
opis ruchu gwiazd ma
równieŜ zastosowanie w
Gwiazdy widoczne blisko równika
przypadku
południowej
niebieskiego
półkuli, z tym Ŝe gwiazdy
znajdujące się na południe od
równika niebieskiego krąŜą
wokół
bieguna
południowego).
Gwiazdy widoczne przy patrzeniu
w kierunku przeciwnym do
bieguna północnego
Rys.4-2
Wszystkie gwiazdy pozornie krąŜą wokół biegunów niebieskich. Jednak pozorny
ruch jest róŜny w zaleŜności od obserwowanego punktu na sferze niebieskiej. W
pobliŜu północnego bieguna astronomicznego gwiazdy kreślą rozpoznawalne
okręgi, których środek znajduje się na biegunie (1). Gwiazdy znajdujące się w
pobliŜu równika niebieskiego równieŜ poruszają się wokół bieguna, jednak ich tor
przecina linia horyzontu. Gwiazdy te pozornie wschodzą na wschodzie, a
zachodzą na zachodzie (2). Patrząc w kierunku drugiego bieguna, wydaje się, Ŝe
gwiazdy kreślą krzywą bądź łuk w przeciwnym kierunku, kreśląc okręgi wokół
przeciwnego bieguna (3).
11
OBSERWACJA NIEBA
Po prawidłowym skonfigurowaniu teleskop jest gotowy do prowadzenia obserwacji. W niniejszym rozdziale
zawarte są wskazówki co prowadzenia obserwacji zarówno Układu Słonecznego, jak i obiektów głębokiego nieba, a
takŜe ogólnych warunków, które mają wpływ na moŜliwości obserwowania.
Obserwacja księŜyca
Często pojawia się pokusa patrzenia na księŜyc, gdy jest w pełni. W tym
czasie obserwowana powierzchnia jest całkowicie oświetlona, a jego
światło moŜe być zbyt mocne. W dodatku, w tej fazie moŜe nie być
moŜliwe uzyskanie wystarczającego kontrastu, o ile jakikolwiek
kontrast będzie moŜliwy.
Jednym z najlepszych okresów nadających się do obserwacji KsięŜyca
jest czas faz częściowych (pomiędzy pierwszą a trzecią kwadrą).
Wielkie połacie cienia odsłaniają wiele szczegółów na powierzchni
księŜyca. Przy małym powiększeniu będą mogli Państwo zobaczyć
większą część księŜycowej tarczy naraz. Zwiększenie mocy
(powiększenia) pozwoli się Państwu skupić na mniejszym obszarze.
Wskazówki dotyczące obserwacji księŜyca
W celu zwiększenia kontrastu i obserwacji szczegółów na powierzchni KsięŜyca naleŜy zastosować filtry
okularowe. Dobrze filtr Ŝółty wyraźnie zwiększa kontrast, a filtr obojętnej gęstości albo filtr polaryzujący znacząco
zredukuje całkowitą jasność powierzchni KsięŜyca oraz jej blask.
Obserwowanie planet
Do innych fascynujących celów naleŜy pięć planet widocznych gołym okiem.
Mogą Państwo zaobserwować wędrówkę Wenus w fazach podobnych do
księŜycowych. Mars moŜe odkryć sporo szczegółów, znajdujących się na jego
powierzchni oraz jedną, albo nawet obie polarne czapy. Będą mogli Państwo
ujrzeć pasy obłoków Jowisza oraz Czerwoną Plamę (o ile jest ona widoczna w
czasie prowadzenia obserwacji). Ponadto będą Państwo mogli zobaczyć
księŜyce Jowisza, jak krąŜą wokół tej ogromnej planety. Przy umiarkowanym
powiększeniu łatwo dostrzegą Państwo Saturna wraz z wspaniałymi
pierścieniami.
Wskazówki dotyczące obserwacji planet
• NaleŜy pamiętać, Ŝe warunki atmosferyczne stanowią zazwyczaj czynnik, ograniczający widoczność szczegółów
planet. Zatem naleŜy unikać obserwowania planet, gdy znajdują się nisko nad horyzontem lub znajdują się
bezpośrednio ponad źródłem promieniowania cieplnego, takim jak powierzchnia dachu, czy komin.
• W celu zwiększenia kontrastu i obserwacji szczegółów na powierzchni planet warto wypróbować filtry okularowe
Celestron.
Obserwacja słońca
Mimo Ŝe wielu astronomów amatorów często o niej nie pamięta, obserwacja Słońca moŜe być satysfakcjonująca i
przyjemna. PoniewaŜ jednak Słońce jest wyjątkowo jasne, podczas obserwacji naszej gwiazdy naleŜy podjąć
specjalne środki ostroŜności, aby nie uszkodzić ani oczy, ani teleskopu.
Nigdy nie rzutuj obrazu Słońca do wnętrza teleskopu, poniewaŜ we wnętrzu tuby optycznej moŜe nastąpić
straszliwy wzrost temperatury. MoŜe to doprowadzić zarówno do uszkodzenia teleskopu, jak i wszelkich
podłączonych do niego przyrządów.
Ze względu na bezpieczeństwo obserwacji naleŜy stosować filtr słoneczny Celestron, który zmniejsza natęŜenie
światła słonecznego, sprawiając, Ŝe moŜna bezpiecznie obserwować Słońce. Dzięki filtrowi mogą Państwo
podziwiać plamy na Słońcu podczas wędrówki po jego tarczy oraz flokuły, tworzące jasne ścieŜki w pobliŜu jego
brzegów.
12
Obserwacja obiektów głębokiego nieba
Obiekty głębokiego nieba to po prostu obiekty znajdujące się poza granicami Układu Słonecznego. NaleŜą do nich
skupiska gwiazd, mgławice planetarne, mgławice ciemne, gwiazdy podwójne oraz inne galaktyki poza naszą Drogą
Mleczną. Większość obiektów głębokiego nieba ma duŜą wielkość kątową. Dlatego aby je zobaczyć, wystarczy
małe lub średnie powiększenie. Pod względem obserwacyjnym są one zbyt słabo widoczne, aby moŜna było
zobaczyć kolory, które moŜna podziwiać na fotografach zrobionych techniką długiego naświetlania. Widoczne są
jako obiekty czarno-białe. A ze względu na niewielką jasność ich powierzchni naleŜy je oglądać z miejsca, gdzie
niebo jest ciemne. Zanieczyszczenie świetlne wokół rozległych obszarów miejskich skutecznie ukrywa większość
mgławic, co sprawia, Ŝe są one trudne, jeŜeli nie niemoŜliwe, do zaobserwowania. Filtry redukujące
zanieczyszczenie świetlne pomagają zmniejszyć jasność tła nieba, co zwiększa kontrast.
Wyszukiwanie gwiazd na niebie za pomocą „skakania po gwiazdach”
Jednym z powszechnie stosowanych sposobów poszukiwania obiektów głębokiego nieba jest tak zwane „skakanie
po gwiazdach” (ang. star hopping). Technika ta opiera się na wykorzystaniu najjaśniejszych gwiazd do
„doprowadzenia” obserwatora do danego obiektu. Aby wykorzystanie tej techniki zakończyło się powodzeniem,
warto znać pole widzenia teleskopu, za pomocą którego prowadzi się obserwacje. JeŜeli do prowadzenia obserwacji
za pomocą teleskopu Celestron Travel Scope stosują Państwo standardowy okular o średnicy 20 mm, to pole
widzenia teleskopu wynosi mniej więcej 20º. JeŜeli wiadomo, Ŝe obiekt znajduje się 3º od bieŜącego ustawienia
teleskopu, to po prostu naleŜy przesunąć jego połoŜenie o odległość nieco większą od pola widzenia. JeŜeli stosują
Państwo inny okular, to prosimy o zapoznanie się z podrozdziałem dotyczącym określania pola widzenia. poniŜej
przedstawiamy wskazówki, pozwalające na ustalenie połoŜenia dwóch popularnych obiektów.
Galaktyka Andromedy (Rysunek 5-1), oznaczana równieŜ symbolem M31, stanowi łatwy cel. Aby ją odnaleźć,
naleŜy:
1. Odszukać Gwiazdozbiór Pegaza – wielki kwadrat widoczny jesienią (we wschodniej części nieba, poruszający się
w kierunku punktu nad głową obserwatora) oraz w miesiącach zimowych (nad głową obserwatora, poruszający się
na zachód).
2. Zacząć od gwiazdy tworzącej róg północno-wschodni – Alfa (α) Andromedy.
3. Przesunąć teleskop jakieś 7º na północny wschód. UkaŜą się wówczas dwie gwiazdy o jednakowej jasności –
Delta (δ) i Pi (π) Andromedy, oddalone od siebie o jakieś 3º.
4. Następnie przemieścić teleskop w tym samym kierunku o kolejne 8º. Teraz powinny być widoczne kolejne dwie
gwiazdy – Beta (β) i Mi (µ) Andromedy, oddalone od siebie równieŜ o około 3º.
5. Teraz przesunąć teleskop 3º na północny zachód – o tę samą odległość co między obydwoma gwiazdami – oto
Galaktyka Andromedy.
Rys. 5-1
13
Przyswojenie sobie tej techniki zajmuje nieco czasu, a obiekty widoczne gołym okiem, w pobliŜu których nie
znajdują się gwiazdy, stanowią duŜe wyzwanie. Jednym z takich obiektów jest M57, sławna Mgławica Pierścień
(Rysunek 5-2). PoniŜej znajdą Państwo wskazówki, jak ją znaleźć:
1. Odnaleźć Gwiazdozbiór Lutni – niewielki równoległobok widoczny w miesiącach letnich i jesiennych.
Gwiazdozbiór Lutni łatwo dostrzec, poniewaŜ zawiera on jasną gwiazdę – Wegę.
2. NaleŜy zacząć od gwiazdy Wega – Alfa (α) Lutni, a następnie w celu odnalezienia równoległoboku przesunąć
teleskop kilka stopni na południowy wschód. Cztery gwiazdy tworzące tę figurę geometryczną charakteryzują się
podobną jasnością, dzięki temu łatwo je zobaczyć.
3. Odnaleźć gwiazdy równoległoboku wysunięte najdalej na południe – Beta (β) i Gamma (γ) Lutni.
4. Wycelować w punkt znajdujący się dokładnie w połowie drogi między dwoma gwiazdami.
5. Przesunąć teleskop pół stopnia w kierunku gwiazdy Beta (β) Lutni, pozostając na linii łączącej obie gwiazdy.
6. Spojrzeć przez teleskop; Mgławica Pierścień powinna znajdować się w polu widzenia. Wielkość kątowa
Mgławicy Pierścień nie jest znaczna, dlatego trudno ją dostrzec.
7. Jako Ŝe Mgławica Pierścień jest obiektem słabo widocznym, aby ją zobaczyć, naleŜy zastosować „zerkanie”.
„Zerkanie” to technika, polegająca na patrzeniu nieco poza obserwowany obiekt. Zatem podczas obserwacji
Mgławicy Pierścień naleŜy wyśrodkować ją w polu widzenia, a następnie spojrzeć w bok. Dzięki temu światło
obserwowanego obiektu zostanie zarejestrowane przez receptory oka reagujące na biel i czerń, zamiast padać na
stoŜki reagujące na kolor (NaleŜy pamiętać, aby obiekty słabo widoczne starać się oglądać z miejsca
zaciemnionego, z dala od świateł ulicy czy miasta. Oko przeciętnie potrzebuje około 20 minut na pełne
dostosowanie się do ciemności. Dlatego, aby zachować zdolność nocnego widzenia, naleŜy zawsze uŜywać
latarki z czerwonym filtrem.
Te dwa przykładu powinny wyjaśnić Państwu, w jaki sposób odnajdywać obiekty głębokiego nieba. Aby
wykorzystać tę metodę do odnalezienia innych obiektów, naleŜy zajrzeć do atlasu gwiazd, a następnie
odnaleźć wybrany obiekt, korzystając z gwiazd widocznych gołym okiem.
LYRA
VEGA
The Ring Nebula
Rys. 5-2
14
Warunki prowadzenia obserwacji
Warunki do prowadzenia obserwacji mają istotny wpływ na to, co moŜna zobaczyć za pomocą teleskopu w czasie
sesji obserwacyjnej. Do warunków naleŜy przezroczystość, jasność nieba i widoczność. Zrozumienie warunków
obserwacji oraz skutków, jakie wywierają na prowadzeniu obserwacji pomoŜe moŜliwie najlepiej wykorzystać
teleskop.
Przezroczystość
Przezroczystość to czystość atmosfery, na którą wpływ mają chmury, wilgoć i wszelkie inne cząsteczki znajdujące
się w powietrzu. Grube cumulusy są całkowicie nieprzezroczyste, podczas gdy cirrusy mogą być cienkie, co
pozwala przebić się światłu z najjaśniejszych gwiazd. Niebo zamglone pochłania więcej światła niŜ niebo czyste, co
sprawia, Ŝe obiekty emitujące mało światła są trudniejsze do obserwacji i zmniejsza kontrast jaśniejszych obiektów.
Aerozole wpuszczane do wyŜszych warstw atmosfery wskutek wybuchów wulkanów równieŜ mają wpływ na
przezroczystość. Najlepsze warunki występują wtedy, gdy nocne niebo jest czarne jak atrament.
Jasność nieba
Ogólna jasność nieba, wynikająca ze światła KsięŜyca, zórz, naturalnej poświaty niebieskiej oraz zanieczyszczenia
świetlnego mają znaczący wpływ na przezroczystość. ChociaŜ nie jest to problemem w przypadku jaśniejszych
gwiazd czy planet, to jasne niebo zmniejsza kontrast odległych mgławic, co sprawia, Ŝe ich obserwacja jest trudna,
jeśli nie wręcz niemoŜliwa. Aby maksymalnie zwiększyć moŜliwości oglądania, naleŜy ograniczyć czas obserwacji
obiektów głębokiego nieba do bezksięŜycowych nocy z dala od zanieczyszczeń świetlnych, powstających wokół
rozległych obszarów miejskich. Dzięki filtrom redukującym zanieczyszczenie świetlne moŜna zwiększyć
moŜliwości oglądania obiektów głębokiego nieba poprzez eliminację niechcianego światła i przepuszczanie światła
pochodzącego z pewnych obiektów głębokiego nieba. Z drugiej strony moŜna obserwować planety i gwiazdy w
strefach zanieczyszczenia świetlnego, gdy KsięŜyc jest niewidoczny.
Widoczność
Widoczność określa stabilność atmosfery, która ma bezpośredni wpływ na liczbę moŜliwych do zaobserwowania
drobnych szczegółów odległych obiektów. Powietrze naszej atmosfery działa jak soczewka, która załamuje i
zniekształca przychodzące promienie świetlne. Stopień załamania zaleŜy od gęstości powietrza. Zmieniające się
warstwy temperatury mają róŜną gęstość, dlatego w róŜnym stopniu załamują światło. Promienie świetlne,
pochodzące z tych samych obiektów, docierają do nas nieco przesunięte, tworząc niedoskonały czy zamazany obraz.
Te zaburzenia atmosferyczne są róŜne w róŜnych porach i miejscach. Porównanie ilości powietrza w atmosferze do
obiektywu określa widoczność. Przy dobrej widoczności na jaśniejszych planetach, takich jak Jowisz czy Mars,
moŜna zaobserwować wspaniałe szczegóły, a gwiazdy widać jako wyraźne punkty. Przy słabej widoczności obrazy
są zamazane, a gwiazdy widać jako plamki.
Opisane tu warunki mają znaczenie zarówno w przypadku obserwacji wzrokowych, jak i fotograficznych.
Rys. 5-3
Rysunek 5-1. Widoczność bezpośrednio wpływa na jakość obrazu. PowyŜsze rysunki przedstawiają punktowe źródła światła (to
znaczy, gwiazdy) przy złej (po lewej), średniej oraz doskonałej widoczności (po prawej). Najczęściej widoczność sprawia, Ŝe
jakość obrazu kształtuje się gdzieś pomiędzy tymi ekstremalnymi przypadkami.
15
KONSERWACJA TELESKOPU
ChociaŜ teleskop nie wymaga wielu czynności konserwacyjnych, to jednak naleŜy pamiętać o kilku rzeczach, dzięki
którym teleskop zawsze będzie działał doskonale.
Dbałość o optykę i jej czyszczenie
Czasem pył oraz wilgoć mogą pojawić się na obiektywie teleskopu. W czasie czyszczenia jakichkolwiek
przyrządów naleŜy zachować szczególną ostroŜność, aby nie uszkodzić optyki.
JeŜeli pył pojawił się na płytce korekcyjnej, to naleŜy usunąć go pędzelkiem (z wielbłądziego włosia) lub
strumieniem powietrza z puszki spręŜonym powietrzem. NaleŜy skierować strumień pod kątem na soczewkę na
mniej więcej dwie do czterech sekund, Potem naleŜy zastosować roztwór do czyszczenia powierzchni optycznych
oraz białą bibułę w celu usunięcia wszelkich pozostałych zanieczyszczeń. Następnie nawilŜyć bibułę roztworem, a
potem przyłoŜyć ją do soczewki. Leciutko przyciskając bibułę, wykonywać ruchy skierowane od środka soczewki
do brzegów. NIE naleŜy wykonywać ruchów kołowych!
MoŜna zastosować kupne rozwiązanie do czyszczenia soczewek lub sporządzić własne. Dobrym roztworem
czyszczącym jest alkohol izopropylowy, zmieszany z wodą destylowaną. Roztwór powinien zawierać 60% alkoholu
izopropylowego oraz 40% wody destylowanej. MoŜna teŜ płynu do mycia naczyń rozcieńczonego w wodzie (kilka
kropel płynu na litr wody).
Aby ograniczyć konieczność czyszczenia teleskopu, po zakończeniu korzystania z instrumentu naleŜy na powrót
umieścić osłony na soczewki.
16
Specyfikacja
Model # 21035
Optical Design
Aperture
Focal Length
Focal Ratio
Optical Coatings
Finderscope
Diagonal
Refractor
70mm (2.8")
400mm
f/5.7
Fully Coated
5x24
Erect Image - 45° 1.25"
Eyepieces
20mm 1.25" (20x)
10mm 1.25" (40x)
Apparent Field of View
20mm @ 50°
10mm @ 50°
Angular Field of View
20mm @ 2.5°
10mm @ 1.3°
Linear Field of View -- ft/1000yards /
m/1000meters
20mm @ 131/44
10mm @ 67/22
Near Focus w/20mm Eyepiece
19' (5.8m)
Mount
Altitude Locking Knob
Azimuth Locking Knob
Altazimuth (Photo Tripod)
Yes
No
Highest Useful Magnification
Limiting Stellar Magnitude
Resolution -- Raleigh (arc seconds)
Resolution -- Dawes Limit " "
Light Gathering Power
168x
11.7
1.98
1.66
100x
Optical Tube Length
Telescope Weight
17" (43cm)
3.3# (1.5Kg)
Note: Specifications are subject to change without notice or obligation.
17
Celestron
2835 Columbia Street
Torrance, CA 90503 U.S.A.
Tel. (310) 328-9560
Fax. (310) 212-5835
Website: www.celestron.com
Copyright 2009 Celestron
All rights reserved.
(Products or instructions may change without notice or obligation.)
Item # 21035-INST - Rev.2 090808
Printed in China
$10.00
01-09