Wharfedale
EVOLUTION^2-40
HI-FI Zespo³y g³oœnikowe 4000-6000 z³
Wœród wielu uk³adów dwuipó³dro¿nych, jakie spotykaliœmy, co
równie¿ widaæ w aktualnie testowanej grupie tego typu konstrukcji,
Evolution^2-40 jest kolumn¹ zwracaj¹c¹ uwagê swoj¹
ponadprzeciêtn¹ wysokoœci¹. Razem z coko³em, kolumna osi¹ga
110 cm wysokoœci.
52
sierpieñ 2006
I
jest to uk³ad klasycznie skonfigurowany, z wysokotonowym
umieszczonym najwy¿ej; w dodatku, dziêki zastosowaniu
w jego konstrukcji miniaturowego uk³adu magnetycznego,
przetwornik ten znajduje siê skrajnie wysoko, przy samej górnej
krawêdzi obudowy. Ostatecznie wiêc Ÿród³o wysokich tonów bêdzie znajdowa³o siê powy¿ej poziomu uszu normalnie siedz¹cego
s³uchacza, co zdarza siê rzadko, i choæ wcale nie jest niebezpieczne, to jednak spowoduje podniesienie sceny dŸwiêkowej. BliŸniaczy uk³ad takich samych g³oœników, z tak¹ sam¹ zwrotnic¹ (czego
mo¿emy siê dowiedzieæ z samej instrukcji!), tylko ¿e w mniejszej
obudowie, zastosowano w modelu Evo^2-30. Przy takiej samej
szerokoœci i g³êbokoœci, jest on wiêc ni¿szy – i maj¹c wysokoœæ
90-cm, ustawia nam g³oœnik wysokotonowy na bardziej standardowym poziomie. Akustyczna przewaga Evo^2-40 nad Evo^230 polega wiêc na uzyskaniu ni¿szej dolnej czêstotliwoœci granicznej, dziêki stworzeniu g³oœnikowi niskotonowemu warunków pracy s³u¿¹cych temu celowi (w³aœnie jego komora ulega w Evo^2-40
powiêkszeniu), natomiast obietnica nieco wy¿szej mocy, jak¹
sk³ada producent (150W wobec 125W dla Evo^2-30), nie ma
uzasadnienia – wrêcz przeciwnie, wiêksza obudowa prowokuje
g³oœnik do pracy z wiêkszymi amplitudami (przy takim samym
poziomie sygna³u wejœciowego).
W serii Evolution s¹ jeszcze dwie konstrukcje dwudro¿ne wolnostoj¹ce Evo^2-20 i podstawkowe Evo^2-8 i Evo^2-10,
centralny Evo^2-Centre i naœcienny surroundowy Evo^2-DFS.
Ka¿da z testowanych konstrukcji, w ramach nominalnie uk³adu dwuipó³dro¿nego, wprowadza w³asne, specyficzne rozwi¹zania. Phonar stosuje ró¿nej wielkoœci g³oœniki niskotonowy i niskoœredniotonowy; w przypadku Triangle mamy do czynienia z g³oœnikami tej samej wielkoœci, ale istotnie ró¿ni¹cymi siê konstrukcj¹
– jeden jest bardziej “wyprofilowany” jako niskotonowy, drugi
jako nisko-œredniotonowy, ale obydwa pracuj¹ w podobnie strojonych bas-refleksach, co pomaga w skoordynowaniu ich charakterystyk fazowych w zakresie niskich czêstotliwoœci. W Evo 40^2
posuniêto siê jeszcze dalej – g³oœniki niskotonowy i nisko-œredniotonowy nie tylko s¹ ró¿ne (chocia¿ tej samej wielkoœci), ale
i pracuj¹ w zupe³nie ró¿nych komorach – niskotonowy w uk³adzie rezonansowym bas-refleks, nisko-œredniotonowy w komorze zamkniêtej. To kusz¹ca, chocia¿ najbardziej ryzykowna propozycja. Jak wiemy, bas-refleks, opisuj¹c go najogólniej, pozwala
osi¹gn¹æ ni¿sz¹ czêstotliwoœæ graniczn¹ i wy¿sz¹ efektywnoœæ
w zakresie niskich czêstotliwoœci. Obudowa zamkniêta, w zamian,
charakteryzuje siê lepszymi charakterystykami impulsowymi. Niektórzy konstruktorzy s¹ zdania, ¿e ³¹czenie dwóch zupe³nie ró¿nych uk³adów rezonansowych (g³oœnik w obudowie zamkniêtej to
te¿ uk³ad rezonansowy) pozwala ³¹czyæ ich zalety, a redukowaæ
wady. Przyjmuj¹c takie za³o¿enie, w drugim kroku wyra¿aj¹ przekonanie, ¿e bas-refleks lepiej pasuje do wyspecjalizowanego g³oœnika maj¹cego zadanie przetwarzaæ tylko niskie czêstotliwoœci,
a obudowa zamkniêta - do nisko-œredniotonowego. Tak rodzi siê
pozornie jeszcze wcale nieskomplikowany, ale faktycznie bardzo
kapryœny uk³ad, w którym pracuj¹ podsystemy o bardzo ró¿nych
charakterystykach, których wzajemne dostrojenie musi byæ bardzo precyzyjne, a nie mo¿e byæ dzie³em przypadku – dlatego
równie¿ tego typu kombinacjê odradzamy amatorom.
Zespo³y g³oœnikowe 5000 z³ HI-FI
Zwrotnica jest
podzielona miêdzy dwie
p³ytki, ale w tym
przypadku s¹siaduj¹
ze sob¹ filtry g³oœnika
wysokotonowego
i nisko-œredniotonowego,
a odseparowano filtr
g³oœnika niskotonowego,
z najwiêksz¹ cewk¹,
która mog³aby wp³ywaæ
na indukcjê mniejszych.
W Evo^2-40 pierwsza
czêstotliwoœæ podzia³u,
w odró¿nieniu od
konstrukcji Phonara
i Triangle, jest bardzo
niska – 150Hz. G³oœnik
niskotonowy ma jasno
postawione zadanie
– daæ z siebie bas.
G³oœnik nisko-œredniotonowy, przede wszystkim na skutek pracy w systemie zamkniêtym,
wykorzystuje znacznie mniejsz¹ czêœæ obudowy
– komorê o objêtoœci 15 litrów. G³oœnik niskotonowy ma do dyspozycji bas-refleks o objêtoœci
37 litrów. Ciekawie wykonano podzia³ miêdzy
komorami. Pozioma przegroda, wstawiona na
wysokoœci pomiêdzy g³oœnikami niskotonowym
a nisko-œredniotonowym, pozostawi³aby temu
drugiemu zbyt ma³¹ objêtoœæ. W takiej sytuacji,
w wiêkszoœci konstrukcji przegroda zosta³aby
pochylona – bieg³aby w kierunku tylnej œcianki
ukoœnie w dó³. Jednak prawdopodobnie na skutek nierównoleg³oœci bocznych œcianek,
w Evo^2-40 ³atwiej by³o wykonaæ tê przegrodê
w trzech czêœciach, ale ustawionych prostopadle. Najpierw wiêc, bezpoœrednio za frontem, miêdzy g³oœnikami, jest pozioma pó³ka, potem element pionowy (biegn¹cy w dó³), i znowu poziomy.
Mimo ¿e poziome pó³ki s¹ równoleg³e do œcianek
dolnej i górnej, równie¿ taka aran¿acja przegrody, dziêki zró¿nicowaniu odleg³oœci od ró¿nych
elementów przegrody do przeciwleg³ych œcianek, mo¿e prowadziæ do redukcji fal stoj¹cych.
Pomaga te¿ temu coraz bardziej popularna
nierównoleg³oœæ biegn¹cych ³ukiem bocznych
œcianek, które zostawiaj¹ tylnemu panelowi ju¿
niewiele roboty – ma on mniej ni¿ 10-cm szerokoœci, co by³o te¿ dobrym pretekstem dla zaprojektowania oryginalnego terminalu przy³¹czeniowego, w którym efektowne i solidne trzpienie
ustawione s¹ naprzemiennie. Czy jest to bardzo
praktyczne, nie jestem przekonany, zastanawia³em siê nad niebezpieczeñstwem zwarcia, ale na
szczêœcie brak zwor, który mo¿e wywo³aæ pewn¹ dezorientacjê i spowodowaæ b³¹d w pod³¹czeniu, automatycznie odsuwa te¿ groŸbê elektrycznego zwarcia dodatnich biegunów.
Do obudowy przykrêcamy cokó³ – ca³kiem
niebanalny, stalowy, o krawêdziach biegn¹cych
faliœcie, i z ty³u wychodz¹cych poza obrys obudowy, tak ¿e dwa tylne kolce s¹ rozstawione podobnie szeroko jak przednie, i kolumna stoi stabilnie. Niestety, coko³ów tych nie widaæ na naszych
zdjêciach, bo na etapie sesji zdjêciowej pozosta³y
niedostrze¿one i pozostawione w opakowaniu.
Przednia œcianka kolumny te¿ nie jest p³aska,
ale zaokr¹glona du¿ym ³ukiem. W œlad za tym
masywne, metalowe, odlewane pierœcienie, które przykrywaj¹ kosze g³oœników (równie¿ odlewanych z metali lekkich), s¹ podobnie wygiête.
Do dolnego g³oœnika “podczepiono” tunel basrefleks, a w górn¹ krawêdŸ obudowy “wgryz³a
siê” ³adna oprawa g³oœnika wysokotonowego
(25-mm tekstylna kopu³ka) - wygl¹daj¹cego tam
ciekawie, ale i dostatecznie dyskretnie, dziêki
ma³ym wymiarom, mo¿liwym z kolei na skutek
zastosowania magnesu neodymowego. Wszystkie te dodatki maj¹ zsynchronizowany kolor (stalowo-ciemnoszary, matowy).
Maskownica jest bardzo cienka i przylegaj¹ca
do frontu, wiêc mo¿na mieæ nadziejê, ¿e nie
wnosi zbyt wielu problemów akustycznych.
No i do tego naturalny fornir na wszystkich
œciankach – w sumie Evo^2-40 prezentuj¹ siê
bardzo okazale i elegancko. Przez ca³y ten test
(mam na myœli wszystkich dwanaœcie konstrukcji,
od numeru majowego) napotkanie naturalnych
oklein komentowa³em jako godne uznania zawy¿anie poziomu, a stosowanie oklein winylowych
jako rozwi¹zanie standardowe. Jak siê teraz okazuje, nie mia³em racji. Policzy³em, ¿e wœród 12
modeli wiêkszoœæ (siedem, w tym wszystkie trzy
w tym odcinku) mia³o okleinê naturaln¹. No có¿,
skoñczy³em SGH jeszcze wtedy, kiedy nazywa³a
siê SGPiS, czyli mia³a w nazwie statystykê. I oczywiœcie podlegam lustracji.
sierpieñ 2006
53
O
R
A
T
O
R
I
U
M
HI-FI Zespo³y g³oœnikowe 4000-6000 z³
Autorzy katalogu Wharfedale czuj¹ odpowiedzialnoœæ wystêpowania pod szyldem “najs³ynniejszych brytyjskich zespo³ów g³oœnikowych”
i jako jedyni w tym teœcie rzetelnie podaj¹ informacjê o impedancji znamionowej. Evo^2-40 na
papierze i w rzeczywistoœci s¹ 6-omowe, minima
impedancji niedalekie 100Hz lokuj¹ siê na poziomie ok. 5 omów (rys. 1). Od razu spojrza³em na
deklarowan¹ efektywnoœæ – Wharfedale podaje
89dB, podczas gdy w naszych pomiarach uzyskaliœmy 88dB. Ró¿nica ju¿ nieistotna, a bardziej istotne jest, ¿e Wharfedale jako jeden z bardzo
nielicznych producentów decyduje siê ujawniæ
prawdê o tym, ¿e jego kolumny, tak jak 99% innych na rynku, wcale nie siêgaj¹ poziomu 90dB.
Ale prawie wszyscy inni podaj¹ przynajmniej
dziewiêædziesi¹t, no bo jak to wygl¹da: osiemdziesi¹t z czymœ tam...
Charakterystyka przetwarzania (rys. 2) za
wzorcow¹ uchodziæ nie mo¿e. Sytuacjê mo¿na
opisaæ nastêpuj¹co: zakres œrednio-wysokotonowy le¿y ok. 3dB poni¿ej poziomu odtwarzania
niskich czêstotliwoœci, a przejœcie miêdzy niskimi
a œrednimi, a mo¿e ju¿ “niski œrodek”, w ka¿dym
razie okolice 500Hz, s¹ dodatkowo os³abione.
Gdyby nie ta lokalna niedyspozycja, to charakterystykê mo¿na by zmieœciæ w polu +/-2,5dB.
Rys. 3 pokazuje zjawisko oczekiwane – na
osiach innych ni¿ oœ g³ówna, czyli w naszym pomiarze pod k¹tami 15O i 30O w p³aszczyŸnie poziomej, obni¿a siê ciœnienie wysokich tonów.
A skoro na osi g³ównej nie widaæ by³o nawet lekkiego wyeksponowania tego zakresu, to raczej
nie mo¿emy sobie ju¿ pozwoliæ na ¿adne straty,
i kolumny nale¿y ustawiæ wycelowane wprost na
miejsce ods³uchowe. Tylko przy 16kHz widaæ
podbicie, co prawda znacznie l¿ejsze ni¿ w przypadku tubowego wysokotonowego z Triangli, ale
rzadko spotykane przy kopu³kach tekstylnych.
Ostatecznie jednak, dziêki temu, wysokich tonów jest choæ odrobinê wiêcej...
Maskownica, mimo ¿e na cienkiej ramce, nie
pozostaje bez wp³ywu na charakterystykê (rys.
4), i chocia¿ nie jest to wp³yw rujnuj¹cy, to przecie¿ szkoda nam ka¿dego decybela w zakresie
wysokotonowym, a jest on przez maskownicê
lekko t³umiony.
rys. 2. Evo ^2−40, charakterystyka przetwarzania w całym pasmie.
rys. 1. Evo ^2−40, charakterystyka modułu impedancji.
rys. 4. Evo ^2−40, charakterystyki przetwarzania w zakresie
średnio−wysokotonowym, wpływ maskownicy.
Impedancja znamionowa [Ω]*
Efektywność (2,83V/1m) [dB]*
Moc znamionowa [W] **
Wymiary (WxSxG) [cm]
6
88
150
111x23x40
G³oœniki niskotonowy i nisko-œredniotonowy
od ty³u s¹ do siebie podobne,
w istocie jednak znacznie siê ró¿ni¹
i pe³ni¹ odmienne role.
L
A
B
* wartości zmierzone, ** wg danych producenta,
54
sierpieñ 2006
rys. 3. Evo ^2−40, charakterystyki przetwarzania
w zakresie średnio−wysokotonowym, na osiach 00, 150, 300
w płaszczyźnie poziomej.
rys. 5. Evo ^2−40, charakterystyki przetwarzania
w zakresie niskich częstotliwości.
Charakterystyki zmierzone w zakresie niskich czêstotliwoœci s¹ wielk¹ zagadk¹ (rys. 5).
Przecie¿ to górny g³oœnik, nisko-œredniotonowy,
pracuje w komorze zamkniêtej, co wynika zarówno z firmowego opisu konstrukcji, jak i naszych oglêdzin rozkrêconej obudowy, wiêc dlaczego na jego charakterystyce pojawia siê basrefleksowe odci¹¿enie (przy ok. 28Hz), a na charakterystyce niskotonowego jest ono zupe³nie
œladowe? Przez chwilê podejrzewa³em, ¿e g³oœniki zosta³y Ÿle pod³¹czone do zwrotnicy, ale
z notatek dotycz¹cych pomiarów wynika, ¿e jednak “górny” idzie ze swoim przetwarzaniem wy¿ej, a “dolny” jest t³umiony. Mo¿e równoczeœnie
i my pope³niliœmy b³¹d oznaczaj¹c poszczególne
pomiary? Ma³o prawdopodobne, byæ mo¿e zagadkê uda³oby siê rozwik³aæ powtarzaj¹c pomiary, ale kolumny zosta³y oddane, i sprawa zamkniêta, czyli otwarta.
Zespo³y g³oœnikowe 4000-6000 z³ HI-FI
O
D
S
£
U
C
H
K
oniec wieñczy dzie³o – dziêki porz¹dkowi
alfabetycznemu, a wiêc w pewnym sensie
przez przypadek, kolumny Wharfedale opisywane s¹ jako ostatnie. Przypadek ten zrz¹dzi³ te¿,
¿e wyst¹pi³y one obok Phonara i Triangle. Wydawa³oby siê, ¿e w takim towarzystwie wci¹¿ mo¿na zab³ysn¹æ, jednak po ods³uchach P5 i Altea
wiedzia³em, ¿e Evo^2-40 nie bêd¹ mia³y ³atwego zadania... I w pewnych aspektach brzmienie
Wharfedale rzeczywiœcie nie doszlusowuje do
poziomu kolegów z grupy. Ale te¿ pod wzglêdem dynamiki, analitycznoœci, szybkoœci, a przede wszystkim ¿ywoœci i zadziornoœci – w obydwu przypadkach realizowanej inaczej, ale z doskona³ym efektem – by³y to jedne z najbardziej
zdecydowanych kolumn w tym teœcie, i w tym
kontekœcie dodaæ do nich wypada jeszcze bezceremonialne, naturalistyczne Cabasse Moorea.
Wróæmy do Wharfedale Evo^2-40. S¹ one uszyte na inn¹ miarê – dŸwiêku bardziej miêkkiego,
zaokr¹glonego, ale w specjalny sposób przyrz¹dzonego tak, aby nie popad³ w marazm i nijakoœæ. Evo przede wszystkim nie atakuj¹ detalami
i konturami, jednak w samej barwie i tonacji nie
s¹ zbyt asekuracyjne, przede wszystkim dziêki
wyraŸnemu podawaniu zakresu œrednich czêstotliwoœci. Jest te¿ coœ szczególnego w rysowaniu sceny – prawdopodobnie to pozycja g³oœnika
wysokotonowego blisko samej górnej krawêdzi
wysokiej obudowy powoduje lokalizowanie wielu pozornych Ÿróde³ na doœæ nietypowej, du¿ej
wysokoœci. Nie wyrobi³em sobie zdania, czy jest
to korzystne dla naturalnoœci, czy nie – to raczej
kwestia przyzwyczajenia, a tak¿e, nawet przede
wszystkim, wysokoœci na jakiej bêdzie znajdowa³
siê s³uchacz. W sumie nie ma co deliberowaæ
d³u¿ej nad t¹ spraw¹. Ale co do uwag ³¹cz¹cych
ogólnie pojête warunki eksploatacyjne z jakoœci¹
brzmienia, trzeba na pewno wzi¹æ pod uwagê, ¿e
Evo^2-40, mimo mocnej konstrukcji dwuipó³dro¿nej, nie lubi¹ takich poziomów wysterowania,
jak Altea. Równie¿ P5 przy podkrêceniu wzmacniacza zaczynaj¹ byæ agresywne, ale poœrednio
wynika to z ich bezlitoœnie wyrównanej charakterystyki (co mam na myœli, t³umaczê w poœwiêconym im opisie). Evo^2-40 natomiast zaczynaj¹
siê gubiæ, na prze³omie œrednich i wysokich czêstotliwoœci robi siê ba³agan. Trzymajmy siê wiêc
“rozs¹dnych” g³oœnoœci, takich jakie znosiæ bêd¹
równie¿ s¹siedzi, a w zamian dostaniemy plastycznoœæ, soczystoœæ i przyjemn¹ gêstoœæ – ale
bez “przegrzania” w zakresie nisko-œredniotonowym. Œrednie tony ³¹cz¹ noœnoœæ i delikatnoœæ,
z lekk¹ tendencj¹ do uprzywilejowania wokali
¿eñskich, które dziêki tak wywa¿onemu profilowi tonalnemu nigdy nie staj¹ siê ani odrobinê
zbyt ciemne czy ciê¿kie, ani przejaskrawione
nadmiarem sopranu. £agodna linia œrednich tonów prezentuje siê jednak najlepiej na materiale
nie wymagaj¹cym szybkoœci i dynamiki - uderzenia perkusyjne nie “strzelaj¹” faz¹ ataku, ale s¹
zaokr¹glane, jakby Evo^2-40 mia³y za zadanie
Szanuj¹cy siê producenci coraz czêœciej
maj¹ ambicje pokazania nie tylko solidnego,
ale te¿ w³asnego, oryginalnie zaaran¿owanego gniazda przy³¹czeniowego. Pomys³y
takie nie zawsze u³atwiaj¹ instalacjê, ale
mo¿na sobie poradziæ...
uchroniæ s³uchacza przed dŸwiêkami zaskakuj¹cymi, i zapewniæ minimum komfortu obcowania
z potraw¹ dŸwiêkow¹ w postaci wyluzowanej, filetowanej, uduszonej, ugotowanej, a nie bezkompromisowo naturalistycznej, surowej. Bez
koœci i bez oœci, miêkkie, ciep³e i bezpieczne.
Nikomu jednak nie zaszkodzi us³yszeæ od
czasu do czasu nawet niski bas, i Wharfedale ma
tutaj pewne mo¿liwoœci – chocia¿ nie walnie nam
po trzewiach, to ponownie uprzejmie poinformuje nas odpowiednio nisk¹ wibracj¹, ¿e na p³ycie zarejestrowano czêstotliwoœci w okolicach
40Hz. Ni¿ej zejœæ chyba siê ju¿ nie odwa¿y, ale
to i tak wystarczy, zarówno patrz¹c na mo¿liwoœci konkurentów, jak i 99% materia³u muzycznego. Do filmu subwoofer i tak bêdzie obowi¹zkowy. A co tam s³ychaæ na drugim koñcu
pasma? Podobnie: spokój, bez sensacji, wielkich
fajerwerków, wyraŸnych fa³szów, p³ynne wyjœcie
z zakresu œrednich tonów, a potem równe trzymanie ustalonego wczeœniej poziomu. Bez b³ysku
i po³ysku, ale i bez najmniejszego ryzyka dominacji i ska¿enia dŸwiêku ostroœci¹. Taaak... to przecie¿ w du¿ym stopniu dawna brytyjska szko³a
brzmienia. To mi³e, ¿e siê jeszcze gdzieœ uchowa³a, i myœlê, ¿e mimo i¿ nie jest to dŸwiêk fascynuj¹cy, to firmy powo³uj¹ce siê na brytyjsk¹
tradycjê maj¹ prawo proponowaæ serwowaæ w³aœnie takie sentymentalne danie.
Andrzej Kisiel
Evo^2-40
Cena (para)[z³]
Dystrybutor
4200
HORN DISTRIBUTION
Wykonanie i komponenty
Bardzo przystojna, elegancka obudowa z zaokr¹glonymi œciankami. Pe³ne ekranowanie magnetyczne przetworników.
Laboratorium
Lekkie os³abienie “dolnego œrodka”, ³atwa impedancja,
dobra efektywnoϾ.
Brzmienie
Gêste, ciep³e i zaokr¹glone. Œrodek plastyczny, góra
poprawna, bas doϾ obfity.
guzik do pdf v2
sierpieñ 2006
55