Hardware FAQ Dutch
November 1, 2001
Marco van de Voort (and others)
• Deze pagina is keer bezocht.
• De conversie van de oude pagina’s naar LATEX formaat is nu gereed, als er nog fouten
tov de oude versie gevonden worden, zou ik dit graag vernemen. De veranderingen per
versie staan ergens in de intro paragraaf. De vele veranderingen tijdens de conversie zijn
hier niet in opgenomen.
• De oudere versie blijft nog een tijdje online, maar zo gauw ik geen dramatische fouten
mee vind, vliegt ie ervanaf.
• Van deze pagina is verder ook een PDF versie downloadbaar, die qua layout vele malen
netter uitziet, en ook beter voor printen geschikt is. Deze is gebaseerde op de nieuwe
(deze) versie, en wordt automatisch up to date gehouden)
• Mijn eigen homepage (wat persoonlijke info, en over de programmeertaal Pascal) is pas
deels geupdate, en grote delen zijn stok oud. Op den duur zal ie echter ook naar LATEX
geconverteerd worden. Dat is niet zoveel werk als deze FAQ updaten:-)
1
Contents
I
Intro
11
1
FAQ Introductie
12
1.1
Versies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
II Hardware faq
15
2
16
Harddisks, SCSI,EIDE
2.1
Idle timer Seagate 3290 uit zetten. (Bron : Remco van de Meent) . . . . . . . . 16
2.2
E-IDE vs IDE. (origineel Danny Bomas) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
2.3
PIO, Ultra DMA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
2.4
2.5
2.6
2.3.1
UltraDMA, is dat wat? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
2.3.2
PIO-5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
2.3.3
Wat is SDX? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
Zip drives . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
2.4.1
Problemen Iomega ZIP Drive (IDE) & Windows 95 . . . . . . . . . . . 26
2.4.2
Welke ZIP-drive heb ik nodig . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
2.4.3
ZIPDrive Click Of Death . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Clustersizes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
2.5.1
Clustersizes op FAT16 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
2.5.2
Clustersizes op FAT32 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
2.5.3
Is FAT32 sneller dat FAT16 of FAT12? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
2.5.4
In hoeveel partities moet ik mijn harddisk verdelen? . . . . . . . . . . 31
2.5.5
NTFS en clustersizes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
SCSI OF IDE? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
2
CONTENTS
2.6.1
SCSI maximale transfer rates . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
2.6.2
NCR SCSI bios in MR_BIOS krijgen (b.v. voor een SCSI ZIP drive) . . 35
2.6.3
Het gebruik van de IOMEGA ZIP-Drive met de NCR-SCSI Bios: . . . 36
2.6.4
BOOTEN van ZIP_drive . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
2.6.5
Hoeveel devices kunnen er aan een SCSI controller? . . . . . . . . . . 36
2.6.6
Hoeveel harddisks en partities kan ik maximaal onder DOS hebben? . . 37
2.7
Aan welke controller moet ik mijn nieuwe harddisk/CDROM hangen . . . . . . 37
2.8
WD HD’s die geupdated moeten worden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
2.9
Q&A by Stefan Mensink . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
2.9.1
3
Harddisk lijst met wat info . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
Processoren
3.1
42
Beschrijving CR4, het register dat laat zien of CPUID toegestaan is, en de
instructie CPUID. (Bron Gerard Gerritsen) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
3.1.1
Control Register CR4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
3.1.2
CPUID . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
3.2
Verschillen in type 486DX . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
3.3
Lijstje processoren en hun busbreedte en addresruimte . . . . . . . . . . . . . 46
3.4
Cyrix 686 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
3.5
3.6
3.7
3.4.1
Detect 686 revisie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
3.4.2
686 P???+ problemen met NT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
Processor overzicht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
3.5.1
Snelheden en klokvermenigvuldiger . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
3.5.2
Voltages . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
"Divide by zero" problemen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
3.6.1
Algemeen, Division by zero op Cyrix pentiums . . . . . . . . . . . . . 52
3.6.2
Clipper . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
3.6.3
Turbo Pascal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
Vergelijking tussen enkele pentium-class processoren. . . . . . . . . . . . . . . 54
3.7.1
IDT C6 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
3.7.2
Een summiere vergelijking tussen PPro en P-II . . . . . . . . . . . . . 55
3.7.3
Pentium Overdrive . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
3
CONTENTS
3.7.4
Pentium II Lite, ook wel Celeron genoemd . . . . . . . . . . . . . . . 55
3.8
Wat betekent de aanduiding SSS en VVV op Intel processoren? . . . . . . . . . 57
3.9
Wat is MMX? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
3.9.1
MultiProcessor miniQ&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
3.10 Wat is de HMA? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
3.11 FOOF bug op Intel Pentiums . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
4
Mainboards en mainboard chipsets
65
4.1
Beschrijvingen Zappa, Endeavour en Atlantis, door Jeroen Vonk . . . . . . . . 65
4.2
Asus mainboarden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
4.3
Asus TX97 & PS/2-muis problem solve . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
4.3.1
Jumpersetting ASUS TX-97XE op 75 en 83 MHz . . . . . . . . . . . . 67
4.3.2
Asus TX97-X en 83 MHz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
4.4
Foutcode beepjes: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
4.5
TX, Busmaster drivers en Teles ISDN kaart . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
4.6
BIOS-opties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
4.6.1
Award . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
4.6.2
Award Bios-opties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
4.7
Niet intel mainboard chipsets voor Socket 7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
4.8
Bekende mainboarden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
4.9
Q&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
5 Cdroms, drives en tapes
77
5.1
CDROMs die geen CD-writable’s lezen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77
5.2
Rewriters/cd-writers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
5.3
5.4
5.2.1
Problemen Rewriters en sommige CDs . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
5.2.2
Hoe maak ik een bootable CD met CDR publisher . . . . . . . . . . . 79
Tape devices . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
5.3.1
Troubleshooting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
5.3.2
Hoe slaat een tape dat op? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80
5.3.3
Tape drives, en de tapejes(QIC,Travan) die erin horen . . . . . . . . . . 82
Cdroms, drives en tapes Q&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
4
CONTENTS
6
7
Modems en netwerken
6.1
Modem protocollen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84
6.2
Modem Q&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85
6.3
Netwerken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
6.3.1
Crossover cable UTP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
6.3.2
Hubs en netwerk structuur: Definities . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
Geheugen en cache
7.1
7.2
7.3
8
84
93
De geheugen types . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
7.1.1
DRAM, Fastpage (FPM) en VRAM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
7.1.2
Extended Data Output (EDO) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
7.1.3
BEDO, Burst EDO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
7.1.4
Synchronous Dynamic RAM (SDRAM) . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
7.1.5
SIMM, DIMM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
7.1.6
DIMM, voltages en buffered/unbuffered . . . . . . . . . . . . . . . . . 97
Cache geheugen, A-Sync SRAM, Sync burst SRAM en PB-SRAM . . . . . . . 97
7.2.1
A-Sync Static RAM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
7.2.2
Sync SRAM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
7.2.3
PB SRAM. (Pipelined burst) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
Cachable area, en de grootte van de L2 cache . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
7.3.1
De grootte van de L2 cache . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98
7.3.2
Tag RAM en cachable area. (Coen van Dijk) . . . . . . . . . . . . . . 99
7.4
SIMM type detectie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
7.5
Parity . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
7.6
Shadowing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
Videokaarten
103
8.1
Problemen S3 chipset met COM4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
8.2
Kan ik mijn videokaart overclocken? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
8.3
Mijn S3 videokaart doet soms vreemd. Ik start iets op, en mijn monitor gaat in
powersave modus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
8.4
Wat is het verschil tussen de S3 virge kaarten . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105
8.5
3D kaarten en Voodoo kaarten in het bijzonder . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105
5
CONTENTS
8.6
Spellen die 3DFX ondersteunen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105
8.7
Waarom een 3DFX? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105
8.8
Q&A videokaarten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106
9 muziekkaarten
107
9.1
De blaster variable . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
9.2
Andere soorten CD-Audio kabeltjes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
9.2.1
wit stekkertje voor Digital Audio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107
9.2.2
Ook al wit Cd-audio stekkertje op oudere geluidskaarten . . . . . . . . 108
9.3
3COM 3C509 + audio/joystick . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
9.4
Q & A Muziek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
10 Printers
110
10.1 Waar moet ik bij een kleuren printer op letten? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
10.2 Q&A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
11 Rest onderwerpen
112
11.1 Jumpers ledjes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112
11.1.1 Default BIOS paswoorden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
11.1.2 Toetscombinaties om bios in te kunnen komen . . . . . . . . . . . . . 113
11.2 Standaard gebruik IRQ’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
11.3 Waar zijn die Windows toetsen goed voor? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
11.4 Powersave, wat brengt dat op? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116
11.5 Wat is nu precies de volgorde van de stappen tijdens de BOOT procedure? . . . 116
11.6 Connectoren en kabeltjes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
11.7 Conversie 9 naar 25 pin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
11.8 Serial nulmodem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120
11.9 Parallel (InterLink) Cable . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122
11.10Mainboard naar compoort kabel pinout . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
11.11Mainboard powersupply . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124
11.12ATX en computer uitzetten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
11.13De joystick poort . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
11.14LPT64 en andere ’64 kabels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
6
CONTENTS
12 Contactmogelijkheden
131
12.1 Telefoonnummers: (Meld niet bestaande nummers even bij mij!) . . . . . . . . 132
12.1.1 Nederlandse nummers: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132
12.1.2 Buitenlandse nummers: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
12.2 Fabrieks garantie (b.v. op HDs) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
12.3 Web pagina’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
12.3.1 Algemene pagina’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
12.4 Specifieke pagina’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
12.4.1 Andere pagina’s . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
12.5 Bladen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
12.6 Bibliografie en docjes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
III Windows en software faq
141
13 Windows 95 tips uit FidoNet Windows.028
142
13.1 Cookies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
13.2 TCPIP, W95 en MAXMTU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
13.3 Naar dos (b.v. dos 6.22) booten met OSR-2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
13.4 Meer memory vrij in dosbox (LocalLoadHigh) . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
13.5 Bootmenu in autoexec.bat en config.sys . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
13.6 Wat zijn de registry hacks die nodig zijn om NT4 WS om te zetten in NT4
Server? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149
13.7 Grote HIMEM.SYS probleem van NL (eigenlijke alle internationale?)talige
Win95 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149
13.8 2e Cdrom onder Win95 (SbCdrom)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
13.9 Windows versies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
13.10Leeg vel bij netwerkprinter met Win 95 als client. . . . . . . . . . . . . . . . . 150
13.11Snel Sluiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
13.12Taakbalk verplaatsen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
13.13Opstartgroep Overslaan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
13.14Snellere Eigenschappen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
13.15CD Rom prestaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
7
CONTENTS
13.16Herstarten Windows ’95 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
13.17Wissen zonder Prullenbak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
13.18Afdrukken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
13.19Vensters minimaliseren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
13.20Datum en tijd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
13.21Systeembestanden bewerken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
13.22Bestanden sorteren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
13.23Bestand Kopieren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
13.24Programma’s Starten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
13.25Bestandslijst openen in DOS-box . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
13.26Groot Clipboard . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
13.27Bestand Openen met niet-geassocieerde Applicatie . . . . . . . . . . . . . . . 154
13.28Tegelijk Alles Opslaan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
13.29Snelkoppeling in Startmenu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
13.30Hyper Terminal Fonts . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
13.31Bladeren Taakbeheer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
13.32Windows 3.x groepen converteren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
13.33Dubbelklik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
13.34Startmenu: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156
13.35Verwijderen bevestiging Recycle Bin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156
13.36Herstarten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156
13.37Minimaliseren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
13.38Registratie Verversen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
13.39Recente Documenten: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
13.40Snelkoppeling Pijlen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158
13.41Lange Bestandsnamen onder DOS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158
13.42Venster Animatie Uitzetten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159
13.43Multi Tasking op de Dos-prompt: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
13.44Registratie Editor onder Dos: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
13.45Change Directory: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
13.46Systeem Crash: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
13.47Mappen Iconen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
8
CONTENTS
13.48Bitmap Iconen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
13.49Lange bestandsnamen Backup . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
13.50Prullenbak Hernoemen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
13.51Toets ipv rechter muisknop . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
13.52Verversen van de Windows 95 Desktop . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164
13.532x Win95 op een computer. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164
13.54Password niet te saven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
13.55SwapFile Win386.swp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
13.56Mounten NTFS vanuit Dos/Win/Win95 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
13.57Waar zijn die Windows toetsen goed voor? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
13.58Booklet A5 boekjes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
13.59Accessen A (of andere) drives, wanneer het niet nodig is. . . . . . . . . . . . . 171
13.60Windows OSR2, what’s new! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
13.61Aanzetten van numlock tijdens het booten van NT. . . . . . . . . . . . . . . . 175
13.62Win 3.11 onder Dos 7.1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
13.63Houdbaarheid van datums en Year 2000 compliancy van MicroSoft spul. . . . . 176
13.64Sound extraction en OSR2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
13.65Geen shortcut tijdens slepen in Verkenner/Explorer . . . . . . . . . . . . . . . 177
13.66Hoe kom je aan parameters van een Win95 programma . . . . . . . . . . . . . 177
13.66.1 Parameters bij w95 installatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
13.66.2 Defrag parameters. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
13.66.3 Format & Fdisk parameter lines. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183
13.66.4 Scandisk parameters . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183
13.67Mijn registry is steeds kapot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184
13.68Accenten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
13.69Word97 EasterEgg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
13.70Links naar Windows zooi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186
14 Algemenere software faqs
188
14.1 4DOS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188
14.2 FAT32 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189
14.3 Windows upgraden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
9
CONTENTS
14.4 DLL hell . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
10
Part I
Intro
11
Chapter 1
FAQ Introductie
Als u nog wat feedback wilt krabbelen, doe het dan HIER. mail
FAQ data
FAQ Hardware (Ooit begonnen als faq voor de Nederlandse Fidonet Hardware.028 area)
Auteur Origineel: Stefan Mensink (mensink@dds.nl en 2:283/347.3) (De originele Q&A
paragrafen, zie HW.FAQ) Uitgebreid door Marco van de Voort
E-Mail MarcoV@Stack.nl
Taal Nederlands, met hier en daar wat stukken in het Engels,Als ze gecorrigeerd/aangevuld
moeten worden, vertaal ik ze misschien wel. Stukje bij beetje zal alles wel Nederlands
worden.)
Datum 17 november 1996 (Stefan Mensink)
Eerste versie MvdV : 18 oktober 1997
Huidige versie MvdV : 14 juli 1998
Correcties MvdV : 7 januari 2001.
LATEX versie : 1 april 2001
Uitgave 1.26
Verkrijgbaar (MvdV) Web (HTML) offline(PDF)
Legal disclaimer en andere opmerkingen
De FAQ is begonnen als een FAQ voor een hardware area die ik modereerde op Fidonet. Mijn
link met FidoNet is inmiddels al jaren down, en ik zal wel geen moderator meer zijn. Daarom
is deze FAQ niet meer officieel.
Niet alle antwoorden van deze FAQ zijn compleet en correct, of zelfs maar in een FAQ als
deze op zijn plaats. Voor opmerkingen kunt u mij mailen via e-mail. We kiezen ook wel eens
12
1.1. VERSIES
onderwerpen die er eigenlijk niet in thuis horen, maar omdat mensen denken dat ze hardware
related zijn, worden ze hier uitgelegd.
Verder zijn soms technische gegevens van hardware fabrikanten opgenomen. Hierin staan vaak
benchmarks. Deze zijn vaak niet erg kritisch of relevant, om de text echter integraal te houden
zijn ze wel opgenomen. Ik raad aan op benchmark gegevens van onafhankelijke partijen te
bouwen, in het bijzonder zg TOMpage, wiens adres in hoofdstuk 11 is opgenomen. Voor
iemand die geinteresseerd is in deze FAQ kan een kijkje daar sowieso erg nuttig zijn. Ook C’T
(Duits!) magazine kan erg nuttig zijn. Er schijnt nu ook een Nederlands talige C’T(Computer
en Techniek, niet Computer Totaal) uitgave te zijn, maar de Duitse was in ieder geval in de
begin fase een dikke maand vlugger.
Het gebruik van deze FAQ en tips eruit is op eigen risico. De auteurs zijn niet aansprakelijk
voor schade veroorzaakt door (het opvolgen van raad uit) deze FAQ, of voor wat voor schade
dan ook. Tevens zijn zij niet verplicht te reageren op messages. Deze FAQ is geheel vrijblijvend.
Sommige stukken zijn niet door mij geschreven, en ik heb daar formeel geen toestemming
voor. Ze zijn met name in de eerste weken van de creatie erin geslopen (toen ik gesavede
berichten aan het editten was). Alle berichten komen wel uit een publieke maillist. Mocht een
auteur een stuk van zichzelf herkennen, of bezwaar tegen hebben tegen de vermelding van zijn
naam, mail mij, en ik zal het verwijderen.
Met Pentium wordt ondanks alle copyright gescherm over het algemeen pentium-CLASS bedoelt, dus ook AMD K6, Cyrix 686, Cyrix M2, simpelweg alles wat op een standaard pentium
mainboard past.
Als het specifiek de Intel variant betreft, wordt er INTEL voor gezet.
Alles wat op een 486 moederbord gaat wordt als 486 genomen etc. Aangezien PPro en Pentium
II op verschillende mainboards zitten, worden deze ook apart gezien. Verder is de geheugentoegang van de PPro agv de hogere snelheid van de cache hoger
Ik wilde een aantal frequente schrijvers in de area (die direkt en indirekt dus veel hebben
bijgedragen aan deze FAQ, vermoedelijk meer dan ik) hier even bedanken:
Jeroen Vonk
Christian Geven
Barend de Lange
Jeffrey Willemsen
Martin Roodenburg
Erik Wachtmeester
1.1
Coen van Dijk
Jos Chrispijn
Sander Smeenk
Joost van Leeuwen
Etienne Mathijsen
Versies
1.24 a-d De oude HTML versies. Stokoud, op enkele correcties in de loop van de jaren na.
13
1.1. VERSIES
1.25 Versie met fixes tijdens de initiele LATEX conversie in April 2001
1.25b Versies met fixes tijdens het afmaken van de LATEX conversie in oktober 2001. Dit zijn
alle versies die de nieuwe layout hebben, maar deze paragraaf niet.
1.25c Nieuwe versies. Deze versie heeft een aantal kleine correcties met name procenttekens
leken mis te gaan. Metatags die aangeven dat dit document in de Nederlandse taal is zijn
ook toegevoegd. Er bleken veel buitenlanders de pagina te laden, en die hebben er toch
niets aan.
14
Part II
Hardware faq
15
Chapter 2
Harddisks, SCSI,EIDE
2.1
Idle timer Seagate 3290 uit zetten. (Bron : Remco van
de Meent)
Waarschijnlijk werkt het volgende programma’tje, 1 per harddisk (ff aanmaken met DEBUG<
NO_IDLE0.SCR en NO_IDLE1.SCR.
Voor HD 0 (eerste harddisk)
n no_idle0.com
a 100
call 120
mov dx,1f6
mov al,a0
out dx,al
call 120
mov dx,1f2
mov al,0
out dx,al
call 120
mov dx,1f7
mov al,fb
out dx,al
call 120
nop
nop
mov dx,1f7
in al,dx
and al,80
16
2.1. IDLE TIMER SEAGATE 3290 UIT ZETTEN. (BRON : REMCO VAN DE MEENT)
jnz 120
nop
ret.
rcx
2a
w
q.
En voor de tweede (HD1)
n no_idle1.com
a 100
call 120
mov dx,1f6
mov al,b0
out dx,al
call 120
mov dx,1f2
mov al,0
out dx,al
call 120
mov dx,1f7
mov al,fb
out dx,al
call 120
nop
nop
mov dx,1f7
in al,dx
and al,80
jnz 120
nop
ret
rcx
2a
w
q
Deze listings moet je dus ff eruitknippen en weg schrijven naar NO_IDLE0.SCR etc. Vervolgens ff DEBUGgen.
17
2.2. E-IDE VS IDE. (ORIGINEEL DANNY BOMAS)
2.2
E-IDE vs IDE. (origineel Danny Bomas)
(Noot FAQ samenstelteam : Ondanks het feit dat de tekst ietwat verouderd is, en de
meeste huidige moederborden de hier opgesomde problemen niet vertonen is het toch
een goede tekst, omdat het de IDE problematiek duidelijk verwoordt)
Enhanced IDE moest de beperkingen van de klassieke IDE overwinnen. De vier belangrijkste
punten zijn:
• Verhogen van de datatransferrate
• Het overschreiden van de 504 Mb grens
• De aansluiting van meer dan 2 loopwerken
• Het aansluiten van andere apparaten zoals b.v. CD-ROM’s, Tapestreamers.
Het goede bericht eerst, er zijn inderdaad EIDE systemen die net zoals de reklame goede resultaten belooft. Het slechte bericht, hoewel EIDE eigenlijk gebruiksvriendelijk en binnenkort
(of zelfs nu) plug en play genomineerd is heb ik ook wat nadelen te vertellen.
Niet vanzelfsprekend Al die mooie vernieuwingen van EIDE moeten kompatible blijven
met de oude IDE. Dat hierbij met de optie kompatible meestal het Enhanced wordt bedoeld,
daarover zwijgt de reklame. Wie vandaag de dag een 386 of een 486 heeft met ISA bus en een
EIDE harddisk koopt, die kan niet de maximale perfomence van deze harddisk krijgen. Ook
het overschreiden van de 504 Mb grens gaat niet vanzelf, tenminste niet met DOS en Windows
3.1/3.11 . Zonder een eigen bios op de EIDE controller of eigen software kun je een harddisk
van 1 Gigabyte niet volledig aanspreken met een IDE controller (slechts 504 Mb beschikbaar).
Ook kan de gebruiker slechts 2 apparaten aansluiten i.p.v. 4. Kortom er moeten wel een paar
dingen worden vooropgesteld voordat je echt EIDE kan gebruiken.
Sneller Theoretisch kan men met een IDE controller die op een ISA bus van 8 MHz werkt
3,3 Mb/s halen, wat voor de meeste EIDE harddisk genoeg zou moeten zijn. In de praktijk
haald de PC slechts 1,8 MB/s (bij een 386) en 1,5 Mb/s (bij een 486). Dat komt omdat de
PC’s met een ISA-bus nog moet werken volgens de oude regels van de IBM PC-AT van 1984.
De eerste 286 processor liep namelijk op 6 MHz (extern ook), wat nu 8 MHz is (extern dus).
Ook de processor snelheid heeft invloed omdat die eigenlijk te snel is, moeten er waitstates
worden toegepast. Pas bij de nieuwere Bussystemen zoals PCI- of de bijna uitgestorven VESA
localbus kan men wel profijt hebben van de hoge snelheid.
Nieuwe Bedrijfmodes De sneller datatransfer is de danken aan de PIO-modes. PIO mode3 laat 11,1 Mb/s door, PIO mode-4 staat 16,6 Mb/s toe en de nog in ontwikkelingsfase PIO
mode-5 staat zelfs 20 Mb/s toe. Als alternatief zijn ondertussen ook de DMA-transfer modes
gespecificeerd. De aktuele snelheidsrecord laat 13,3 Mb/s door, een Mode 2 zelfs 16 Mb/s (die
zit nog in de startblokken).
18
2.2. E-IDE VS IDE. (ORIGINEEL DANNY BOMAS)
Standaard vallen De PIO modes van EIDE zijn weliswaar gestandariseerd, ergelijk daarintegen is toch dat dit niet geldt voor het programmeren van de Adapterchips die juist deze modes
moeten ondersteunen. Doordat men bij EIDE contolller meestal ook een speciale BIOS nodig
heeft waarmee men de EIDE controller kan aanspreken, is de Plug en Play situatie niet mogelijk. Verder heeft men ook Drivers nodig voor de kaart. En aangezien de meeste controllers
noname zijn, kan je moeilijk de fabrikant aanspreken om nieuwe drivers. Deze drivers maken
meestal gebruik van de BIOS INT 13h-routine die ervoor zorgt dat de busbreete 32 bit is. Dit
heeft tot het gevolg dat windows met zijn eigen 32 bit-drivers op z’n bek valt.In het gunstigste
geval stelt windows de drivers buiten werking, maar meestal lopen ze elkaar in de weg waardoor het systeem crasht. In deze speciale geval helpt ook niet de 32 bit-driver WDCDRV.386
van western digital. hier helpt alleen een 32 bit-driver van de controllerfabrikant zelf.
Software Als men een EIDE controller heeft in combinatie met b.v. PCI-bus en men heeft
een EIDE harddisk, dan werkt deze gewoon met 16-bit commandos. Met extra 32-bitdrivers
kan men meer uit deze harddisk halen. Helaas kun je een update van deze software meestal
vergeten, omdat je de fabrikant niet kunt achterhalen. Zelfs al zou je dat lukken, dan nog is het
vaak zo dat de fabrikant geen drivers heeft of slechte drivers heeft.
DMA beter? Uit compatibiliteitsredenen vindt men de XT DMA-chip ook in het AT ontwerp.
Helaas liep deze op een klokfrequentie van 5 MHz, zodat men ze in en 8 MHz AT met slechts
4 MHz loopt. Omdat AT’s voor elke geheugentoegang een waitstate toevoegd, die de DMAtransfer ook moet ondergaan, kan er bij DMA weinig datatransfer doorgaan. Daarom werden de AT harddisks in PIO mode, dus in het geprogrameerde I/O via de CPU-commando’s,
bestuurd. De DMA-vertraging hebben alle PC’s vandaag de dag nog. De fabrikanten van
SCSI-controllers weken hiervan vroegtijdig af en werkten met een Busmaster DMA, die incompatible is met de normale DMA, die een snellere DMA-transfer toelaat dankzij een eigen
DMA controle chip op de SCSI controller. Als grootste voordeel van DMA tegenover PIO is
dat de CPU verder kan werken zonder zich om de besturing te moeten bekommeren. In de
praktijk is dat dus alleen geschikt voor CPU’s die met cache werken, want tijdens een DMA
transfer krijgt de CPU geen toegang tot het geheugen.
Dus wanneer men met multitasking-systemen werkt dan kan men voordelen verwachten, tijdens de DMA transfer kan de CPU dus zich om de andere tasks bekommeren. EIDE staat ook
DMA transfer toe, maar de harddisk zijn geen Busmaster-devices, dat betekend dus dat er een
DMA controller op het moederbord moet zitten of op de controller (wat nog niet het geval is).
Op EISA-systemen is rond 4 Mb/s mogelijk met DMA Type B, op PCI systemen met DMA
type F zelfs tussen 6 en 8 Mb/s, wat altijd toch sneller is dan de meeste EIDE harddisks. De
eigenaar van een ISA PC kan slechts 2 Mb/s halen. Alleen moederborden met een speciale
DMA controller en EIDE bios, die hier ook gebruik van maakt, die haalt de magische waarde
van 13,3 Mb/s.
En de kabel? Een datatransfer van 20 Mb/s klinkt goed. De elektronische leeswijze, in 100ns over een niet getermineerde bussysteem te laten gaan klinkt eerder bedriegelijk. Vroeger
wreden er kabels gebruikt die 46 cm lang zijn, vanaf PIO mode-4 moet dit minder zijn dan 46
cm. Hierdoor kan het in de toekomst voorkomen dat er moeilijk te vinden problemen ontstaan,
19
2.2. E-IDE VS IDE. (ORIGINEEL DANNY BOMAS)
omdat de leidingsreflectie en de loopwerktijdverschil de timing doorelkaar mengen. (Dat deze
persoon gelijk had blijkt uit het feit dat ATA-100 voor een meer kabel oplossing koos)
Meer dan 504 Mb De Beruchte 504 Mb grens ligt voor harddisk fabrikanten bij 528 Mb. Deze
grens is te danken aan de in 1984 bedachte WD1003 controller en de daarop geoptimeerde
ROM bios van de IBM PC-AT. Voor het overschreiden van deze grens gebruikt EIDE 2 mogelijk oplossingen. Bij de LBA (Logigal Block Adress) worden alle sektoren op de harddisk
doorgenummerd. De alternatief is XCHS (extended Cylinder,Heads,Sectors). Hierbij worden
er meer koppen aangegevn. Aangezien de IDE harddisk alleen meer sectoren of meer cylinders lost het BIOS het als volgt op. Wanneer er meer dan 16 koppen worden doorgegeven,
dan rekend hij de waarde zo om dat de harddisk niet meer 16 koppen heeft, maar meer dan
1024 cylinders heeft. Deze beide modes zijn compatible met elkaar en er zullen dan ook geen
problemen optreden.
Puur een Softwareprobleem Aangezien de 504 Mb grens alleen maar een software probleem
is, kan men met een IDE controller ook over meer dan 504 Mb beschikken. Voor DOS zijn
bijvoorbeeld de Diskmanager van Ontrack een middel, maar ook de software van Western
Digital of Conner kan men gebruiken. (o.a. EZ-drive, WD noemt het Disc Manager)
Andere OS’en dan Dos/Windows hebben er geen of minder last van. Dit komt omdat zij eigen
drivers voor de besturing van de harddisk hebben, en dus ook voor het de bepaling van het
aantal cylinders.
Linux.v. merkt het ’niet’, behalve dat alles wat gebruikt wordt om te booten binnen de eerste
1024 cylinders moet staan. Voor Novell(3.12 met een IDE fix) geldt ongeveer hetzelfde. Het
probleem is dat voor het booten vaak wel de BIOS gebruikt wordt om ook de drivers voor de
IDE-kaart te laden, daarom moet alles van het bootproces in de eerste 1024 cylinders staan.
Dit komt dus door dat het een software probleem is van de BIOS. Het enige wat roet in het
eten kan gooien is wanneer de autodetect niet functioneert (b.v. bij oudere harddisks) je moet
dan de parameters die je normaal in de BIOS instelt, elders instellen, bij Linux b.v. op de
LILO-prompt.
valse hoop Er zijn oudere moederborden op de markt die wel autodetect hebben, maar geen
EIDE bios. Dit is dus ook het geval bij mijn moederbord. Ik zelf heb een SOYO SY-022B2 VIP
(VESA/ISA/PCI) mainboard. Dit moederbord ondersteund verscheidene processoren vanaf de
486 SX tot aan de P24T of te wel de pentium overdrive voor de 486 toe. Bij dit moederbord
heb ik ook een VESA multi I/O kaart gekocht die een EIDE aansluiting heeft. Een kennis van
mij wou zijn Conner EIDE harddisk eens bij mij testen op de maximale datatransfer, omdat ik
dus een VESA localbus EIDE heb en hij maar een ISA IDE. Het detecteren ging goed, maar
verder kon je niks doen, fdisk weigerde er mee te werken. Zelfs OS/2 Warp wou niet zien dat
ik een EIDE harddisk had. De echte ondersteuning van LBA/XCHS kan men pas verwachten
vanaf de voorjaar 1994 tot aan de zomer. Let wel op dit is dus de fabricage datum en niet
de aankoop datum. Ik heb zelf mijn mainboard gekocht na de HCC en dat was in november
1994. Ondanks dat heb ik geen EIDE. Kan mij eigenlijk toch niet veel schelen, want ik heb
Fast SCSI-II en dat heb ik toch liever. Oh ja, wat ook wel geinig is, is dat vandaag de dag ook
20
2.2. E-IDE VS IDE. (ORIGINEEL DANNY BOMAS)
Figure 2.1: EIDE opstelling
harde schijven kleiner dan 504 Mb ook LBA/XCHS ondersteund. Als je dan een bios heb met
autodetect en LBA/XCHS ondersteuning, dan zorgt de autodetect ervoor dat hij automatisch
de mode neemt van LBA/XCHS i.p.v. standaard IDE. Hierdoor kun je het besturingssyteem
Nextstep die geen LBA/XCHS ondersteund niet draaien.
Meer dan 2 loopwerken Met EIDE is er nu officiel een tweede IDE adapter in de PC, maar
er wordt geen poortadres en ook geen IRQ gespecificeerd. De industrie gebruikt IRQ 15 en
de secundaire poortadres 170h van de WS1003. De beide controllers kan men en mag men
normaal gesproken zowel op 1 kaart voegen als met twee aparte kaarten realiseren. Aan elke
controller kan men 2 IDE apparaten voegen, die verder gewoon master en/of slave zijn. Dus
dat wordt dan de volgende instelling:
Om de kosten zoveel mogelijk te drukken hebben de fabrikanten besloten om alleen van de
primaire controller de datatransfer als EIDE te laten functioneren die weer aan de VESA of
21
2.2. E-IDE VS IDE. (ORIGINEEL DANNY BOMAS)
PCI bus kan worden gekoppeld. De datatransfer van de secundaire controller wordt over de
ISA bus gestuurd en die is verrekte traag! Natuurlijk is het ook mogelijk dat beide controllers
snel zijn, maar dit komt niet vaak voor. Hoofdzakelijk is de tweede controller bedoeld voor
langzame apparaten, zoals een CDROM speler of een tapestreamer, die vandaag de dag niet
meer dan 1 Mb/s datatransfer doorlaten. Een echte EIDE bios of een driver ondersteund pas
meer dan 2 harde schijven.
Probleemloze dubbelcontroller Moderne moederborden met geintegreerde EIDE dubbelcontrollers hebben normaal gesproken een BIOS die aan elke controller twee apparaten kan
besturen. Hierbij worden beide controllers gelijkwaardig behandeld, zodat het in noodgevallenzoals bijvoorbeeld bij een timng probleem- ook mogelijk is, dat er van de langzamere secundaire controller kan worden geboot, mits hier een harde schijf is geplaatst. Natuurlijk kan
men ook bijvoorbeeld de eerste harddisk aan de primaire en tweede harddisk aan de secundaire
controller plaatsen. Dit is vooral handig als twee harde schijven niet met elkaar overweg kunnen als ze allebeide aan 1 controller zitten en als master of slave functioneren. In veel gevallen
lopen gloednieuwe EIDE en oude IDE harddisk niet met elkaar samen op 1 controller. Het
tweede probleem, dat hiermee op te lossen is betreft de samenwerking van harde schijven die
verschillende snelheden hebben. Wie een EIDE en een IDE harddisk op de primaire controller
wil plaatsen moet er rekening mee houden dat namens de compatibiliteits redenen de snelle
harddisk moet worden afgeremd tot PIO mode 0 zoals dat bij een IDE het geval is. Ook in
dit geval kan men dan het beste de langzame harddisk aan de secundaire controller plaatsen,
waarvan de snelheid van maximaal 1,5 Mb/s meestal snel zat is. De snelle EIDE harddisk
kan dan ongehinderd in PIO mode-3 werken aan de primaire controller. Het gemeenschappelijk gebruik van de primaire controller met een EIDE en een IDE heeft geen effect op de
LBA/XCHS mode. Enige IDE-cache-controllers worden vanwege hun tweede IDE controller
vaak foutief als EIDE wordt aangezien. Men kan met deze controller ook master en slave problemen oplossen, maar wanneer het gaat om het besturen van drie of vier harddisk, dan werkt
dit volledig anders. Ze voegen twee harddisk per controller tot een logische harddisk samen,
om hiermee de ROM-BIOS/DOS voor te spelen, dat er slechts twee harddisk en 1 controller
aanwezig zijn.
IDE-CDROM Het van de grootste voordeel van IDE-CDROM’s is dat de fabrikanten eindelijk tot een standaard naast SCSI zijn gekomen. De wat oudere CDROM’s zoals mijn SONY
CDU-30 hebben namelijk een eigen controller nodig. Deze apparaten zijn nog vrij nieuw
en redelijk gecompliceerd- speciaal enkel Warp drivers en waarschijnlijk ook Windows ’95
drivers zijn nog iets wankel. De destijds 186 bladzijden van de specificatie zal menig fabrikant het angstzweet op het voorhoofd hebben laten druipen. Het ATAPI, het ATA Packet
Interface, zorgt voor de transferprotocol. Dit geldt niet alleen voor CDROM’s, maar ook voor
andere apparaten zoals b.v. een tapestreamer. Hoewel IDE-CDROM’s in de eerste instantie
bedoeld zijn om aan een EIDE controller te worden aangesloten, kan men het toch ook aan een
IDE-controller aansluiten. Ze mogen ook naast een snelle harddisk op de primaire controller
worden aangesloten. Dit heeft als het goed is geen invloed op de snelheid van de harddisk. Dit
komt omdat het SFF-comitee deze loopwerken normaal gesproken een PIO mode-3 aansluiting geeft, zodat ze de snelle harddisk niet terugzetten naar PIO mode-0. Het is nog niet zeker
22
2.3. PIO, ULTRA DMA
of elke loopwerk zich hieraan houdt, daarom kun je het beste de CDROM aan de secundaire
controller aansluiten. In de lijn van ATAPI kunnen overigens ook QIC-80 tapestreamers dramatisch worden opgewaardeerd. Tot nu toe ontstaan vele problemen bij het gebruik aan de floppycontroller, omdat deze geen databuffer heeft.Hierdoor moet de CPU in een zeer nauw rooster
elek byte precies op het juiste tijdstip leveren, wat een horrorscenario is voor multitasking operatingsystemen. Maar ook hogere datatransfer of automatisch formateren zou mogelijk zijn.
Ik ben helaas bang dat door de prijzenslag in de massamarkt)de klant wil altijd het goedkoopste van het goedkoopste hebben) de technische mogelijkheden voor QIC-80 en EIDE worden
verhinderd.
Vervolg Het makkelijkste is natuurlijk om een moederbord te kopen die een geintegreerde
EIDE controller met bios heeft. Volwaardige EIDE controllers met een eigen bios op de controller zijn zelden te koop. EIDE controllers die voor alle interessante besturingsystemen
drivers leveren zijn in principe de beste keuze. Maar dan moet het wel zeker zijn dat deze
drivers goed werken en dat updates te verkrijgen zijn. Als je veel waarde hecht dan drivers,
dan moet je een merkfabrikant controller kopen. Of je kunt ook controllers kopen die zo
goedkoop zijn, dat het niet zo erg is dat je een nieuwe moet kopen. Maar goed, wlek weg
je ook neemt je moet goed oppassen, want op de markt zijn er erg veel verschillende soorten
oplossingen mogelijk. Vele handelaren weten helemaal niet wat EIDE nou eigenlijk precies
betekend. Daarom zie je in vele advertenties de titel Enhanced IDE, die op 1 punt beter is dan
de IDE standaard. Laat daarom bij de aankoop van een EIDE controller de punten die jij zelf
belangerijk vindt schriftelijk vast leggen om onenigheid te voorkomen. Misschien denk je nu
wel ook: als alles toch een incompatible oplossing is, die midden in hun kinderziekte steken
zoals dat bij nieuwe dingen altijd het geval is, waarom dan niet tegelijk de al heel lang geteste
SCSI techniek te kopen die ook nog wat meer bied dan EIDE? Een goed idee, ook als het wat
duurder is. Je hoeft zelfs niet eens je oude IDE of EIDE te verkopen of weg te doen, want
SCSI werkt parallel naast IDE/EIDE (je moet wel eerst van IDE/EIDE booten). Als voor jou
de datatransfer belangrijk is dan moet je toch een EISE, VL of PCI SCSI controller kopen,
omdat de ISA bus SCSI controller niet zo snel is. Als je zeker wilt zijn dat je de drivers kunt
updaten, dan moet je een controller van een merkfabrikant kopen.
Slotwoord Hier zat vroeger een financiele vergelijking tussen EIDE en SCSI, deze was helaas
zwaar verouderd, dus heb ik (FAQ samensteller) hem verwijderd. Voor deze problematiek
(EIDE-SCSI) verwijs ik je naar de aparte paragraaf 2.6 hierover.
2.3
2.3.1
PIO, Ultra DMA
UltraDMA, is dat wat?
Ultra DMA wordt de standaard van de toekomst(snelheid harddiskelectronica-computer(controller)maximaal
33MB/s!) maar is blijkbaar nu niet erg hard nodig :
Onlangs ben ik erop gewezen dat Ultra DMA ook nog andere dingen (zoals verbeterde fout-
23
2.3. PIO, ULTRA DMA
controle) inhoudt, maar dat moet ik nog uitzoeken.
Volgens C’T:
Gemiddelde transfer rate Quantum 6480STA:
• onder PIO-mode 4: 4,84 MB/s en
• onder Ultra DMA 33: 5,17 MB/s.
Niet de moeite om een ander moederbord te kopen...
Andere meting :
Gewogen gemiddelde transfer rate 4,84 MB/s met PIO mode 4 of 4,98 MB/s met Ultra DMA/33
vind ik nu geen groot verschil. Let wel, dit is gemeten over de hele HD en niet met maximaal
64 KB blokjes welke in de cache van de HD passen.
Echter, dit soort staatjes zie je overal, maar gaan voorbij aan een ding; een IDE schijf lockt de
bus exclusief in tegenstelling tot een SCSI device.Stel je twee goed snelle PIO-4 of UltraDMA
schijven voor. Gemiddelde performance 5 MB/s, piek performance (cache hits, FATs lezen
die gecached worden etc) 10 MB/s. Dit moet echter per twee HDs, en schakelen (HD1 van
talker naar listener en HD2 andersom) kost ook wat tijd. Oude situatie : 10 MB/s HD1, 10
MB/s HD2, samen 20 MB/s, oftewel de niet DMA controller sloft het al niet meer. Dit is
zoals je ziet alleen een probleem bij piekperformance van beide harddisks, wat niet zo gauw
voor zal komen, maar toch, de harde schijven worden steeds sneller, en nog lang niet alle PCs
ondersteunen Ultra DMA. Misschien zijn over een krap jaartje de hardeschijven zoveel sneller
geworden dat de grens in plaats van de topdoorvoer al in de buurt van de gewone doorvoer
komt te liggen. Misschien is Ultra DMA toch een stuk belangrijker dan dan ik altijd dacht.
2.3.2
PIO-5
Voor PIO-5 zijn er voor zover ik weet geen hardeschijven, maar onder de controllers bestaat
het wel, en allang. In mijn oude DX2-80 had ik een CMD640 kaartje dat PIO-5 ondersteunde.
Maximale transfer rate was 20 MB/s dacht ik.
Er zullen wel geen hardeschijven voor PIO-5 komen, omdat Ultra DMA 2.3.1 het overneemt.
2.3.3
Wat is SDX?
Noot faq-maintainer: Hier heb ik nooit meer wat van gehoord. Dood dus :-)
WD heeft een extra interface op de nieuwste modellen HD’s geimplementeerd voor CD-ROM,
DVD, CD-E en wisselschijven. Let op dat er ook uitvoeringen zijn zonder het interface IC!!!
Door een stuk van de HD als cache te gebruiken ( bijvoorbeeld 200 MB) en dezelfde truuk uit
te halen als Ultra DMA/33 hard disken (beide flanken van het kloksignaal gebruiken voor data
overdracht) willen ze CD-ROMs en dergelijke de transfer rate van een hard disk geven.
24
2.3. PIO, ULTRA DMA
Figure 2.2: SDX driver layout
De PC ziet een SDX hard disk (master) en een virtuele ATAPI CD-ROM (slave). Als master
verschijnt de hard disk als een gewone EIDE HD en als slave zich gedraagt hij zich als een
ATAPI drive en leidt alle commando’s en data door naar de aan de SDX interface aangesloten
periferie.
In het C’T artikel (April 1997, pagina 330) blijft het bovenstaande master-slave verhaal een
beetje vaag, maar SDX zou pas echt leuk zijn als je aan iedere IDE poort twee hard disken met
ieder een SDX apparaat kunt installeren. De ene hard disk als master en de andere als slave.
De master hard disk kan werken in master-master en master-slave en is dan de eerste HD
respectievelijk de eerste SDX drive. De slave hard disk kan werken in slave-master en slaveslave en is dan de tweede HD respectievelijk de tweede SDX drive. Aangezien de meeste
moederborden 2 EIDE poorten hebben, zou je dan het dubbele aantal drives in je PC kunnen
hangen met een maximum van 4 hard disken, tenzij er hard disken komen die je als slave aan
de SDX interface kunt knopen... Verder kun je niet meer SDX drives installeren dan je aan
hard disken hebt. In het ideale geval ziet het er zo uit:
Zoals ik al zei, is het verhaal in dit opzicht vaag en is mij niet bekend of bovenstaande opzet
mogelijk is. Het zou wel leuk zijn; 8 drives met maar twee IRQ lijnen... Je zou zelfs op je
tertaire controller geluidskaart nog 4 CDROM drives kwijt kunnen.
Maar even serieus, het was een aardig initiatief, maar achteraf, een jaar later werken we met
32 speed cdroms, en of het nog rendabel is? 32 speed is 32x 150Kb=4.8 MB/s. Harde schijven
zitten ook in die orde grootte. De data flow die over de bus moet is sterk toegenomen, met 4
devices per controller (Master, Slave en 2 SDX drives) wordt het misschien schipperen. Denk
25
2.4. ZIP DRIVES
eraan, op een IDE bus, kan i.t.t. een SCSI bus maar een device tegelijkertijd talken!
Echter SDX CD-ROM drives komen pas nu op de markt en de vraag is maar of het een standaard wordt. Ik heb nog geen test gelezen met deze interface, dus de waarde ervan is moeilijk
in te schatten. SDX interface is 10 polig met 7 signaalleidingen. Data-overdracht geschiedt
synchroon met 2 Bit parallel. De overige leidingen zijn stuurleidingen. Meer weet ik er ook
niet van. Net nu EIDE min of meer stabiel loopt, kan alles weer onder de grijze klep als het
aan WD ligt. Gewaagde stelling...
2.4
2.4.1
Zip drives
Problemen Iomega ZIP Drive (IDE) & Windows 95
Het gebruik van de IDE-uitvoering van de Iomega ZIP Drive in combinatie met Windows 95
blijkt soms voor (flinke) problemen te zorgen; mogelijke problemen die zich onder Windows
95 voor kunnen doen zijn:
• Alle schijven lijken in MS-DOS-compatibiliteitsmodus (real-time) te fungeren, waardoor de prestaties en stabiliteit aanzienlijk afnemen;
• De ZIP-drive fungeert in MS-DOS-compatibiliteitsmodus wanneer er geen ZIP-disk in
de eenheid zit bij opstarten, hetgeen resulteert in mindere prestaties dan verwacht mag
worden;
• Verwisseling van ZIP-disks wordt niet (correct) opgemerkt;
• Er is geen icoon voor de ZIP-drive zichtbaar in Deze Computer en de Windows Explorer,
omdat Windows 95 de aanwezigheid van de ZIP-drive niet opmerkt;
• Apparaatbeheer toont een uitroepteken voor "Vaste schijfcontrollers" ten teken dat een of
meer schijven of controllers niet juist functioneren of een hardwareconflict veroorzaken;
• De AutoRun-functie functioneert niet meer correct bij ATAPI/IDE CD-ROM-spelers.
De oorzaak van deze problemen blijkt de gebrekkige ondersteuning door Windows 95 van verwisselbare IDE-schijven en eenheden te zijn. Gelukkig is er ook reeds een oplossing beschikbaar in de vorm van een update van de Iomega Windows 95-driver. Deze update is beschikbaar
op o.a.
BSE
Om de Iomega ZIP-drive IDE (goed) werkend onder Windows 95 te installeren is het noodzakelijk om de volgende stappen te ondernemen:
26
2.4. ZIP DRIVES
Figure 2.3: ZIP drive jumpers
1. Controleer de jumperinstellingen (master/slave) van de ZIP-drive. Op de ZIP-drive staat
helaas de jumperinstelling voor de masterinstelling verkeerd afgedrukt! De juiste instelling moet zijn:
2. Zorg dat de ZIP-drive *NIET* gedetecteerd wordt in het BIOS (instelling op "None",
ook geen AutoDetect!)
3. Installeer de software-update REMIDEUP voor Windows 95;
4. Installeer vervolgens (opnieuw) de Iomega-software (SETUP95.EXE);
5. Installeer vooral *NIET* de ASPIIDE.SYS-driver. Deze is namelijk niet benodigd onder
Windows 95
2.4.2
Welke ZIP-drive heb ik nodig
Er zijn 4 Zip drives:
• SCSI
• Parallel
27
2.4. ZIP DRIVES
• IDE
• ATAPI.
Parallel is het traagst, maar draagbaar, en overal mee te nemen en aan te sluiten. SCSI is ook
snel, misschien wel het snelst, maar heeft een SCSI controller nodig. Als je die hebt, en je
wilt geen parallel (draagbaar is niet nodig) dan is dit de beste keus. IDE en ATAPI gaan op de
IDE controller. ATAPI is een IDE-removable API, dus voor IDE apparaten die van disk of cd
kunnen veranderen, IDE-CDroms zijn vrijwel altijd ook ATAPI.
De IDE versie wordt meestal alleen aan OEM fabrikanten (Compaq etc) verkocht om in hun
computers te laten zetten. Deze computers hebben hier dan meestal aanpassingen voor in hun
bios. Voor een willekeurig systeem die dit soort aanpassing NIET heeft, is een ATAPI versie
aan te raden. Let hierop bij aankoop, al is de kans klein dat je een IDE versie krijgt.
Verder zijn er drivers om interne scsi apparatuur in een kastje te zetten, en dan over de printerpoort aan te sturen. Dit kan een alternatief zijn, maar ik heb er zelf geen ervaring mee.
Overweeg je de aanschaf van een paralelle zip, kijk dan eens naar dit alternatief.
2.4.3
ZIPDrive Click Of Death
Click Of Death is het fenomeen dat je Zip-drive bij het lezen of schrijven ineens begint te
klikken, en daar niet meer mee ophoudt. Gevolg is dat je vrijwel zeker al je data op de betreffende disk kwijt bent. Er wordt gesuggereerd dat het probleem te wijten is aan de miniscule
koppen die gebruikt worden (schuif het schuifje van een Zip disk maar eens open: er komt
zowel een kop boven als onder de schijf, kun je nagaan hoe klein die dingen zijn). Een persoon
rapporteerde zelfs dat hij een kop in een disk had zitten. In zeer zeldzame gevallen ging dus
niet alleen de disc, maar ook de drive kapot.
Er is voor zover ik weet nog geen officiele verklaring van Iomega wat het probleem veroorzaakt, maar ’men’ lijkt het erover eens te zijn dat het probleem zich kan voordoen als je niet
echt zachthandig met je drive omgaat (en dat geldt van vooral voor de externe uitvoeringen,
alhoewel het probleem ook bij interne gerapporteerd is). Bovendien kan vuil op de schijven
schade aan de koppen toebrengen, doordat er altijd een kleine luchtspleet tussen kop en schijf
moet zijn(net als bij een harddisk, en fysiek kontakt is dus fataal.
In ieder geval: als het gebeurd is het aan te raden om de betreffende disk niet in een andere
drive te proberen (als het aan de disk ligt mol je die andere drive hoogstwaarschijnlijk ook),
en andersom is het onverstandig om een andere schijf in die drive te proppen (tenzij er geen
belangrijke data opstaat natuurlijk).
Maar het is dus maar de vraag hoe ernstig het probleem is. Er gaan geluiden op dat het een
typisch probleem is dat zich voordoet bij verwisselbare media, en dat het nu zo opvalt omdat
de Zip-drive enorm populair is en er dus veel verkochte exemplaren zijn (tegen de 20 miljoen
of zoiets). Als het dan bij 1 procent fout gaat heb je al een aardig aantal. Je ziet soms ook
mensen de Zip-floppen zonder verder bescherming in een rugzak meedragen, hetgeen ook niet
28
2.5. CLUSTERSIZES
bevordelijk voor de veiligheid van de data zal zijn. En bovendien: de good-old floppies waren
ook nooit 100% te vertrouwen.
Het COD gebeuren heeft ook een hoog Urban Legend gehalte, ik heb een vriend horen zeggen
dat een kennis zijn Zip-drive ermee gemold heeft....
Anyway, er is wel een volledige pagina aangewijdt, de ZipDrive COD pagina
2.5
Clustersizes
.
MSDOS en aanverwante systemen (Windows) delen een hardeschijf op in hapklare blokken
genaamd CLUSTERS. Het maximaal aantal van deze clusters is op een dos schijf 65535. Oftewel
Clustergrootte = schijfgrootte/65535
De clustergrootte moet echter altijd een macht van twee maal 512 (dus 2ˆn *512) zijn, naar
beneden afronden kan niet (het aantal clusters zou zo groter worden dan 65535) dus ronden we
naar boven af.
Voor een 240 MB hardeschijf.
240.000.000/65535=3662.
De volgende macht van 2 is 4096 ->clustersize = 4k. Een tabeltje met alle waarden staat in de
volgende paragraaf 2.5.1.
Windows 95 (vanaf OSR2) kan echter ook een zogenaamde FAT32 aanmaken, bij deze FAT32
is het maximaal aantal elementen hoger, en de corresponderende clustersize dus kleiner. FAT32
heeft een minimale clustersize van 4k. Een tabel met mogelijke clustersizes staat in de FAT32
paragraaf 2.5.2.
FAT32 SCHIJVEN ZIJN NIET VANUIT DOS 6.22 EN VROEGER TE BENADEREN,
ALLEEN ONDER WINDOWS ’95 Niet elke WINDOWS ’95 kan wat met FAT32 aan De
zg OSR2 release (herkenbaar aan build 1111/ dos 7.1) kan het in ieder geval. Oudere versies
hebben FAT32 soms via het PLUS pakket aan boord, dit weet ik echter niet geheel zeker.
Verder kunnen ook veel andere besturingssystemen niet of beperkt op FAT32 toegrijpen.
Verder meldt TOM, dat er soms ook problemen zijn met DOS-programma’s op FAT32 partitities van sommige SCSI-drives
2.5.1
Clustersizes op FAT16
Wat zijn de grenzen voor clustersize op FAT16 drives?
De volgende clustergrootten zijn standaard. P.S. Een MB is hier gedefinieerd als 1048576
29
2.5. CLUSTERSIZES
bytes. Fabrikanten geven de grootte meestal op in MB=1000000 bytes.
Drive size
0 -128 MB
128-256 MB
256-512 MB
512-1024MB
1024-2048MB
2048-4096MB
Cluster size
2k (ondergrens gevormd door FAT12)
4k
8k
16k
32k
64k (Alleen onder Win NT)
Er bestaat ook nog FAT12 voor kleine harddisks en drives (< 33 MB?) deze hebben standaard
een sector (512 bytes) per cluster.
Deze grootten gelden als men een zo klein mogelijke clustersize wil hebben. Een 128MB
harddisk met een clustersize van 16k is ook mogelijk als men over een programma als partition
magic kan beschikken.
Verder even oppassen als je DOS 5.0 gebruikt. DOS 5.0 heeft een bug zitten die HDs kan
verkrachten als het aantal clusters (erg) dicht bij de 65535 grens zit. Ga daarom bij gebruik
van DOS 5.0 ruim(zeg 5%) onder dit soort grenzen (de machten van 2, 64 MB,128 MB, 256
MB, 512 MB etc etc)
2.5.2
Clustersizes op FAT32
Wat zijn de grenzen voor clustersize op FAT32 drives?
De volgende clustergrootten zijn standaard. P.S. Een MB is hier gedefinieerd als 1048576
bytes.
Drive size
< 260 MB
260 MB - 8 GB
8 GB - 16 GB
16 GB - 32 GB
>32 GB
Cluster size
512 bytes
4 kilobytes (KB)
8 KB
16 KB
32 KB
(Ik heb het integraal overgenomen, maar ik heb het gevoel dat die 260 MB grens eigenlijk 256
ˆ bytes)
MB is, en het verschil 256-260 MB is het verschil tussen MB=106ˆ bytes en MB=220
Deze groten zijn als men een zo klein mogelijke clustersize wil hebben. Een 128 MB harddisk
met een clustersize van 16k is ook mogelijk als men over een programma als partition magic
kan beschikken.
2.5.3
Is FAT32 sneller dat FAT16 of FAT12?
.
30
2.5. CLUSTERSIZES
In het algemeen niet. Meestal zal de snelheid van de computer als geheel ruwweg gelijk blijven
ten opzichte van de oude (FAT16) situatie. Soms is FAT32 echter trager dan FAT16.
FAT32 is verder ook trager als Windows in DOS-mode of Safe Mode (Veilige modus) Smartdrive kan in DOS-mode uitkomst brengen.
Dit gezegd zijnde, kan ik eraan toevoegen dat ik in het dagelijks gebruik van mijn computer
geen enkel verschil merk tussen toen ik nog FAT16 had, en FAT32 nu. Met uitzondering van
de iets toegenomen diskactiviteit bij het opstarten van Windows.
Dus tenzij je veel in DOS-mode werkt zonder SMARTDRV (ja, je hebt van diemensen;-) of je
blindstaart op benchmarks, zal de snelheid geen beletsel zijn om over te stappen op FAT32.
Noot MvdV: Met name als de partitie waar Win95 op staat (swapfile erop staat ?) FAT 32 is,
kan het snelheidsverschil merkbaar zijn.
Kun je een schijf met een Fat32 partitie als boot-schijf gebruiken ?
Wat dit betreft werkt FAT32 niet anders dan FAT16, je kunt er gewoon van booten. Wel even
een startup disk maken met DOS 7.10 erop, want mocht er iets misgaan, dan kun je met een
startupflop van DOS 7.00 of lager je harde schijf niet meer benaderen :-)
P.S. Veel andere mensen raden aan Win’95 en de swapfile NIET op een FAT32 partitie te
zetten. Voor de rest van de programmatuur maakt het niet veel uit, tenzij men er nog DOS (6.x
of ouder) of oude dos-applicaties naast gebruikt. Met name voor de oudere generatie BigFoots
(BigFoot Cyclones hebben er minder last van) kan het wat schelen. Maar ook dit is marginaal.
2.5.4
In hoeveel partities moet ik mijn harddisk verdelen?
Dat is een lastige en subjectieve vraag. In de eerste plaats is het afhankelijk van wat je zoal
met je computer doet. Draai je alleen Windows’95, en wat relatief nieuwe DOS applicaties,
dan kan je wel FAT32 gebruiken, en alles in 2 of meer relatief grote stukken hakken.
Bij partities van 4 Gb of zo worden de directories erg onoverzichtelijk, meerdere partities, en
programma’s wat over de partities sorteren. Als je dan toch partitities aanmaakt, zorg dan dat
de Win95 directory op FAT16 staat.
b.v. een 4.3 HD van mijn huisgenoot:
• Partitie 0, primair, 1 Gb, Fat16, Win’95, en wat aanverwante applicaties als Office, FrontPage.
• Partitie 1, Extended logische drive 2 Gb FAT32 De rest van de applicaties, geluidsfiles
en andere archives). Ook applicaties met veel files (Delphi, Matlab) staan hier op.
• Partitie 2, Extended logische drive 1 Gb FAT16 (de rest, verschil 4.3-4 Gb is weer verdwenen als verschil mega en miljoen byte) Spellen, vooral de kleinere.
31
2.5. CLUSTERSIZES
Gebruik je nog veel DOS-software, en Dos 6.22 af en toe, dan hak ik alles in 1Gb FAT16
stukken, met een of twee kleine partities ( 1/2 Gb of zo) voor applicaties met veel files. (bij
mij o.a.Matlab, Delphi, Borland Pascal, Tasm, het spel Carmageddon) Plaats de FAT16 partities over het algemeen eerst, zodat als je van een ouder DOS boot, de driveletters niet teveel
veranderen. In die zin is het bovenstaande voorbeeld fout.
Ook Linux gebruikers kunnen dat beter doen, omdat de Linux FAT32 ondersteuning momenteel nog read-only is. Misschien geldt iets dergelijks ook voor Windows NT. Controleer
dit wel even, de status van dit soort Linux projecten verandert bijna van dag tot dag.
Voor beginners kan vooral in het begin een grote FAT32 wel nuttig zijn, maar ben dan ook niet
bang dat later te veranderen als dat nodig mocht zijn.
Er zijn er nog meer redenen voor partitioneren naast clustersize, dus voor meerdere ipv een
partitie
1. Onoverzichtelijkheid, alles moet veel dieper genest worden in directories, of de rootdirectory zelf groeit en wordt onoverzichterlijk
2. De FAT limitatie van 512 files in de rootdirectory gaat dan ook eerder meespelen.
3. Driveletters zijn makkelijker te onthouden dan diep geneste directorystructuren.
4. (Met name over Win95-netwerk) Drives sharen per partitie is makkelijker dan per directory
5. Met meerderpartities staan programma’s op een partitie op hetzelfde deel van de HD, hoe
groot dat deel is, is relatief, maar altijd gunstiger dan bij een grote partitie. Dit is vergelijkbaar met een gesorteerde defragmentatie (met volledig vastgelegde filevolgorde), maar
meer permanent. Dit levert net als de defragmentatie snelheid op
6. Een partitie is kwetsbaarder, een fout commando en alles is weg, ipv maar 1 partitie. Ook
Virussen en met name Trojans vergeten soms wel eens alle partities te infecteren/wissen.
Zelfde geldt voor crosslinking van de filesystemen
7. Tikken van commando’s in DOS is makkelijker met korte directory paths en filenamen.
Als je veel in DOS(mode OF window) werkt is zijn driveletters ook wel nuttig.
8. Verder kunnen veel DOS, en ook veel Win95 Shareware programma’s kunnen nog altijd
geen namen aan met meer als 80 tekens.
2.5.5
NTFS en clustersizes
(NTFS = New Technolgy File System)
NTFS is het filesysteem dat met WinNT geintegreerd is. De voordelen die ik nu van NTFS
op ga noemen gelden alleen voor NT. Met name de snelheid. NTFS schijnt ook onder Win’95
32
2.6. SCSI OF IDE?
werkend te krijgen zijn (met extra software) maar is dan een stuk trager en lomper. Dit is
meer bedoeld om NT partities te kunnen mounten vanuit Win’95, dan om actief gebruik van te
maken onder Win95.
De voordelen van NTFS volgens de kenners:(zelf heb ik er nog nooit een gezien)
• Betere security, je kunt rechten op diverse niveau’s instellen. Per file, per directory etc.
• Je krijgt er naast (H)idden, (S)ystem etc. een aantal attributen bij, zoals (C)ompressed.
Deze zijn op een NTFS partitie geintegreerd in het filesysteem, en worden niet ergens in
een file bijgehouden
• Partities mogen tot 2TB om precies te zijn. Dit komt door een volle 64 bit "FAT" (Master
File Table is de NTFS term). Als je zou willen kan je die 2TB partitie zelfs 512 bytes
clusters laten hebben. Dit is echter niet aan te raden qua snelheid. Default kiest NT
tijdens partitionering de volgende waarden:
partitie <512MB
512MB - 1GB
1 - 2GB
2 - 4GB
4 - 8GB
8 - 16GB
16 - 32GB
>32GB
512 bytes
1K
2K
4K
8K
16K
32K
64K
• Sneller op grotere partities. Bij kleinere partities (onder de 1GB of zo) is FAT sneller,
omdat ’t relatief simpeler van opbouw is en minder resources in beslag neemt.
2.6
SCSI OF IDE?
Veel mensen hebben verkeerde voorstellingen van de verhoudingen tussen SCSI en IDE, en
hier wil ik er even een paar rechtzetten. Toegegeven, zoals we weten is SCSI is sneller etc etc,
maar voor hetzelfde geld kan je vaak bij IDE meer waar voor je geld krijgen. SCSI (drives en
fatsoenlijke kaarten) zijn simpelweg duurder, dan vergelijkbare IDE hardware (nog afgezien
dat je voor E-IDE de controller hebt ingebouwd). Tegenwoordig hebben SCSI drives en IDE
drives van (ruwweg, SCSI is altijd duurder) dezelfde prijsklasse ook vaak hetzelfde toerental,
en dat was vroeger ook wel anders. Een ander nadeel 2.6.1 is dat alle moderne IDE drives,
Ultra DMA 2.3.1 of niet op een standaard controller passen, en de niet Ultra DMA schijven
op een Ultra DMA controller, en allemaal zonder serieus performance verlies. Bij SCSI is
dat allemaal wat minder vanzelf sprekend, combineren kan niet altijd, of kost soms zwaar
performance.
33
2.6. SCSI OF IDE?
Om SCSI uit te buiten is een goede kaart aan te bevelen, al zijn de goedkope kaartjes lang
(o.a. NCR) niet zo slecht als de Adaptec freaks vaak doen voorkomen, maar de echte uitgaven
komen pas daarna, want SCSI drives zijn beduidend duurder.
Als iemand mij vraagt of ie SCSI of IDE moet nemen, dan stel ik die persoon de volgende
vragen:
• Waarom wil je dat? Als een of andere semi-deskundige gezegd heeft dat het sneller is,
dan praat ik hem meestal om naar IDE. Voor hetzelfde geld een processor (166 ipv 133
MHz) of geheugen brengt meestal meer snelheid op.
• Heeft ie/wil ie andere SCSI randapparatuur? Vooral als mensen een CD-burner in hun
gewone computer (dus geen 2e burn-computer hebben) is dit van belang. SCSI HDs en
burners hebben een veel lagere cpu-belasting, en over het algemeen is het wel prettig
veilig nog wat andere dingen te kunnen doen.
• Is het waarschijnlijk dat de persoon al vrij snel tegen de E-IDE 4 device grens aanloopt?
Tegenwoordig ook niet meer zo theoretisch als vroeger. Een HD, Zip drive en Cdrom
zijn er al 3. Een burner of tweede oud HDtje erbij en je zit al op 4. De meeste mensen
willen sowieso nog een gewone cdrom naast een burner hebben.
• Doet ie andere heel hd-intensieve dingen met zijn PC? Grafische toepassingen/CAD/nummeriek
werk? Af en toe wat inscannen en bewerken of een grafiekje in een Word docje stoppen reken ik hier natuurlijk niet bij Wel zeer intensief gebruik programma’s als Delphi
overigens, compileren vergt veel van de HD.
• Hoeveel doet die persoon met zijn computer? Breidde hij(/zij) zijn vorige computer ook
steeds uit? Iemand die een compleet systeem koopt, en over 3 of 4 jaar een geheel nieuw,
zal niet zo gauw tegen de 4 device grens aanlopen.
Dit lijstje is bij lange na niet waterdicht, maar geeft wel een idee. SCSI is vaak geld wegsmijten, je moet wel veel met je computer doen wil je het eruit halen.
2.6.1
SCSI maximale transfer rates
Type
Maximale transfer
Fast SCSI-2
10 MB/sec
Ultra SCSI
20 MB/sec
Wide SCSI
20 MB/sec
UltraWide SCSI
40 MB/sec
8 bits
8 bits.
16 of 32 bits.
16 of 32 bits.
De naamgeving bij SCSI is nogal verwarrend, Ultra SCSI wordt bijvoorbeeld ook weleens Fast
SCSI-20 genoemd. Het nadeel van SCSI is het aantal verschillende standaarden, je kan niet
per definitie een willekeurige SCSI schijf aansluiten op een willekeurige SCSI controller.
34
2.6. SCSI OF IDE?
2.6.2
NCR SCSI bios in MR_BIOS krijgen (b.v. voor een SCSI ZIP
drive)
INFORMATIE OVER: ASUS / MR_BIOS / NCR SCSI / IOMEGA ZIP DRIVE =====================
Betreft het nieuwe ASUS P/I XP55T2P4 moederbord in combinatie met de MB_BIOS Ver.
3.31 Code V098B5SA voor dit bord.
In tegenstelling tot wat er op de sites van MR_BIOS en SYMBIOS LOGIC en NCR staat is het
niet mogelijk om met behulp van hun recepten de NCR_BIOS in de MR_BIOS file te patchen.
Als u dit toch doet dan is het resultaat een niet functionerende BIOS en in de meeste gevallen
een systeem dat niet meer wil booten.
Wat is het geval, vroeger werd de MR_BIOS in een gecomprimeerde vorm gedistribueerd
en werd tijdens het flashen deze geexpandeerd en het het goede formaat in de FLASH ROM
geschreven, de laatste versie van de MR_BIOS is reeds geexpandeerd en wordt zo in de FLASH
ROM geschreven.
Om toch de SCSI_BIOS in de FLASH ROM te krijgen heeft u het volgende nodig:
Het programma DEBUG en een imagefile van de NCR_BIOS versie 3.07, deze kunt u downloaden op de site van SYMBIOS.COM of op het BBS van SPECTRAL.
We noemen de MR_BIOS 3.31: MR_ASUS2.BIO en de MR_BIOS met NCR_BIOS: MR_A2SC.BIO
dan volgt hier het script:
Start DEBUG en geef de volgende commando’s:
n MR_ASUS2.BIO
l 7000:0
n NCR307.BIN
l 7400:0
n MR_A2SC.BIO
rcx
0
rbx
2
w 7000:0
q
U kunt nu MR_A2SC.BIO op de normale manier, met de flash software van MR_BIOS in uw
FLASH_ROM programmeren.
WAARSCHUWING
Dit werkt bij mij uitstekend, maar ik geef geen enkele garantie dat dit bij iedereen goed werkt
en zoals altijd geldt, weet wat je doet en doe het op EIGEN RISICO !!!!!!!!!!!!!
Na het booten van de computer is het beslist NOODZAKELIJK om met uw memory-manager
uw geheugenindeling opnieuw te reorganiseren, daar de image van de NCR_BIOS door de
35
2.6. SCSI OF IDE?
MR_BIOS op de geheugenadressen E000:4000 tot E000:8000 wordt geplaatst. Thans zal dit
gebied zal hoogst waarschijnlijk door een of andere hoog geladen driver worden gebruikt.
2.6.3
Het gebruik van de IOMEGA ZIP-Drive met de NCR-SCSI
Bios:
De gebruiksaanwijzing van de ZIP-drive is niet erg duidelijk over de installatie van de drivers
bij gebruik van een afwijkende SCSI controler.
U moet minimaal de volgende regels aan uw CONFIG.SYS toevoegen:
DEVICE
DEVICE
DEVICE
DEVICE
=
=
=
=
C:\IOMEGA\DOSCAM.SYS REM van uw SC200 Diskette
C:\IOMEGA\ASPICAM.SYS REM van uw SC200 Diskette
C:\IOMEGA\SCSICFG.EXE /V REM van uw ZIP Diskette
C:\IOMEGA\SCSIDRVR.SYS REM van uw ZIP Diskette
Als alles goed werkt kan de regel "DEVICE = C:
IOMEGA
SCSICFG.EXE /V" worden gewist.
2.6.4
BOOTEN van ZIP_drive
Start het programma SCSIUTIL van IOMEGA op en formatteer een ZIP disk met de optie
"systeem overzetten" aan.
Zet in de MR_BIOS de optie BOOTEN VAN SCSI aan, steek de geformatteerde disk in uw
ZIP_drive en reset de computer.
Alle bovenstaande informatie werd u beschikbaar gesteld door:RIETVELD COMPUTERS
te DEN HAAG
ATTENTIE: GEBRUIK VAN BOVENSTAANDE INFORMATIE IS GEHEEL VOOR
EIGEN RISICO VAN DE GEBRUIKER
2.6.5
Hoeveel devices kunnen er aan een SCSI controller?
Aan een SCSI-controller kunnen 8 SCSI devices, waarvan de SCSI-controller zelf een device
inneemt (effectief blijven er dan 7 over). Je kunt er dus 6 harddisken en een CDROM speler
aan hangen, of 5 harddisken en twee CDROM spelers, of.... (etc).
Het blijft ook niet beperkt tot harddisken en CDROM spelers: er zijn SCSI DAT streamers,
DVD spelers, scanners, ZIP drives, JAZ drives, MO drives envovoort enzovoort (enorme lange
lijst).
36
2.7. AAN WELKE CONTROLLER MOET IK MIJN NIEUWE HARDDISK/CDROM
HANGEN
Het wordt nog veel leuker als je Ultra-Wide (UW) SCSI neemt: kunnen er 15 devices op een
kaart. En je kunt vier SCSI-kaarten in je computer steken, dan kun je dus 4x15=60(!) UWharddisken aansluiten....
P.S.1 Voordat je begint te kwijlen over 60 harddisken: DOS kan maar 8 fysieke harddisken
aan, dus tegen die tijd draai je allang Windows NT, OS/2 of een Unix variant (en heb je
een ernstig cash-flow probleem :)
P.S.2 Er zijn ook controllers met zowel een SCSI-2 (7 devices) als een UW-SCSI (15 devices)
aanboord. Kwijl,kwijl.
2.6.6
Hoeveel harddisks en partities kan ik maximaal onder DOS
hebben?
DOS kan maar 8 fysieke harddisken aan, en er mogen 4 partities per fysieke harddisk zijn, maar
de EXT DOS partities mogen gevuld zijn met logische drives t/m Z:. Met andere woorden er
zijn meerdere driveletters mogelijk die in een fysieke (Extended) partitie zitten. DOS moet
verder zelf altijd op de 1e partitie op de 1e harddisk zitten.
Een voorbeeldje: Stel je hebt die maximale 8 harddisks:
Op de eerste zet je dan een PRI DOS partitie van de gewenste grootte (dit wordt dan C:) en de
rest van die eerste harddisk vul je op met een EXT DOS partitie, waar dan gerust 5 logische
drives op mogen. Je hebt dan op de eerste harddisk twee partities (PRI DOS en EXT DOS) met
6 logische drives. Op de overige 7 harddisken zet je dan allemaal EXT DOS partities, waar
dan nog 18 logische drives op kunnen. Maar dan heb je dus geen ruimte meer voor CDROMs
en netwerkschijven :)
Noot: Meer dan 4 IDE schijven is lastig. Tertiary (3e) IDE controllers moeten een eigen bios
hebben omdat de gewone bios maar 4 IDE devices rechtstreeks aan kan. Je kan wel al je door
drivers bestuurde devices (CDROM’s, ZIP-disks etc) op die tertiare controller duwen, want
die hebben geen BIOS-support nodig, behalve om van te booten. Sommige geluidskaarten
kunnen hun IDE-interface (dus die OP de geluidskaart) als tertiary controller instellen. Vooral
oudere merkkaarten zoals Aztech’s en Creative Labs hebben wel eens opties om port en IRQ
van de IDE-port in te stellen. Er is in de Q & A sectie2.9 ook nog wat geschreven over tertiare
controllers.
2.7
Aan welke controller moet ik mijn nieuwe harddisk/CDROM
hangen
Altijd proberen zoveel mogelijk aan verschillende controllers te hangen, en is dat niet mogelijk,
zoveel mogelijk per controller sorteren van dezelfde devices. Dit geldt echter alleen als de
37
2.8. WD HD’S DIE GEUPDATED MOETEN WORDEN
controllers gelijkwaardig zijn! Sommige oudere losse EIDE kaartjes, is de tweede controller
trager en ondersteund geen busmastering.
Stel je hebt een PIO-4, een PIO heel laag(oud schijfje) en een CDROM. Allemaal een aparte
controller geven gaat niet. Dus je zet de snellere schijf op de primaire controller (de PIO4), en
de andere relatief langzamere twee op de secundaire, waar je van de langzaamste (de CDROM)
de slave maakt. Twee PIO4 schijven kun je het beste aan de primaire controller hangen
CDROMs slave is meestal ook niet zo’n probleem, omdat de meeste huidige IDE CDROMs de
harddisks niet meer vertragen.
Vermijdt een PIO-4 en een PIO-0 op een controller! Dit schakelt de PIO-4 terug naar
PIO-0!
2.8
WD HD’s die geupdated moeten worden
(ik ben hier de originele msg van kwijt, weet iemand hier meer van?)
Sommige WD HD’s schijnen a.g.v. een bug (volgens WD in het mobo bios, volgens de mobo
fabrikanten in de WD-HD) een firmware update nodig te hebben. Ik heb nog een lijstje met
welke HD’s dat zijn, maar wat er precies mist was weet ik niet meer. Enfin, hier is het lijstje.
———————
Ik bedoel dus echt een firmware update voor de schijf...
Dit zijn de schijven waar het om gaat:
All types of drives will be detected, but only the following selected models of Western Digital
drives will need to be updated:
type
codes
AC32500H
CCC:F1
AC32100H
CCC:F1
AC31600H
CCC:A1, A2, B0, B1, B2, B3
AC21600H
CCC:F1
AC21200H
CCC:E0, E1
AC21000H CCC:A1, A2, B0, B1, B2, E0, E1
De firmware update vn de WD schijf is volledig softwarematig. Het programma is zelfs zo
slim om zelf te kijken of het nodig is om de schijf te updaten.
===============
Ik ben inmiddels en beetje achter de aard van de bug gekomen :
Er is een aardige tijd terug een probleem gebleken bij gebruik van een bepaalde versie van een
Award BIOS (voor bijv. de Asus TP4N bordjes) en een aantal type WD harde schijven.
Bij het opstarten kon het in die combinatie gebeuren dat de schijf nog aan het ’opstarten’ was
(nog niet op volle toeren) terwijl het BIOS al een reset-commando aan de schijf gaf. Het was
38
2.9. Q&A BY STEFAN MENSINK
dan mogelijk dat door de reset de koppen uit de parkeerstand kwamen, en doordat de schijf nog
niet (snel genoeg) draaide niet (voldoende) gingen ’vliegen’ boven de platen, maar de platen
raakten... en dat is niet zo best.
Er waren daar twee oplossingen voor: Nieuw BIOS flashen (indien beschikbaar) of een programmaatje van WD draaien wat via de IDE-bus de gegevens van de harddisk kon aanpassen,
zodat’ie het ’gevaarlijke’ commando niet uit zou voeren als’ie nog niet op toeren was.
2.9
Q&A by Stefan Mensink
V: Hoeveel harde schijven kan ik aan een IDE controller hangen?
A: Twee. Heb je een enhanced IDE controller dan houdt dat in dat je eigenlijk niet een, maar
twee controllers hebt, je hebt dan ook twee aansluitingen op je moederbord. Op deze
manier kun je er vier aan hangen. Sommige oudere geluids kaarten kunnen hun IDE
interface configureren als secundaire of tertiaire controller. Hier kun je echter vaak geen
hardeschijven aanhangen. Wel kan je er andere IDE spul (ZIP,CDROM) aan proberen
te hangen, en zo aansluitingen op de primaire en secundaire controller vrij krijgen voor
harde schijven. De reden dat ZIP en CDROM wel werken op 3rd en 4th controllers, is
dat deze (als removable devices) door een driver bestuurd worden, en geen rechtstreekse
access uit de BIOS nodig hebben zoals echte harddisks. Een tertaire controller komt op
adres 01E8H. Sommige nieuwere duurdere kaarten komen met fatsoenlijke drivers die
de derde poort automatisch configureren, Creative Ide controllers b.v. Onder Windows
’95 bleek die controller op IRQ 10,I/O 168-16F en I/O 36E-36F te zitten. Onder NT is
de creative IDE-poort vaak niet zichtbaar. In Windows NT kun je echter een driver kunt
installeren om de PNP en ISA delen van het systeem net zoals Win95 automatisch te laten
detecteren. Daarna kan het zijn dat je opeens je tertiare IDE poort van de soundblaster
terughebt.....
Zelf heb ik een Sound Magic kaartje met een Avance Logic chipset, en diens drivers
laten aanpassing van IRQ en IO-poort van de IDE controller niet toe, laat staan dat ie
zichzelf als Tertiare controller installeert
V: Ik heb een harde schijf van xxx megabytes, maar bij het formatteren/ bekijken van system
info vindt de computer maar yyy megabytes.
A1: Je harde schijf heeft waarschijnlijk meer dan 1024 cylinders, terwijl je bios dit niet ondersteund (oudere bios). Als je bios dit wel ondersteunt, zet dan de mode op LBA.
Ondersteunt je bios dit inderdaad niet, gebruik dan een diskmanager, zoals Ontrack.
ˆ dus, en sommige in
A2: Sommige software drukt harddisk grootte uit in miljoenen bytes (106)
ˆ byte. Een eventueel verschil (+/- 5%) kan hierdoor ontstaan
eenheden van 1048576 (220)
tussen de waarde die twee bronnen opgeven. Fabrikanten gebruiken meestal 106ˆ bytes,
want dan lijkt de hardeschijf relatief groter.
39
2.9. Q&A BY STEFAN MENSINK
V: Ik heb 100mb aan bestanden op mijn harddisk staan, maar chkdsk zegt dat deze 150mb
ruimte innemen, hoe kan dat?
A: Elk bestand neemt standaard al een bepaalde grootte in, namelijk de clustergrootte. De
clustergrootte kun je opvragen met chkdsk. Heb je bijvoorbeeld een clustergrootte van
32k (32768 bytes) dan neemt elk bestand een veelvoud van 32k in beslag. Een bestand
van 1 byte neemt dan bijvoorbeeld al 32k in, een bestand van 33k neemt 64k in.
Lees de paragraaf over clustersizes 2.5 voor meer informatie.
V: Kan ik de clustergrootte niet verkleinen zodat de bestanden wat minder ruimte innemen?
A: Ja, dan moet je je harddisk opdelen in meerdere partities. Een partitie van bijvoorbeeld
500mb heeft een clustergrootte van 8k. Als je vrijwel alleen Win’95 gebruikt is FAT32
ook nog een optie. Zie ook 2.5.
V: Hoe kan ik mijn harde schijf partitioneren?
A: Met FDisk, welke standaard bij o.a. Dos en Linux zit. Voor meer informatie kun je het
beste de Dos handleiding lezen. Voor mensen die er over kunnen beschikken: Partition
Magic is hier heel goed in, en kan ook volle schijven herpartitioneren. Zie ook de aparte
paragraaf over partitioneren. Een andere mogelijkheid is het programmatje FIPS. Dit
programma was origineel bedoeld voor mensen die Linux wilden installeren en daarvoor
hun DOS-partitie wilden verkleinen. Maar het is ook bruikbaar voor niet-Linux gebruik,
al ondersteund het op dit moment denk ik nog geen FAT32.
V: Hoe kan ik mijn hardeschijf low-level formateren?
A: Low level formateren is normaal niet aan te raden. Als de harde schijf echter toch al op de
nominatie staat in de vuilnisbak te verdwijnen, kan het rendabel zijn het te proberen.
Seagate b.v. heeft daar utils voor, op het BBS in Munchen te vinden, dus ook wel
op hun site. LLFUTIL op de site van MAXTOR volgens C’T en deze zou ook voor
andere moderne EIDE HD’s te gebruiken zijn. Let op dat je LLFUTIL niet met te
oude IDE schijven gebruikt, welke ZBR gebruiken, maar niet beveiligd tegen LLF zijn.
http://www.maxtor.com/idx2.html
V: Is een (Quantum) Bigfoot traag?
A: Ja, maar dat is erg relatief. De BigFoot is alleen traag ten opzichte van een hardeschijf van
zijn eigen generatie, en dan ook nog vooral in de seek time, niet in doorvoer. Met name
dingen als directory-trees inlezen scandisken en defraggen is dit te merken, en bij dingen
waar veel files gebruikt worden (b.v. compileren, opstarten van Windows). Denk dan aan
verschillen van 5%, en alleen voor dit soort dingen, niet overal. Bij de nieuwere BigFoot
Cyclone(alles groter dan 3 Gb volgens mij) is dit overigens nog weer veel minder, door
een grotere cache. Wat overigens te weinig vermeld wordt over BigFoots is dat ze zo
heerlijk stil zijn. Ik raad in het algemeen aan Bigfoots te kopen als iemand mij dat vraagt
40
2.9. Q&A BY STEFAN MENSINK
(ze zijn meestal goedkoper). Ik vind het wel prettige harde schijven. Het snelheidverschil
onder Windows is vooral met 32 MB geheugen of meer nauwelijks meer te merken.
V: Harddisk wordt wel gedetecteerd in bios, maar er is niks mee aan te vangen.
A: Heb ik eens gehad met verschillende oudere (niet LBA) HDs. Valt uiteen in twee varianten:
1. HD staat goed in bios, in fdisk zijn de partities zichtbaar, er is alleen geen driveletter
(format x: werkt dus niet) en Partition Magic geeft een partition error.
2. Alles lijkt goed te gaan, bij booten moppert de bios soms wat, maar de driveletters
bestaan, maar zijn erg traag. Onder win95 staat dan vaak een uitroepteken bij de
HD of de controller.
¨
Soms zegt fdisk Can’t
access second harddisköf zoiets" in dit geval.
De oorzaak is waarschijnlijk dat je bij het installeren van de HDs een keer geboot hebt
zonder de bios te corrigeren. De CHS (Cylinder Head Sector) gegevens in de partitie
tabel zijn hierdoor corrupt geraakt.
Oplossing: Staat er data op, en kan je erbij, backup die dan. (Ging bij mij altijd) Delete
dan met fdisk zo alle partities. Soms gaat dit niet (als fdisk de HD niet kan accessen),
probeer dan Linux (slackware is makkelijkst, maar RedHat gaat ook) opstart floppen te
krijgen, Linux’ FDISK kan het dan vaak wel. Aan Partition Magic (v3.x toen nog) heb
je helemaal niets in dit soort gevallen. De foldertjes bij Linux CDs bevatten vaak een
korte FDISK tutorial Maak nieuwe partities aan met Win95/dos/linux fdisk of PQMagic,
en alles zou weer in orde moeten zijn.
2.9.1
Harddisk lijst met wat info
Zie losse file HDLIST.TXT(In het archive), zo is het wat makkelijker te updaten.
Voorlopig niet in Hypertext formaat.
41
Chapter 3
Processoren
3.1
Beschrijving CR4, het register dat laat zien of CPUID
toegestaan is, en de instructie CPUID. (Bron Gerard Gerritsen)
This file includes new knowledge about many Intel processors and their clones. If you’re
writing system software, then you should read this file. Thank you!
3.1.1
Control Register CR4
This register contains some flag bits to enable or disable the new features. You will find it only
on iPentium processors and on some newer Intel CPUs. To find out, whether your CPU contains the CR4 or not, you should use the CPUID instruction (feature flags). If your processor
supports the enhanced virtual mode, then it will support at least bit 0 and 1 of CR4 (as the
newer i486 do).
Don’t try to set bits, which are not supported by your CR4 register!
bit name/value
1
PVI
1
0
0
VME
1
0
description
enable protected mode virtual interrupts
enable virtual interrupts in protected mode
disable virtual interrupts in protected mode (like a i386)
enable virtual mode virtual interrupts
enable virtual interrupts in virtual mode
disable virtual interrupts in virtual mode (like a i386)
42
3.1. BESCHRIJVING CR4, HET REGISTER DAT LAAT ZIEN OF CPUID TOEGESTAAN
IS, EN DE INSTRUCTIE CPUID. (BRON GERARD GERRITSEN)
3.1.2
CPUID
name CPUID
opcode $0F $A2
function CPU Identification and speficiation of subfeatures.
name
CPUID
opcodes
0F A2
description
CPU identification
in:
out:
EAX=1
EAX=0:TFMS
get chip type and the supported features
CPU type (type, family, model, stepping)
43
3.2. VERSCHILLEN IN TYPE 486DX
type
The type is encoded in the bits13/12.
00 1st dual iPentium CPU (iP54C)
01 iPentium OverDrive processor
10 2nd dual iPentium CPU (iP54C)
11 reserved
family
4=486,
5=Pentium class,
6=P6 class
model
Intel486: 0=DX, 1=DX50, 2=SX, 3=DX2,
4=SL, 5=SX2, 7=DX2WB, 8=DX4
UMC486: 1=U5D, 2=U5S
AMD486: 3=DX2, 7=DX2WB, 8=DX4, 9=DX4WB
iPentium: 0=5V-60/66 MHz A-step chips,
1=5V-60/66 MHz, 2=3.3V-75/90/
100/120/133MHz, 3=P24T, 4=OvDr
for iPentium-3.3V, 5=OvDr for
iDX4, 6=OvDr for iPentium-5V
iP6: 4=P55CT (iPentium-3.3V OvDr)
stepping
steppings sometimes cover several masks
comment
iPentium-5V: no fDIVbug since step no.7
iPentium-3V: no fDIVbug since step no.4
EDX=flags supported features (i486, iPentium, iP6)
bit31..10 reserved (=0)
bit9=1 CPU contains a local APIC (iPentium-3V)
bit8=1 CMPXCHG8B instruction supported
bit7=1 machine check exception supported
bit6=0 reserved (36bit-addressing & 2MB-paging)
bit5=1 iPentium-style MSRs supported
bit4=1 time stamp counter TSC supported
bit3=1 page size extensions supported
bit2=1 I/O breakpoints supported
bit1=1 enhanced virtual 8086 mode supported
bit0=1 CPU contains a floating-point unit (FPU)
info: Can be used in all CPLs; serializes the pipelines; the first iPentiums did not supported se
3.2
Verschillen in type 486DX
Op sommige moederborden zit een jumper waarmee je de klokvermeerdering kunt instellen.
Die kan je dan zetten op 2, 2.5 en 3. Er is me ooit verteld dat je daarmee een DX4-100 als een
DX2-100 kunt klokken. het waar is weet ik niet.(MvdV: Het kan wel, en ook DX2-80 kunnen
op DX2-100 gezet worden)
44
3.2. VERSCHILLEN IN TYPE 486DX
Die jumper werkt alleen als de geplaatste CPU een Intel 486DX4/100 is. Het lijkt allemaal
heel universeel, maar intussen...
Er zijn een paar pootjes bij de 486, waar een jumper aan hangt, waarvan de betekenis verschilt
afhankelijk van het merk en type van de geplaatste CPU. Om de meest voorkomende te noemen: (Let op, onderstaande geldt niet voor de 5 Volt versies maar alleen voor de 3,45 Volt
versies)
Intel 486DX4/100
• Schakelt de ingebouwde cache tussen write-back en write-through
• Schakelt de klokvermenigvuldiger tussen 2x, 2,5x en 3x
AMD 486DX4/100NV8T, AMD 486DX2/80NV8T (dus de niet-enhanced 3 Volt versie)
A) Schakelt de CPU tussen 2x en 3x modus (de DX2/80 en DX4/100 chips zijn identiek, op de
opdruk na.
Voor de DX2/66 vs DX4/75 chips schijnt hetzelfde te gelden)
AMD 486DX4/100SV8B en DX4/120SV8B (beiden de enhanced SV8B versie)
A) Schakelt de ingebouwde cache tussen write-back en write-through
B) Schakelt de klokvermenigvuldiger tussen 2x en 3x
Je kunt het ook eenvoudig zien aan het typenummer van de CPU: NV8T is zonder groene
functies en zonder write-back cache SV8B is met groene functies en met write-back cache
S staat voor groene functies (N betekent de afwezigheid ervan) B staat voor write-back cache
(T betekent write-through cache) 8 is de hoeveelheid Kilobytes cache die de chip aan boord
heeft V betekent dat de CPU op 3 Volt (3,45 Volt +/- 0,15 om precies te zijn) werkt
45
3.3. LIJSTJE PROCESSOREN EN HUN BUSBREEDTE EN ADDRESRUIMTE
3.3
Lijstje processoren en hun busbreedte en addresruimte
Processor:
8088
V20
8086
V30
286
386SX
intel 386SLC
cyrix 486SLC
386DX
cyrix 486DLC
486SX
487SX, 486DX
486DX2
486 DX4
Pentium
interne databus
16
16
16
16
16
32
32
32
32
32
32
32
32
32
64
externe databus adresbus:
8
20
8
20
16
20
16
20
16
24
16
24
16
25
16
24
32
32
32
32
32
32
32
32
32
32
32
32
64
32
adres-gebied mogelijke MHz
1 MB
4.77 - 10
1 MB
4.77 - 12
1 MB
4.77 - 12
1 MB
4.77 - 12
16 MB
6 - 25
16 MB
16 - 40
32 MB
20 - 25
16 MB
25 - 40
4 GB
16 - 40
4 GB
25 - 40
4 GB
16 - 40
4 GB
25 - 50
4 GB
40 - 66
4 GB
75 - 133
4 GB
60 - 233
(met dank aan Marcel Joosten)
P24D (dacht ik) dx4-120 van AMD, 3.3v
P24T Pentium Overdrive 66 van Intel, 3.3v
P24C Dx4-100 van AMD/INTEL, 3.3v/5v
P55C Standaard (intel) pentium
PL: En wat als er nu in het moederbordboekje niet word gesproken PL: over een DX4-100/DX4120 ???
AMD geeft aan in zijn "Guide to installation" dat je, als je mammiebord geen AMD-DX4
ondersteund, je het ook mag proberen als INTEL DX4 met SLE en L1WB, en als CLKMUL
x2 of x3. Met als alternatief de settings van een P24D, echter wel de voedingsjumpers op 3.45
V zetten!
46
3.3. LIJSTJE PROCESSOREN EN HUN BUSBREEDTE EN ADDRESRUIMTE
Chipbakker
AMD
Tjip
X5
SSA/5
K5
Cyrix
6x86
Intel
P55C
NexGen
Nx586
Nx686
kloksnelheid vergl. met intel
133
pentium-75/90
75
Pentium-75
100
Pentium-133
120
Pentium-150
100
Pentium-133
120
Pentium-150
133
Pentium-166
150
Pentium-180
150
?
166
?
100
Pentium-100
120
Pentium-120
133
Pentium-133
180
?
AMD’s laatste chip, de Am5x86 is eigenlijk een ’opgevoerde’ 486 :-) AMD beweert dat de
K5 30% sneller is dan Intel’s Pentium met dezelfde kloksnelheid. Net als de Cyrix 6x86 kan
de K5 zo in een Pentium socket worden geplugd, zonder dat er veel in de BIOS moet worden
geklooid.
Nieuwtje (!): AMD heeft zitten werken aan een K6, maar toen AMD NexGen opkocht stopte
ze met de K6 en kondigde aan dat de toekomstige Nx686 en de K6 gelijk zullen zijn. De
Nx686 is gebaseerd op de Nx586 en zal met 16-bit applicaties twee keer zo snel zijn als de
Pentium Pro. In 32-bit code zal de Nx686 ongeveer 33% sneller zijn. De Nx686 180-MHz zal
gebruik maken van ’full-speed secondary cache’ buiten de chip, wat betekent dat ie dus niet
kan werken op een Pentium (Pro) moederbord.
Intel heeft aangekondigd de Pentium processor te ’verbeteren’ met de P55C. Deze cpu zal
sneller zijn dan de normale Pentium wat betreft multimedia applicaties. Ook wordt er gewerkt
aan een Pentium 180 MHz en 200 MHz versie. Verder zal er ook een Pentium Pro 266 MHz
uitkomen.
De produktie van de Pentium-90/120 en 150 MHz zal lieverlee worden gestopt. Dit komt
doordat deze een tragere bus-klokfrequentie hebben van 60 MHz itt P133, die intern op 66 2/3
MHz draait :-)
Houd er wel even rekening mee dat deze chip op bepaalde moederborden moeilijk kan doen.
Op een Chaintech 5SBAx-Z1 (met SiS chipset) kun je ’t schudden. De makers van die chipset
hebben gemeld dat deze set niet helemaal compatible is met deze Cyrix telg, hier en daar
verschilt deze toch wat van de ’gewone’ Pentiums. Verder hebben verschillende Triton-boards
een combinatieprobleem als je er een 6x86 en PB Cache op toepast. Als je hem toepast, doe
dan aub wel koelpasta tussen de proc en de cooler!! Als laatste tip even in de gaten houden dat
je hem de busclock laat verdubbelen.
47
3.4. CYRIX 686
P120+
P150+
P166+
P200+
3.4
3.4.1
50 MHz x 2
60 MHz x 2
66 MHz x 2
60 MHz x 2.5 of 75 x 2
100 MHz
120 MHz
133 MHz
150 MHz
Cyrix 686
Detect 686 revisie
Hoe kan ik de revisie van mijn 686 bepalen?
Freq CTCM??.ZIP bij 2:280/801. Dit programma geeft de stepping in decimalen, vergelijk het
dan met onderstaande tabel.
Even een lijstje voor de aankoop en controle van een Cyrix processor:
Naam
Cyrix 6x86 stepping 2.4
Cyrix 6x86 stepping 2.5
Cyrix 6x86 stepping 2.6
Cyrix 6x86 stepping 2.7
Cyrix 6x86 stepping 3.7
Opdruk op CPU
G8?36xx
G8?46xx
G8?56xx
G8?66xx
G9DEA636A
CPU ID in CTCM
14
15
16
17
17 (1)
(1) (exemplaar van C’T) IBM ipv Cyrix, rest hetzelfde tikje zuiniger misschien)
Cyrix drukt op de onderkant van de 6x86 processoren een produktiecode waaruit de stepping
ofwel mask revision te herleiden valt. Deze begint met G (voor IBM als fabrikant), 8 voor
het fabrikageproces (inmiddels 9 geworden), gevolgt door een letter en vervolgens vier cijfers,
waarvan de eerste twee de stepping aangeven volgens het bovenstaande lijstje.
De nieuwste revisie 3.7 is gelijk aan revisie 2.7, alleen is de mask verkleind, waardoor de
CPU minder stroom gebruikt. Het exemplaar wat het Duitse blad C’T had, droeg de benaming
G9DEA636A en dat is afwijkend van de vorige revisies. Alleen aan "G9" kan men revisie 3.7
van de andere revisies onderscheiden.
Overigens staat revisie 4.0 in de steigers. Deze zal, net als Intel P55C (=MMX) en toekomstige
AMD K6 en Cyrix M2, dual voltage hebben om het stroomverbruik nog verder te reduceren.
Dit houdt in dat de processorkern oftewel core op een lagere spanning, in dit geval 2,8 Volt, dan
de I/O lijnen (3,3 Volt) werkt. De nieuwe CPU heeft de benaming 6x86L gevolgd door bijvoorbeeld het bekende P166+ achtervoegsel. Onder de benaming staat de kloksnelheid waarop de
CPU ingesteld dient te worden en daaronder de benodigde spanning voor de processorkern.
Op de bovenkant staat naast het typenummer en de werkfrequentie van de processor ook de
voedingsspanning van de processorkern (core)
Core spanningen: 3,3 V, 3,52 V, 2,5 V, 2,7 V of 2,8 V
gevolgd door eventueel een driecijferige code tussen haakjes voor de I/O spanning:
48
3.4. CYRIX 686
geen code
016
028
3,15 - 3,70 V
3,15 - 3,45 V
3,40 - 3,70 V
IBM 6x86:
IBM verpakt dezelfde chip in een andere behuizing. De benaming begint met "IBM26 6x86"
en eindigt als volgt
IBM 6x86CTCM CPUID
P120+
P133+
P150+
P150+
P166+
P166+
P200+
voltage
3,3V
3,3V
3,3V
3,5V
3,3V
3,5V
3,5V
Rev. 2.5step. 15h
2V2100GB
2V2110GB
2V2120GB
2V7120GB
2V2133GB
2V7133GB
-
Rev. 2.6 step 16h
2V2P120GC
2V2P133GC
2V2P150GC
2V7P150GC
2V2P166GC
2V7P166GC
-
Rev. 3.7step 17h
2V2P120GE
2V2P133GE
2V2P150GE
2V7P150GE
2V2P166GE
2V7P166GE
2V7P200GE
Ik vermoed dat de 3,3 Volt processoren beter te overklokken zijn dan de 3,52 Volt exemplaren.
Kijk maar naar de P200+, deze is niet te krijgen in 3,3 Volt. Vreemd allemaal..
Informatiebron: C’T 1996, Heft 10, pagina 22, "Nachlese: Chaintech 586IFM". C’T 1997,
Heft 1, pagina 22, "Prozessorgefluester"
C’T 1997, Heft 1, pagina 310, "FAQ: Maskenrevision beim 6x86"
C’T 1997, Heft 2, pagina 254, "Easy going"
3.4.2
686 P???+ problemen met NT
(Antwoord op een message naar Cyrix support, dus ik neem aan officieel)
Display messageFrom: Eddie.Bridges@cyrix.com
To: marcov@stack.nl
Date: Mon, 25 Nov 1996 09:53:23 -0500
Subject: Re: Cyrix and NT
Question is simple; what’s true about the rumours about Cyrix together
with Windows NT?
> In the area people often rever to some German magazines in which is
> stated that the Cyrix processor (except the latest revision) suffers
> from severe performance degradation together with Win NT 4.0.
> Since I’m about to upgrade to NT, (I’ve a P166+ and a P150+, both rev
> .6), which according to the magazines suffer from this problem.
49
3.5. PROCESSOR OVERZICHT
On chip revisions 2.6 and lower NT 4.0 changes the writeback cache to
writethru resulting in a 25-30% decrease in performance. We are offering
a chip exchange to revision 2.7 or higher to those users who are using NT
4.0. There is also a software fix in the works. Please contact our
office at (800) GO-CYRIX (US and Canada) or 44-793-41-77-59
Het probleem schijnt te liggen aan reflecties op de CPU-bus, veroorzaakt door volt-regulatoren
(voor 5 naar 3.3 volt). Cyrix/IBM beschuldigd de mainboardfabrikanten (slecht design bevorderd
de fout) en Microsoft (die de bug ontdekte, naar buiten bracht, maar slechts enkele mainboards
getest had, uitzonderingen naar het bleek). Na een Mea Culpa van Microsoft schijnt alles wat
geluwd te zijn.
3.5
3.5.1
Processor overzicht
Snelheden en klokvermenigvuldiger
Wat zijn de processor, bussen snelheid en klokvermenigvuldiger van mijn processor?
De bedoeling van dit staatje is het correleren van een eventueel door de fabrikant opgegeven
standaard intel pentium equivalent (Pxx+ of PRxxx) met de mainboardsnelheid en andere
mainboard parameters.
Als er bij de klokvermenigvuldiger een andere waarde tussen haakjes staat, betekent dit dat de
waarde tussen haakjes ingesteld moet worden om de beoogde vermenigvuldiger te halen. (b.v.
3.5(1.5) betekent zet de jumpers op klokvermenigvuldiger 1.5, maar de processor interpreteert
dit als 3.5) Zowel intel als AMD gebruiken dit trucje
De Cyrix P200+ bestaat volgens mij alleen in L(rev 2.7, dual voltage core) versie, dus eigenlijk
is dat een fout, maar voor de duidelijkheid heb ik er toch een P200+ equivalent bijgezet voor
de P166+ overklokkers.
50
3.5. PROCESSOR OVERZICHT
Naam
AMD K5 PR120
AMD K5 PR133
AMD K5 PR166
AMD K6/166
AMD K6/200
AMD K6/233
AMD K6/266
Cyrix 6x86-p120+
Cyrix 6x86-p133+
Cyrix 6x86-p150+
Cyrix 6x86-p166+
Cyrix 6x86-p200+
Cyrix 6x86-p200+
Cyrix 6x86L PR150
Cyrix 6x86L PR166
Cyrix 6x86L PR200
Cyrix 6x86MX PR166
Cyrix 6x86MX PR200
Pentium
Pentium
Pentium
Pentium
Pentium
Pentium
Pentium
Pentium
Pentium II
Pentium II
Pentium II
Pentium II
Pentium MMX
Pentium MMX
Pentium MMX
Pentium Pro
Pentium Pro
Pentium Pro
echte MHz Vermenigvuldiger
120
2.0
133
2.0
166
2.5
166
2.5
200
3.0
233
3.5 (1.5)
266
4.0
100
2.0
110
2.0
120
2.0
133
2.0
150
3.0
150
2.0
120
2.0
133
2.0
150
2.0
150
2.5
150
2.0
90
1.5
100
1.5
120
2.0
133
2.0
150
2.5
166
2.5
180
3.0
200
3.0
233
3.5
266
4.0
300
4.5
333
5.0
166
2.5
200
3.0
233
3.5 (1.5)
150
2.5
180
3.0
200
3.0
51
Mobo bus MHz
60
66
66
66
66
66
66
50
55
60
66
50
75
60
66
75
60
75
60
66
60
66
60
66
60
66
66
66
66
66
66
66
66
60
60
66
PCI 2.0 MHz
30
33
33
33
33
33
33
25
27.5
30
33
25
37.5
30
33
37.5
30
37.5
30
33
30
33
30
33
30
33
33
33
33
33
33
33
33
30
30
33
3.6. "DIVIDE BY ZERO" PROBLEMEN
3.5.2
Voltages
CPU
AMD K5
AMD K6
AMD K6
AMD K6
Cyrix 6x86
Cyrix 6x86
Cyrix 6x86
Cyrix 6x86
Cyrix 6x86L
Cyrix 6x86MX
Pentium
Pentium
Pentium MMX
3.6
3.6.1
Opmerking
Kijk op chip!
166/200 MHz
233 MHz
?
3.3V of 3.52V
028
016
(blank)
Kijk op chip
Kijk op chip
SSS, SMS, SMU, SSU
VSS, VMS, VMU, VSU
Kijk op chip
Vcore (V) VI/O (V)
3.5
3.5
2.9
3.3
3.2
3.3
2.1
3.3
3.52
3.52
3.52
3.52
3.3
3.3
3.52
3.52
2.9
3.3
2.9
3.3
3.3
3.3
3.5
3.5
2.8
3.3
"Divide by zero" problemen
Algemeen, Division by zero op Cyrix pentiums
(o.a.) Quick Stream III & te snelle oude spellen.
Er zijn enkele programma’s die op mijn oude 486 prima werkten, en nu niet meer. Een ervan
is QS3.EXE, een tape programma van Conner, een oplossing hiervoor is slowdos.zip, wat ik
op Quest For Data (2:284/402) gedropt heb.
SlowDos hooked the timer interrupt, en vertraagd deze wat. Een ander, soortgelijk programma
heet DiveFix, maar deze heb ik niet kunnen vinden op BBS’en.
Divide overflow heb ik al eens meegemaakt met diverse programma’s die niet zo goed geschreven
waren. Probeer eens de MSCDEX te laden met "loadfix" dus in de autoexec.bat de volgende
regel: loadfix c:
*
mscdex enz. Is het probleem dan niet over dan zou je kunnen overwegen om het programma
"divefix" in je autoexec.bat op te nemen. Dit programma doet bij mij wonderen.
Cyrix 686 processoren hebben hier extra last van, vermoedelijk door zeer erg sterke optimalisatie. In een eigen programma heb ik een stuk of twintig BSF instructies, met een LOOP
eromheen. Dit werkt prima op intel pentiums die deze instructies domweg uitvoeren, maar de
Cyrix varianten optimaliseren dit allemaal weg. Dit is overigens geen fout in de processor,
maar eigenlijk van de programmeur van de betreffende code
52
3.6. "DIVIDE BY ZERO" PROBLEMEN
3.6.2
Clipper
Toen ik het bovenstaande stukje text in de area publiceerde ontving ik o.a. het volgend advies:
Voordat je dat IBM adviseert, vraag dan in het vervolg ook even of er misschien een programma
moet draaien dat mogelijk in Clipper geschreven is. Niks mis met Clipper programma’s op een
Cyrix/IBM processor, maar 1 van de meest gebruikte libraries voor Clipper (Clipper Tools
III) heeft een timing-routine die op z’n bek gaat op een Cyrix. Da’s op te lossen door het
programma te hercompileren met een klein extra obj-filetje, maar de meeste kopers beschikken
niet over de source code van de programma’s die ze draaien.
Dus als een klant terugkomt met de melding dat ze een ’internal error R6003’ o.i.d. krijgen,
weet je dat het aan de processor ligt...
Kijk ook even naar FAST GAT (79) en WriteThrough en Cyrix (80)
Daarnaast is er iets hoger in het frequentie spectrum nog zo’n overgang.
3.6.3
Turbo Pascal
Op snellere machines gaat een timing lusje in de Run Time Libraries(RTL) van Turbo Pascal
vreemd doen.
Alle Turbo Pascal programma’s die de veelgebruikte unit CRT gebruiken gaan op snelle (lees
ergens tussen 200 en 300 en sneller, al hoewel sommige K6-2’s er geen last van hebben) computers de mist in met een runtime error 200.
Veel mensen krijgen een nieuwe computer, en denken dat het probleem aan de nieuwe machine
(defect) of het andere OS ligt. Dat is dus niet zo in 99.9999% van de gevallen. Het is puur het
verschil in snelheid, en een slecht geprogrammeerde of oudere applicatie.
Een goed engelstalig overzicht staat hier
In de Pascal nieuwsgroep, die ik toevallig ook volg, wordt de fix van Pedt Scragg aangeprezen
als beste, mits de source aanwezig is.
Als de link ooit dood gaat, zoek gewoon op "RTE200" op b.v. Google, en je vindt zat materiaal.
53
3.7. VERGELIJKING TUSSEN ENKELE PENTIUM-CLASS PROCESSOREN.
3.7
Vergelijking tussen enkele pentium-class processoren.
Pentium
L1 cache
Cyrix
16Kb instr
16Kb data
Superscaler
ja
Superpipelined
ja,6-traps
Branch Target Buffer
256 entry
TLB
32 code
32 data
MMX-instrukties
ja
Speculative Execution
nee
Out of Order Execution
nee
Register Renaming
nee
Operand/Result Forwarding
nee
Read Burst volgorde
Toggle
Technologie
CMOS
Aantal transistoren
4,5 mln
Produktietechniek
0,35
M2
64Kb instr
256Kb data
ja
ja,7-traps
512 entry
16 entry L1
384 entry L2
ja
ja
ja
ja
ja
Lineair/1+4
CMOS
6,5 mln
0,33
AMD K6
32Kb instr
32Kb data
ja
ja,6-traps
8 entry
64 code
128 data
ja
ja
ja
ja
nee
Toggle
CMOS
8,8 mln
0,35
IDT C6
16Kb instr
16Kb data
nee (Risc)
?
ja,?
ja,?
ja,?
ja
?
?
?
?
?
CMOS
5,4 mln
0,35
Helaas is er van de nieuw te komen C6 nog maar heel weinig bekend. Zodra er meer testresultaten verschijnen zal ik proberen deze ook nog even te plaatsen.
3.7.1
IDT C6
Het Taiwaneese bedrijf IDT introduceert binnenkort de C6, een Pentium compatible processor, die de concurentie slapeloze nachten moet gaan bezorgen. De C6 zal beschikken over
MMX en zal te verkrijgen zijn tot een kloksnelheid van 200Mhz. De C6 heeft 5,4 transistoren
en is gemaakt volgens de 0,35-micron 4 laags CMOS-technologie. In een aantal opzichten is
de C6 uniek te noemen. Het meest opvallend is de RISC architectuur. De C6 handelt eenvoudige instrukties, die in de praktijk 90% van de dagelijkse taken van de processor uitmaken,
sneller af dan een processor met een CISC-architectuur. Er is veel aandacht besteed aan het
omzeetingsproces van x86-code naar RISC-code, waardoor de tijdswinst aanzienlijk te noemen is. Uiteraard is er voor minder voorkomende code nog altijd een stukje x86-microcode
aanwezig. De 32Kb cache en de TLB (Translation Look aside Buffer) geven de C6 nog meer
verwerkingskracht.
54
3.7. VERGELIJKING TUSSEN ENKELE PENTIUM-CLASS PROCESSOREN.
3.7.2
Een summiere vergelijking tussen PPro en P-II
Pentium Pro
Behuizing
L2 cache
Cache Mhz
Cache grootte
MMX
32-bit instructies
16-bit instructies
Max. MHz
Pentium II
Keramisch of kunststof (1MB versie) PGA Kunststof insteekmodule (SEC)
Intern
op insteekmodule
CPU snelheid
Halve CPU snelheid
256K / 512K / 1MB
512K met en zonder ECC
Nee
Ja
Draaien goed
Draaien goed
Draaien slecht
Draaien goed
200
333
De PPro is sneller (bij gelijke kloksnelheid) dan de P-II wat 32-bits instructies betreft, al komt
dat deels door het feit dat z’n L2-cache dubbel zo snel is. Met name de PPro’s met 1 MB cache
zijn nog steeds zeer duur.
3.7.3
Pentium Overdrive
In de area vertelde iemand dat ie een DX2-66 had, en erover dacht een Intel Overdrive processor (Pentium met een 32-bits bus) voor op een 486 te kopen.
Het antwoord was:
Intel maakt ze niet meer nieuw, maar op beurzen zoals de HCC kom je ze (PODP5V83, 486>Pentium 83 MHz upgrade) nog wel tegen ...
Inmiddels is er ook een aantal andere leveranciers die een dergelijk upgrade CPU kan leveren,
zoals Cyrix, Kingston ("Turbochip") en Evergreen (niet van die koeken overigens ;)) ...
Qua prijs moet je aan zo’n (zwaar verouderd) piek denken ...
Of te wel NIET DOEN. Een tweedehands Cyrix P200+ kan je al rond de F100.- krijgen, een
noname VX Pentium mainboard voor 150-200 kan ook nog wel. Je kan alles draaien wat je
met die Pentium Overdrive kan draaien, en twee keer zo snel.
3.7.4
Pentium II Lite, ook wel Celeron genoemd
Note: Dit gaat nog over de eerste Celeron (300 Mhz, zonder A suffix), latere versies hebben
meer L2, en zijn minder slecht (relatief gezien)
Ik heb nog wat nieuws dat betrekking heeft op de Intel Pentium MMX. Vanaf 1 januari (1998)
schijnt Intel geen Intel Pentium MMX meer te produceren. Alle pentium’s die vanaf die datum
te koop zijn, zijn uit voorraad.
Intel gaat de Pentium II in een gestripte vorm aanbieden als vervanging. Gestript houd in dat
ze de externe cache van de processorprint slopen. Het instap model moet zo rond de fl. 400
gaan kosten.
55
3.7. VERGELIJKING TUSSEN ENKELE PENTIUM-CLASS PROCESSOREN.
In de area was iedereen het er over eens.VERMIJD DEZE PROCESSOR. DUURDER DAN
Z’N CONCURENTEN, EN TRAGER. DIT IS ALLEEN EEN TRUC OM U UW OUDE
PENTIUM MOEDERBORDEN TE LATEN VERKOPEN, ZODAT ALS AMD FAILLIET IS, WEL EEN DURE PENTIUM-II MOET KOPEN!
Dit klinkt paranoide, maar het is helaas echt zo. Het is zo maf dat ik het nog niet helemaal kan
bevatten, maar ik ben dan ook geen marketing kenner.
De Pentium Lite, blijkbaar hernaamt naar Celeron is momenteel op de markt, zodat er wat
meer bekend is:
De Celeron bestaat uit de core van een Pentium II Deschutes (0,25 micron) zoals ook de 333
Mhz. Bij de Celeron heeft Intel echter de L2 Cache weggelaten. De L2 zit bij de Pentium
op het moederbord. Bij een Normale Pentium II zit dit op een print naast de processor. Dat
geheel zit dan weer in zo’n zwart doosje. De Celeron zal worden geleverd zonder zo’n zwarte
behuizing. De snelheid zal eerst 266 Mhz bedragen. Waarschijnlijk zal er ook nog een 300
Mhz versie komen. De Celeron heeft een vastgestelde multiplier. Dit houd in 4x 66 Mhz.
De enige manier om deze processor over te clocken is door het moederbord op 75 / 83 /100
Mhz te clocken. Dit schijnt vrij gemakkelijk te gaan. Dit komt omdat er geen L2 Cache is.
Er zijn verschijdene sites op het internet die de processor getest hebben. (TOM, Anantech)
De processor is door zijn goede overclock capaciteiten een goed keus voor Gamers(De Quake
fanaten, die veel co-pro capaciteit vereist). De FPU van de Pentium ii is nl een stuk krachtiger
dan van de Pentium. Geclockt op 400 Mhz laat de processor alleen de 400 Mhz Pentium II voor
zich. In business applicaties scoort hij wat minder, door het gebrek aan die cache. Desondanks
zijn sommige Hardware Freaks er erg tevreden over. Als je hem overclocked is het weinig geld
voor een super snelle processor.
De Celeron in vergelijking met de Pentium II.
De Celeron is een pentium II zonder behuizing, zonder level 2 cache. Hij heeft wel mmx.
Later in 98 komt een nieuwe Celeron op 300 Mhz met L2 cache uit. De Celeron werkt op een
andere chipset, de 440BPC/66. De gewone Pentium II werkt op een 430TX/66 of 440LX66 en
heeft 512K PBSRAM L2 cache. Die werkt dus op 66MHZ-moederbord. Later dit jaar zullen
er Pentium II’s van 350-400-450MHz uitkomen op een moederbord met 440PERF/100, een
100MHz-moederbord.
Nadeel van nu een goedkope Celeron kopen is dat ie later niet op te waarderen is en dat je
er nagenoeg geen cent meer voor terugziet. Aangezien het verhaal Celeron meer kost dan het
verhaal AMD op socket 7 moederbord en het minder zal presteren een meer zal kosten dan een
AMD K6 3D op supersocket 7 (100MHz-moederbord) loont even wachten nu al flink.
56
3.8. WAT BETEKENT DE AANDUIDING SSS EN VVV OP INTEL PROCESSOREN?
3.8
Wat betekent de aanduiding SSS en VVV op Intel processoren?
Die aanduidingen die op de proc’s staan (SSS etc.) zijn niets meer of minder dan voltage
aanduidingen, multiprocessor aanduidingen, etc.
SSS kan je opdelen in drie letters.
Eerste letter (verzorgingsspanning):
S = Standard (3,135-3,6 Volt; 3,3 Volt nominaal)
V = VRE (3,4-3,6 Volt; 3,45 nominaal)
Tweede letter (Timing Specification):
S = Standard
M = Minimum Valid Delay Specification (vereist een meer exacte timing)
Derde letter (Multi Processor Support):
S = Support for DP, MP and UP
U = Support for UP only
DP = Dual-Processing, 2 CPu’s werken parallel in een shared memory environment
MP = Multi-Processing, 2 of meer CPU’s werken parallel, iedere CPU heeft zijn eigen L2
cache
UP = Uni-Processing, in het systeem werkt slechts 1 CPU
Conclusie: alleen een Intel Pentium waar SSS opgedrukt is door Intel zelf, dus waaraan niet
geknoeid is door anderen, is een eerste keus CPU. Alle anderen zijn min of meer defect en
tweede keus CPU’s. Het is schandalig dat deze tweede keus CPU op de markt worden gebracht
voor eerste keus prijzen. Ook al schijnt het zo te zijn dat er geen andere originele 166 MHz
Pentiums te koop is dan een VSS exemplaar, dan nog is dat naar mijn idee een opgevoerde
CPU, want deze draait niet met de standaard voedingsspanning. Alles wat niet SSS is, is
volgens mij afgekeurde troep en zou vernietigd moeten worden.
3.9
Wat is MMX?
De MMX versie van de Pentium heeft extra instructies en een paar extra features tov de normale
Pentium. De MMX mogelijkheden bestaan uit iets meer dan 50 instructies. Deze instructies
kunnen op meerdere kleine getallen tegelijkertijd dezelfde bewerking uitvoeren. Het heeft dus
geen voordeel als er met een hoge nauwkeurigheid gewerkt dient te worden.
Verder heeft de Pentium met MMX een 2 keer zo grote interne cache, namelijk 32 kB. (16
kB code, 16 kB data) De branch prediction unit van Pentium Pro is overgenomen, en er is een
return stack aangebracht. (Dat laatste is van de Cyrix afgekeken.) Deze laatste drie dingen
zorgen ervoor dat hij wat sneller is dan een normale Pentium zonder MMX, dus eigenlijk komt
57
3.9. WAT IS MMX?
de snelheids winst van een MMX processor voornamelijk uit NIET MMX veranderingen.....
Het nut van de MMX instructies voor 3D werk moet niet overschat worden. Echte 3D hardware
als een Diamond Monster 3D kaart zal het echt altijd winnen van iets algemeens als MMX.
Van 3D grafische acceleratie, zelfs zo min als op een S3 Virge (wat weinig is tov een monster
3D) is nog meer dan MMX.
De K6 heeft iets langzamere MMX, maar maakt dit goed door een snellere contextswitch
(switchen tussen MMX en coprocessor mode) de MMX performance is gemiddeld genomen
in iedergeval niet minder dan die van intel.
sectionOverclocken en processor Q&A
V: Wat is overclocken?
A: Overclocken is een processor laten draaien op een hogere snelheid als waar ze voor gemaakt
is, dus bijvoorbeeld een 75 MHz Pentium laten draaien op 100 MHz. Het kan ook het
hoger clocken van het mainboard tegelijk met het lager clocken van de vermenigvuldiger,
zodat netto de processorsnelheid gelijk, of zelfs afneemt. B.v. 2.5 x 66 wordt 2 x 83.3.
Netto zal dit systeem sneller werken, terwijl de processor duidelijk op 166 MHz draait.
Waarschijnlijk is een systeem dat 2 x 75 draait nog sneller dan een 2.5 x 66. Voor preciese gegevens hierover verwijzen we naar TOM.
Het gerucht gaat dat Pentium 200MMX heel goed op 3.5x75 (262.5 MHz) over te
clocken is, en aanzienlijk goedkoper dan een 233MMX. Je mainboard en simms moeten
dan wel 75 MHz aankunnen. En zorg voor voldoende koeling (pasta, koellichaam en
fan)
V: Hoe kan ik mijn processor overclocken?
A: Door op je moederbord de processorsnelheid in te stellen die je wilt. Je wilt dus bijvoorbeeld je 75 MHz pentium op 100 MHz draaien, dan zoek je op in de handleiding van
je moederbord hoe je het kan configureren voor een 100 MHz processor. Meestal zul je
dan een of meer jumpers moeten verzetten.
Er zijn in de praktijk twee mogelijkheden:
1. de clockvermenigvuldiger hoger zetten.
2. de mainboard snelheid hoger zetten.
V: Wat zijn de risico’s van overclocken?
A: De levensduur van je processor wordt verkort door overclocken. Dit komt onder andere
door grotere warmte ontwikkeling in de processor. Ook kan het zijn dat je computer wat
vaker crashed, of dat sommige programma’s niet goed meer draaien. Dit is echter als het
mis gaat. De kans op permanente schade is te verwaarlozen bij verstandig overclocken
Als het misgaat zet je hem terug.
58
3.9. WAT IS MMX?
V: Hoe kan ik de risico’s van overclocken minimaliseren?
A: De extra warmte die je processor voortbrengt kun je verminderen door je processor te
koelen met een processor coolerfan, een ventilatortje dat je op je processor kunt zetten.
V: Hoe hoog kan ik mijn processor overclocken?
A: Dat is meestal een kwestie van uitproberen. Een 75 MHz Pentium kan meestal wel draaien
op 100 MHz en soms op 120 MHz. Een 120 MHz kan op 133 MHz en soms op 150
MHz. Misschien soms wel hoger.
V: Als ik mijn processor heb overgeclocked dan wil mijn computer niet meer opstarten
A: Je processor kan deze snelheid niet aan. Probeer eens een wat lagere snelheid.
V: Als ik mijn processor heb overgeclocked willen sommige programma’s niet meer draaien.
A: Je processor is waarschijnlijk toch iets te hoog overgeclocked en werkt niet meer helemaal
betrouwbaar. Het is aan te raden je processor iets langzamer te zetten.
V: Wat kan ik nog meer allemaal overclocken behalve mainboard en processor?
A1: DRAM van je videokaart, zoek naar het programma MCLK, zie Kan ik mijn videokaart
overclocken (104)
A2: (Sommige 486DX/2 ’s) Je VLB/PCI bus. Ik had een AMD DX2-80 met het mainboard
dus draaiend op 40 MHz. Toen ik erachter kwam dat PCI slechts op 20MHz draaide
schrok ik wel even. Er bleek in het BIOS een optie te bestaan die dit regelde (PCI :
HOST CLOCK) en die stond op een half, toen ik die van een half naar een zette, draaide
mijn PCI bus dus op 40 MHz. De extra snelheid was goed merkbaar (ik had alleen
een PCI EIDE controller). De computer heeft 2 jaar zonder problemen op 40 MHz PCI
snelheid gedraaid. Alleen het laden van de busmasteringsdrivers wilde niet meer.. Met
VLB kan dit ook, zie ook het VLB40 (60) item hierover Werkt dit ook nog met pentium
120’s ? Iemand?
V: Ik wil overclocken, wat zijn goede 60 ns EDO RAMchips?
A: Simpel antwoord, Micron Technology. En dan het liefst Micron original, dus niet alleen de
chippies van Micron.... Op originele Micron SIMM’s staat duidelijk het merk Micron, er
zijn ook fabrikanten die chips gebruiken van Micron, en die zijn ook prima. Die zijn te
herkennen aan de "MT" letters op de chips. Mijn ervaringen met Texas Instruments en
Siemens zijn goed. Hyundai SIMMs geven in sommige systemen problemen, in andere
werken ze probleemloos.
V: Wie maakt de VXPRO en TXPRO chipsets?
59
3.9. WAT IS MMX?
A: VX-Pro = VIA Apollo VP VX-Pro+ = VIA Apollo VPX of VPX/97 (/97 is PC97 compliant, VPX zo niet) TX-Pro = ALI Aladin IV (bron: Duitse C’T 11/97, p.43) (Acer Labs)
Soms wordt ook (onderstaande) Alladin IV+ genoemd. TX-Pro II = SIS 5597/5598
(constatering op PC-beurs door mij) Je hebt ook nog een Alladin IV+, met in de chipset
geintegreerde IO-functies (TXPro is een omgelabelde Acer Labs Inc (ALI) Aladdin 4+
chipset bestaande uit de M1531 North bridge en de M1543 South Bridge)
V: Mijn moederbord ondersteunt de volgende klok-frequenties: 50, 55, 60 en 66 MHz (dus
geen 75 en 83 MHz). Kan ik nu een AMD K6 233 MHz plaatsen ?
A: 233Mhz / 66 Busclock = 3,5. Lijkt dus van niet, maar bij AMD zijn ze ook niet geheel
achterlijk. Ze hebben de functie 3.5x aan de jumpersetting voor (intel) 1.5x gehangen.
Het kan WEL dus... De klok vermenigvuldiger 3,5 bestaat niet, maar dat is geen probleem. Je stelt de vermenigvuldiging gewoon 2 lager in op 1.5x. Zet je je board op 2x,
dan probeert de CPU op 4x te draaien...
V: Als ik mijn K6-200 wil overclocken naar 233 Mhz, moet ik dan het voltage ook aanpassen?
A: Ja. Ik heb een K6 oorspronkelijk bedoeld voor 200MHz. Dan loopt de CPU core op 2.9
Volt. Dan gaat men uit van een busklok van 66MHz en een multiplier van 3 (66*3=200).
Nu heb ik de bus op 75MHz staan en loopt de CPU dus op 225MHz. Om dan het systeem
stabiel te maken moest ik inderdaad de CPU core instellen op 3.2V, de spanning van de
K6-233. Misschien werkt 3 of 3.1 volt ook wel, heb ik niet geprobeerd. Veel meer
warmte produceert dat echter niet. Werkt prima.
V: Mijn Asus board draait volgens mij op 3.6V klopt dat ?
A: De Asus moederboarden gebruiken tegenwoordig schakelende voedingen voor de twee
CPU spanningen en die kunnen heeeeel veel stroom leveren. Meer dan gewone "lineaire"
regelaars omdat het rendement veel hoger is. Maar jouw redenatie over de Asus borden
klopt niet. De ware reden is dat Asus de TX chipset laat draaien op 3.6V ipv. 3.3V zoals
de meeste kloon-borden. Daarmee voorkomt Asus mogelijk problemen met sommige
harddisken en PCI kaarten in combinatie met de TX chipset. Dat als nevenverschijnsel
de K6 op 3.2V gezet moet worden bij overklokken is dan niet zo verwonderlijk, het is
zelfs netjes volgens spec van AMD zelf.
V: Hoe herken ik een Flash-rom?
A: Chipnummers beginnen vaak (maar niet altijd) met 28F...., 29F.... of 29E....
V: Ik heb een VLB DX2/66 op 2x80 gezet, maar het werkt niet.
A: Als je alleen de mobo snelheid op 40 MHz zet, staat je VLB(Vesa local bus) ook op 40
MHz. Het mobo kan dat vaak wel aan, maar veel kaarten niet. Oplossing: Zet op je
mobo de jumper die gelabeld is VLB=33 op VLB>33. Nu wordt de VLB snelheid de
helft van de mobo snelheid. Hiermee kun je testen of het overclocken zelf wel goed gaat.
Als nu alles werkt, zijn er twee mogelijkheden:
60
3.9. WAT IS MMX?
• Je mobo kan geen VLB 40 MHz aan
• Je kaarten kunnen het niet aan (deze reden schijnt waarschijnlijker te zijn)
Als je VLB kaarten goedkoop kan krijgen/lenen, kan je eens kijken of andere kaarten wel
op VLB=33(dus VLB=mobosnelheid=40, vergis je niet in de waarde van de jumper!)
werken. VLB op 40 kan veel schelen. Zoveel, dat als je de VLB op 20 moet zetten, je
hele computer als DX2/80 waarschijnlijk trager is dan op DX2/66 met 33 MHz VLB.
Vertrouw hiervoor qua testen niet op benchmarks. Een paar dagen werken in een grafische (Win’95/X-Windows/OS/2) en dan beslissen op "gevoel" werkt hierbij beter. Het
hangt er ook vanaf wat je in je VLB slots hebt zitten. Als zowel je (E)IDE kaart als je
videokaart erin zitten ben je waarschijnlijk gebaat bij zo hoog mogelijke VLB snelheid.
Zie ook het stukje over PCI40 (59) Voor 50 MHz (b.v. een DX2/80 naar DX/2 100
geldt dit allemaal in NOG sterkere mate (alles is lastiger werkend te krijgen), maar de
principes zijn hetzelfde.
3.9.1
MultiProcessor miniQ&A
V: In hoeverre is een multi CPU systeem eigenlijk nuttig?
A: Oa. bij getallenkraken, CAD en rendering. Verschillende grafische programma’s kunnen
het ook, zoals Adobe Photoshop. Ook voor zwaar belaste file en database servers kan
het zeer nuttig zijn. Voor thuisgebruik niet echt, tenzij je Toy Story II in je kamertje aan
het maken bent.
V: Welke programma’s ondersteunen het native?
A: Van Adobe PhotoShop weet ik het dus zeker, ik neem aan dat er ook wel een AutoCAD
SMP versie is.(MvdV:) 3D Studio denk ik ook wel.
V: Hoeveel doet het OS (Win95?,OS/2,NT,Linux) aan het verspreiden van de threads? Efficiency? (zie ook de volgende vraag.
A: Win95 kan het helemaal niet, die ondersteunt geen SMP. Voor OS/2 heb je een speciale
SMP versie nodig, standaard NT kan 2 CPU’s aan, er zijn ook aparte versies voor meer
processoren. Van Linux zit er SMP in de kernel, maar of dat stable(in de reguliere distributies, of experimental is,meer weet ik niet. In de FAQS vond ik dit:
Experimental SMP (multiple CPU) support is included in kernel 1.3.31 and newer. Check
the Linux/SMP Project page for details and updates. Linux/SMP Project http://www.linux.org.uk/SMP/t
V: Heb je voor multiprocessing b.v. dramatisch meer geheugen nodig?
A: Niet dat ik weet. Ik vermoed niet meer dan je nodig zou hebben voor diezelfde taken op
een niet SMP systeem. Computers met taken waarvoor SMP nuttig is, hebben wel vaak
vanwege die taken veel geheugen nodig, verder heb je met meerdere processoren vaak
ook meer taken, en dus meer geheugen.
61
3.9. WAT IS MMX?
V: Kan mijn AMD, Cyrix multiprocessen?
A: De Cyrix zeker niet. Daar zit het geheel niet in. De AMD (K6) wel, maar niet compatible
met Intel(vanwege patenten etc), zodat er waarschijnlijk aanpassingen in de mainboard
chipset voor nodig zijn. Dit kan waarschijnlijk NIET met een flashje opgelost worden.
V: Hoe belangrijk is het dat het programma SMP native ondersteund itt tot via het OS ?
A: Nogal. Het programma moet op z’n minst multithreaded zijn, omdat anders die ene thread
(het hele programma dus) maar op 1 processor zal draaien, ook al liggen er nog 3 niks te
doen. En multithreaded programmeren begint onder Windows echt pas schoorvoetend
van de grond te komen, omdat die mogelijkheid niet in Win16 zat.
Het omzetten van een serieuze applicatie van singlethreaded naar multithreaded is overigens geen sinecure, omdat je dan helemaal af moet stappen van ouderwetse procedurele
en iteratieve programmastructuren, en die volledig moet vervangen door de door het OS
geboden messaging systemen om met de diverse draaiende threads te communiceren.
Vroeger startte je een subroutine, en de hoofdroutine wachtte tot die subroutine klaar
was, simpelweg omdat ’ie niet eerder weer aan de beurt was. Nu start die hoofdroutine
een subroutine in een eigen thread, en kan meteen daarna weer verder. Heel prettig wanneer die subroutine volledig op zichzelf staat, maar wanneer het vervolg van de hoofdroutine afhankelijk is van het resultaat van die subroutine, dan zul je er nu zelf voor
moeten zorgen dat de hoofdroutine blijft wachten op dat resultaat.
V: Is SMP nuttig buiten de nummerieke wereld?
A: Ja, b.v. voor servers. Een goed ontworpen SMP OS (Warp Server SMP bv.) zal zelf zoveel
mogelijk gebruik maken van die extra rekenkracht, en wanneer je meerdere zware taken
tegelijkertijd draait (fileserver en databaseserver of webserver bv.) merk je wel degelijk
een verschil tussen een server met 1, 2 of 4 processoren. Maar voor thuisgebruik merk
je er inderdaad niet zo gek veel van.
V: Dus als je onder NT zeg 5 taken draait normaal, halveert de load niet als je er een bij prikt?
A: Dat zeker niet. De rest van de hardware is nog steeds enkelvoudig uitgerust, en die vraagt
ook continu processortijd. En de hardware die voor de multi-processor ondersteuning
zorgt vraagt zelf ook nogal wat aandacht. Wanneer je de load tot 75% kunt terugbrengen,
mag je je in de handen knijpen...
Compaq heeft nu een lijn computers met dubbele PCI bus, en dubbele memory-bus. Er is
een aangepaste versie van NT nodig, waar van de aanpassing uiteraard voornamelijk de
taken per PCI en memory bus verdeelt Compaq’s verkoper zei dat dit zelfs nuttig was in
een single-processor systeem, als het zwaar belast wordt. Aangezien ik alleen Compaq’s
brochure heb (die maar een A5je aan dit onderwerp besteed), ben ik hierover nog meer
gegevens over aan het zoeken.
62
3.10. WAT IS DE HMA?
3.10
Wat is de HMA?
De HMA (High Memory Area) is een gevolg van de manier van opdelen van het (destijds
maximaal 1 MB grote) geheugen in segmenten.
De 1e MB bevat normaal 65535 segmenten, maar slechts 16 niet overlappende segmenten.
Deze beginnen op de 64K grenzen, dus op 0,64k,128k,192k etc.
Helemaal boven in het geheugen, om precies te zijn 16 bytes voor het einde van de eerste
megabyte (Dus op adres FFFF:0) zit een segment dat uiteraard ook maximaal 64k kan zijn. Dit
segment overlapt dus maar 16 bytes met het segment dat op 960k (F000:0) begint, en de rest
steekt boven de 1 megabyte grens uit. (10000:0 tot 10000:FFF0) Dit is het segment waar de
HMA om draait, en het ermee bereikbare gebied boven de 1 MB is de HMA zelf.
Op oude computers (XT-class) draaide de processor zogauw je met het HMA segment boven
de 1MB probeerde te lezen of schrijven terug naar het begin van het geheugen, dus :
1MB +1Kb wordt 1kb etc etc.
Vanaf de 286 kan een PC ook (zonder insteekkaarten) meer dan 1 MB aan, en wordt de 64Kb
-16 byte vlak boven de 1MB grens bij het basis geheugen getrokken, omdat het met segmenten
van onder de 1 MB grens te benaderen is. Deze extra 64k-16bytes is de HMA. Om compatible
met de XT te blijven wrapt de processor bij benadering van HMA adressen nog steeds om naar
het begin van het geheugen. Alleen door benadering via een driver kan deze wrap naar het
begin van het geheugen tijdelijk uitgezet worden, en de HMA kan dan rechtstreeks worden
benaderd. De driver (A20-driver) die dit regelt is de bekende HIMEM.SYS. Het DOS=HIGH
(in de config.sys) commando zorgt ervoor dat DOS de HMA vult met zichzelf en aanverwante
delen als files, buffers etc. De expanded memory managers Qemm en 386MAX hebben een
eigen A20-driver, en doen hetzelfde, zonder dat apart laden van HIMEM.SYS nodig is.
Verder zijn er nog twee mogelijkheden om HIMEM de HMA benader baar te laten maken,
global en local. Wat dit precies is weet ik niet, maar ik denk dat local alleen voor de huidige
task(in protected mode) en global voor alle tasks. Zie interrupt list.
3.11
FOOF bug op Intel Pentiums
Door onze redacteur ( :-) ) Paul Wiegmans
Het uitvoeren van de codesequentie F0 0F C7 C8 laat elke Pentium hangen. Dit werkt alleen
op elke originele Pentium (P5) van Intel, dus niet op Pentium II, 486 of klonen van Cyrix, IBM
of AMD.
Hier volgen instructies om dit zelf uit te proberen. Met debug worden de instructiereeks ingevoerd, aangevuld met een veilige DOS-aanroep om het programma te stoppen als het daar
nog komt. Type in een editor de volgende regels text en bewaar het onder de naam FOOFBUG.SCR.
63
3.11. FOOF BUG OP INTEL PENTIUMS
e 100 f0 0f c7 c8 cd 20
n foofbug.com
rcx
6
w
q
Voer het volgende commando uit: DEBUG < FOOFBUG.SCR
Nu staat het programma FOOFBUG.COM in de huidige directory die, wanneer uitgevoerd
op een pentium, de pentium laat hangen zodat een harde reset nodig is, ongeacht het besturingssysteem.
Ik heb er verder niks aan toe te voegen, dat behalve in hack-programmatjes, deze kunstmatige
instructie niet voorkomt. Hangers van uw computer worden er dus NIET door veroorzaakt.
Systeembeheerders moeten echter zorgen dat gebruikers dit soort programma’s NIET op de
server aan het draaien krijgt, in wat voor versie dan ook. Het kan de server dus (herhaaldelijk)
plat gooien. Hetgeen o.a. betekend eens naar plug-in behandeling te krijgen (door bugs komt
het wel eens voor dat plug-in’s exe’s kunnen uitvoeren)
64
Chapter 4
Mainboards en mainboard chipsets
4.1
Beschrijvingen Zappa, Endeavour en Atlantis, door Jeroen
Vonk
De eerste, de Zappa, is de oudste. Die zal er dan waarschijnlijk binnen niet al te lange tijd
uitgaan. De Zappa heeft geen ondersteuning voor pipelined burst cache (PBC) en hij kan
volgens de officiele documentatie maximaal een Pentium 120 hebben. In de praktijk lukt een
Pentium 133 ook wel, maar dan moet je wel een Zappa hebben met 15ns asynchrone cache. Er
is dus ook een versie met 20ns cache, en er is zelfs een versie zonder cache. Die laatste moet
je dus vooral niet hebben! Gezien de leeftijd en de mogelijkheden kan ik je dus de aanschaf
van een Zappa afraden.
De Endeavour is het grotere broertje van de Zappa. Deze heeft wel de mogelijkheid om PBC
te plaatsen. Er zijn van de Endeavour inmiddels vrij veel verschillende uitvoeringen. Er is
een versie met PBC op het moederbord, er is een versie met een COAST socket waar je dus
de cache in kunt plaatsen. (Zowel PBC als normaal) Verder is er een Endeavour met een
geintegreerde SB 16 PnP, er is ook een versie met een Crystal geluidskaart en er is een versie
zonder geluidskaart. Oftewel, keuze genoeg..... Zelf ben ik niet echt kapot van de Crystal
geluidskaart. Het is een geluidskaart die SB Pro en Windows Sound System compatible is. De
meeste spellen ondersteunen de SB Pro, maar dan heb je dus maximaal 8-bit stereo op 22 Khz.
Dat lijkt me nu niet echt bijzonder. Als het spel (of programma) Windows Sound Ondersteunt,
dan heb je dus wel CD kwaliteit, helaas zijn er niet echt enorm veel spellen die de WSS
ondersteunen. Of al die keuzen het er gemakelijker op maken.... Maar goed. Op de Endeavour
kan je maximaal een Pentium 166 (niet MMX) plaatsen. Verder is er niet zoveel bijzonders te
vertellen over de Endeavour. Ik vind de Endeavour persoonlijk een faai moederboard.... Wat
wel jammer is, is het feit dat het nogal een lap is. Dus niet een lekker klein baby AT design....
De Atlantis kan je vergelijken met de Endeavour, het heeft een Crystal geluidskaart en een ATI
Mach Video kaart op het moederbord zitten. Die ATI is een leuke video kaart, maar het is naar
mijn mening geen snelheidsduivel. Je kunt hem vergelijken met een Stealth 64 DRAM. Het
65
4.2. ASUS MAINBOARDEN
nadeel is dus dat je niet echt snel een andere videokaart erin zet omdat je dus de oude er niet
uit kunt halen. Ook dit board is niet echt klein te noemen.... Op zich is dit een prima board,
die bij een groot deel van de gebruikers aan de eisen en verwachtingen zal voldoen.
4.2
Asus mainboarden
En dan komen we bij de ASUS...... deze boarden hebben mijn persoonlijke voorkeur. Er
zijn ook hier weer verschillende uitvoeringen. Je hebt de P55TP4XE(G) en de P55TP4N. Het
verschil zit hem in de cache. Bij de tweede zit de PBC op het moederbord geintegeerd en
je kunt er nog een extra COAST module bij plaatsen. En bij de XE(G) zitten er voetjes op
het moederbord waar normale cache in kan, of je gebruikt die voetjes niet, en je zet een PBC
Coast module erin. (Dus beide hebben de mogelijkheid om PBC cache te hebben.) Verder
ondersteunt deze boarden een Pentium tot 200 Mhz. (Er zijn overigens ook oudere revisies die
tot maximaal 133 of 166 gingen.) Het is een kleiner board dan de Endeavour, en als je naar het
ontwerp kijkt, dan kom je tot de conclusie dat er echt over na is gedacht waar de verschillende
onderdelen zijn geplaatst. De datalijnen zijn dus zo kort mogelijk gehouden.... Zoals ik al
zei heeft dit board mijn persoonlijke voorkeur, naar mijn mening heeft het het beste ontwerp.
Zeker de P55TP4N, gezien het feit dat de PBC uit te breiden is.
Hopelijk komt Asus ook met wat meer mainboarden gebaseerd op VIA chipsets. Op de lange
termijn gaan deze het toch van de intel gebasseerde mainboarden winnen, tenminste op de
ZIFF7 markt.
4.3
Asus TX97 & PS/2-muis problem solve
De eerste gebruikers van de nieuwe ASUS TX97-moederborden zullen het wellicht al gemerkt
hebben: De gebruikelijke 8-pins PS/2-aansluiting op het moederbord is vervangen door een 18pins aansluiting die geschikt is voor USB, infrarood of een PS/2-muis. Helaas is het benodigde
PS/2-muis slotplaatje met nieuwe aansluiting nog niet leverbaar. Een oplossing is om het
gebruikelijke PS/2-muis slotplaatje (fl. 23,- / fl. 19,-) aan te passen. Aangezien het kabeltje
slechts 4 adertjes heeft waarvan er drie op een andere positie in de connector moeten worden
geprikt, is het een fluitje van een cent. Een soldeerbout komt er niet aan te pas!
Het aanpassen gaat als volgt:
• Verwijder de twee plastic propjes die 2 gaatjes onbruikbaar maken;
• Bekijk de connector zodanig dat het "eenzame" adertje rechtsonder zit;
• Verplaats de drie bovenste adertjes zodat ze 1 positie naar rechts geroteerd worden (linksboven naar rechtsboven, rechtsboven *een* positie naar beneden, de laatste naar linksboven). Het "eenzame" adertje blijft dus ongewijzigd;
66
4.3. ASUS TX97 & PS/2-MUIS PROBLEM SOLVE
• Plaats tot slot de connector op het moederbord zodat het ongewijzigde adertje het dichtst
bij de PCI-bus zit.
Let op: Aangezien de kleurcodering kan varieren is bewust geen melding gemaakt van de kleur
van de aders.
4.3.1
Jumpersetting ASUS TX-97XE op 75 en 83 MHz
De ASUS technische dienst heeft mij over de bussnelheid van de TX-97XE het verlossende
antwoord inmiddels gegeven. 75 en 83MHz zijn wel degelijk mogelijk voor dit moederbord.
Jumpersettings voor de TX-97XE (dus niet voor de ’gewone’ TX-97, jumpersettings hiervoor
staan elders in de area):
75MHz - FS0:1+2 FS1:2+3 FS2:1+2
83MHz - FS0:1+2 FS1:1+2 FS2:2+3
4.3.2
Asus TX97-X en 83 MHz
(zie ook Jumpersetting ASUS TX-97XE op 75 en 83 MHz (67))
Iemand schreef in een hardware area dat als je, ongeacht de bord-revisie, een clockchip hebt
met als opdruk ICS-914F-3 je dan _geen_ 83 Mhz optie hebt.
PLL IC’s op de diverse Asus TX 97 mobo’s
mobo
TX 97
TX 97-X
TX 97-E
TX 97-XV
TX 97-XE
PLL
ICS9147-09
idem
ICWW48C67-03
ICS9147-03
ICS9169-27
Een TX 97-E kan prima op 83 MHz draaien:
FSO= 2&3
FS1= 1&2
FS2= 1&2
Het staat niet in het boekje maar wel op de Asus WEB site. Er zijn ook MoBo fabrikanten die
wel een PLL monteren die 83,3 Mc kan leveren, maar geen jumper op het MoBo plaatsen om
deze te aktiveren. Dat zijn angsthazen die bang zijn voor de toorn van INTEL die de 430/440
chipsets zeer konservatief specificeert op 66 MHz ;-))))
67
4.4. FOUTCODE BEEPJES:
4.4
Foutcode beepjes:
Excerpt uit AMI WINBIOS guide:
Beep Codes; "BIOS: Fatal error messages"
Fatal errors, which halt the boot process, are communicated through a series of audible beeps.
If WINBIOS POST can initialize the system video display, it displays the error message. Displayed error messages, in most cases, allow the system to continue to boot.
Error
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
message
Refresh Failure
Parity Error
Base 64 KB Memory Failure
Timer Not Operational
Processor error
8042 - Gate A20 Failure
Processor Exception Interrupt Error
Display Memory Read/Write Error
ROM Checksum Error
CMOS Shutdown Register Read/Write Error
Cache Memory Bad. Do Not Enable Cache
Description
The memory refresh circuitry is faulty.
Parity error in the base memory (the first 64 KB bloc
Memory failure in first 64 KB.
A memory failure in the first 64 KB of memory, or T
The CPU generated an error.
Cannot switch to protected mode.
The CPU on the CPU Card generated an exception in
The system video adapter is either missing or its mem
The ROM checksum value does not match the value
The shutdown register for CMOS RAM has failed.
The cache memory test failed. Cache memory is disa
Troubleshooting System Problems
If the Computer Beeps
If it beeps...
1, 2, or 3 times
6 times
8 times
9 times
11 times
4, 5, 7, or 10 times
then...
reseat the memory SIMMs or DIPs. If the system still beeps, replace the memory.
reseat the keyboard controller chip. If it still beeps, replace the keyboard controller. If
there is a memory error on the video adapter. Replace the video adapter, or the RAM o
the BIOS ROM chip is bad. The system probably needs a new BIOS ROM chip.
reseat the cache memory on the motherboard. If it still beeps, replace the cache memor
the motherboard must be replaced.
Tot zover, laatste opmerking van AMI geeft aan dat er in het gunstigste geval er een soldeerbout
aan te pas moet komen. Misschien dat er soms een drivertje in de fout gaat. Met een beetje
mazzel is het een busdriver of een inverter.
4.5
TX, Busmaster drivers en Teles ISDN kaart
Capi 3.22 en Intel BusMaster IDE drivers voor de TX door Leon Obers:
(p.s. Als alternatief voor removen Intel Busmaster kan je kan ook proberen de Microsoft
BusMaster drivers te pakken zien te krijgen, die zijn stabieler). De OSR2 versie van Win95
heeft deze al aan boord dacht ik, daar zou dit probleem misschien dus NIET optreden
68
4.5. TX, BUSMASTER DRIVERS EN TELES ISDN KAART
Wat Teles Benelux en ik o.a. hebben ontdekt na uren over en weer bellen, is dat de Teleskaart en met name vooral CAPI 3.23i (onderdeel van de Powerpack 5.0i) kennelijk problemen
heeft met de nieuwe Intel 430TX PCI-chipset die in de jongste PC-moederborden is te vinden
(o.a. mijn nieuwe ASUS TXP4 moederbord). Deze chipset ondersteund Ultra DMA (23)
busmastering.
De nieuwe 430TX PCI-chipset wordt standaard door Windows 95 OS niet ondersteund (niet
als zondanig herkent). Je moet een extra patch en busmasteringsoftware installeren om de
voordelen van de 430TX PCI-chipset te kunnen benutten (Ultra DMA). Met gebruikmaking
van die bus-masterings-software werkt CAPI 3.23i niet. Windows is niet in normale mode op
te starten, slechts in veilige mode. Je komt anders niet verder dan een zwart DOS-scherm met
een systeemfout. Ook zonder geinstalleerde bus-masterings-software (wel met update-patch)
heeft CAPI 3.23i problemen wat met de busmastering te maken heeft.
Vooralsnog heb ik enkel een storingsvrije communicatie (in ieder geval met de minste problemen) kunnen bewerkstelligen bij de volgende criteria
• Zonder geinstalleerde busmastering (Anders start Windows 95 niet op)</
• Uitschakeling van in mijn geval de Adaptec 2920 SCSI-adapter in Apparaatbeheer. Daarna Windows 95 herstarten!
• Uitschakeling van op de achtergrond aanwezige hulpprogramma’s zoals desktop-utilities
om Diamond grafische kaart aan te sturen. (Control, Alt delete geeft een lijstje van
draaiende onderdelen).
• Uitschakeling van alle andere op de achtergrond aanwezige programma’s (mogelijk onderdeel van bepaalde drivers).
Kortom, alleen Teles ISDN, Explorer en Systray (en op te starten communicatie-software)
mogen dus actief zijn!
De telefoon call-back functie werkt alleen correct als bij de Teles ISDN-adapter in het configuratiescherm het telefoonnummer MET een 0 van het netnummer wordt ingesteld (in afwijking
van de gebruiksaanwijzing).
Een en ander zal met een ander moederbord met Intel 430TX PCI-chipset en geinstalleerde
apparaten andere problemen opleveren. Al met al komt er tot nu toe geen reactie van Teles
hoe deze problemen op te lossen (enkele weken). PowerPack 3.20 (CAPI 3.17) werkt wel
met geinstalleerde busmastering. Maar er moeten nog steeds op de achtergrond aanwezige
hulpprogramma’s worden afgesloten. Het oude pakket werkt in ieder geval stabieler als het
nieuwe.
Waarschijnlijk het beste naar andere adapters uit te kijken zolang je een nieuw moederbord
met Intel 430TX PCI-chipset hebt. Met mijn oude moederbord ondervond ik geen problemen.
PowerPack 3.20 was ouderwets maar stabiel. Ondanks de nieuwe internet en supportserver van
Teles Benelux is de service en ondersteuning van Teles (Benelux) te traag. Jammer dat de PTT
69
4.6. BIOS-OPTIES
geen ander pakket in hun aanbiedingen stopt. Suggesties en of problemen met de Teles-kaart
kun je per e-mail sturen naar mijn e-mail adres (Leon.Obers@iaehv.nl).
4.6
BIOS-opties
Er is behalve wat hier staat ook nog een WORD(?) doc getiteld "the BIOS Survival Guide,
latest edition 5.1" waar veel bios-parameters uitgelegd zijn.
4.6.1
Award
Om de moederbordfabrikant te kunnen achterhalen, zijn de 6e en 7e letter of cijfer in de 8cijferige/letterige code van een Award bios van belang. Er is een onderscheid van de letters in
hoofd- en kleine letters!
70
4.6. BIOS-OPTIES
code
moederbordfabrikant
A0
Asustek
A1
Abit (Silicon Star)
A2
Atrend
A3
ASI
A7
Arima
AB
AOpen
B0
Biostar
B3
BCM
C1
Clevo
C2
Chicony
C3
Chaintech
C5
Chaplet
C9
Computrend
D0
Dataexpert
D1
DTK (=Gemlight)
D2
Digital
D3
Digicom
D4 DFI (Diamond Flower Inc)
E1
ECS (Elitegroup)
E3
EFA
F0
FIC
F2
Flexus/Free Tech
F3
Full Yes
F5
Fugu Tech
G0
Gigabyte
G3
Gemlight (GMB Boards)
H0
Hsin-Tech
H2
Holco (Shuttle)
I3
Iwill
I4
Inventa
I5
Informtech
J1
Jetway
code
moederbordfabrikant
J2
Jamico
J3
J-Bond
J4
Jetta
J6
Joss
K0
Kapok
L1
Lucky Star
M0
Matra
M2
Mycomp (TMC)
M3
Mitac
M4
Micro-Star (MSI)
M8
Mustek
M9
MLE
N5
NEC
O0
Ocean
P1
PC-Chip
P9
Powertech
PA
Pronix (Epox)
Q0
Quanta
Q1
QDI
R0
Rise (Mtech)
S2
Soyo
S5
Shuttle (Holco)
S9
Spring Circle
SN
Soltek
T0
Twinhead
T5
Tyan
T6
Trigen
U2 UHC Taiwan / AIR USA
V3
Vtech
V6
Vobis
W0
Wintec
Z1
Zida (Tomato boards)
Bron: Award
4.6.2
Award Bios-opties
Bios features - Virus warning
Beveiligt alleen het boot record. Op die manier kan een master boot record virus zich niet
nestelen in de MBR.
Bios features - PCI VGA palette snoop
71
4.6. BIOS-OPTIES
Is een voorziening voor de videokaart, ik dacht dat die ervoor zorgt dat er minder flikkeringen
zijn, zou eerder nadelig kunnen werken. Zorgt ervoor (in combinatie met add-on kaarten via
de feature connector) dat de palettes van beide kaarten via het BIOS palette gesynchroniseerd
worden.
If the mach64 is installed in a PCI slot, palette snooping must also be enabled. This will ensure
that the color palette on both the graphics and overlay cards are properly initialized. Refer to
your system documentation for instructions on how to do this (for many PCI motherboards,
the system CMOS provides a user accessible switch to enable palette snooping).
Voor add-on kaarten die NIET via de feature connecter werken (zoals de Diamond Monster
3D) is dit niet nodig te zijn.
Chipset features - Memory hole at 15M-16M?
Dat merk je alleen als je bijvoorbeeld een Creative Videoblaster gebruikt, die dat geheugengebied gebruikt. Zonder dat ’gat’ in het geheugen zal een dergelijke kaart (die dat geheugengebied gebruikt) niet kunnen werken.
PCI configuration - PnP BIOS auto-config?
Deze optie bepaalt of het moederbord zelf bepaalt welke kaart welke IRQ’s krijgt.
PCI-configuration - Slot x using INT#?
Je kunt daarmee een bepaalde INT# voor een bepaald slot instellen, maar vrijwel alle PCIkaarten gebruiken gewoon INTA
PCI-configuration - 1st (e.v.) available IRQ? Staat nu op ’10’.
Bij het opstarten worden de IRQ’s aan de PCI-sloten gekoppeld, en hiermee kun je aangeven
welke IRQ’s je voorkeur krijgen.
PCI-configuration - PCI IRQ actived by Level/Edge
Heeft te maken met de manier waarop de IRQ door een bepaalde kaart wordt gegenereerd.
Alleen enkele PCI-IDE-controllers schijnen Edge-trigger te gebruiken. Het zijn termen uit de
elektronica, die niet kort uit te leggen zijn.
PCI-configuration: PCI IDE map to? PCI-AUTO.
Hiermee kun je instellen wat er met IRQ 14 en 15 gebeurt. Met ’auto’ zoekt het moederbord
zelf uit waar de IDE-controller actief is, en waar dus IRQ 14 en 15 naar toe moeten. Je zou
namelijk i.p.v. de onboard controller een PCI-Cache-controller in een slot kunnen steken, en
dat moet het moederbord wel snappen.
Power management - De hele rataplan? Als ik de zaak instel op maximum saving (alles binnen 1 minuut down) dan zal na een minuut of 6,7 uiteindelijk het scherm blanken. Moeten
hardware-devices dit ondersteunen? Moet ik een driver (bijv. POWER.EXE) laden om dit te
activeren?
Hardware(kaarten, HDs etc) moet dit voor goede werking wel ondersteunen. voor dos als niet
powersavend OS moet je inderdaad power.exe in je config.sys opnemen.
72
4.7. NIET INTEL MAINBOARD CHIPSETS VOOR SOCKET 7
Plug and play OS : Huisgenoot kreeg problemen toen hij dit op ON zette. Zijn geluidskaart
werkte niet meer in DOS-mode en wel onder Win95. Logisch, maar wordt vaak over het hoofd
gezien.
DRAM RAS# Precharge Time : 4
DRAM R/W Leadoff Timing : 8/6
DRAM RAS To Cas Delay : 3
DRAM Read Burst Timing : x2222
DRAM Write Burst Timing : x3333
Probeer deze getallen zo laag mogelijk te maken, zonder het systeem instabiel te maken.
Uit TOM
DRAM Read Timing
DRAM Write Timing
RAS to CAS Delay
DRAM Leadoff Timing
Turbo Read Leadoff
Turbo Read Pipelining
Speculative Lead Off
4.7
Explanation:
Most accesses of the main memory are actually happening as
Recommendation:
Explanation:
Recommendation:
explanation:
Recommendation:
Explanation:
Recommendation:
Explanation
Recommendation
Explanation
Recommendation
Explanation
Recommendation
Niet intel mainboard chipsets voor Socket 7
Langzaam wordt het marktaandeel van de niet-intel chipsets (altijd gebaseerd op socket 7)
groter, een kleine vergelijking:<p>
Fabrikant
Chipset
Cacheable Ram
SDRam
ECC
Max Ram
Ultra DMA
Bus Speeds:
Official
Unofficial
Asynch.Bus
Via
VPX/97
512Mb
Yes
No
512Mb
Yes
VP2
512Mb
Yes
Yes
512Mb
Yes
Intel
Tx
64Mb
Yes
No
256Mb
Yes
Hx
512Mb
No
Yes
512Mb
No
Vx
64Mb
Yes
No
128Mb
No
ALI
AladdinIV
512Mb
Yes
Yes
1Gb
Yes
75
83
Yes
66
83
Yes
66
83
No
66
83
No
66
83
No
83
?
Yes
73
¯
(Parity)
4.7. NIET INTEL MAINBOARD CHIPSETS VOOR SOCKET 7
PC-Chips
originele chipset
VX-Pro
VIA Apollo VP
VX-Pro+
VIA Apollo VPX of VPX/97
TX-Pro
ALI Aladin IV (bron: Duitse C’T 11/97, p.43)
TX-Pro II SIS 5597/5598 (constatering op PC-beurs door mij)
Je hebt ook nog een Alladin IV+, met in de chipset geintegreerde IO-functies:-)
Waarschijnlijk is VPX = VPX/97 zonder ’Power on Now’, maar met UDMA33 en USB.
Ik denk dat bij het /97 om de nieuwe ’On Now PC97’ specificatie gaat. De VPX is volgens
mij de non-PC97 compliant versie van de VPX/97. Ik denk zomaar dat mijn VxPro+ moederbord een VPX chipset is, hoewel UDMA en USB aanwzig zijn, dus VPX/97 zou ook nog
kunnen. Helaas is dit niet op te maken uit de CT-PCI info: er wordt melding gemaakt van een
VT82C586, terwijl VT82C586A VPX is en VT82C586B VPX/97
VIA verhaaltje op het web:<p>
VT82C580VPX Apollo VPX/97 The VIA VT82C580VPX Apollo VPX/97 core logic chipset
is a high performance, fully compatible and cost-effective core logic chipset for Socket7 mainboards. With key features that include an asynchronous 75MHz CPU bus, MicrosoftR PC97-compliance, and specific performance enhancements, the VIA Apollo
VPX/97 is the optimum choice for the full range of socket-7 system designs.
Compatibility The VIA Apollo VPX/97 provides Intel PentiumR and PentiumR processor
with MMXTM, Cyrix/IBM 6x86TM and 6x86MXTM, and K5 and K6 MMXTM processor and cache interface support. To enable proper implementation of the Cyrix/IBM
6x86 200+ processor the chipset features an asynchronous CPU bus which operates at
either 66 or 75 MHz speeds. Apollo VPX/97 also supports Cyrix/IBM linear burst mode.
PC97 Compliant The VIA Apollo VPX/97 features the VIA VT82C586B PCI-IDE south
bridge controller chip. Highly integrated, this chip complies with the MicrosoftR PC97industry
standard by supporting ACPI/OnNow, Ultra DMA/33 and USB technologies.
Performance The Apollo VPX/97 builds on the legacy of the VIA VT82C580VP Apollo VP,
widely recognized by leading international IT publications as the highest performing
Socket-7 chipset. The Apollo VPX/97 features a fast DRAM controller with support for
SDRAM, EDO, BEDO and FPM DRAM types in mixed combinations with 32/64 bit
data bus widths and row and column addressing. Additional features include a deeper
buffer with enhanced performance, an intelligent PCI bus controller with Concurrent
PCI master/CPU/IDE operations and zero-wait-state PCI master and slave burst transfer
rates. Support for up to 2MB of L2 cache and up to 512MB DRAM rounds out this
chipsets performance enabling feature set.
Mainboard Upgradability Cosmetically akin its predecessor the Apollo VP, the four-chip
Apollo VPX/97 provides mainboard designers a clear upgrade path to a much higher
level of technical integration. The chipset is manufactured in economical and proven
74
4.8. BEKENDE MAINBOARDEN
PQFP packaging. As an option for more cost-conscious system designs, Apollo VPX/97
supports UMA, which does away with the graphics frame buffer, thereby reducing overall system costs.
Design Alternatives VIA offers mainboard designers a choice of Apollo VPX-class chipsets.
The VIA Apollo VPX/97 consists of the VT82C585VPX north bridge and VT82C586B
south bridge. VIA also offers a non-PC97 version of the Apollo VPX. This chipset
consists of the VT82C585VPX and VT82C586A and is an optimal choice for entry level
PC designs.
KEY FEATURES
• Asynchronous CPU bus which operational at either 66/75 MHz
• PC97 compliant Extension to ACPI/OnNow
• Universal Serial Bus Controller
• Enhanced Master Mode PCI IDE Controller with extension to Ultra DMA/33
• Support for up to 512MB DRAM DRAM controller with fast page mode/EDO/Synchronous
DRAM support in mixed combinations with 32 bit or 64 bit data bus widths and
row and column addressing
• Deeper buffer with enhanced performance Intelligent PCI bus controller offering
concurrent PCI master/CPU/IDE operations and zero wait state PCI master and
slave burst transfer rates
• Integrated Keyboard Controller and
• Real-Time Clock Flexible CPU Interface with support for PentiumR, and PentiumR, processor with MMX(tm), Cyrix 6x86(tm) and M2, and AMD K5 and K6
MMX(tm)
• Advanced Cache Controller with burst synchronous cache SRAM support up to
2MB
• Plug and Play Controller PCI to ISA Bridge
• Multiple processor support
• Built-in nand-tree pin scan test capability 0.6um mixed voltage, high speed and low
power CMOS process 208-pin PQFP package for VT82C585
• north bridge controller chip 208-pin PQFP for VT82C586B
• south bridge controller chip Two 208-pin PQFP share frame buffers
4.8
Bekende mainboarden
De meeste stemmen krijgt Asus denk ik, met name met hun T2P4 reeks. Van Gigabyte, Chaintech, DFI, FIC, Soyo, Octek, Biostar of Tyan zijn ook aardige boardjes te krijgen. Sommige
ervan hebben ook VIA chipsets, wat voor de ZIFF-7 processoren toch de toekomst is.
75
4.9. Q&A
Er worden vaak chipsets anderes genoemd dan wat ze zijn, voor marketing geintjes, een aantal
veel voorkomende renames zijn:
PC-Chips
originele chipset
VX-Pro
VIA Apollo VP
VX-Pro+
VIA Apollo VPX of VPX/97
TX-Pro
ALI Aladin IV (bron: Duitse C’T 11/97, p.43)
TX-Pro II SIS 5597/5598 (constatering op PC-beurs door mij)
Waar het verschil tussen VPX en VPX/97 in zit? Soft-power-off misschien?
4.9
Q&A
Q: Flashen lukt niet.
A: Heb je wel een flashbios? Zo ja, moet er soms een "flash-enable" jumper omgezet worden
op het mainboard?
Q: PNP gaat fout, en is meer plug en pray.
A: Haal ICU. Een programmatje wat PnP kaarten die aan de standaard voldoen kan configureren. Intel verandert zijn site voordurend, maar probeer eens FTP-Intel
76
Chapter 5
Cdroms, drives en tapes
5.1
CDROMs die geen CD-writable’s lezen
Sommige CDROM drives kunnen bepaalde types cdroms niet lezen. Dit hangt samen met de
gain, de hoeveelheid licht die door de cdrom teruggekaatst wordt. De gain wordt in de volgende
serie steeds lager :
zilver (normale geperste cdrom) blauw (nieuwer type writable cdrom) groen (oude, standaard
type writable cdrom) rewritable (herschrijfbaar)<p>
Zilver kunnen ze allemaal lezen, al zijn er cdroms (vroege 8 en 10 speeds) die enorme problemen maken van slecht gebalaceerde labels. Ze maken dan veel lawaai, zoveel zelfs dat de
hele kast en tafel waarop de kast staat, staat te trillen, en dan spinnen ze down, en lezen ze de
CD op lagere snelheid. Modernere cd-spelers gaan blijkbaar niet zover in hun pogingen deze
cd’s op te spinnen, omdat ze niet zoveel lawaai maken. Of ze veren/balanceren dat beter. Het
is zelfs zo erg dat ik van sommige cds copien op goud heb laten maken bij een vriend(ik heb
zo’n rammelende cdrom)
De problemen vallen hier ook mee uiteen in ruwweg 4 categorien:
1. CDs die geen goud willen lezen, dit is het oudste type(lager dan 6 speed, en 90% van de
4-speeds is ok.), al is er soms een exchange programma opgezet (zoals voor de mitsumi,
zie onder)
2. CDs die geen blauw willen lezen, dit zijn ook de oudere, maar niet aller oudste, de eerste
8-speeds, 10 speeds, en alles eronder kunnen hier gevoelig voor zijn, het is een kwestie
van proberen. Het kenmerk is moeite met initialisatie van de CD en reinitialisatie tijdens
bedrijf. Er zijn graden in de ernst van het probleem. Bij mij is het vervelend, maar niet
onoverkoomlijk, zolang er geen programma’s van CD gedraaid worden. Wat de oorzaak
in dit geval precies is, weet ik niet. De gain van blauw moet beter zijn als van groen, dus
dit is het blijkbaar niet?
77
5.2. REWRITERS/CD-WRITERS
3. CDs die geen rewritables willen lezen, hier is nog weinig van bekend, maar het zullen
er een boel zijn. Er is op gespeculeerd dat voor sommige merkcdroms een firmware
upgrade genoeg zou zijn, maar echt feiten heb ik niet gehoord.
4. CDs die geen multiread ondersteunen.
De laatste twee categorien vallen in praktijk samen.
De Mitsumi FX400 (4 speed) is een voorbeeld van een niet goud lezende cdspeler, het hangt
echter af van de datum van productie en de revisie, het gros doet het wel. Dit vond ik in de
area over dit onderwerp:
Yes. You must have an FX400 with a production date equal or newer than June 1995 (see
sticker/label on top side of the CD-ROM case) or the new one which is called FX400 B (I
think).
If you are a lucky guy, than you probably have extended the warranty period [normally 1/2
year] to one year and than it’s worth to send this drive to MITSUMI (e.g. MITSUMI Germany)
in order to have it exchanged !
Noot MvdV: die uitwisseling zal wel niet mogelijk meer zijn, alle garantie perioden zijn allang
verlopen denk ik.
Ook nieuwere spelers van het merk Vertos en IMES schijnen er last van te hebben.
5.2
5.2.1
Rewriters/cd-writers
Problemen Rewriters en sommige CDs
Met een CD-Writer die toevallig ook met Rewritable CD’tjes overweg kan, moet je ook gewoon
reguliere CD’tjes kunnen maken, die in willekeurige CD-spelers te lezen moeten zijn. Zelfs een
double-speed Panasonic-driveje (de 562, ook als ’Creative’ op de markt geweest) kan zonder
probleem de CD’tjes uit een Ricoh 6200S (RW dus) lezen.
Het kan zijn dat de betreffende CD niet helemaal ’lekker’ te lezen is, en dat de multi-read speler
van die kennis er toevallig wat minder moeite mee heeft. Multi-read heeft er namelijk alleen
mee te maken dat de speler zich in kan stellen op een CD’tje wat minder licht reflecteerd, een
geperste CD reflecteerd iets van 70%, een reguliere writable iets van 50% en een Re-Writable
iets van 35 of 40%. De gegevens worden echter in hetzelfde formaat op de CD gezet.
Niets aan te doen dus, je kan evt meerdere merken proberen, of er een soort is met net een
hogere gain.
78
5.3. TAPE DEVICES
5.2.2
Hoe maak ik een bootable CD met CDR publisher
I have successfully created a PC bootable CD ! I am still in an ecstatic state! If you want to
know how to do it, just keep reading: (Sorry for my English!)
( The bootable CD I made is a simulation of floppy disk, I still can’t do a hard disk simulation
yet.)
1. You need a bootable floppy, with all boot-up settings and files on it, including the drivers
for the CDROM you boot from.
2. You need an IDE or SCSI CDROM drive. For IDE, you also need an upgraded bios of
motherboard to support boot from CDROM.
3. You need a DEMO version of "CDR Publisher", it maybe located at ftp.cdr1.com No
need for registered version for doing this.
4. Norton utility is also needed, especially DISKEDIT.EXE.
Procedures:
1. Copy all sectors of the bootable floppy disk to your hard disk, it’s done by DISKEDIT.EXE
of norton utility. (MvdV: DOSMODE! )
Choose [object]
select drives to your floppy disk.
choose physical sectors
Choose OK (all sectors s
Choose [tools] write object to set the file name( for example: boot.img)
done
2. Start CDR Publisher with [file list] as source and [CD Recorder] as destination.
Choose [configure]
Back to the initial screen, select [file selection] on the left side ( source ). Now y
Choose [create image] on the right side ( destination ). Before star
5.3
Tape devices
5.3.1
Troubleshooting
5.3.1.1
Problemen met tape software : FAST GAT
In een netwerk kreeg ik een Conner 250 tape streamer alleen met Conner Backup Exec aan het
draaien. Alhoewel dit eigenlijk een uitgeklede versie is van Norton Backup, draaiden zowel
Norton als PCBackup niet goed.
79
5.3. TAPE DEVICES
Ik las in de Duitse C’T dat vooral op PCI-moederborden de oudere software problemen geeft en
de fabrikanten updates van de software hebben moeten maken. Als het probleem minder diep
zit, kun je in setup misschien door Fast-GAT-time voor de ISA bus af te zetten, je problemen
oplossen. Dit is een geintje van de fabrikanten om de access op de ISA bus te versnellen en
dat gaat met streamers vaak verkeerd. Op PCI MB wordt de ISA bus geemuleerd, vandaar de
soms optredende problemen.
Zie ook Division by zero (52), met name als de tapesoftware DIVISION BY ZERO errors
geeft.
Noot : Ik heb zelf twee VX bordjes, en die hebben deze optie niet. Mijn oude (MB1433) 486
ISA/VLB/PCI bordje had dit wel, en een vx en de 486 hadden een Award bios, de andere VX
AMI. Het zou dus kunnen dat deze optie beperkt is tot 486 mainboarden.
5.3.1.2
Problemen met tape softare : Write Through
Dit geldt dacht ik alleen voor een Cyrix 486
Na problemen met een Conner tapestreamer had iemand de cache uitgeschakeld, en toen
werkte de streamer. Nu lijkt dit een paardemiddel, maar als met cache uitschakelen de problemen weg gaan kun je ook het volgende eens proberen:
Stel L2 oftewel externe cache in op Write Back. Dit is in de meeste gevallen die 256 kb cache.
Stel L1 oftewel interne cache van de 486 processor in op Write Through. Dit geeft dan slechts
een verlies aan performance van 3 tot 5 procent. Jij hebt nu veel meer verlies, dus...
Ik heb zelf als gevolg van onbekende jumper settings op mijn moederborden nog niet mee
geexperimenteerd met deze processor en weet dus niet of je behalve bovenstaande instelling
in je setup ook nog jumpers op het bord moet verzetten om bovenstaande instelling te kunnen
realiseren. Even je boekje nakijken en logisch redeneren. Succes!
5.3.2
Hoe slaat een tape dat op?
Qic Schrijft langitude 2 sporen met op vaste plekken een FileMark, en in het begin van de tape
een index.
Kop1 index ---------X--------X---------X---------X
Kop2 index ---------X--------X---------X---------X
Dat (4mm, 8mm) Schrijft met 4 koppen de sporen schuin op de band (ala Video). Een index
wordt afhankelijk van de software geschreven. Echter een ECC checksum wordt ieder
spoor bijgehouden, gecontroleerd en de herschrijven van spoor op andere plek gekorrigeerd. Bij een te hoog herschrijven wordt de Cleaning-Led ge-activeerd.
80
5.3. TAPE DEVICES
DLT(2000..4000) Schrijft met 2 koppen 64 spoor-paren op tape. Een index staat aan het begin
van de tape, als deze index corrupt is, duurt het zoeken langer. Er loopt tevens een
ECC-check mee (Naband-controle).
Kop:
1
Schrijf Lees Schrijf
2
Schrijf Lees Schrijf
Index =========================================> Index
Index <========================================= Index
... herhaalt hiertussen 62 keer
Index =========================================> Index
Index <========================================= Index
DLT: 7000 Zelfde als DLT4000, echter kop staat onder een hoek van 30 graden, zodat en 80%
meer data weggeschreven kan worden, op een hogere snelheid.
Capaciteit
Snelheid
QIC 40.. 3GB 0.05.. 1 GB/hr
DAT 2..16GB 1.0 .. 3 GB/hr
DLT 20..70GB 3.5 ..12 GB/hr
Capaciteit in Changers *)
Niet bekend.
24 GB (6 slots) .. 225 GB (15 slots)
100 GB (5 slots) .. 1.3 TB (18 slots)
*) Ik beschouw alleen wat DeskTop modellen.
Er zijn nog een paar systemen als changers, maar die laat ik maar even rusten.
De meeste werken met QIC of DAT. Dat ik hier wel eens een DLT aan heb hangen is mijn luxe,
dat door mijn werk geboden kan worden.
Mocht je zo’n VLS DLT4000 changer (DLT4000 + 7 slots) overwegen, begin dan maar met
19.000,- bij elkaar te rapen. Dit is exclusief tapes a 200,- per stuk (prijzen excl. BTW).
81
5.3. TAPE DEVICES
5.3.3
Tape drives, en de tapejes(QIC,Travan) die erin horen
(Met dank aan Sony, dit lijstje zat bij een Sony tapeje)
HP Colorado
T1000
T1000e
T3000
T4000s
Seagate
Tapestor 800
Tapestor 800par
Tapestor 850
Tapestor 850par
Tapestor 3200
Tapestor 4000IDE
Tapestor 4000SCSI
Tapestor 8000IDE
Tapestor 8000SCSI
IOMega
Ditto Easy 800ext
Ditto Easy 800ins
Ditto 850
Easy 3200 insider
Easy 3200 paralel
PertecMemories
My Tape 800
My Tape 1600
My Tape 3200
Aiwa
TD-S1600
TD-S3200
TD-P3200
Exabyte
Eagle TR-3
Tandberg
Panther Mini 2000
Panther Mini 4600
QICFormat
Interface
Speed MB/s)
80
flop
9.5
80
par
9.5
3020
flop(RR2)
9.5
3095
SCSI
62
80
flop
9.5
80
par
9.5
3010
flop(RR1)
9.5
3010
par
9.5
3020
flop(RR2)
19
3080
IDE
33
3080
SCSI
33
3095
IDE
30-60
3095
SCSI
30-60
80
par
9.5
80
flop
9.5
3010
flop(RR1)
9.5
3020
hi speed flop
19
3020
par
19
80
flop
9.5
3010
flop(RR1)
19
3020
flop
19
3010
flop(RR1)
9.5
3020
flop(RR2)
19
3020
par
19
3020
flop
20
3040
SCSI
18-36
3210
SCSI
18-36
82
Tapes(see below
2120,XL,5122,T
2120,XL,5122,T
3020,3010(RO),TR3,T
3095,3080(RO),T
2120,XL,5122,T
2120,XL,5122,T
3010
3010
3020,3010(RO),TR3,T
3080
3080
3095,3080(RO),T
3095,3080(RO),T
2120,XL,5122,T
2120,XL,5122,T
3010
3020,3010(RO),TR3,T
3020,3010(RO),TR3,T
2120,XL,5122,T
3010
3020,3010(RO),TR3,T
3010
3020,3010(RO),TR3,T
3020,3010(RO),TR3,T
3020,3010(RO),TR3,T
3000
3210
5.4. CDROMS, DRIVES EN TAPES Q&A
Tag inabove table
2120
XL
5122
3000
3010
3020
3080
3095
3210
TR1
TR3
TR4
Sony name
2120Qic80
2120XL
QW5122F
QW3000XL
QW3010XLF
QW3020XLF
QW3080XLF
QW3095XLF
QWX3210XL
QTR-1
QTR-3
QTR-4
Size:
Length
(250MB with compr , 120 without) 307.5ft
(350MB with compr. , ? without)
400ft
(420MB with compr. , ? without)
400ft
(2.0 GB with compr. , ? without)
400ft
(850MB with compr. , ? without)
400ft
(1.7 GB with compr. , ? without)
400ft
(4.0 GB with compr. , ? without)
400ft
(4.0 GB with compr. , ? without)
400ft
(4.6 GB with compr. , ? without)
400ft
(800MB with compr. , ? without)
750ft
(3.2 Gb with compr. , ? without)
750ft
(8.0 Gb with compr. , ? without)
750ft
Width
6.3mm
6.3mm
8 mm
8 mm
8 mm
8 mm
8 mm
8 mm
8 mm
8 mm
8 mm
8 mm
3020 (equivalent to TR3) drives can read but not write 3010/TR1 tapes, this is listed as RO in
parentheses. Same with 3095-drives these can read but not write 3080 tapes
What the ’RR1’ and ’RR2’ switches (in parentheses after floppy controllertype) mean, I don’t
know. If somebody does, please report.
Ditto is een trademark van IOmega, Travan van 3M.
5.4
Cdroms, drives en tapes Q&A
Q: Op mijn (vaak 486-) PCI systeem heb ik problemen met mijn tapestreamer, help!
A: Met oudere versies van backup software zijn er problemen met PCI borden. Het is zinvol
om de laatste versie te pakken zien te krijgen. Verder moet je eens kijken of je in bios
ISA-GAT op disabled kunt zetten. Dit betekent ISA garanteed Access Time en houdt
timings te strak om een streamer lekker te laten draaien als deze optie enabled is. Indien
je die mogelijkheid niet in je bios hebt, zijn er software patches op diverse BBSen te
vinden. Heb je geen FAST GAT optie, probeer dan eens met de ISA bus recovery time
te spelen. Kijk ook even naar FAST GAT (79) en WriteThrough en Cyrix (80). Zie
ook Division by zero (52), met name als de tapesoftware DIVISION BY ZERO errors
geeft.
83
Chapter 6
Modems en netwerken
6.1
Modem protocollen
V32: Het door de CCITT vastgestelde protocol voor modemverkeer op 9600 bps (in beide
richtingen). Fall-back naar 4800 bps.
V32bis: Het door de CCITT vastgestelde protocol voor 14400 bps (in beide richtingen). Dit
protocol is in principe een uitbreiding op V32 (zie naamgeving). Fall-back naar 12000,
9600, 7200 en 4800 bps.
V32terbo: Het door de fabrikant AT&T geintroduceerde protocol voor 19200 bps (in beide
richtingen). Uitbreiding op V32bis (zie naamgeving). Nooit officieel door de CCITT
(later: ITU-T) vastgesteld. Fall-back naar 16800 bps en V32bis. Wordt ondersteund
door alle >=19k2 modems met AT&T chipset, alsmede door de "US Robotics Courier
V34" modem.
VFC: Het door de fabrikant RockWell geintroduceerde protocol voor 28800 bps (in beide
richtingen). Gebaseerd op een vroege blauwdruk van V34. Nooit officieel door de ITUT vastgesteld. Desondanks is dit een zeer belangrijk en wijd verspreid protocol geworden
omdat thans veruit de meeste modems voorzien zijn van RockWell chipsets. Fall-back
naar 26400, 24000, 21600, 19200, 16800 en 14400. Alhoewel V34 technisch gesproken
superieur is aan VFC, zijn deze technische verschillen voor gebruik binnen Nederland
verwaarloosbaar. Zelfs is het zo dat thans VFC-verbindingen nog steeds er naar neigen
op een hogere cps-rate te connecten dan V34-verbindingen. VFC wordt ondersteund
door alle 28k8 modems met RockWell chipset (ook de latere V34 modellen), alsmede
door alle 28k8 modems van US Robotics (Sportster en Courier). Opmerking: er zijn
in het verleden ook VFC modems op de markt verschenen die 19200 of 24000 bps als
maximum bps-rate hadden, doch deze zijn vrij schaars.
V34: Het door de ITU-T vastgestelde protocol voor 28800 bps (in beide richtingen). Fallback naar 26400, 24000, 21600, 19200, 16800, 14400, 12000, 9600, 7200, 4800 en
84
6.2. MODEM Q&A
2400 bps. Deze lange fall-back range *kan* voordelen bieden op slechte internationale
verbindingen.
V34bis: Wordt binnenkort verwacht goedgekeurd te worden door de ITU-T. Is een uitbreiding
op V34, met de extra snelheden 33600 en 31200 bps. Vooruitlopend op de goedkeuring
is de "US Robotics Courier V34" modem reeds met een dergelijk protocol uitgerust.
Waarschijnlijk zal dit protocol identiek zijn aan de nog vast te stellen V34bis. De "US
Robotics Sportster V34" wordt -naar men beweert- op dit moment ook voorzien van dit
protocol. Ook de fabrikant AT&T brengt reeds enige tijd modems op de markt met een
31k2/33k6 protocol. Het is mij nog onduidelijk in hoeverre dit protocol identiek is aan
V34bis.
Verder zijn er ook nog HST (USR dacht ik, 16K8), en Zyxel(19K2) protocollen die echter in
latere standaarden zijn gelegaliseerd als fall-back snelheden van 28k8. Ook is er Rockwell
56k-nogwat, USR 56k-nogwat (X2 genaamd of is dat juist Rockwell?) en een aantal ISDN
protocollen.
N.B. CCITT (later ITU-T) is een internationale organisatie waaraan diverse fabrikanten participeren. De organisatie heeft standaardisatie van telecommunicatie ten doel.
6.2
Modem Q&A
Q: Mijn modem logt de verkeerde snelheid, altijd 38k4 of 115k2
A: Je modem noteert de DTE en niet de DCE. Neem ATS95=255 in je init op en je probleem
is verholpen.
Q: Ik heb problemen met mijn modem, Frontdoor meldt carrier detected.
A: AT&C1&D2 in je init opnemen.
Q: Wat is een UART?
A: De chip die de compoort bestuurt.
8250/16450 Standaard, geen FIFO buffers. Af te raden in combinatie met modems
sneller dan 14k4.
16550 Poort snelheid 115k2, 16 bit FIFO.
16650 Poort snelheid(modem-uart) 460k0, 32 bit FIFO
De 16550 en 16650 zijn geschikt voor 28k en hoger, met de 8250/16450 is dat af te raden
85
6.3. NETWERKEN
Q: Kom je met je 56k modem niet boven de 33k6 connect uit?
A: Probeer dan de ISA-GAT instelling aan te passen, zie verder FAST GAT (79) en de links
die daar bij staan.
6.3
Netwerken
Netwerken zijn nog vrij nieuw voor mij. Ik heb, sinds ik een klein LAN heb, LAN.028 aangesloten, en ik probeer er een beetje van mee te pikken en hier wat neer te schrijven.
6.3.1
Crossover cable UTP
UTP netwerken werken normaal altijd met een HUB (86). Wil je echter 2 UTP kaarten
verbinden, gebruik dan een UTP crossover kabel:
Een cross-over UTP kabeltje om 2 kaarten met elkaar te verbinden:
1 wit/oranje
2 oranje/wit
3 wit/blauw
6 blauw/wit
3
6
1
2
wit/oranje en oranje/wit is een twisted pair (zitten inelkaar gedraaid) hetzelfde geldt voor de
blauw/witte kombinatie. Alleen deze 4 aansluitingen in de pluggen worden gebruikt. Kijk
even of de kaarten een IRQ gebruiken, anders werken ze niet...
6.3.2
Hubs en netwerk structuur: Definities
De definities van de aanduidingen repeater, hub en switch zijn niet altijd eenduidig.
Voor de duidelijkheid ga ik hier uit van het volgende:
Repeater versterkt signaal als kabel te lang wordt (Coax 180-200m, UTP rond de 100m).
HUB Kopieert pakketten komende van segment x de andere aangesloten segmenten op.Repeater
functie meestal ingebouwd. Houdt ook rotzooi (kapotte packets) tegen.
Switch Als HUB, maar intelligenter, kopieert alleen packets bestemd voor een bepaald segment naar dat segment, reduceert netwerkverkeer. Ook wel switching HUB genoemd.
Bridge Alles met dezelfde functionaliteit als een switch, dus ook b.v. een server met twee
netwerkkaarten, meestal bedoeld tussen twee netwerken van een verschillend type.
86
6.3. NETWERKEN
Figure 6.1: Standard simple COAX network
Het verschil repeater-HUB is vaag. Soms is alles met meer dan 2 poorten een HUB, soms
is de repeater de versterkende(ruiskiller) functie, en de HUB de logica die rotzooi-packets
tegenhoudt,en meerdere segmenten aanstuurt. In de praktijk zijn vrijwel altijd deze functies
geintegreerd in een standaard HUB, en doet het er dus niet zoveel toe.
Hetzelfde geldt voor HUB-Switch. Ze worden doorelkaar gebruikt, maar hier zit wel een
duidelijk scheiding in, zoals boven aangegeven. Alles wat packets alleen op het juiste segment
gooit is bij mij een Switch, de rest is HUB.
Om het compleet te maken is de term Bridge ook nog eens vaag. Novell noemt alles met een
fysieke scheiding tussen twee netwerken een bridge, zoals ik hierboven vermeldt, dus switches
en ook twee dezelfde netwerkkaarten in een server. Officieel schijnt alleen een overgang tussen
twee verschillende soorten netwerken (b.v. een coax en een UTP kaart in een server) een bridge
te zijn. Aangezien het voor de functionaliteit handiger is, houdt ik me dus aan de Novell
zienswijze.
Voor thuisnetwerkjes komen momenteel twee soorten kabel/adapter in aanmerking; BNC (87)
ook wel coax genoemd, en UTP (RJ45) (90)
6.3.2.1
Hubs en netwerk structuur : COAX
BNC/Coax (BNC is naam connector, Coax is naam kabel) is de oudste, en ook de goedkoopste
vorm. De kabel is net als de coax van de TV, alleen met een andere impedantie (TV kabel
heeft een 60 Ohm, Computer coax 50 ohm impedantie. Sommige mensen gebruiken ook TVcoax, maar dit wordt afgeraden, want het vertraagd zeer). De snelheid is meestal 10 MBit, met
standaard kaarten ongeveer 750Kb per seconde, de netwerk vorm is simpel:
Zie ook Hubs en Netwerk Structuur Definities (86) voor een aantal definities.
De C in het bovenste plaatje is een computer of server. Een server is niet noodzakelijk, Win’95
peer to peer werkt ook redelijk. De cijfers zijn alleen het nummer van de computer (zodat ik
er naar kan refereren in de onderstaande text), ze hebben geen werkelijke betekenis.
Als het aantal aangesloten computers toeneemt, neemt ook het aantal problemen toe:
1. Het grootste probleem : de netwerk snelheid daalt. Dit komt omdat op ELK punt in
de kabel, al het netwerk verkeer langskomt. Dus data verstuurt tussen computer C1 en
C2 (in bovenstaand plaatje) zit ook tussen C5 en C6. Iedere netwerkkaart verstuurt alle
87
6.3. NETWERKEN
Figure 6.2: COAX network with HUB
eigen paketjes naar beide zijden, en geeft alles wat aan de ene kant binnenkomt aan de
andere kant door. Paketjes worden pas van de de kabel "afgehaald" door de terminators
2. De maximale kabel lengte van coax is ongeveer 185m in theorie. Afhankelijk van de
kwaliteit van kabel en netwerkkaarten kan dit wat meer of minder zijn, met meer computers loop je hier vroeg of laat tegen aan. Zeker als de fysieke locaties van de computers wat verder uit elkaar liggen, b.v. in verschillende gebouwen of op verschillende
verdiepingen.
3. Een probleempje met een T-stukje of terminator verkracht het hele netwerk, iedere keer
als er iets aan een PC gedaan wordt ligt het hele netwerk plat, of heeft er hinder van.
4. (Vrij grote netwerken) Het wordt steeds moeilijker de kabels in maar een lijn te leggen
Hier zijn natuurlijk oplossingen voor. Voor probleem 2,3 en 4 kan men voor rond de honderd gulden een zg HUB kopen, deze doen niets anders dan signalen versterken(in de praktijk
bouwen ze ze opnieuw op, anders zouden ze de ruis ook versterken), en ze aan een of meer
andere poorten doorgeven. Elk stuk kabel wat dan niet in een lijn ligt, noemt men dan een
segment. Rommelen in het ene segment verstoord het andere in principe niet.
Meer het volgende idee:
(Veel hubs zijn intern getermineerd, in dat geval vervalt de terminator bij de HUB)
Zoals al gezegd, lost dit het probleem van de data dichtheid niet op. Het verkeer van alle
computers zit op elk punt van de kabel, van beide zijden van de HUB.
Wel kan het verkeer van de server wat geintensiveerd worden doordat de HUB soms ook
poorten heeft voor netwerk types met een hogere datadichtheid, b.v. 100 MBit, ongeveer zo:
(Veel hubs zijn intern getermineerd, in dat geval vervalt de terminator bij de HUB)
Of dit echt veel snelheid oplevert valt echter te betwijfelen, alle verkeer met de server is nog
steeds overal in de kabel aanwezig. Je weet dan in ieder geval wel zeker dat het verkeer tussen
HUB en Server niet de bottleneck is.
88
6.3. NETWERKEN
Figure 6.3: COAX network with Switch
Een betere (en goedkopere!) oplossing voor een simpel netwerk als hierboven zou een server
zijn met twee of 3 netwerkkaarten, Dit ziet er hetzelfde uit als het eerste plaatje met HUB, maar
dan met de server op de plaats van de HUB. De software van de server zet alleen de packets
die van het bovenste stuk komen naar het onderste stuk over als ze daar ook voor bestemd zijn.
De server heeft nu een bridging functie. Het netwerk verkeer op een punt in de coax-kabel
is gehalveerd als de segmenten dezelfde belasting hebben. Dit is dus ook een oplossing voor
punt 1.
Dit werkt echter maar tot ruwweg 3 segmenten(Standaard server en kaarten) of 5-8 (zware
server en speciale kaarten, maar dan hebben we het over tenminste tienduizend gulden) , dan
kan de server het niet meer bolwerken. Een alternatief is dan een switch dit is een meer
intelligente HUB, en zo wordt ie ook wel eens genoemd. Een switch kijkt tijdens de overdracht
van het signaal ook waar het heen moet, en zet het packet alleen op het segment waar het voor
bedoelt is. Het wordt nu ook echt interessant om de server op een apart segment met een
hoge snelheid te zetten! Switches gebruiken in het algemeen het netwerkkaart (MAC) nummer
om te bepalen waar de packets heen gaan. De switch bouwt de lijst met MAC nummers per
segment overigens zelf. Sommige switches hebben ook nog wat faciliteiten om hacken (valse
adressen) te filteren.
Stel je hebt 5 segmenten op basis van 10 MBit coax een switch, een server, en een 100 MBit
verbinding tussen server en switch:
(Veel hubs en switches zijn intern getermineerd, in dat geval vervalt de terminator bij de HUB,
in het volgende plaatje is dat zo)
Stel dat het verkeer van ieder segment voor 90% met de server is en het verkeer op elk segment
maximaal; Totaal verkeer Switch-Server is 5 x 90% x 10 MBit is 45 MBit. Mooi he? Helaas
zijn switches nogal duur, zelf heb ik het niet uitgezocht, maar reken op honderden tot duizenden
guldens, afhankelijk van aantal en type poorten en configuratie mogelijkenheden.( BTW, over
het algemeen zal al het verkeer via de server lopen, maar het meenemen van de factor 90%
gaat meer om het idee van de switch te benadrukken).
Om het verhaal iets completer te maken, je hebt ook nog routers, dit is meer een switch voor
tussen netwerken, op basis van IP-adressen, en een Switch en een router geintegreerd heet een
89
6.3. NETWERKEN
Figure 6.4: COAX network with Switch, meerdere segment en interne terminering
bridging router, kortweg BRouter.
6.3.2.2
Hubs en netwerk structuur : UTP
Het andere netwerktype voor thuisgebruik naast coax is UTP(naam kabel, naam connector is
RJ45). Ik zal alleen de verschillen van UTP ten opzichte van COAX behandelen, dus misschien
is het handig eerst even de paragraaf over COAX (87) door te lezen. Zie ook Hubs en netwerk
(86) voor een aantal definities.
De connector van UTP lijkt op die van de modulaire telefoon, van die kleine stekkertjes, maar
dan wat groter.
Het voornaamste verschil tussen COAX en UTP is het feit dat iedere computer in een UTP
netwerk een verbinding heeft met een HUB. Dit allemaal in tegenstelling tot de "een lange
draad" structuur van COAX.
In snelheid maakt dit niets uit zolang de HUB niet intelligent is (we noemen een intelligente
HUB hier altijd een SWITCH, om het verschil duidelijk te laten zijn), maar computers zijn
wel makkelijker aan of af te koppelen, aan de andere kant kost het vooral bij kleine netwerken
extra kabel, en heb je sneller een HUB nodig. Tenzij je 100 Mbit (of tegenwoordig al gigabit)
UTP kaarten, kabel en switches hebt natuurlijk.
Een UTP netwerk met meerdere segmenten ziet er ongeveer zo uit: (alle verbindingen kunnen
10 of 100 MBit zijn).
In het geval van een netwerk tussen twee PCs heb je geen HUB nodig, een Crossover kabel
(86). (kabel met twist) is voldoende.
90
6.3. NETWERKEN
Figure 6.5: UTP network met meerdere segmenten
De voordelen van UTP (tov COAX)
1. De UTP kabel is ook voor andere doeleinden in te zetten (telefoon bijv, voornamelijk
voor bedrijven), duur herbedraden van gebouwen kan zo voorkomen worden.
2. Computers zijn met minder verstoring af te koppelen, of om te bouwen. Zelfde voor
extra computers aansluiten, vooral nuttig bij grotere netwerken. De verstoring komt niet
eens bij een andere computer, terwijl bij COAX minstens een segment plat gaat.
3. UTP kan Full duplex zijn, dus van computer naar switch en van switch naar computer is
elk 10 MBit, helaas werkt dit alweer alleen fatsoenlijk met goede netwerkkaarten en een
fatsoenlijke,nogal dure hub of switch. Let hierop bij aankoop van een HUB!
4. UTP kabel kan ook 100 MBit netwerkverkeer aan. Een categorie 5 UTP kabel kan je
voor zowel 10Mbit als 100Mbit verkeer gebruiken, deze kabel wordt aangeduid als 100TX. Oudere Cat3 en Cat4 kabel is moeilijk geschikt te maken voor 100Mbit maar er zijn
mogelijkheden voor bedrijfsgebouwen met veel cat3/cat4 kabel waar men moeilijk Cat5
kabel bij kan leggen, dit wordt aangeduid als 100-T4. Voor Coax bestaan geen 100Mbit
kaarten/Hubs.
5. Op het moment worden geen Coax/Bnc only kaarten meer verkocht, en combo kaarten
(BNC+Coax) zijn vaak duurder dan UTP-only kaarten. 100 MBit UTP netwerkkaarten
91
6.3. NETWERKEN
zijn nog duurder, maar toch ook al onder de 100 gulden te krijgen. Het "dure" van UTP
zit hem dus tegenwoordig alleen nog maar in het feit dat je al bij drie computers een
HUB nodig hebt itt coax, aan de andere kant is UTP wel de keuze voor de toekomst.
De nadelen van UTP
1. Relatief meer kabel, en duurdere kabel. Zeker voor kleinere netwerken, vooral als de
computers ver uit elkaar staan.
2. (Voor kleinere netwerken) Relatief eerder een HUB nodig.
92
Chapter 7
Geheugen en cache
7.1
7.1.1
De geheugen types
DRAM, Fastpage (FPM) en VRAM
Voor het gemak worden DRAM en FPM hier doorelkaar gebruikt. Volgens mij is dat niet
geheel correct, maar het originele DRAM is al jaren niet meer op de markt, dus praktisch
gezien klopt het wel.
FPM is de oudste nog gebruikte DRAM variant, +/- 3-5% trager dan EDO. Dit is overigens de
snelheid van het geheugen, niet de snelheid van de computer, dit is gevoelsmatig (b.v. onder
windows) niet te merken. Vroeger toen FPM goedkoper was, maar EDO erg hard in opkomst
was, heb ik eens FPM gekocht voor de helft van de prijs van EDO. Twee keer zoveel geheugen
is echt wel sneller dan die luizige 3% :-) Paradoxaal genoeg is tegenwoordig EDO goedkoper,
simpelweg omdat het in grotere hoeveelheden gemaakt wordt. Sommige, zeer oude computers
ondersteunen geen EDO. Daarna is dat nog eens gebeurd voor SDRAM, en op den duur zal
waarschijnlijk ook DDR goedkoper worden dan SDRAM.
De snelheid van FPM en/of EDO is voor hoofd-geheugen meestal 60ns, vroeger ook 70ns.
FPM (meestal kortweg DRAM) op videokaarten gaat wel eens onder de 50ns. Voor computers
met een bussnelheid van 66 MHz (lees: de meeste pentiums muv 60-90-120-150) is 60ns
geheugen aan te bevelen) 60 ns geheugen kan in de problemen komen op computers met een
bussnelheid van 75 MHz. De kwaliteit van het DRAM is dan vaak van belang. Er zijn DRAM’s
van goede kwaliteit bekend die tot 40-50 ns gaan, ook al geeft de fabrikant officieel maar 60ns
op. Met name de DRAM’s van Micron staan goed bekend. Hoe beter de DRAM, hoe groter
de kans dat ie het op 75 MHz, of zelfs op 83 MHz nog doet.
VRAM is hetzelfde als DRAM, maar dual-ported. Omdat twee processoren (RAMDAC en
videoprocessor) het tegelijk kunnen benaderen ipv op elkaar te moeten wachten is het hetzelfde. FastPagemode houdt in dat het geheugen hoopt dat de volgende DRAM toegangen
in dezelfde DRAM-rij liggen deze zijn dan sneller beschikbaar. Dat dit behoorlijk snelheid
93
7.1. DE GEHEUGEN TYPES
scheelt moge duidelijk zijn.
Volgens TOMis de snelste DRAM timing 5-3-3-3 voor een 4 voudige data-read.
Voor een meer technische beschrijven (wat precies de sequentie van de CAS en RAS lijnen is)
zie TOM
7.1.2
Extended Data Output (EDO)
EDO is essentieel hetzelfde als FPM, maar CAS hoeft niet hoog te gaan voor een latere (2e..4e)
leesactie. Dit scheelt een timing cyclus, en de snelste EDO timing is dus 5-2-2-2. Voor de rest
geldt het stukje over FPM ook voor EDO.
7.1.3
BEDO, Burst EDO
Door een lijnen cyclus door een register in de logica te vervangen is BEDO nog een tik (5-11-1) sneller dan EDO.
BEDO lijkt te strijd echter verloren te hebben, slechts enkele mainboards ondersteunen het, en
het is duur. Intel heeft voor SDRAM gekozen en dus is BEDO een vroege dood gestorven.
Chipsets die BEDO (kunnen) ondersteunen zijn:
• de VIA chipsets 580VP, 590VP, 680VP.
• de Intel Natoma chipset (niet de 5-1-1-1 cyclus, dus eigenlijk is EDO op dit bord net zo
goed)
• Er zijn ook VX boardjes van BioStar gemeldt die het ondersteunen, waarschijnlijk echter
niet op de 5-1-1-1 burst.
Verder de gebruikelijke DRAM beperkingen (zie DRam, Fastpage en VRam (93) echter
aangezien BEDO duur is, is het waarschijnlijk ook van goede kwaliteit (<60 ns in de praktijk)
Dus de 75 MHz problemen zijn waarschijnlijk iets minder.
7.1.4
Synchronous Dynamic RAM (SDRAM)
De snelste op het moment, hoewel het pas merkbaar wordt bij hogere bussnelheden. SDRAM
gaat synchroon met de busclock mee tot 100 MHz, en heeft een beste timing van 5-1-1-1.
Helaas wordt deze snelste timing niet door alle mainboards ondersteund,(O.a. op de TX chipset
niet dus!). Met als resultaat dat EDO met PB op een HX nog steeds sneller is dan een TX met
een SDRAM-DIMM. (bij 66 MHz busclock) Met goede kwaliteits simms kan dit ook nog
gelden op 75 MHz. Echter niet altijd, is het DRAM net niet goed genoeg, dan gaat de chipset
waitstates toevoegen.
94
7.1. DE GEHEUGEN TYPES
Toch zou ik SDRAM-DIMMs kopen als ze niet veel in prijs schelen. Simpelweg omdat ze
misschien later ook nog op een ander mainboard passen. Simm is nog niet dood, maar wel aan
het uitsterven. Overclocken kan ook een reden zijn om SDRAM-DIMMs te kopen.
Er zijn overigens ook al videokaarten met SDRAM ipv EDO of FP-RAM. Het is vaak goedkoper dan VRAM, dus ik neem aan dat VRAM nog steeds sneller is. Van VSDRAM heb ik
nog niet gehoord :-)
Bij SDRAM wordt vaak 10 ns gezet, maar dit is de burst-tijd, de toegangstijd ligt nog steeds
in ordegrootte 50-60 ns. Een van de redenen waarom het op 66 MHz nog zo veel niet scheelt
met EDO
7.1.5
SIMM, DIMM
In tegenstelling tot wat veel mensen denken is SIMM of DIMM niet een apart type geheugen,
maar slechts een soort container, een verpakking om installatie te vergemakkelijken.<p>
De afkortingen betekenen:
SIMM Single In line Memory Module
DIMM Dual In line Memory Module
Hetgeen betekent dat DIMM 2x de databreedte van de SIMM heeft, verder heeft de DIMM
ook een andere, 168 pins aansluiting.
DIMM en SDRAM zijn NIET synoniem, SDRAM is geheugen, DIMM is het aantal pennetjes en de wijze van schakelen van chips IN de memorymodule
Er zijn ruwweg 4 soorten Simms, 4 soorten DIMM. Ik vermoed dat DDR ook gewoon op een
DIMM zit, dus tel er nog maar twee bij op.
SIMM 30 pins FPM item SIMM 30 pins EDO item SIMM 72 pins FPM (Ja, die bestaan nog,
zelfs tot 16 MB per SIMM, merk o.a. Hitachi) item SIMM 72 pins EDO
DIMM 168 pins EDO (altijd vermijden, geen winst tov SIMMs op een TX! Als je bewust
bent van het verschil, en ze zijn significant goedkoper, kan je ze natuurlijk wel kopen.
Als in de toekomst alles alleen DIMM heeft, kan je ze nog gebruiken)
DIMM 168 pins SDRAM (beter dan EDO-SIMM op een TX gelijk aan een EDO-SIMM op
een HX op 66 MHz)
DIMM 168 pins SDRAM (op 100MHz)
DIMM 168 pins SDRAM (op 133MHz)
DIMM 168 pins DDRAM (200 MHz)
95
7.1. DE GEHEUGEN TYPES
DIMM 168 pins DDRAM (266 MHz)
Verder zijn er voor DIMM vaak ook nog verschillen in CAS/RAS wat er soms toe leidt dat oude
met nieuwere DIMM’s niet combineerbaar zijn. (zowel binnen als tussen de DIMM sloten)
Van alle SIMM soorten zijn er dan ook nog parity varianten en 60ns/70ns snelheden vaak ook
nog 50ns varianten, al is daar wat moeilijker aan te komen. Wat voor EDO op een DIMM zit
weet ik niet, waarschijnlijk 60ns.
Banken voor 30-pins zijn ongeveer 7-8 cm breed, 72 pins zijn nog de helft breder. DIMMS
zijn nog langer, maar zien er ook wat anders uit.
Pins verpakking
30
SIMM
72
SIMM
168
DIMM
databus
parity indien van toepassing
8 bit
(+ 8/8=1, totaal 9 bits )
32 bit
(+ 32/8=4 , totaal 36 bits dus)
64 bit (+ 64/8=8 bits parity,72 bits dus)
In het volgende tabelletje betekent de waarde "SIMM30" het aantal dezelfde 30-pins SIMMs
waar het mainboard mee moet worden uit gebreid. Hetzelfde voor de SIMM72 en de DIMM168
kolommen. Pas overigens op bij uitbreiding, het kan dat er additionele voorwaarden zijn. Deze
staan vaak in de technische specificaties van het mainboard (in het boekje), of op de pagina
waar de mogelijke simm configuraties staan.
Zo heb ik een VX mainboard gehad dat 2 SIMM72 banks had (dus 4 steekplaatsen) en 1 DIMM
168 bank (1 steekplaats, 64 bit) had. Als de DIMM gebruikt werd, kon men een SIMM bank
niet gebruiken. Bij twijfel vragen in de area! Iets dergelijks komt ook voor op 486 moederborden met zowel 30 als 72 pins simmbanken. Om het leuk te maken verschilt dit vaak ook nog
van revisie tot revisie, dus een mainboard typenr weten is ook niet voldoende!
CONTROLEER DIT SOORT GRAPPEN EERST IN HET BOEKJE VOOR U HET
MAINBOARD KOOPT!
Processor
toegang tot geheugen SIMM30s SIMM72s DIMM168
386SX
16 bits
2
n.v.t.
n.v.t.
386,486SX en 486DX
32
4
1
n.v.t.
Pentium
64
8*
2
1
* komt waarschijnlijk weinig voor, misschien bij vroege P60’s.
Pentium staat voor Pentium-class, dus ook AMD K5,K6 en Cyrix 6x86 en M2. Bij 486DX
horen verder ook AMD 5x86 en Cyrix NextGen’s.
Van een pentiumpro weet ik het niet zeker, maar het is geen 128-bitter, dus ik denk dat het
pentium verhaal ook voor de pentium pro en Pentium-II geldt.
Er zijn enkele Pentiums, met een niet-intel (SIS) chipset (dus geen FX,VX,HX en TX), die
met een SIMM kunnen draaien in een zg diagnostic mode, zodat je kan testen welke SIMM
defect is. Over performance in deze mode weet ik niets, maar is naar ik aanneem lager, want
de busbreedte is minder. De mainboarden die dit kunnen zijn meestal van GMB (b.v. GMBP54SPV mobo met SiS chipset 5511/5512/5513).
96
7.2. CACHE GEHEUGEN, A-SYNC SRAM, SYNC BURST SRAM EN PB-SRAM
Figure 7.1: DIMM nokjes
• Single Sided: 4 (*), 16, 64MB (chips aan een kant)
• Double Sided: 8, 32, 128MB (**)(chips aan beide zijden)
(*) Deze DIMMs zijn er niet.
(**) Deze SIMMs zijn er niet, of nauwelijks.
7.1.6
DIMM, voltages en buffered/unbuffered
Hoe onderscheid ik een gewone 3.3V DIMM van een 3.3V DIMM met een 5V I/O-tolerantie?
(Vaak nodig om DIMM’s en SIMM’s tegelijkertijd op het bord plaatsen... (SIMMS draaien
vrijwel altijd op 5V))
Kijk eens naar je DIMM socket. Er zijn een aantal uitvoeringen, die geeneen van alle compatible met elkaar zijn, er kan dus maar 1 type DIMM in. Je moet op het volgende letten: In het
slot zitten twee nokjes, de plaats van de nokjes is belangrijk.
N1
Ieder nokje kan op 3 plaatsen zitten: links, midden of rechts.<BR>
N2
rechts
Unbuffered
midden DIMM is buffered
links
(RESERVED)
rechts
(RESERVED
midden
3.3 Volt
links
5 Volt
Als N2 in het midden staat, heb je dus 3.3V DIMM’s nodig, als hij links staat 5V DIMM’s.
Ik heb hier verder nog niet van gehoord, maar als ik de aanduiding bekijk, is het een 3.3V
DIMM die er tegen kan als hij 5V voor z’n donder krijgt. Iets wat sowieso niet aan te raden is.
7.2
Cache geheugen, A-Sync SRAM, Sync burst SRAM en
PB-SRAM
TOMgeeft het volgende tabelletje:
97
7.3. CACHABLE AREA, EN DE GROOTTE VAN DE L2 CACHE
Bus Speed [MHz]
33
50
Async SRAM
2-1-1-1 3-2-2-2
Sync Burst SRAM
2-1-1-1 2-1-1-1
Pipelined Burst SRAM 3-1-1-1 3-1-1-1
60
66
3-2-2-2 3-2-2-2
2-1-1-1 2-1-1-1
3-1-1-1 3-1-1-1
75
83
100
3-2-2-2 3-2-2-2 3-2-2-2
3-2-2-2 3-2-2-2 3-2-2-2
3-1-1-1 3-1-1-1 3-1-1-1
Ik ben het daar niet helemaal mee eens, want dan zou PB ook bij lagere busclock trager zijn
dan Sync SRAM. Ik kan me echter een message herinneren (helaas heb ik hem niet meer, ik
dacht van Jeroen Vonk) dat de Pipelined Burst inhield dat ie 3-1-1-1-1-1-1 kon doen. Weet
iemand hier meer van? Voor consistensie heb ik TOM’s verhaal aangehouden.
7.2.1
A-Sync Static RAM
Static betekent dat er geen refresh (constant herschrijven) nodig is voor dit type geheugen, i.t.t.
tot Dynamic RAM(DRAM)
Async SRAM is het heel oude cache geheugen op (vroege) 486s. Dit SRAM is er in 20,15 en
12 ns, en loopt niet synchroon met de busclock, dus de CPU moet op dit type SRAM wachten,
alleen minder lang dan op het gewone (DRAM) geheugen.
7.2.2
Sync SRAM
In principe de snelste SRAM: t/m 66 MHz busclock want timing is 2-1-1-1, daarboven komt
er vaak een waitstate en wordt het 3-2-2-2. Tussen de 8.5 en 12 ns.
7.2.3
PB SRAM. (Pipelined burst)
Iets trager dan sync SRAM, maar kan het ook bij hogere bussnelheden uithouden. Dus in
principe 3-1-1-1. 4.5 to 8 ns
7.3
7.3.1
Cachable area, en de grootte van de L2 cache
De grootte van de L2 cache
Dit is een zwaar omstreden area, en wat hier staat is over het algemeen meer een mening (maar
wel een gefundeerde). De oude, toen nog simpele situatie was:
4kb cache per megabyte geheugen, dus:
128kb cache
32MB
256kb cache 64MB,
512kb cache 128 MB.
Meer cache had geen, of verwaarloosbaar ( <0.1%) resultaat.
98
125
3-2-2-2
3-2-2-2
3-1-1-1
7.3. CACHABLE AREA, EN DE GROOTTE VAN DE L2 CACHE
Nu zijn de cache strategien van moderne mainbords echter anders. In tegenstelling tot vroeger
toen een bepaalde hoeveelheid geheugen met een bepaalde hoeveelheid cache correspondeerde,
is dit tegenwoordig niet meer zo, verder neemt ook de multitasking hand over hand toe. Het
wordt echter streng afgeraden om onder de oude limieten te zitten, het is meer dat hogere
waarden ook zin hebben.
Vooral onder multitasking systemen kan extra cache nut hebben, vooral als gevolg van het feit
dat de processor op een bepaald moment een groter stuk geheugen bestrijkt, de verschillende
taken werken over het algemeen in een ander stuk van het geheugenbereik. Meer cache kan
dat opvangen.
Dit is vermoedelijk waar, maar zeer marginaal. Meten is zeer moeilijk omdat de verschillen
tussen willekeurige mainboarden met dezelfde chipset al groter zijn. Je moet dus al twee exact
dezelfde boarden (zelfde merk en revisie) en voor de rest ook alles erop hetzelfde hebben.
Het belang van 512kb cache (of meer, sommige VIA mainboarden schijnen tot 2MB te gaan)
ligt in ieder geval in uitbreiding van het geheugen, niet in extra snelheid met een hoeveelheid
geheugen die onder bovenstaande limieten ligt. Onder deze limieten levert een andere uitbreiding van de computer (geheugen, CPU etc) altijd meer snelheid op dan uitbreiding van de
cache.
P.S. Cache uitbreidingen in COAST 3.0 sockets schijnen op de meeste mainboards ook marginaal
trager te zijn (hardware voert af en toe een enkele waitstate in) tov de gewone cache. Dit
heb ik echter nog niet bevestigd gezien door TOM.
P.S.2 De FX VX en TX chipsets kunnen ondanks 512 KB cache niet meer dan 64MB cachen,
dit zit gewoon in de logica. De meeste mensen denken dat het een marketing stunt is
om High-End users naar het Pentium Pro/Pentium II type te duwen, maar met name met
betrekking tot de TX chipset ben ik daar niet zeker van. Heel opvallend is dat deze
begrenzing niet eens in de (oude) technische specificaties van Intel staat! Of die limitatie
is pas op het eind ingevoerd.
7.3.2
Tag RAM en cachable area. (Coen van Dijk)
Pentium moederborden gebruiken een normaal 32KBx8 cache chipje als TAGRAM, waarmee
64 MB gecached kan worden. Als je een voetje voor een tweede TAGRAM hebt of standaard
al een tweede cache chipje op het moederbord zit, dan kan er 512 MB gecached worden. Het
feit dat ook borden met 512 kb cache slechts 64 MB kunnen cachen wordt veroorzaakt door
een 8 bit breed TAGRAM, niet door de hoeveelheid cache. Op een Intel Triton VX, FX en TX
is het technisch onmogelijk is om meer dan 64 MB te cachen, omdat de ondersteuning in de
chipset voor het bredere TAGRAM ontbreekt. Intel Triton HX chipset heeft dit wel, waardoor
bij 11 bit breed Tagram het maximum aanspreekbaar geheugen van 512 MB volledig gecached
kan worden. Om deze 512 MB te kunnen cachen maakt zelfs niet uit of er 256 of 512 KB
cache aanwezig is op een HX bord.
99
7.4. SIMM TYPE DETECTIE
Bij 486 moederborden is er een ander fenomeen en dat is het Dirty TAG BIT, ook wel ALT
BIT genoemd, wat veelal in het TAGRAM wordt geemuleerd om de kosten van een extra
cache chipje te besparen. Zet je deze optie in bios op enabled of op 7+1 bit instelling, dan is
je TAGRAM in plaats van 8 bit nog maar 7 bit breed. Dit heeft tot gevolg dat de maximaal
cacheable area halveert.
Probleem bij 486 moederborden is dat op grond van het design geen breder TAGRAM wordt
ondersteund dan 8 bit. Daardoor moet er in het geheel meer cache geinstalleerd worden als je
over de maximale cacheable area gaat voor de hoeveelheid geinstalleerde cache.
Bij 486 en ook 386 moederborden geldt in het algemeen:
Cachesize Maximum cacheable memory8+0 bit TAG 7+1 bit TAG
32 KB
8 MB
4 MB
64 KB
16 MB
8 MB
128 KB
32 Mb
16 MB
256 KB
64 MB
32 MB
512 KB 128 MB
64 MB
1024 KB 128 MB
64 MB
Door een schakeltruuk lukt het in 486 moederborden om bij 8 bit breedte wel om meer dan 64
MB te kunnen cachen. Door het splitsen van TAGRAM halveer je de hoeveelheid en verdubbel
je de breedte. Echter doordat de fabrikanten maar maximaal een 64KBx8 TAGRAM chipje
toelaten, kom je niet boven de 128 MB uit. Dit had dus 256 MB kunnen zijn, als er ook grotere
SIMMS dan 32 MB SIMMS werden ondersteund...
7.4
SIMM type detectie
Op een 72pins SIMM zitten 4 aansluitingen waaraan een PC kan zien wat voor SIMM’s er in
de PC geinstalleerd zijn.
Standaard is de volgende betekenis:
PD4 PD3
GND GND
GND NC
NC GND
NC
NC
50 or 100 ns
80 ns
70 ns
60 ns
PD2
GND
GND
NC
NC
PD1
GND
NC
GND
NC
4 or 64
2 or 32
1 or 16
8
MB
MB
MB
MB
GND betekent pin ligt aan ground; NC betekent pin is niet aangesloten.
Bij een 72 pins SIMM vind je de PD, ook wel PRD genoemd, op de volgende pinnen:
Name
De belangrijke jumpers zijn: <center> <table border="1" align=center> PD1
PD3
pinnumber Name
pin 67
PD2
pin 69
PD4
Daar pinnen 66 en 71 in het jaar 1995 nog als NC staan, is het mogelijk dat op een 128 MB
100
pinnum
pin 6
pin 7
7.5. PARITY
Figure 7.2: Locatie PD,PRD op 72 pins SIMMs
SIMM een van deze pinnen nadien een betekenis heeft gekregen.
In de area is al geopperd dat eigenzinnige merken een eigen betekenis aan de PD-pinnen
hebben gegeven om de verkoop van hun SIMMen zeker te stellen.
7.5
Parity
Door parity in te schakelen wordt aan elke 8 bits geheugen een parity (controle) bit toegevoegd,
hetgeen de betrouwbaarheid van de dataovergang verhoogd. De simms/dimms moeten dit dan
wel ondersteunen. Meestal komt het erop neer dat een 1-fout (1 byte fout per 4(486 class)
of 8(pentium class) bytes memory transfer) automatisch gecorrigeerd wordt door opnieuw te
lezen, en bij 2-fout een parity error interrupt afgeeft. Dit is b.v. nuttig voor servers, als er
opeens veel zware (2-fout)parity errors komen, dan weet OS dat (delen van) het geheugen naar
de eeuwige bitvelden zijn en kan het alle buffers in geheugen naar disk flushen en shutdownen.
Sommige mainboarden zetten de parity automatisch al uit, als non-parity DRAM gedetecteerd
wordt. Als parity aan staat in de bios wil dat dus NIET automatisch zeggen dat het ook op het
mainboard aan staat! Voor zover ik weet doen de FX/VX/HX/TX chipsets dit echter niet.
Zet als je parity simms hebt, de parity maar aan, al is het maar om te waarschuwen of je simms
nog goed zijn. Parity geldt meestal voor al het geheugen, niet per bank van 2 of 4.
Als je beide typen of alleen non-parity simms hebt, zet het dan uit.
Parity simms zijn op zich niet slechter of beter dan non-parity simms. Alleen zijn parity chips
vaker van kwalitatief betere merken.
7.6
Shadowing
In mijn bios bestaat de mogelijkheid om het shadow ram aan of uit te zetten. Wat is hier het
nut van en hoe zou het moeten staan?
Door het aan te zetten wordt de inhoud van de systeem-ROM’s in RAM gekopieerd. Hierdoor
101
7.6. SHADOWING
werken diverse functies, welke via de BIOS worden uitgevoerd, sneller (zoals de BIOS schermwrite, maar ook het benaderen van floppy- en harddisk). Je merkt dit dus alleen maar bij
besturingssystemen die voor het uitvoeren van deze functies nog gebruik maken van de BIOS.
Bij een volledig 32 bits besturingssysteem behaal je derhalve geen voordeel meer door ROMshadowing. Bij een geheel of gedeeltelijk 16 bits besturingssysteem (zoals DOS of Windows)
behaal je dus nog wel snelheidswinst.
Je kunt het voor de zekerheid dus altijd het beste aan zetten. Uiteraard alleen maar voor de
locaties waar ook ROM’s zitten. Dit is normaal gesproken die ROM van de videokaart en
de systeem-ROM. Soms zijn er nog andere ROM’s die geshadowd kunnen worden, zoals een
ROM van een SCSI-controller.
Het ROM-shadowen houdt wel in dat er een klein beetje extended geheugen wordt gebruikt. Er
zijn echter ook computers die altijd (ongeacht of je ROM-shadowing aan of uit hebt staan) 384
KB extended geheugen voor dit doel reserveren. Alsdan ben je dat beetje extended geheugen
dus sowieso kwijt.
102
Chapter 8
Videokaarten
(Laat je niet bedriegen door het feit dat het hier vrijwel alleen over S3 kaarten gaat, ik had nl
zelf een S3, en had daar dus nogal wat msgs over verzameld. Het is echt niet zo dat S3 de enige
chipsets met bugs zijn.)
8.1
Problemen S3 chipset met COM4
De windows-accelerator poorten van sommige S3 chipsets zijn ongelukkig gekozen, de onderste 10 bits zijn equivalent aan het standaard port address van de serieele poort COM4. Sommige
mainboards/modems/IO-kaarten decoderen niet het volledige poort adres, maar alleen b.v. de
eerste 10 lijnen, waardoor de adressen opeens hetzelfde lijken. Met als gevolg een conflict,
meestal verstoring van de connectie, resends, niet connecten.
Er zijn zeg maar twee methoden om dit te op te lossen:
1. Zet de hardware acceleratie van de S3 chipset uit, dit is ook een goede test om te kijken
of het ook echt DIT probleem is. Het kost performance maar het is snel gedaan. Met
OSR2 hoef je niet eens te booten. (NB. Ik heb geruchten gehoord dat niet alle driversets
die met kaarten meegeleverd worden dit goed doen, bij mij, en bij nog iemand ging dit
echter wel goed. Ik heb in beide gevallen de standaard drivers van Win95 OSR2 gebruikt.
2. Een meer permanente oplossing is het volgende. Dit werkt echter alleen als
• Het intern modem PNP is, en of automatisch, of met de hand in Windows Systemdevices zich van COM2 naar COM4 laat zetten
• Je weet de jumper settings van het modem, en kan het handmatig naar Com2 zetten
• Je hebt niets nuttigs op COM2 zitten (niet van toepassing als je deze poort (COM3
in de nieuwe situatie) een ander IRQ kan toekennen)
103
8.2. KAN IK MIJN VIDEOKAART OVERCLOCKEN?
Heb je dit soort problemen, zet dan COM4 op een ander port adres dan 02E8, een standaard methode hiervoor is:
(a) In het bios com2 veranderen naar com3
(b) muis op com1
(c) (intern) modem wordt nu com2
(d) de tweede seriele poort (oude com2) zit nu op com 3 Geef com3 liefst ook nog een
ander IRQ, anders kan dat afhankelijk van wat er op com3 aangesloten is, conflicten
geven met com1.
Noot: De fout ligt dus bij de seriele poort, als de betreffende hardware (COM4) een volledige
adres I/O decoder zou gebruiken was er geen vuiltje aan de lucht.
8.2
Kan ik mijn videokaart overclocken?
Ja, dat kan met sommige videokaarten, het programma heet MCLK, en het clockt de processor
van de videokaart over, anders gezegd: de bussnelheid van de videokaart naar het video-ram.
Ik heb verhalen gehoord van mensen die zo hun DRAM gebakken hebben (karakteristieke
problemen: het wegvallen van beeldpunten/lijnen), maar heb dat nooit afdoende bewezen
gezien. Wel weet ik dat veel no-name videokaarten het niet doen, omdat het RAM vaak
van minder kwaliteit is. Het is te opvallend dat twee pogingen om een noname S3TRIO64+
mis gingen, en twee DIAMOND Virge chipsets het wel op een hogere snelheid vol hielden.
MCLK zit in een archive genaamd S3SPUL.ZIP (of .ARJ) en staat hopelijk nog ter download
op 2:284/402. Een websearch kan ook handig zijn. MClk werkt dacht ik ook met een aantal
andere bekende chipsets (Trident en ook wat ET’s dacht ik)
Ook kan men de refreshrate van S3 kaarten omhoog jagen met S3REFRESH, dat in hetzelfde
archive zit.
8.3
Mijn S3 videokaart doet soms vreemd. Ik start iets op,
en mijn monitor gaat in powersave modus
Komt door een bug in de BIOS van de S3 chipset, die te voorschijn komt door programma’s
die VESA gebruiken. De fout zit ’m in de VESA-clearscreen routine. Deze bug komt vaak
pas te voorschijn met een VESA 2.0 driver geladen, of in een dosbox onder ’95. Er is een fix
voor in het al genoemde S3SPUL archive, zie paragraaf 7.2. Er zijn twee fixen. Een snelle
die de clearscreen functie simpelweg uitschakelt, en een relatief langzamere die het op een
compatible methode doet. De snelle heet S3FIX3.
104
8.4. WAT IS HET VERSCHIL TUSSEN DE S3 VIRGE KAARTEN
Er zit verder ook een VESA 2.0 driver speciaal voor S3 kaarten in het genoemde S3Spul
archive. (Die deze bug overigens ook vertoond, de fix is dus daar ook nodig).
Een huisgenoot heeft een Virge kaart, die de bug niet heeft, mijn Trio64+ (765) heeft het wel.
De bug dook vaakt pas op als er een VOODOO of andere add-on kaart geinstalleerd wordt.
8.4
Wat is het verschil tussen de S3 virge kaarten
Naam
Virge
Virge/DX
Virge/GX
Virge/GX2</td><td valign=top>86c3?5
Typenr.
86c325
86c375
86c385
AGP versie van de Virge DX, misschien ook sneller(zeker als de
8.5
3D kaarten en Voodoo kaarten in het bijzonder
8.6
Spellen die 3DFX ondersteunen
Actua Soccer 3D
Archimedian Dynasty
Battle Arena Toshiden
Carmageddon
Descent II
Die Hard Trilogy
EF 2000
Extreme Assault
Fatal Racing
Flight Simmulator ’98 (Direct3D)
Flying Corps.
Formula F1
Hellbender
Hexen 2
Hyperblade
Interstate 76 (Direct3D)
Jetfighter 3
MDK
Mechwarrior 2
Mechwarrior: Mercenaries Monster Truck Maddness
Moto Racer
Outlaws
Pandemonium
Pod
Quake
SimCopter
Starfighter 3000
Swiv 3D
Terracide
Tiger Shark
Time Warriors
Tomb Raider I en II
Whiplash
Wipeout Xl
X-wing vs. Tie Fighter
Joost van Leeuwen heeft momenteel een BBS, waar patches voor 3D spul binnen Nederland
verzameld worden. (Vassago’s Realm(3Dfx!) 0343-561300)
8.7
Waarom een 3DFX?
De hoofdreden om een 3DFX (Voodoo/Diamond Monster 3D) te kopen als 3D-accelerator is de
goede performance gekoppeld aan een betaalbare prijs met een hoge graad van ondersteuning,
hetgeen ook blijkt uit het volgende stukje.
105
8.8. Q&A VIDEOKAARTEN
Het heeft meerdere redenen dat de 3Dfx meer ondersteunt word/zal worden dan menige andere
3D-kaart.
Het was een van de eerste goede/betaalbare/krachtige 3D-kaarten ter wereld. Je had wel de
Verite 1000 en de voorloper van die NEC-kaart (hoe heet dat ding ook weer??) maar die
presteerden minder.
De 3Dfx kaarten hebben een zeer eenvoudige eigen "API", Glide genaamd. Hierin kan elke
"kneuter" die een beetje C(++) zijn 3Dfx aansturen. (Kijk maar naar de hoeveelheid
screensavers beschikbaar, gemaakt door "gewone" mensen. (Dus niet proffesionele programmeurs)
Over een tijdje komt de Voodoo II uit die volledig backwards compatible is met de Voodoo I.
Wat nu voor de I wordt gemaakt kun je strak ook nog spelen op de II. (En wat voor de II
gemaakt word kunnen de mensen met een kleiner budget nog op de I spelen)
Waarom heeft NEC de hun 3dkaart 3Dx genoemd en Matrox M3D?? "If you can’t beat them,
trick ’m"
8.8
Q&A videokaarten
Lees eerst grof door de andere paragrafen, een en ander wordt daar behandeld.
Q: (Monster) Toegang tot Monster settings(display properties) onmogelijk. Melding "invalid
DESK.CPL" item[A:] nog geen. Message naar support onderweg. (Probleem verdween
na installatie DirectX5)
Q: (S3 Virge) De 3D mode van een bepaald spel (b.v. motoracer) maakt er een rotzooi van op
mijn Virge grafische kaart. Het spel ondersteunt de kaart wel.
A: Waarschijnlijk een 2 MB kaart. Je resolutie staat te hoog. In die 2MB moeten ook nog
textures worden opgeslagen. Verlaag je resolutie eens tot het probleem weg gaat.r
Q: (S3) Mijn monitor werkt niet in 800x600 mode, maar wel in 1024x768
A: Sommige S3 kaarten ondersteunen geen 56Hz scanmode. Download 56hz.exe (en .txt) op
www.s3.com en zet het in je autoexec.bat
106
Chapter 9
muziekkaarten
9.1
De blaster variable
SET BLASTER=A220 I7 D1 T4.
De T staat voor het kaart type:
1
SB 1.0
2
SB 2.0
3 SB Pro met 2 x OPL2’s
4 SB Pro met 1 x OPL3
5
(SB MCV?)
6
SB16 (OPL4?)
A
I
D
Verder :
H
P
E
9.2
9.2.1
8 bit
8 bit
de SB Pro’s T3 kom je niet meer tegen
i/o adres audio-interface (Bijna altijd 220, soms 240 bij een ’tweede’ soundblaster)
IRQ
(laag) DMA, als er alleen DMA staat, dan bedoelt men deze.
hoog dma (Sb16 only)
i/o adres mpu-401 interface
i/o adres awe
Andere soorten CD-Audio kabeltjes
wit stekkertje voor Digital Audio
Ik heb zelf een Aztech CDA 268-01A cdrom speler, met een WDH 7102C kaartje erbij. Daar
zit een zg digitale connector op, tweeaderig, en heel klein (twee kleine jumperpootjes met een
wit behuizinkje eromheen). Als het goed is zou op deze connector het audio signaal in digitale
vorm op worden aangeleverd, maar ik heb het zelf nog niet getest. (geen drivers en geen audio
kaart in die kast)
107
9.3. 3COM 3C509 + AUDIO/JOYSTICK
Enkele (minder standaard) geluidskaarten zouden beschikken over een ingang voor dergelijke
signalen, ook bijv. DAT-recorders en andere digitale apparatuur moet er mee overweg kunnen.
9.2.2
Ook al wit Cd-audio stekkertje op oudere geluidskaarten
Veel antieke SoundBlasters ASP16 hebben een klein wit stekkertje, mijn oude (Aztech) Sound
Galaxy NX Pro 16 ook. T’is een gewone cd-audio stekker, maar of ie pincompatible is weet ik
niet. Misschien moet je de draadjes voor binnen en buiten verwisselen. (De manual ligt op de
bodem van een of andere verhuisdoos:-)
9.3
3COM 3C509 + audio/joystick
Sommige 3COM 3c509 kaarten raken van slag van sommige joystickpoorten (die meestal dus
op geluidskaarten zitten).
Symptomen: IO op 0x200, uitroepteken in Windows.
Oplossing: IO op iets anders (b.v. 0x340) zetten.
9.4
Q & A Muziek
Q: Mijn geluidskaart ruist als mijn harde schijf aktief is
A: Er treedt iets storing op in je computer. Je hoeft je hier geen zorgen over te maken. Om het
te verminderen kun je proberen je geluidskaart zover mogelijk van de andere apparatuur
af te plaatsen.
Q: Mijn geluidskaart doet het niet als ik in Win95 aan het printen ben.
A: Je geluidskaart gebruikt waarschijnlijk IRQ7, welke ook voor het printen gebruikt wordt.
Als dit echt een probleem is kun je je geluidskaart op een ander IRQ zetten, bijvoorbeeld
IRQ5. Dit kan ook voorkomen onder DOS, en het kan ook als je de geluidskaart op
dat moment NIET gebruikt. Zelf had ik ook wel eens dat alles functioneert, maar dat
tijdens printen een enorme herrie op het geluidskanaal had. Zelfde oplossing, van IRQ
veranderen.
Q: De software meegeleverd met een AWE64-gold om van 32 naar 64 stemmen te gaan werkt
niet op mijn P-II of P-pro.
A: Deze software draait alleen op pentiums of hoger. Helaas controleert de software alleen op
pentium, en niet op "of hoger". Stomme fout van de programmeur. Oplossing : Update
van de software zien te krijgen op een BBS.
108
9.4. Q & A MUZIEK
Figure 9.1: Twee cdroms-lineout op een audiokaart
Q: Ik heb twee CDROM-drives, kan ik rustig twee CD-ROM players op 1 CD-ingang van een
geluidskaart aansluiten;
A: Paralel aansluiten lukt niet !!! (ervaring) Wat wel wil, is om met een zelf gemaakt draadje
van de uitgang van een cd rom speler naar de ingang van de sb te gaan (aan de buitenkant)
Is wat werk, er is een kabeltje aan de achterkant maar het werkt:
En dat dan natuurlijk voor links en rechts. Dan lukt het wel! De massa’s kan je gewoon
doorverbinden.
109
Chapter 10
Printers
10.1
Waar moet ik bij een kleuren printer op letten?
• Ten eerste het cartridge type:
1. Kleuren cartridge apart, handmatig verwisselen cartridge als je wilt printen is noodzakelijk. Zwart op een kleuren pagina wordt gemaakt door alle kleuren te mixen. De
printer is goedkoper, maar per kleuren pagina is het redelijk duur.
2. Kleuren cartridge automatisch geselecteerd maar niet los bij te vullen, als rood op
is, kan je de cartridge (met groen en blauw er nog in) weggooien. Printer duurder
dan 1 ,goedkoper dan 3, per kleuren pagina andersom, maar omdat 1 de kleuren
ook gebruikt om zwart te maken zitten de kosten per pagina dichter bij type 3 als
bij 1.
3. Alle kleuren apart, hetzij een cartridge per kleur, hetzij door makkelijk navullen, of
patroon in patroon. Het goedkoopst per pagina, duurder in aanschaf printer.
Wat voor jou het meest interessant is, hangt er van af. Print je weinig kleur, dan is 1
misschien het beste. Print je wat vaker kleur, of wil je b.v. rood kunt onderstrepen op
zwart wit pagina’s zonder dat het kapitalen kost, kies dan 2. Print je veel kleur, kies dan
3.
Ook de kwaliteit van de kleurenafdruk loopt gaande van 1 naar 3 meestal op, simpelweg
omdat de printer duurder wordt.
• Ten tweede of de printer op goedkoop papier kleuren/foto’s kan afdrukken, of dat ie
daar speciaal duur (kwartje tot gulden per pagina) voor nodig is, dit is uiteraard ook
afhankelijk van de gewenste kwaliteit. Het kan echter geen kwaad erna te informeren, of
voorbeelden te zien.
• Ten derde, de resolutie. Zowel met kleuren als zwart wit. 720x720 voldoet meestal
wel. 360x360 voor niet professioneel(daarmee bedoel ik grafische ontwerper of zo) ook
110
10.2. Q&A
wel. De meeste zakelijke gebruikers zullen echter wel 720x720 kopen, omdat dat soort
printers hoewel duurder per pagina goedkoper is.
10.2
Q&A
Q: Wat is een GDI printer, ook wel Windows printer genoemd?
A: Een printer die je alleen onder Windows kan aansturen. Soms lukt het wel in een dosbox te
printen, maar dit is dan niet rechtstreeks, de driver vertaalt de data dan voordat het naar
de printer gaat, en dit werkt ook niet met meer ingewikkeld printwerk. (zoals printen met
WordPerfect 6.0 of 5.1) Printer onder plain dos (ook Dos 7.x) Linux en OS/2 is vrijwel
onmogelijk.
Q: Welke printers zijn GDI printers?
A: O.a. DeskJet 820 Cxi, HP 400L, de meeste goedkope Canons.
Q: Mijn Canon (in iedere geval BJC 250, misschien ook andere) doet het niet in ECP of EPP
mode. (Bij mij deed ook normal het niet, de driver ondersteunde alleen ECP)
A: Kijk onder in de doos, daar ligt een vodje dat aangeeft hoe een bepaalde fix voor dit probleem geinstalleerd moet worden. Het komt erop neer dat ie een nieuwe lpt.vxd en nogwat
andere troep in je Windows directory updated. Kijk anders op de support site, of bel de
helpdesk.
Q: Wat kan ik nog meer doen om de kosten per pagina terug te brengen?
A: Papier besparen door voor test uitdraaien, eigen klein printgrut (om even naast de computer te houden) met ClickBook uit te draaien. ClickBook vangt de printerdriver af, en
maakt tweezijdig printen mogelijk ( print eerst de oneven, laat papier terug stoppen, en
dan de oneven bladzijden), of zelfs verkleind (2 x A4 als 2xA5 op een A4 pagina, en
dan dubbelzijdig). Is vaak (voor handleiding e.d.) nog handiger ook. Zoek maar eens op
Internet, of doe een FileFind. Clickbook site?
Inkt hervullen kan ook, maar wordt steeds moeilijker gemaakt door de printerfabrikanten, pas op dat je geen verouderd setje in de handen gedrukt krijgt, waar je moderne
cartridges niet meer mee kan hervullen. Veel soorten kan je met wat meer moeite nog
steeds hervullen, maar pas op dat je het juiste (moderne) setje hebt als je een nieuwere
cartridge hebt.
111
Chapter 11
Rest onderwerpen
11.1
Jumpers ledjes
De LED-Digits die de snelheid in MHz aangeven op je PC-kast kan je vaak veranderen. Aan de
binnenkant van de kast, op een printplaatje, zitten meestal een dubbele rij pinnen met jumpers,
en dan zoveel van die dubbele rijen als er cijfers in je ledje zijn:
Er is een bepaalde logica in de manier van "jumperen" van zo’n rij: Ze staan dus als T’s en
omgekeerde T’s in elkaar gegrepen.
Meestal in 2 of 3 rijtjes, voor de 2 of 3 cijfertjes. De orientatie van de T’s hoeft niet perse zoals
in het plaatje te zijn, en ook het feit dat aan de uiteinde er een pin weg is (zodat je precies een
bepaald aantal T’s hebt) hoeft niet zo te zijn, het kunnen ook gewoon twee rijen pinnen zijn.
Idem voor de scheiding tussen de cijfers, die mooie duidelijke open ruimte hoeft er ook niet te
zijn.
Het idee van zo’n "T" is:
• Jumpertje naar links is segment aan bij turbo, uit bij de-turbo;
• Jumpertje naar rechts is segment uit bij turbo, aan bij de-turbo;
• Jumpertje naar beneden is segment aan bij turbo, aan bij de-turbo;
• Geen jumpertje is segment altijd uit.
Ze zijn niet echt standaard en zowat alles kan van kast tot kast verschillen, speel er gewoon
wat mee, met bovenstaande logica in gedachten.
112
11.1. JUMPERS LEDJES
Figure 11.1: LED jumpers in de kast
11.1.1
Default BIOS paswoorden
Award : ’AWARD_SM’ of ’AWARD_MS’ of ’AWARD_SW’ of ’AWARD_CW’ intikken,
altijd in uppercase, of ’AWARD_WG’,’j262’,’HLT’,’SER’,’SKY_FOX’ en ’ALFROME’. Als
het ook nog een Biostar MOBO is kan je ook "BIOSTAR" proberen.
AMI : ’AMI’,’AAAMMMIII’ of ’AAMMII’<p>
Er bestaat ook een proggie dat het laatste password kan uitlezen bij een Amibios, namelijk
AMIDECOD.ZIP [2K].
11.1.2
Toetscombinaties om bios in te kunnen komen
De vermeldingen van de biossen zijn maar ter indicatie. Probeer eerst de toetsen die bij jouw
bios-type staan, en dan de rest.
**
EXTRA OPTIES
**
Als een Award bios beveiligd is met een pasword kan je de volgende univer
passwoorden gebruiken:
AWARD_SW
113
11.2. STANDAARD GEBRUIK IRQ’S
AWARD_WG
AWARD_CW
j262
HLT
SER
SKY_FOX
BIOSTAR
ALFROME
Voor de AMI bios geld soms hetzelfde alleen is het Password nu AMI of
AAMMII of AAAMMMIII
Combinatie
Alleen F1
CTRL-ALT-ENTER
CTRL-ALT-ESC
CTRL-ALT-ESC
CTRL-ALT-ESC
CTRL-ALT-F1
CTRL-ALT-S
CTRL-ESC
DEL
ESCAPE
F10
F1
F2 of in combinatie
F2
F2
SPATIE INDRUKKEN
11.2
wanneer
? welke bios
Opstarten
Philips
Opstarten
Philips
??
Award
altijd
Commodore PC20III
Opstarten
Commodore 286,
opstarten
Phoenix
altijd
Phoenix bios, Sommige Awards
Opstarten
Phoenix Bios
opstarten
AMI
opstarten
opstarten
Compaq
opstarten
IBM APTIVA
opstarten
DIGITAL PC’s
opstarten
HP Vectra PCs
opstarten
Intelligent JAC-UP BIOS
opstarten
olivetti PC
Standaard gebruik IRQ’s
Lijst van IRQ’s:
114
11.3. WAAR ZIJN DIE WINDOWS TOETSEN GOED VOOR?
int
NMI
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
functie
Non-maskable Interrupt, Parity Check
(kan niet gebruikt worden voor kaarten, is geen IRQ in deze zin)
System timer
Keyboard
Programmable Interrupt Controller 1 (PIC1), IRQ9
COM2,COM4
COM1,COM3
Officieel LPT2 of vrij, meestal geluidskaart
Floppycontroller
LPT1, dos printer drivers gebruiken deze vaak echter niet.
Real Time Clock (RTC)
Programmable Interrupt Controller 2 (PIC2), IRQ2, soms ISA VGA kaart
Vrij, soms is 10,11 of 12 in gebruik door de MPU401 van een SB16
Vrij, soms PCI VGA kaart
Vrij
Coprocessor
IDE-1
Vrij, IDE-2
• Netwerkkaarten zitten meestal ergens rond 9-12
• Als uw vgakaart een IRQ lijkt te bruiken, kunt u dit in de BIOS vaak uitzetten. Naar iets
als "Assign IRQ to PCI-VGA : NO" moet u zoeken. Weer een IRQ verdient!
• Kijk verder ook uit met SB16 en compatibles, en clonetjes die wat meer zijn dan gewoon
SBPRO (Veel Sound Galaxy en andere Aztech kaarten,ESS spul etc etc) Deze gebruiken
vaak ook nog een IRQ voor MIDI. Meestal 10, en anders 9 of 11.
• Dat er wat niet klopt met IRQ 2 en 9 zal u wel al zijn opgevallen. De truc is dat de
originele AT’s een extra PIC controller met 8 extra IRQ pinnen erbij kregen. Deze is aan
de pin van IRQ 2 gesloten. IRQ 2 wordt dus door de tweede PIC controller bezet. Iets
wat IRQ 2 gebruikt komt automatisch op IRQ 9 terecht
11.3
Waar zijn die Windows toetsen goed voor?
Onder plain dos hebben ze geen functie. Onder Windows ’95 worden ze wel voorgeprogrammeerd(als je er meer heb, stuur ze dan!)
115
11.4. POWERSAVE, WAT BRENGT DAT OP?
combinatie
functie
Win+R
Dialoogvenster Uitvoeren
Win+M
Alles minimaliseren
Shift-Win+M
Alles minimaliseren ongedaan maken
Win+F1
Windows Help
Win+E
Verkenner
Win+F
Bestanden of mappen zoeken
CTRL+Win+F
Computer zoeken
Win+Tab
Doorlopen van knoppen van taakbalk
Win+Break
PSS-toegangstoets... (Systeemeigenschappen)
11.4
Powersave, wat brengt dat op?
Ok. Ik heb een pentium 90 uit 1994 Plato mobo, 1,2 Gb WD 3100, US robotics 33k6,
HPdeskjet 560 en CTX 17" monitor.
Er is een apparaatje te koop bij Conrad Electronics. 67,50 Berekent voor alle apparaten in huis
het verbruik en de kosten als je de prijs van de energie hebt ingesteld. Het kan ook metingen
over een tijdsduur verrichten. Het verbruik van je electrisch kacheltje op een dag bv.
Alles aan:
128 W (kosten 3,3 cent per uur)
Zonder modem
126 W
Zonder printer
125 W
Monitor standby
118 W
Monitor sleep
98 W
Zonder monitor
66 W
Het valt op dat printer en modem in standby position te verwaarlozen zijn. PM voor monitor
is aan te bevelen. De computer gebruikt dus 61 W. De moderne moederborden met PM zullen
dat misschien kunnen halveren.
11.5
Wat is nu precies de volgorde van de stappen tijdens de
BOOT procedure?
Wat gebeurt er na het aanzetten van de computer wanneer er een bootable flop in de A:-drive
zit, en de bootvolgorde A; C: is?
De voeding voert een zelftest uit, de microtimer geeft resetsignalen aan de microprocessor. De
voeding geeft wanneer alle spanningen in orde zijn een signaal aan het moederbord.
De microprocessortimer pikt dit signaal op en stopt het resetten van de processor, waarna de
processor begint met de uitvoering van de ROM-BIOScode. Het ROM-BIOS zoekt en test
de centrale hardware en controleert de basisfuncties. Meldingen doet het ROM-BIOS met
116
11.5. WAT IS NU PRECIES DE VOLGORDE VAN DE STAPPEN TIJDENS DE BOOT
PROCEDURE?
piepsignalen omdat de videokaart nog niet is geinitialiseerd.
Wanneer het ROM-BIOSprogramma in het video-ROM is gevonden voert het BIOS een CRC
check uit. Slaagt deze dan wordt het video-ROM uitgevoerd en onstaat er beeld. Mislukt de
test dan komt de foutmelding: C000 ROM error.
Vindt het BIOS geen videoadapter, dan gebruikt het ROM stuurprogramma’s van het moederbord om de weergave te initialiseren, en verschijnt de cursor (dus niet de prompt!).
Het ROM-BIOS doorzoekt de geheugenadressen C800:0000 tot en met DF80:0000 naar andere
adapterroms. Deze worden getest en uitgevoerd. De ROM’s kunnen bestaande BIOS-routines
aanpassen. Bij mislukken van de test verschijnt de melding: xxxx ROM error (xxxx = segmentadres).
Hierna controleert het ROM-BIOS of het een koude dan wel warme start moet uitvoeren. In
geval van een koude start voert het de POST (Power On Self Test) uit. Hier kunnen foutmeldingen door pieptonen worden gegeven. Een enkele pieptoon geeft het slagen van de test
aan.
Hierna zoekt het ROM-BIOS naar een DOS bootrecord op cylinder 0, kop 0, sector 1 op het
A: station. Deze sector wordt geladen en er wordt weer een test op uitgevoerd.
Er zijn nu diverse foutmogelijkheden waar ik niet uitgebreid op in ga. We nemen aan dat allles
correct is. Nu wordt het Master Boot Record op de opstartschijf ( dus A:!) gezocht.
Hierna wordt gekeken door het MBR of er DOS bootrecord aanwezig is. De DBR zoekt
naar de bestanden IBMBIO.COM en IBMDOS.COM en laadt deze.Gaat alles goed dan wordt
IBMBIO.COM uitgevoerd. (MvdV: IO.SYS en MSDOS.SYS voor MSDOS ipv PCDOS) De
code kopieert zich in het hoogste gebied van het DOS-geheugen en geeft de besturing over aan
de kopie. Deze laadt IBMDOS laag, en de laatste initialiseert de stuurprogramma’s, bepaalt de
status van de randapparatuur en stelt standaardparameters in.
IBMBIO leest nu config.sys in. COMMAND.COM voert hierna AUTOEXEC.BAT uit, en de
prompt verschijnt.
Dit alles vanaf het A: station.
Hoe weet het systeem nu dat er een harde schijf met allerlei partitierommel erop aanwezig is?
Simpel, doordat dit in het CMOS gezet is door degene die ooit het systeem heeft geinstalleerd.
Het systeem ’wist’ dit dus al nog voor er daadwerkelijk naar de HD was gekeken. Er is tot
nu toe NIETS van de HD af gelezen, het interesseert het systeem namelijk totaal niet wat
voor toestand er aan de disk-controllers hangt. Wanneer het maar gedefinieerd is in cylinders,
koppen en sectoren. Aan MBR’s en partitietabellen heeft het systeem absoluut maling zolang
deze niet voor de start worden gebruikt. Met de juiste driver zou je er behalve CD-ROM’s of
tapestreamers zelfs een aap of theemuts aan kunnen hangen. Mits je hiervoor de juiste driver
laadt. ;)
Tot dusverre is er nog niets vanaf de harde schijf gelezen, de gehele procedure heeft zich
vanaf onze bootable flop en vanuit de systeemhardcode voltrokken. Dat dat lampje van de HD
even knipperde, is in het kader van de hardwaretest, om te kijken of alles ’er aan hangt’. Let
117
11.6. CONNECTOREN EN KABELTJES
Figure 11.2: Serial-25 pinout view from inside
op, alle lampjes knipperen, ook van de diskettestations, CDROM-stations, apen, theemutsen
enzovoorts. Gelezen wordt er echter absoluut niets.
Wanneer we nu ’voorzichtig’ vanaf onze (hardwarematig schrijfbeveiligde!) flop gaan kijken
op de harde schijf, en vooral NIETS opstarten, kunnen er geen enge beestjes in het geheugen
worden geladen en zichzelf wegschrijven naar andere bestanden. Laat staan onze flop mollen.
11.6
Connectoren en kabeltjes
Sommige kabeltjes (b.v. Cross UTP kabel) worden in de daartoe bestemde hoofdstukken
beschreven. Hier gaat het meer over seriele en paralelle kabels.
Als je echt geinteresseerd bent in kabels, kijk dan naar de link van the Hardware Book (135)
11.7
DB9 pin
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Conversie 9 naar 25 pin
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
DB25 pin
8
3
2
20
7
6
4
5
22
118
11.7. CONVERSIE 9 NAAR 25 PIN
Figure 11.3: Serial-9 pinout view from inside
119
11.8. SERIAL NULMODEM
Figure 11.4: Serial-25 pinout view from inside
11.8
Serial nulmodem
Het volgende schema komt overeen met de FastLinx kabel die eerst in 5.2 stond. Alleen staan
hier ook de pin-outs voor een 9 connector seriele kabel bij:
Van binnen uit (de kant waar je soldeert dus), ziet de pin-out er zo uit:
Een parallele seriele kabel maak je met 9 of 25 pins vrouwelijke (female=gaatjes, mannelijk=pinnetjes)
connector. (Deze zijn hetzelfde als aan een muis). Er moeten minimaal drie pinnen verbonden
zijn voor data transmissie, maar voor een beetje betrouwbare overdracht (remote copy, netwerk
achtige faciliteiten van programma’s als Fastlinx) zijn er 7 nodig. De 3 minimale verbindingen
zijn met een sterretje (*) gemarkeerd.
pin 9 pin25
pin 5 pin 7
pin 3 pin 2
pin 7 pin 4
pin 6 pin 6
pin 2 pin 3
pin 8 pin 5
pin 4 pin 20
pin25
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
pin9
pin 7
pin 3
pin 5
pin 20
pin 2
pin 4
pin 6
pin Description
pin 5
pin 2
pin 8
pin 4
pin 3
pin 7
pin 6
(Ground-Ground) *
(Transmit-Receive) *
(RTS - CTS)
(DSR - DTR)
(Receive-Transmit) *
(CTS - RTS)
(DTR - DSR)
Zelf heb ik ook een 25con-25con seriele 0-modemkabel (op een beurs gekochte en hij is getest
en werkt), en die wijkt een beetje af; Pin 4 en 5 van de ene kant zijn samengesoldeerd en
verbonden met pin 8 van de andere kant, de rest is hetzelfde. Pin 8 is overigens Carrier Detect
(CD). Verder zijn de huizen ook met elkaar verbonden, ( waarschijnlijk aarding/afscherming)
Ik ben geen techneut, dus als iemand de voordelen (met name van die (4,5)-8 dus) hiervan kan
uitleggen, dan graag. The Hardware Book (135) meldt verder weer een andere variant. Hij
verbindt 6 en 8 aan de ene met 20 aan de andere kant en vice versa, er staat bij dat dit nodig
is om programma’s te denken dat ze online (zoals met een echt modem) zijn. Dit is blijkbaar
nodig als je een terminal wilt verbinden over seriele poorten (b.v. vanwege Linux).
120
11.8. SERIAL NULMODEM
Figure 11.5: Serial-9 pinout view from inside
121
11.9. PARALLEL (INTERLINK) CABLE
11.9
Parallel (InterLink) Cable
This section describes the wiring specifications for parallel Interlnk cables. Make a parallel cable with male DB-25 connectors at both ends. Eleven wires are required for data transmission.
25 pin
pin 2
pin 3
pin 4
pin 5
pin 6
pin 15
pin 13
pin 12
pin 10
pin 11
pin 25
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
<—->
25 pin
pin 15
pin 13
pin 12
pin 10
pin 11
pin 2
pin 3
pin 4
pin 5
pin 6
pin 25 (Ground-Ground)
Ik heb nog een andere parallel schema:
Werkend met Interlnk en Intersvr (en met Laplink...) Laplink heeft een of twee aansluitingen
meer nodig als Interlink, deze extra aansluitingen hebben geen invloed op de werking van
Interlink.
Parallele kabelaansluitingen voor Laplink en Interlink;
Aansluiting gezien vanuit de binnenkant van beide stekkers deze zijn genummerd bij de pinnetjes aan de buitenkant, tenminste bij een parallele verlengkabel met een 1 op 1 aansluiting.
De pinnen 1 t/m 25 in het midden behoren tot de eerste stekker voor het gemak stekker A
genoemd, de pinnen in de bovenste en onderste rij behoren toe aan de tweede (stekker B). Ik
weet het niet helemaal zeker, maar ik vermoed dat het plaatje de pin-out van de connector aan
de buitenkant laat zien.
FASTLYNX 2.0 Centronics Parallel Kabel voor PC’s
Pin
Pin Omschrijving
----------------------------------------------------------1 í-------------------------<R>---í 7
Strobe / Data 5
2 í---<R>-------------------------í 15
Data 0 / Error
3 í---<R>-------------------------í 13
Data 1 / Select
4 í---<R>-------------------------í 12
Data 2 / Pempty
5 í---<R>-------------------------í 10
Data 3 / Ack
6 í---<R>-------------------------í 11
Data 4 / Busy
7 í---<R>-------------------------í 1
Data 5 / Strobe
8 í---<R>-------------------------í 14
Data 6 / AutoFeed
9 í---<R>-------------------------í 16
Data 7 / Init
122
û
û
û
û
11.10. MAINBOARD NAAR COMPOORT KABEL PINOUT
Figure 11.6: Parallel nulmodem kabel
10
11
12
13
14
15
16
17
18
í-------------------------<R>---í 5
í-------------------------<R>---í 6
í-------------------------<R>---í 4
í-------------------------<R>---í 3
í-------------------------<R>---í 8
í-------------------------<R>---í 2
í-------------------------<R>---í 9
í-------------------------<R>---í 17
í-------------------------------í 18
Error
Select
Pempty
Ack
AutoFd
Busy
Init
Slctin
GND
/
/
/
/
/
/
/
/
/
Data 0
Data 1
Data 2
Data 3
Data 6
Data 4
Data 7
Slctin
GND
û
û
û
û = Nieuw t.o.v. Fastlinx 1.0 kabel.
Alle weerstanden 150 ê
Isoleer de binnenkant van beide Connectors.
Lengte mag maar maximaal ñ 3 meter zijn.
11.10
Mainboard naar compoort kabel pinout
De kleine grijze, meestal 10 aderige kabeltjes die de seriele uitgang van het mainboard (meestal
2 rijen met 5 pinnen) met de eigenlijke poort (in de kast dus) verbinden. Er zijn meerdere
mogelijkheden, wie weet wat de standaard kabeltjes (zoals ze op de beurs verkocht worden)
zijn? Ik denk de ASUS variant.
123
11.11. MAINBOARD POWERSUPPLY
Intel en Soyo
10 Pin naar 9 Pin(Com1&2)
CD
1 1
CD
receive,rx 2 6
DSR
transmit,tx 3 2 receive,rx
DTR
4 7
RTS
GND
5 3 Transmit,tx
DSR
6 8
CTS
RTS
7 4
DTR
CTS
8 9
RI
RI
9 5
GND
N/C
10
N/C
Aopen en Asus(1:1)
10 Pin naar 9 Pin (Com1)
CD
1
1
receive,rx 2
2
transmit,tx 3
3
DTR
4
4
GND
5
5
DSR
6
6
RTS
7
7
CTS
8
8
RI
9
9
10
N/C
De pinouts van de LPT-poorten krijg ik hopelijk nog nagestuurd door Martin.In de praktijk
kom het er op neer dat de kabels OF ’om-en-om’ worden gesoldeerd OF ’1 op 1’ (voor de
9-pins seriele connector en de 25-pins LPT-connector).
11.11
Mainboard powersupply
2x MOLEX 15-48-0106 CONNECTOR at the Computer.
2x MOLEX 90331-0001 CONNECTOR at the Powersupply cables.
connector P8
Pin Name
1
PG
2
+5V
3 +12V
4
-12V
5
GND
6
GND
Color
Orange
Red
Yellow
Blue
Black
Black
Pin
1
2
Connector P9 3
4
5
6
Description
Power Good, +5 VDC when all voltages has stabilized.
+5 VDC (or n/c)
+12 VDC
-12 VDC
Ground
Ground
Name
Color
GND
Black
GND
Black
-5V White or Yellow
+5V
Red
+5V
Red
+5V
Red
Description
Ground
Ground
-5 VDC
+5 VDC
+5 VDC
+5 VDC
Note: Pins part number is 08-50-0276, Product specification is PS-90331.
En dat zijn de nummers gezien vanaf de moederboardconnectors van voren met de inhammetjes
van de kabelconnectoren naar je toe 1....6 (P8) 1.....6 (P9) En ’t is de bedoeling dat de zwarte
kabels aan de binnenkanten zitten..
124
11.12. ATX EN COMPUTER UITZETTEN
11.12
ATX en computer uitzetten
Voor diegenen die het irritant vinden dat je hele computer uit gaat als je Win95 afsluit heb ik
goed nieuws. Het probleem is te ’verhelpen’ door:
The green cable connected to pin 14 (PS-ON) of the ATX power-connector could be connected
to the ground. With this connection the power always stays on. This gives the user the opportunity to use his main power switch of his installation to activate or de-activate his system.
Deze pin layout is van boven gezien met het nokje links.
11.13
De joystick poort
Hoe een Joystick aangesloten zit op de Gamepoort?
Ik heb twee schema’s ontvangen; schema 1 is het juiste, het tweede druk ik af voor studie. Is
Schema 2 soms de pin-out van een specifieke, complexe joystick, of van zo’n gamepad ? (die
hebben nl soms twee mode, analogue joystick en gamepad mode, selecteerbaar met een switch
Pin Name Dir
Schema 1
Schema 2
1
+5V
>
+5V
X Coordinate (+5 Volt dc)
2
/B1
<
Button 1
Button 4 (0- +5 V/dc)
3
X1
< Joy-1 X coord 1
X - Position 0 (?)
4
GND
GND
Ground (0)
5
GND
GND
Ground (0)
6
Y1
< Joy-2 Y coord 1
Y Position 0 (?)
7
/B2
<
Button 2
Switch 2 (0 - +5V/dc)
op de achterkant)
8
+5V
>
NC
Not Used? (?)
9
+5V
>
+5V
X Coordinate (+5 Volt dc)
10
/B4
<
Button 4
Not Used? (?)
11
X2
< Joy-2 X coord 1
Switch 4 (0 - +5V/dc)
12 GND
GND
Ground (0)
13
Y2
< Joy-2 Y coord 1
Y Coordinate (?)
14
/B3
<
Button 3
Switch 3 (0 - +5V/dc)
15 +5V
>
NC
Not Used? (?)
* Opmerking bij schema 1: Switch met GND, proportionele ingangen via 100K met +5V
Schema 3 was hetzelfde als schema 1, met pins 8 en 15 ook +5V ipv NC, en de opmerking dat
de assen van Joy-2 ook voor een meer complexe Joy-1 gebruikt kunnen worden.
NB: De game-poort aansluiting op een (Sound-Blaster compatible) soundcard heeft een ’afwijking’: pin 12 is daarbij ’MIDI-out’ en pin 15 ’MIDI-in’. Die moet je dus maar niet gebruiken,
en in plaats daarvan voor ground van de push buttons van joystick B: pin 5.
De pin-out van de connector van de joystick zelf, dus niet de poort (dan draait de boel dus om)
125
11.13. DE JOYSTICK POORT
Figure 11.7: ATX powersupply scheme
126
11.14. LPT64 EN ANDERE ’64 KABELS
Figure 11.8: Gameport View
De benaming van deze connector is
15 PIN D-SUB FEMALE at the computer.
15 PIN D-SUB MALE at the joystick cable.
Verder heb ik voor de echte techneuten ook nog een schema met de schakeling van de joystick
poort, met wat uitleg:
Ik heb in stoffige boeken ("IBM Technical Reference: Options and Adapters") een beschrijving
gevonden van de IBM Game Control adapter. Enigszins tot mijn verbazing worden de analoge
signalen niet als potmeter, maar als variabele weerstand geschakeld. Als maximum waarde
voor de weerstand wordt 100 KOhm aangegeven.
De wijze waarop de X- en Y-coordinaat worden bepaald is dus niet op basis van spanningsdeling maar op basis van het varieren van een tijdconstante in een trigger-circuit (’one-shots’).
De manier waarop de adapter wordt uitgelezen is op tijdbasis. Door een output-signaal op poort
201 wordt het uitlezen gestart, en de tijd dat een bepaald input-bit ’high’ blijft is evenredig met
de weerstandswaarde:
time = 24.2 + 0.011 * R micro-seconden.
11.14
LPT64 en andere ’64 kabels
De LPT64 kabel is een X1541 compatible kabel die zowel c=64 tape (de slipstream variant,
die iets duurder en beter dan de originele tape was, werkt ook) en een 1541 (of 1571?) drive.
De LPT64 kabel heeft nog wel een 5V voeding nodig, die het beste van de gameport afgetapt
kan worden. Een 4.5 (V?) batterij is ook goed.
De pinout van de 25 pins connector aan de PC kant is van binnen uit, maar de CBM kant is
127
11.14. LPT64 EN ANDERE ’64 KABELS
Figure 11.9: Gameport scheme
128
11.14. LPT64 EN ANDERE ’64 KABELS
Figure 11.10: LPT64 cable
weer anders om, de pinout van de buitenkant dus!
Let ook op de pinnen 2 en 15, die zijn doorverbonden.
De stekker van de tape is female, maar de "male" kant is een stuk printplaat, zoals het plaatje
ook laat zien. Er wordt dus NIET aan de tapestekker zelf gesoldeerd. (who carez, een tape kost
F10 op een beurs)
De tapeconnector is dus een stukje printplaat met 6 banen, ieder 2 mm breed, met 2 mm tussen
elke twee banen. De breedte van de kerf is ongeveer 1mm bij 1.2 cm.
Het stuk kabel van (PC-)printerpoort tot 1541-flop mag maximaal een meter lang zijn, van
printerpoort naar de tape maximaal een halve, maar liever een kwart meter.
Voor de volledigheid, nog even de pin-outs van de tape connector:
129
11.14. LPT64 EN ANDERE ’64 KABELS
Figure 11.11: Tapeport pinout
130
Chapter 12
Contactmogelijkheden
P.s. Ik (FAQ maintainer) ben ook op 2:284/402.18 te bereiken
131
12.1. TELEFOONNUMMERS: (MELD NIET BESTAANDE NUMMERS EVEN BIJ MIJ!)
12.1
12.1.1
Telefoonnummers: (Meld niet bestaande nummers even
bij mij!)
Nederlandse nummers:
4DOS, Telix
Aragorn
Best BBS (modems)
BSE
Chat BBS
Dell BBS (PC en hardware)
Escom BBS
Gateway 2000 Support BBS Europe
Gravis BBS
Hastec (importeur Diamond)
HP BBS
IBM BBS
Legato
Logitech BBS (14k4 ONLY?)
Memo
Microsoft
Novell
Paradigit BBS
SB AWE32 BBS
SB BBS
TRUST
TRUST (2?,BBS?)
VOBIS
Vassago’s Realm
WP BBS (Tekstverwerker)
HP Support
035 6023219
040-2412569
050 5790943
0251-233456
075-6314321
020 6866504
02526-21144
06-0222062
036 5360379
050 5418481
0495 546909
030 2853636
040-2840140
fax: 040-2836199
0346 562523
073-5943449
023-5634221
010-2864722
0492-545332
072-5722081
010-2620199
06-35031060
078-6543387
0347-375462
0343-561300
010 2200933 of 010-4763232.
020-6068751 (VOICE?)
of 040-2
2:280/801 (C’
grat
Talcom, Nuenen d
Hier kan je ook een gratis 2user trial
(3DFX/Monster en andere
Hewlett Packard Remote BBS #1 020 6475433
Oude nummers HP, offline? Hewlett Packard Remote BBS #2 020 6478491
Hewlett Packard Remote BBS #3 020 6478766
Western Digital, Nederlands (Buitenlands, zie volgende paragraaf)
Voice: 020-4467651
Fax : 020-4467650
CONRAD Electronics in Rotterdam coolsingel 010-4110010
Wie weet waar ik nog ’n piggy-back boardje voor een S3 868 kaart (merk: VideoLogic
GrafixStar 500) kan krijgen? Op dit kaartje past 2M aan geheugenuitbreiding?
132
12.2. FABRIEKS GARANTIE (B.V. OP HDS)
TMS BV in Den Haag : tel. 070-3143526
Conrad Electronic: 053-4285444
Gratis bestellijn Conrad: 06-0996600 Fax: 053-4283075
Conrad electronic nederland BVM
postbus 12
7500 AA Enschede
Aztech : Trust heeft de Aztech kaarten onder zijn beheer. Het kan ook goed zijn dat de drivers
op hun bbs staan. O.a. de kaarten met "Sound Galaxy" in de naam zijn van Aztech.
EZDrive(Algemeen of de WD only variant?) kan je vinden op o.a. Byteline BBS, 0184617766.
12.1.2
Buitenlandse nummers:
Seagate
Quantum
Maxtor
Conner
IBM
WD
WD
Geen "+" betekend USA, tenzij het met 0 begint, dan is het in Nederland.
(BBS nummers WD)
Microsoft
12.2
Fabrieks garantie (b.v. op HDs)
Adressen waar fabrieks garantie rechtstreeks geclaimed kan worden (de bepalingen en telefoonnummers veranderen constant, dit is meer een lijstje nummers en andere gegevens om
mee te beginnen)
Eerst nog even dit: Er zijn drie types harddisks als garantie ter sprake komt:
1. Harddisks zonder garantie (vaak op beurzen verkocht door particulieren (dus NIET zaken
als Mycom, Paradigit, Memo etc, maar iets obscuurdere kramen), deze zijn vaak parallel
geimporteerd)
133
408
408
408
408
914
714
+44
+49
714
+33
+49-8
+44023 568918
023 567787
023 567770
02
12.2. FABRIEKS GARANTIE (B.V. OP HDS)
2. OEM harddisks, deze worden in grote partijen verkocht aan PC-bouwers. 1 jaar garantie.
Vaak zonder boekje.
3. Retail harddisks, 3-5 jaar garantie, meestal geleverd in doosje, met boekje, EZ-software
etc
Alleen op type 3 is standaard fabrieksgarantie te verkrijgen. Soms ook nog op type 2, als de
dealer failliet is b.v., zodat je je jaar garantie niet bij de dealer kan claimen.
Lijstjes met serienr’s waarmee je de garantieperiode mee kan bepalen staan vaak op de website
van de hardware-fabrikant.
Goed, dan nu de echte info:
Seagate
Vroeger berucht, nu goede service (eigen ervaring). Ik belde 0800-7324283, die bevestigede
dat ik een Retail HD had (serno en part-no en type HD bij de hand houden, schrijf bovenkant
HD over). Mijn HD opgestuurd (Binnen Nederland, circa 8 piek verzendkosten) 6 dagen later
een nieuwe HD thuisgestuurd. Service!<p> Seagate geeft dacht ik 3 jaar garantie op retail
HDs. Misschien meer op duurdere (Barracuda etc)
Western Digital
Van oudsher de fabrikant met de beste service. Ook geven ze vaak 5 jaar garantie, wat ook de
langste garantie periode is.
Er is een faxnr. in Amsterdam 020-4467607, fax erna met de gegevens van de HD (Serienr,
type, persoonlijke gegevens en probleemomschrijving). Dan krijg je (als het een retail is) een
RMA nummer, met de dan geldende verstuur gegevens. (tijdens het schrijven van dit stuk
een adres in Duitsland). Een naam om te onthouden bij WD (hij spreekt Nederlands) is Eric
Klumpers Verder doken ook nog de volgende Nederlandse nummers van WD op, misschien
nuttig als je geen FAX hebt, of bgg Voice: 020-4467651 Fax : 020-4467650
Samsung
Samsung schijnt het op de oude Seagate manier te doen. Een of ander vaag bedrijf in ’t noorden
van NL doet ’t nu voor 75,-(!) handlingkosten (quote components in oldenzaal (0541-573737)).
Maar zoek eerst eens een manier om Samsung rechtstreeks te benaderen. Dit soort regelingen
verandert soms van maand tot maand.
<b>Andere, of bovenstaand nummer niet meer geldig</b>
Pak de telefoon, bel de PTT (of gebruik de telefoon-cdrom op je bedrijf of Uni), en zoek
naar de naam van het bedrijf in de regio Amsterdam (Schiphol/Hoofddorp meenemen!), en/of
Rotterdam. Daar zitten de meeste van dit soort centers. Ben niet te bang om zo te zoeken,
en dan naar rechtstreeks naar de HD -fabrikant te bellen. De support wordt steeds beter, en
vermijd zo mogelijk de "Bemiddelde bedrijfjes" voor het bedrag wat zij rekenen kun je veel
09008008 bellen!
E-Mail adressen
134
12.3. WEB PAGINA’S
AMD technische support AMD Literatuur aanvragen Cyrix technical support Legato modems
(via TalCom)
12.3
Web pagina’s
12.3.1
Algemene pagina’s
Verreweg de belangrijkste pagina is Tom’s Hardware Page, (TOM) van Thomas Schatzl.
Een tijdje lang heeft Tom het blijkbaar druk gehad, want de pagina was langzaam aan het
verouderen. Hij is ie soms wat ongenuanceerd. De pagina is ook gruwelijk traag.
De ultieme site voor kabeltjes is
• The Hardware Book WinHelp v1.1 (HTML) Technical reference guide about computers
& electronic devices. Contains pinouts(en VEEL) for connectors and information about
how to build cables etc. OFFLINE HTML + plaatjes in een ZIP daar downloadbaar!
(Overigens, HWB laat pinouts altijd aan de buitenkant zien in zijn plaatjes, ik had toevallig plaatjes van de binnenkant, dus die gebruik ik tot ik heb uitgezocht wat standaard
is. at hwb
• HWB mirrors : hwb-mirror 1 hwb-mirror 2 enditemize
• op rust.net vind je heel veel verwijzingen naar leveranciers van hard/software.
• Een woordenlijst staat op : woordenlijst a-m woordenlijst n-z
• Ongeteste hardware-sites, van de adressen ben ik niet geheel zeker, het kan dat er nog
een directory achtermoet :
–
–
–
–
–
–
–
–
–
http://www.anandtech.com
http://www.alternativecpu.com
http://www.tweakit.com
http://cpu.pair.com
http://www.brandonszone.com
http://www.thermalnet.com
http://pcmech.pair.com
http://www.x86.org
http://www.ct.nl
FTP
• X2FTP.OULU.FI, veel systeem informatie. Ietwat verouderd soms, maar wel uitgebreid.
Veel programmeer spul, en dus soms ook wel iets op hardware gebied. Met name specificaties, protocollen etc.
135
12.4. SPECIFIEKE PAGINA’S
12.4
Specifieke pagina’s
• Over ZIP-drive CLICK OF DEATH
• 3COM Netwerkkaarten
• ABIT
• ABIT-NL
• Acer
• Act
• Agfa
• Airwebs?
• Amptron
• Artec
• Asus
• Award
• BIOS-updates (Alleen AOPEN?)
• BIOS-updates
• BioStar
• Brother
• Canon
• Canopus
• ook Canopus (3D kaarten)
• Cirrus (Chipset en merk grafische kaarten)
• Crystal (Low budget geluidskaarten)
• Cyclades (kaartjes met meerdere seriele poorten)
• Digital Visions (Scanners)
• Micron Dram (Micron)
136
12.4. SPECIFIEKE PAGINA’S
• Elite Group/ECS
• Envisions
• Epson
• FIC MainboardenFic (FIC Mainboarden)
• FujitsuFujitsu (SDRAM)
• Genius
• Gigabyte
• GMB
• Hewlett Packard
• IBM
• Info Products
• Logitech
• Matrox (Grafische kaarten)
• Maxtor
• Microtek
• MustekMustek
• Novell (Benelux?
• Novell
• Meer Novell(Maakt ook netwerk kaarten?)
• Panasonic
• PcChips Maakt TxPro en/of VxPro mainboards.
• Polaroid
• Primax
• Qtronix
• Relisys
• Ricoh
137
12.5. BLADEN
• Rockwell (chipset van 90% van de modems)
• SciTech (als je geen driver voor je videokaart kan vinden, probeer dit)
• Seagate
• Sharp (PC spul)
• Sharp (Calculators en draagbare
• S3
• Storm Scanners
• Tamarack
• Tseng Labs
• UMax
• Western Digital
• Hardware net-winkels: E-Shop
• Software via het Net:
– Computer Collectief (o.a. Linux CDs, ook van InfoMagic)
– Walnut Creek (duur, maar erg goed, BBS, WWW en FTP ready, kijk eerst of Computer Collectief ze heeft!)
– Infomagic (vglbaar met Walnut Creek qua soort CDs,goed)
• Dos drivers en firmwares Philips CDD3610 CD Re-writer
12.4.1
Andere pagina’s
Intel secrets Alles wat Intel geheim wilt houden......
12.5
Bladen
Het lijfblad voor de hardware freak is zonder twijfel de C’T. De Duitse Computer & Technik
dan wel te verstaan. Deze is gewoon verkrijgbaar in b.v. de Bruna kiosken, en vrijwel elke
boekhandel heeft hem ook.
Er schijnt nu ook een Nederlands talige C’T(Computer en Techniek, niet Computer Totaal)
uitgave te zijn, maar de Duitse is meestal vlugger. Tenminste op dit moment is de Nederlandse
138
12.6. BIBLIOGRAFIE EN DOCJES
voor een groot deel de Duitse uitgave, maar dan een maand later :-) Het is wel iets om in de
gaten te houden. Misschien zijn dit nog maar aanloopverschijnselen, en wordt de Nederlandse
uitgave net zo goed als de Duitse. Verder maakt het voor mij niet zoveel uit, omdat ik redelijk
vlug Duits lees, maar voor andere mensen is dat misschien makkelijker.
12.6
Bibliografie en docjes
De aller, ALLER belangrijkste bron is de documentatie bij de gratis OSen (LINUX,
FreeBSD) en de OSen zelf (Source code)
1. Linux heeft zeer uitgebreide documentatie over allerlei hardware related spul. Simpelweg omdat Linux zelf zowat alle hardware beheert. In tegenstelling tot b.v. Win95 die
voor een groot deel (vooral de exotischere dingen) met drivers van de producent van de
hardware werkt. Linux drivers zitten nooit ergens bij, Linux kan het al.
2. Linux documentatie is er in meerdere soorten (sgml,Html,txt,PS,DVI etc etc)
3. De documentatie is in principe gratis. Je hoeft hem niet eens te downen, voor een-twee
tientjes kan je hem thuis gestuurd krijgen, met het complete OS en alle driver sources
erbij. (www.cheapbytes.com of www.tienpiek.nl) Makkelijk om op te plank te hebben
liggen
4. Het bootproces van de kernel van Linux geeft veel informatie. Hetzelfde voor de /proc
directory. Zelf als ie van diskette (diskette maakbaar mbv de CD) gedraaid wordt!
5. Het bootproces van de kernel laat die informatie ook ZIEN. Win95 doet dit niet, al kan
je een deel ervan bij de "System" optie vinden
6. De overweldigende support in Linux-areas, ook over hardware zaken.
7. Testfunctie: De drivers onder Linux zijn anders dan die van Win95 of dos. Gaat er wat
fout onder Win95, maar goed onder Linux, dan ligt het dus aan de drivers voor Win95,
en niet de hardware.
In andere woorden; spendeer een paar tietjes aan een linux CD, ook al wil je er niet systematisch onder gaan draaien. De documentatie en de testmogelijkheden zijn op zich zelf al nuttig
genoeg.
- In the BIOS Survival Guide, latest edition 5.1" staan veel bios-parameters uitgelegd zijn.
Waar te krijgen? Er aws een link op TOM’s page.
Het meeste wat hier onder staat komt van x2ftp.oulu.fi enkele van (allemaal Nederlandse)
BBS’en. Staat het niet op X2FTP, doen dan dus maar eens een FILEFIND.028.
139
12.6. BIBLIOGRAFIE EN DOCJES
• Ralph Brown’s Interrupt Listing. Massieve listing van interrupts en andere interne dingen. Met name video interrupt vermeldingen en wat losse docjes als 86bugs.doc in deze
distributie kunnen erg nuttig zijn. Op X2FTP.OULU.FI en vele BBS’en.
• VGADOC?.DOC (huidige revisie 4B) veel gegevens over (programmeren) van video
kaarten. Een must. Op X2FTP.OULU.FI en vele BBSen.
• 386INTEL.zip 386-intel programmers manual, o.a. op X2FTP.OULU.FI.
• ATCMDV34.zip AT commando’s Rockwell chipsets, een nieuwe variant staat op de
RockWell site in PDF formaat.
• AWARD.ZIP Award Bios features gerangschikt per chipset item FSC-MAIN.ZIP Fido
standaarden.
• FYI-NDX.ZIP (Enkele van de) Internet standaarden.
• GAMEPORT.ZIP game port pinout and reading info
• JOYSTICK.ZIP digital -> pc analog joystick schematics
• Verder is het ook nuttig de Zone2-FileBone announces in Software.028 te volgen, dit
BBS, 2:281/506 heeft veel FAQs en technische textfiles in de filedistributies die het voert.
Ook 2:280/801 heeft wat spul online, met name utils van het maandblad (nu twee- maandelijks)
C’T (Duits)
140
Part III
Windows en software faq
141
Chapter 13
Windows 95 tips uit FidoNet Windows.028
Dit is GEEN officiele FAQ van Windows.028, het is gewoon wat spul dat ik nog had liggen.
13.1
Cookies
Door Jos Chrispijn.
Cookies zijn er voor websites om bepaalde zaken over hun bezoekers vast te leggen. Dit wil
dus zeggen dat een site die je bezocht hebt, informatie over je kan onthouden. Dit kunnen
jouw persoonlijke instellingen zijn, een password, aantal malen dat je de site bezocht hebt
enzovoorts. De informatie wordt echter niet opgeslagen op de site, maar op je lokale schijf.
Kijk maar eens in de map van Netscape/Internet Explorer en zoek naar het bestand cookies.txt
(Windows) of MagicCookie (Mac). De informatie kan vervolgens uitsluitend door de server
die de cookie heeft weggeschreven, weer worden opgevraagd.
Cookies zijn door Netscape Communications bedacht en zijn al sinds versie 1.0 van hun
browser mogelijk. De achterliggende gedachte is dat het HTTP (Hypertext Transfer Protocol) het niet mogelijk maakt een ’status’ van een actie bij te houden. Ieder HTTP verzoek dat
een server krijgt, ziet de server als een ’nieuw’ verzoek. Met andere woorden: een server kan
niet zien dat het Pietje Puk is die voor de derde maal op de site komt en voor de tweede keer
de index bekijkt. Daar zijn dus cookies voor.
Een cookie file (op een Windows computer) ziet er bijvoorbeeld als volgt uit:
# Netscape HTTP Cookie File
# http://www.netscape.com/newsref/std/cookie_spec.html
# This is a generated file! Do not edit.
www.qualcomm.com FALSE / FALSE 915148800 Am_UserId
.software.net
TRUE / FALSE 946684799 ADURL
142
91dcc64b05fd273
lotus.htm
13.1. COOKIES
.netscape.com
TRUE /
FALSE 946684799 NETSCAPE_ID c65ffb1e,
DOMEIN
?? PATH BEV.
T.h.t.
Naam
Data
Wat zie je actereenvolgens:
Domein: dit is de domeinnaam van de server die de cookie heeft weggeschreven
??: het volgende veld (FALSE of TRUE) is onbekend.
Path: dit is het minimale path dat de server nodig heeft (/ = root)
Beveiliging: geeft aan of de gegevens versleuteld verstuurd dienen te worden (dit is veelal
NIET het geval).
T.h.t.: dit is de datum tot wanneer de cookie houdbaar is, na deze datum wordt de cookie
verwijderd.
Naam: de naam van de cookie
Data: dit zijn de feitelijk gegevens die worden opgeslagen door de cookie
Netscape heeft altijd gezegd dat de cookies in het voordeel zijn van de gebruiker. En dat is
gedeeltelijk waar. Het zou immers prettig zijn als je op de site van SmallZine komt en je niet
iedere keer langs de index hoeft maar dat wij op basis van ’onze’ cookie kunnen zien dat je
al vaker bent langsgeweest en daarom je daarom meteen doorsturen naar het laatste nieuws.
Of nog beter: naar een pagina waarvan we weten dat je deze het vaakst bezocht hebt. Dat is
handig. Maar dat is nog handiger voor de beheerder van de site, hij weet hierdoor dat jij vaker
dat een keer langskomt, sterker nog, hij weet zelfs hoevaak je langskomt en met een beetje
geluk weet hij ook nog wie je bent. Dit laatste wordt vaak gerealiseerd door het wegschrijven
van een cookie in combinatie met het on line laten invullen van een formulier (met naam e.d.).
Het is voorstelbaar dat er vervolgens via het unieke nummer dat weggeschreven is in je cookie
een link gelegd wordt naar je naam, welke weer opgeslagen is in de database van de beheerder.
In de eerste dagen van het WWW waren er nog niet veel cookies en niet iedereen maakte zich
er druk over. Er waren immers nog maar weinig bedrijven die gebruik maakten van cookies.
Dat is veranderd, en dat is te merken aan het programma Netscape:
• In versie 1.0n tot en met 2.0n kon men niets instellen over cookies. Alle cookies werden
geaccepteerd.
• In versie 3.0n kan de gebruiker gewaarschuwd worden dat een server een cookie wil
weggschrijven. De gebruiker kan dan annuleren of accepteren. Standaard worden alle
cookies geaccepteerd.
143
13.1. COOKIES
• In versie 4.0n heeft de gebruiker de volgende keuzes:
– accepteer iedere cookie
– accepteer geen enkele cookie
– accepteer uitsluitend cookies die weer terugstuurd worden naar de server
– waarschuwen voordat een cookie wordt geaccepteerd.
De Internet Explorer van Microsoft biedt nagenoeg dezelfde opties. Bij versie 4.0 van deze
browser kun je kiezen uit: alle cookies, geen cookies, waarschuwen voor het accepteren van
een cookie.
Ben je nu veilig en onvindbaar voor de commercie als je Netscape 4.0n hebt en de optie ’accepteer geen enkele cookie’ aan hebt staan. Nee, dat ben je niet. Want zoals wij hierboven al
schreven, ook de server kan - zonder dat je het merkt - allerlei informatie over je bewaren. Er
zijn daarom een aantal gouden regels waar je je eigenlijk aan dient te houden:
• Gebruik je browser niet als e-mail programma. In het verleden is al gebleken dat het
mogelijk was om automatisch een mailtje te laten versturen door een browser, zonder
dat de gebruiker het merkt. En ook al is dit nu verholpen, de informatie (jouw e-mail
adres) blijft aanwezig in de browser en wie weet wat enkele programmeurs nog bedacht
hebben.
• Vul op websites nooit formulieren in waarvan je niet weet wat daarvan het doel is en
probeer ook zo veel mogelijk niet relevante velden te mijden. Waarom zou je bij een
abonnement voor een mailinglist ook je leeftijd moeten opgeven?
• Update je browser. Alleen lezen over het feit dat het zoveelste beveilingslek is verholpen
maakt de versie van je browser op jouw PC niet veiliger! Ga naar de site en download
de update.
Om je specifiek tegen cookies te wapenen kun je de cookie file op ’read only zetten’. Het kan
dan wel zijn dat Netscape bij het afsluiten ’crasht’. Het - eenmalig - weggooien van de file
heeft geen zin omdat Netscape telkens een nieuwe maakt. Daarvoor zou je een programma
moeten hebben dat telkens na iedere surfsessie je cookie file weggooid. Voor de Mac bestaat
hiervoor het programma Cookie monster, slechts 10K groot. (MvdV Voor W95 kan je met de
scheduler een batchfile aanlaten maken, die de cookie elk uur delete als ie bestaat)
Voor de fanatieke programmeurs: cookies kunnen niet alleen via CGI scripts worden aangemaakt, maar ook middels JavaScript. Netscape geeft op haar site weliswaar een voorbeeld van
een dergelijk JavaScript maar dit is slechts voor een cookie die uitsluitend actief is zolang de
browser draait (zodra je ’m afsluit is de cookie ook weg). Er bestaat echter een script dat daadwerkelijk een cookie wegschrijft in de cookies.txt of MagicCookie file. Het script is te groot
en ingewikkeld om hier te bespreken. Maar als je naar de genoemde site gaat en in de source
kijkt dan tref je een uitgebreide uitleg aan.
144
13.2. TCPIP, W95 EN MAXMTU
• Cookies page
• Cookies Monsterpage
• Cookies and privacy faq
• Cookies met java
13.2
TCPIP, W95 en MAXMTU
W95 zou niet optimaal van het TCP/IP protocol gebruik maken, het protocol dat voor het
meeste internet verkeer gebruikt wordt
Een poosje geleden heeft er hier of in INTERNET.028 een discussie gewoed over dit onderwerp en toen moest je in de registry gaan zitten rommelen maar nu is er op Internet een handig
programma voor te krijgen.
Zoek MTUspeed of MAXMTU op www.winfiles.com
13.3
Naar dos (b.v. dos 6.22) booten met OSR-2
OSR-2 (Win95b) is bedoeld om met nieuwe computer meegeleverd te worden, en daarom is
de "boot to previous OS" niet functioneel. Mocht je het toch proberen, dan hangt de computer.
(Volgens sommigen Doet ie het na het installeren nog een (1) keer en daarna niet meer.
Uiteraard is er wel wat aan te doen: Ik heb zelfs meerdere mogelijkheden gevonden:
1. Starten van je bootflop die tijdens de installatie is gemaakt, en van die diskette SYS C:
en FDISK /MBR te draaien.
2. Op Deze site stond vroeger nog meer spul hierover, en OSR2 in het algemeen
3. Programmatje W95Boot, van diverse BBS’en te halen, mogelijkerwijs is dat ook oplossing 2, maar dat heb ik niet gecontroleerd. Je kan het 13 Kb grote progje downloaden op
de homepage van de auteur.
13.4
Meer memory vrij in dosbox (LocalLoadHigh)
Hoe krijg je in een dos-box meer geheugen vrij?
Je zou Qemm97 kunnen kopen, maar volgens mij kan je ook zonder Qemm wel zat vrij krijgen.
145
13.5. BOOTMENU IN AUTOEXEC.BAT EN CONFIG.SYS
Een andere mogelijkheid is LocalLoadHigh=1 onder [386enh] in de system.ini zetten.
Mensen zonder 4dos (188) krijgen zo wat meer vrij. Onder 4dos (188) kost het ruimte, omdat
er 4dos (188) opeens laag word geladen?!
13.5
Bootmenu in autoexec.bat en config.sys
Een voorbeeld Autoexec.bat en config.sys, met bootmenu, Linux boot en 4dos (188) Zorg dat
je BOOTGUI=0 in je MSDOS.sys hebt staan!
Autoexec.bat
@ECHO Off
rem init’s voor geluidskaarten gaan hier.
set temp=c:\windows\temp
rem volgende alleen nuttig onder <a href="#_4dos">4DOS</a>
Set
Set
Set
Set
Set
set
.Zip=Pkzip25 -extract -directories
.Arj=Arj X -V
.Lzh=Lha X
.Uc2=Uc Es
.Rar=Rar x
.q=unpaq -d
REM in c:\usr staan voornamelijk dingen als ARJ, de cdrom driver etc.
PATH C:\WINDOWS\COMMAND;C:\WINDOWS;c:\Dos;C:\Usr;
REM denk ik niet meer nodig, staat er nog van vroeger :-)
Verify Off
goto %config%
REM Linux doorbooten, vanuit DOS, deels ook om 1024 cylinder problemen te
rem voorkomen. NVT voor de meeste mensen.
:LINUX
cd\linux
loadlin @boot.par
:HIMEMCDR
REM Configuratie voor DOS-mode, met himem.sys en cdrom driver geladen.
REM 4DOS TSR, waarmee je onder DOS een soort key macro’s kan definieren
lh C:\4Dos\Kstack.Com
146
13.5. BOOTMENU IN AUTOEXEC.BAT EN CONFIG.SYS
REM ALIASES 4DOS, afkortingen voor commando’s etc.
Alias /R C:\4Dos\Aliases
REM De muis, en het DOS deel van de CDROM. (En ATAPI zipdrives)
lh c:\usr\mouse.com /y
lh C:\WINDOWS\COMMAND\MSCDEX.EXE /d:MSCD001 /M:8 /e /s /l:g
REM Locatie van de Command interpreter, 4DOS in mijn geval.
set comspec=c:\4DOS\4DOS.com
REM Geeft wat kleurtjes op de prompt; is een ALIAS onder 4DOS.
p4
GOTO END95
:Win95
REM Voer een textje uit, kiest uit stuk of 20000 quotes en oneliners.
cookie c:\usr\bigone.caf
rem Start Windows 95 op. (bootgui=0 in msdos.sys)
win
GOTO END95
:winexp
REM hetzelfde als Win95, maar een alternatieve config, om wat mee te spel
win
GOTO END95
:EMM386
REM Autoexec.bat deel is hetzelfde als van HimemCDR.
REM Verschil zit hem in config.sys
goto HimemCDR
:EMM386NOCD
REM Autoexec.bat deel is hetzelfde als van HimemCDR.
REM Verschil zit hem in config.sys
goto HimemCDR
:END95
Config.sys
(Noot: d011v200.sys is de cdrom driver van mij, vervangen door je eigen cdrom driver naam.
(AOATAPI.SYS, SBPIDE.SYS whatever) tansi.sys is een ANSI driver die ik ook bij een Trident kaart. Kleiner (300b), snel, en tot nu toe (4 jaar) 100% compatible met ansi.sys. Let
147
13.5. BOOTMENU IN AUTOEXEC.BAT EN CONFIG.SYS
verder ook op de include(/i) op de emm386.exe regel. Deze ruimte is normaliter gereserveerd
voor monochroom VGA. Heb je kleur (of composiet), dan kan je deze include gebruiken
[common]
SWITCHES=/F
fileshigh=50
buffershigh=20
devicehigh=C:\WINDOWS\himem.sys
FCBSHIGH=1,0
stackshigh=9,256
[MENU]
MENUITEM=EMM386,Emm386, Himem en Cdrom
MENUITEM=EMM386NOCD,Emm386, Himem,zonder cdrom
MENUITEM=HIMEMCDR, Himem met Cdrom
MENUITEM=LINUX,Linux van dev HDC2
MENUITEM=WIN95,Windows ’95 standaard config
MENUDEFAULT=WIN95,4
[HIMEMCDR]
DEVICEhigh=C:\usr\D011V200.SYS /D:MSCD001 /e /m:8
devicehigh=c:\usr\tansi.sys
DOS=HIGH,UMB
shell=c:\4dos\4dos.com /p /e:2048 @c:\4DOS\4DOS.ini c:\4DOS
[LINUX]
[EMM386]
DEVICEHIGH=C:\WINDOWS\EMM386.exe RAM /i=b000-b7ff auto
DOS=HIGH,UMB,auto
devicehigh=C:\usr\AOATAPI.SYS /D:MSCD001
devicehigh=c:\usr\tansi.sys
DEVICEHIGH=C:\WINDOWS\COMMAND\DRVSPACE.SYS /MOVE
shell=c:\4dos\4dos.com /p /e:2048 @c:\4DOS\4DOS.ini c:\4DOS
[EMM386NOCD]
DEVICEHIGH=C:\WINDOWS\EMM386.exe RAM /i=b000-b7ff auto
DOS=HIGH,UMB,auto
devicehigh=c:\usr\tansi.sys
shell=c:\4dos\4dos.com /p /e:2048 @c:\4DOS\4DOS.ini c:\4DOS
[WIN95]
148
13.6. WAT ZIJN DE REGISTRY HACKS DIE NODIG ZIJN OM NT4 WS OM TE ZETTEN
IN NT4 SERVER?
DEVICEHIGH=C:\WINDOWS\EMM386.exe RAM /i=b000-b7ff auto
DOS=HIGH,UMB,auto
devicehigh=c:\usr\tansi.sys
Nogmaals: VOOR DEZE CONFIGURATIE MOET JE BOOTGUI=0 IN JE MSDOS.SYS
zetten. (Dat kan voor de muis fanaten ook met powertoys/tweakUI)
13.6
Wat zijn de registry hacks die nodig zijn om NT4 WS
om te zetten in NT4 Server?
Freq. op 2:282/106 NTHACK.ZIP (16kb).
Of
Voor diegenen die geinteresseerd zijn om WinNT WorkStation om te zetten in WinNT Server
en vise versa, volg deze aanwijzingen (uit de CM Corporate):
Voor NT 3.51: Zoek in HKEY_LOCAL_MACHINE naar een key ProductOptions (linker venster).<br> Verander de waarde ProductType:REG_S2 in het rechter venster van ’Winnt’ in
’Servernt’ en reboot...
Voor NT 4.0: Idem als bij NT 3.51, alleen is er nog een extra registry-setting nodig voor
hetzelfde resultaat: HKEY_LOCAL_MACHINE/System/Setup/SystemPrefix
13.7
Grote HIMEM.SYS probleem van NL (eigenlijke alle
internationale?)talige Win95
Himem.sys van de internationale/Nederlandse versie van W95 (OSR2 en nieuwer dacht ik)
bevat een bug, waardoor de himem.sys vaak veel geheugen (40K ipv 1k) inbeslag neemt.
Om dit te verhelpen, klik je DOS-mode aan, type je c:ˆcd
[Enter].
attrib -s -h -r io.sys[enter]
debug c:\io.sys[enter]
e 52f6 58[enter]
w[enter]
q[enter]
attrib -s -h -r io.sys[enter]<br>
149
13.8. 2E CDROM ONDER WIN95 (SBCDROM)
13.8
2e Cdrom onder Win95 (SbCdrom)
Van deze kan ik niet veel vinden. Of dit nodig is weet ik niet. Een ATAPI (zelfde protocol
als CDROM) ZIP drive heb ik er al eens in gehad,(naast de gewone CDROM) en die gaf geen
probleem.
De naam van de driver (SGIDECD.SYS) wijst volgens mij op een cdrom op de geluidskaart,
misschien dat het dat is?
De vraag was:< Hoe kan ik een 2e cd-rom aansluiten in w95? Zoals het nu gaat, vervangt het
alleen de drivers en spreekt vervolgens gewoon weer de eerste cd-rom aan. De 2e wordt niet
gevonden
autoexec.bat: LH /L:1,15664 C:
DOS
MSCDEX.EXE /D:MSCD001,E„2
config.sys: DEVICEHIGH /L:1,38256 =C:
CDROM
SGIDECD.SYS /D:MSCD001 /BM
De truc zit hem volgens de auteur in het E„2 achter /D van de MSCDEX.EXE
13.9
Windows versies
4.00.950 (retail)
4.00.950a OSR1
4.00.950b OSR2 (zonder USB)
4.00.950b OSR2.1 (met USB)
4.00.950c OSR2.1 (met USB) ( Of is dit weer OSR 2.5?)
4.10.1998 Windows 98 origineel.
4.10.2222 Windows 98 Second Edition/twee editie
De OSR2 versie (2.0 dus), geeft Windows terug in het control panel/system, en 4.00.1111 op
de command.com prompt met ver/r
13.10
Leeg vel bij netwerkprinter met Win 95 als client.
Ga naar het "start-menu" -> "Instellingen" -> "Printers".
150
13.11. SNEL SLUITEN
Zoek daar de netwerk-printer op. Rechtermuis-toets en ga naar de eigenschappen.<br> Bij 1
van de tab-bladeren kun je het "printen van een voorblad" in en uitschakelen. Daar moet je
zijn....
13.11
Snel Sluiten
Heeft U, bijvoorbeeld met "Deze Computer", een aantal vensters achter elkaar geopend, dan
kunt U deze allemaal tegelijk sluiten door wanneer u een willekeurig venster sluit door op het
"kruisje" rechtsboven te klikken, de SHIFT toets ingedrukt te houden.
13.12
Taakbalk verplaatsen
De Taakbalk staat standaard onderin het scherm. U kunt hem echter aan elke door U gewenste
schermrand plaatsen door hem daarheen te slepen. Eventuele iconen die er al staan schuiven
automatisch op.
13.13
Opstartgroep Overslaan
Wilt U de inhoud van de groep "Opstarten" tijdens het opstarten van Windows ’95 overslaan,
houdt dan de SHIFT toets tijdens het opstarten ingedrukt.
13.14
Snellere Eigenschappen
Om snel naar de "Eigenschappen" van een icoon te gaan, drukt U de ALT Toets en dubbelklikt
U tegelijkertijd op het gewenste icoon.
13.15
CD Rom prestaties
Zelfs(?!) Windows ’95 is voor de gek te houden! Wilt U de prestaties van Uw single - of
doublespeed CD-ROM drive verhogen, ga dan naar "Deze Computer", kies "Eigenschappen"
door met de rechtermuis op het icoon van "Deze Computer" te klikken. Kies dan het tabblad
"Prestaties", vervolgens gaat U naar "Bestandssysteem" en kiest U het tabblad "CD-ROM".
Hier kunt U bij "Toegangspatroon optimalisereren voor:" met een gerust hart de optie "Quad
speed of hoger" selecteren.
151
13.16. HERSTARTEN WINDOWS ’95
Volgens sommigen werkt dit beter. Met name met goede spelers. (deze hebben naar het schijnt
een betere seek time die te vergelijken is bij 4 speeds), en dit patroon is daarvan afhankelijk,
niet van de maximale snelheid)
13.16
Herstarten Windows ’95
Om Windows ’95 (en dus niet het hele systeem) opnieuw te starten, kiest U "Afsluiten", "De
Computer Opnieuw Starten?" en klikt U op "Ja" terwijl U de SHIFT toets ingedrukt houdt.
13.17
Wissen zonder Prullenbak
Wilt U een bestand wissen, zonder dat dit in de Prullenbak terecht komt, druk dan SHIFT +
DEL en houdt de SHIFT toets ingedrukt tot na het bevestigen van de wis-operatie.
13.18
Afdrukken
Snel een bestand afdrukken vanuit de Verkenner? Maak een Snelkoppeling voor Uw standaard
printer op de Desktop. Kies via de Startknop de optie "Instellingen" en "Printers". Selecteer
de standaard printer en sleep deze met de rechter muisknop ingedrukt naar de Desktop. Kies
in het na het loslaten van de rechter muisknop verschijnende menu "Hier snelkoppeling(en)
maken". Wanneer U de volgende keer een bestand wilt afdrukken, dan sleept U dit bestand
vanuit de Verkenner naar het icoon van de printer op Uw desktop.
13.19
Vensters minimaliseren
Wilt U alle geopende vensters in een keer minimaliseren, dus op de Taakbalk plaatsen, selecteer
dan de Taakbalk met de rechter muisknop en kies de optie "Alle vensters minimaliseren".<p>
13.20
Datum en tijd
Standaard staat op de Taakbalk alleen de tijd. Houdt de muiscursor echter even op de tijd, en
U krijgt een ballon die U de datum laat zien.<p>
152
13.21. SYSTEEMBESTANDEN BEWERKEN
13.21
Systeembestanden bewerken
Wilt U snel even een van de systeembestanden (autoexec.bat, config.sys, win.ini, system.ini,
protocol.ini en msmail.ini) bewerken, kies dan via de Starknop de optie "Uitvoeren". (of
vlaggetje-R) en type SYSEDIT en voila, alle belangrijke systeembestanden staan tot Uw beschikking.
13.22
Bestanden sorteren
Snel bestanden sorteren in de Windows Verkenner op naam, type, grootte of datum? Een
dubbelklik op de kolomnaam en de bestanden zijn gesorteerd.
13.23
Bestand Kopieren
Snel in de Windows Verkenner een kopie maken van een bestand? Druk een keer Ctrl+C en
een keer Ctrl+V en de kopie staat er onder de naam "Kopie van....".
13.24
Programma’s Starten
Windows programma’s zijn op de dos-prompt snel te starten met het commando START [windowsprogramma].
Start heeft ook switches om een applicatie b.v. minimized te openen, type maar eens start/?
Dit is een optie die ik veel gebruik. Vrijwel alles wat via start -> run kan, kan hiermee ook.
Inclusief films starten (met een rundll32 naar een directX component)
13.25
Bestandslijst openen in DOS-box
Wanneer U in een dosvenster zit, en U wilt een grafische weergave van een directory, dan typt
U gewoon START [directory naam].
13.26
Groot Clipboard
U kunt de nieuwe Windows ’95 desktop als een soort clipboard gebruiken! Sleep met de linkermuisknop een selectie van een OLE-document (bijvoorbeeld Word 95) naar het Bureaublad
of de map om een knipsel te maken (een knipsel is een OLE-object dat de selectie bevat). Zet
153
13.27. BESTAND OPENEN MET NIET-GEASSOCIEERDE APPLICATIE
het knipsel in een ander document neer of zet het terug in het oorspronkelijke document om
het in te voegen of terug te plaatsen.
13.27
Bestand Openen met niet-geassocieerde Applicatie
Om een bestand met een ander programma te openen dan waar het normaal via Bestandstypes
mee geassocieerd is, houdt u Shift ingedrukt en klikt u vervolgens met de rechtermuisknop op
het bestand. Klik in het menu op Openen met om het bestand met een ander programma te
openen.
13.28
Tegelijk Alles Opslaan
Hebt U in een M$ Programma meerdere bestanden tegelijk geopend, en wilt U die allemaal
tegelijk opslaan, houdt dan de SHIFT ingedrukt terwijl U het menupunt Bestand kiest. U ziet
dan de optie "Alles opslaan" verschijnen. U kunt ook het diskette-cioon aanklikken terwijl U
de SHIFT toets ingedrukt houdt!
13.29
Snelkoppeling in Startmenu
Sleep een bestand of programma naar de START-knop en laat hem daar vallen. Er wordt dan
een Snelkoppeling gemaakt in het startmenu.
13.30
Hyper Terminal Fonts
Wanneer U met Hyper Terminal werkt, en U krijgt "vreemde" tekens op Uw BBS, selecteer
dan eens een ander font. "Terminal" of "MS LineDraw" is dan een goede keuze.
13.31
Bladeren Taakbeheer
Zoals bekend kunt U met de toetsencombinatie ALT+TAB door de lijst met aktieve programma’s bladeren. Dit gaat zo alleen maar voorwaarts. Wilt U achterwaarts bladeren, gebruik
dan de toetsencombinatie ALT+SHIFT+TAB.
154
13.32. WINDOWS 3.X GROEPEN CONVERTEREN
13.32
Windows 3.x groepen converteren
Heb je Windows ’95 in een andere directory ge+nstalleerd dan je vorige Windows versie,
dan wil je misschien je groepen van de oudere versie importeren in de nieuwe versie. In de
Windows ’95 directory staat een programmaatje, genaamd grpconv.exe. Hiermee kun je oude
Windows groepen importeren in Windows ’95.
Tussen 2 haakjes :( INSTALLEREN VAN WIN95 OVER Win 3.11 OF ZELFS MAAR
MET 3.11 APPLICATIES RADEN WIJ TEN STRENGSTE AF! HET ZORGT VOOR
INSTABIELITEIT, EN VERLAAGDE PERFORMANCE). Hetzelfde geldt voor IEDERE
andere UPGRADE van windows versie of Office pakket
zie ook Windows Upgrade problematiek (190)
13.33
Dubbelklik
Hier een echt goede tip voor gebruikers van een logitech muis onder Windows ’95. Dit merk
biedt voor Windows 3.x een muisstuurprogramma, waarbij het mogelijk is om de middelste
muisknop te programmeren als "dubbelklik". Dit stuurprogramma kunt U ook gebruiken onder
Windows ’95. U bent dan echter weer een stukje kostbaar geheugen kwijt. Windows ’95 biedt
zelf een mogelijkheid om deze middelste knop te programmeren, zonder dat U er een nieuw
stuurprogramma bij hoeft te laden! Om dit te doen, dient U eerst REGEDIT te starten. Dit
kunt U doen via de START-knop de optie Uitvoeren te kiezen.
Vervolgens gaat U naar de directory
HKEY_LOCAL_MACHINE
SOFTWARE
Logitech
MouseWare
CurrentVersion
SerialV
0000
Wanneer U in deze directory staat, ziet U aan de rechterkant de instelling DoubleClick "000"
staan.
Selecteer deze instelling met de rechter muisknop en kies wijzigen.
Wijzig "000" in "001".
Verlaat vervolgens de Registratie-Editor en start Windows ’95 opnieuw.
Bezit U een drie-knops muis van een ander merk, zoek dan in de Registratie-Editor op "DoubleClick" en verander de daarbij horende waarde in "001".
Voortaan kunt U dus met de middelste muisknop dubbelklikken. (Ik heb wel eens Logitech
muizen gezien die dit standaard konden, de installatie diskette van de muis verzorgde dit blijkbaar
155
13.34. STARTMENU:
13.34
Startmenu:
Om de snelheid waarmee het menusysteem onder de START-knop zich ontvouwt te verhogen,
dient U het volgende te doen:
Open de registratie Editor, bijvoorbeeld door onder de START-knop de optie "Uitvoeren" te
kiezen en daar als commandoregel op te geven REGEDIT.<br> Ga naar de directory HKEY_CURRENT_USE
dubbelklik daar op,
kies dan Control panel.
In het Control Panel vind je het item Desktop
selecteer het item Desktop met ++n enkele klik,
klik vervolgens met de rechter muisknop in het rechter schermdeel,
kies dan de optie Nieuw-Tekenreekswaarde,
geef deze Tekenreekswaarde de naam "MenuShowDelay",
zonder de aanhalingstekens, en druk dan op ENTER,
klik vervolgens met de rechter muisknop op "MenuShowDelay" en kies "Wijzigen", U kunt nu
een waarde ingeven.
Geef "MenuShowDelay een waarde van 10 of lager, verlaat vervolgens de registratie editor op
de normale wijze.
Deze waarde zijn het aantal miliseconden dat gewacht wordt voordat het menu onder de
START-knop zich ontvouwt. De verandering treed in werking na de volgende start van Windows ’95.
13.35
Verwijderen bevestiging Recycle Bin
De Prullenbak van Windows biedt, zolang U maar niet in een dosbox werkt, een goede bescherming
tegen het per ongeluk wissen van bestanden. Omdat bestanden die in de Windows ’95 Verkenner gewist worden, via de Prullenbak teruggehaald kunnen worden, is het misschien wel handig
om de bevestigingsvraag, die volgt na elk wiscommando, uit te schakelen. Klik hiervoor met
de rechter muisknop op de Prullenbak, en kies eigenschappen. In het daarop volgende dialoogkader krijgt U verschillende opties te zien.
De voor ons meest interessante optie staat helemaal onder in het dialoogkader. Zorg ervoor
dat in het witte vakje v++r de regel "Dialoog omtrent bevestiging van verwijderen weergeven"
geen kruisje staat. Klik vervolgens op OK om de verandering in werking te stellen.
13.36
Herstarten
Stel je hebt net je systeem verteld dat je wilt stoppen, en voor je ogen staat het scherm dat je
verteld dat je je computer nu rustig kunt uitzetten. Dan bedenk je dat je nog even iets wilt doen
op je computer. De ontwetende zal de resetknop van de computer bedienen. U, als alwetende,
156
13.37. MINIMALISEREN
typt dan gewoon eventjes het commando WIN. Windows ’95 zal dan opnieuw worden gestart.
Typt U in dat scherm "mode co80" en U gaat naar de dos-prompt van Windows ’95. Het
enige wat Windows ’95 doet bij het afsluiten van het systeem is het afsluiten van het Windows
Register. Daarna wordt U gewoon teruggeplaatst op de ouderwetse dosprompt! Van daaruit
kunt U dus doen wat U wilt.
MvdV: Dit hangt af van de mode waarin Win95 zich bevindt. Het werkt wel als je BOOTGUI=0 hebt, of vanuit dosmode(impliceert bootgui=0) naar Win95 bent gegaan, volgens mij
werkt het niet als je bootgui=1 in de MSDOS.SYS hebt staan.
13.37
Minimaliseren
Uw scherm staat vol en U wilt toch even op het bureaublad zijn? Klik met de rechtermuisknop
op de taakbalk en kies de optie "Alle vensters minimaliseren". Klaar met werken op het bureaublad. Klik weer met de rechtermuisknop op de taakbalk en kies de optie "Alles minimaliseren ongedaan maken".
13.38
Registratie Verversen
Wanneer U het Register van Windows ’95 heeft veranderd, dient U Windows ’95 te herstarten,
om de veranderingen in werking te stellen. Hier een manier om dit te doen zonder dat Windows
’95 opnieuw gestart hoeft te worden.<br> Druk Control+Alt+Delete
Kies in het dan volgende venster Explorer
Kies Taak Beeindigen
Antwoord op de vraag "Windows Beeindigen" "Annuleren"
Antwoord bij de volgende vraag "Annuleren"
13.39
Recente Documenten:
Onder de Startknop vind U een menupunt, genaamd "Documenten". Hierin vind U de meest
recent gebruikte documenten en bestanden. Deze lijst kan vrij lang worden en om de lijst leeg
te krijgen zijn vrij veel "klikken" nodig! Hier een manier om het sneller te doen:
• Maak een batchbestand, waarin de volgende regel staat;
ECHO J | DEL C:
WINDOWS
RECENT
.*
Deze regel geldt voor de nederlandstalige Windows ’95 (Probeer eens Y| bij de Engelstalige)
157
13.40. SNELKOPPELING PIJLEN
• Maak een snelkoppeling aan die naar dit batchbestand verwijst.
• Klik vervolgens met de rechter muisknop op de snelkoppeling en kies "Eigenschappen".
• Selecteer dan het tabblad "Programma".
• Kies bij de optie "Uitvoeren" voor "Geminimaliseerd".
• Zorg ervoor dat de optie "Venster sluiten bij Afsluiten" geselecteerd is.
• Klik vervolgens op OK.
• Wanneer U nu de volgende keer de lijst wilt wissen, hoeft U alleen maar ++n keer te
dubbelklikken op het icoon op de desktop!
13.40
Snelkoppeling Pijlen
Vind U ze ook niet verschrikkelijk? Die rotpijltjes die vastgeplakt zitten aan de iconen van
snelkoppelingen? Hier een manier om ze kwijt te raken. Start de Registratie Editor met het
commando REGEDIT. Zoek met de Zoekfunktie naar IsShortCut. U dient er twee te verwijderen, en wel uit de LNKFILE en PIFFILE directory. Start daarna Windows ’95 opnieuw en
de pijltjes zijn als sneeuw voor de zon verdwenen!
Voor mensen die de registry editten eng vinden, is dit weer een extra reden om powertoys/tweakUI
te downen, daar zit het nl ook in :-)
13.41
Lange Bestandsnamen onder DOS
Windows ’95 ondersteund lange bestandsnamen. Deze kunnen maximaal 255 tekens lang zijn.
Jammer genoeg is de manier waarop Windows ’95 ze afkort voor 16 bits programma’s niet zo
elegant. Een bestand genaamd "Dit is een kopie van limburg.doc" wordt afgekort als "Ditise1.doc".
Hier is een manier om dit afkorten mooier te maken:
• Start de Registratie Editor met het commando REGEDIT.
• Ga naar de volgende directory:<br>
• HKEY_LOCAL_MACHINE
SYSTEM
CURRENTCONTROLSET
CONTROL
FILESYSTEM
158
13.42. VENSTER ANIMATIE UITZETTEN
• Klik met de rechter muisknop in een leeg stuk van het rechtervenster.
• Kies in het dan verschijnende popup-menu de optie "nieuw" en dan "Binaire waarde",
Type "NameNumericTail" en druk enter.
• Dubbelklik dan op "NameNumericTail" en Type "0"(=nul). Trekt U zich niets aan van
het aantal nullen dat verschijnt, ofschoon U maar ++nmaal de nul heeft ingedrukt!
• Klik OK en herstart Windows ’95.
Een bestand genaamd "Dit is een kopie van limburg.doc" wordt voortaan afgekort als "Ditiseen.doc". Pas als U weer een document opslaat als "Dit is een kopie van limburg.doc" begint
windows met het optellen!
13.42
Venster Animatie Uitzetten
Onder Windows ’95 openen en sluiten vensters zich zeer fraai. Dit openen en sluiten vertraagd
Windows ’95 echter vooral voor de bezitters van een niet zo snelle grafische kaart. Daarom
deze tip om de animatie uit te zetten.
• Open de Registratie Editor,
• Ga naar de volgende directory:
• HKEY_CURRENT_USER
Control Panel
Desktop
WindowMetrics
• Klik met de rechter muisknop op een lege plek in het rechter venster.
• Kies in het popup-menu de optie "Nieuw" .
• Kies dan de optie "Tekenreekswaarde".
• Geef deze "Tekenreekswaarde" de naam "MinAnimate".
• Dubbelklik hierna op de Tekenreekswaarde "MinAnimate".
• Kies de optie "Wijzigen".
• Geef dan de gewenste waarde:
• 1. een "0" (nul) voor uitzetten, en
2. een "1" (een) voor aanzetten
159
13.43. MULTI TASKING OP DE DOS-PROMPT:
• Sluit dan de registratie editor en start Windows ’95 opnieuw om de verandering in werking te stellen.
Voor mensen die de registry editten eng vinden, is dit weer een extra reden om powertoys/tweakUI
te downen, daar zit het nl ook in :-)
13.43
Multi Tasking op de Dos-prompt:
Soms gaan we toch nog eens terug naar de oude vertrouwde dosprompt via de dosbox. Dan is
het handig om te kunnen multi-tasken op deze dosprompt. Daarom de volgende tip.
• Maak een batchbestand en noem deze bg.bat
• Plaats de volgende regel in dit batchbestand:
start /m command /c %1 %2 %3 %4 %5 %6 %7 %8 %9
• Zorg ervoor dat dit batchbestand in een directory staat, die ook in Uw pad staat. Daardoor is het batchbestand vanuit elke andere directory te starten. Door nu als commando
bijvoorbeeld:
bg pkunzip data.zip c:\tempdir -d
in te geven, wordt het bestand data.zip uitgepakt naar de directory tempdir op de C-schijf.
En ondertussen kunt U iets anders doen op de dosprompt.
BTW, misschien is het mogelijk door een shortcut naar de batchfile te maken, een PIF te
creeren. Hierin kan je dan ook nog wat dingen als "close-on-exit", geheugen perikelen (voor
de mensen met 8 MB) en run minimized etc kwijt.
13.44
Registratie Editor onder Dos:
De Registratie Editor kan ook gewoon op de MS-Dos prompt gestart worden. Dit is vooral dan
handig, wanneer windows niet meer wil opstarten vanwege een fout in de Registratie Database.
160
13.45. CHANGE DIRECTORY:
13.45
Change Directory:
De bij Windows ’95 horende dos, versie 7.0, biedt twee extra commando’s voor het verwisselen
van directories die handig kunnen zijn.
CD... brengt U twee directories terug, en
CD.... brengt U drie directories terug.
Al doet de gemiddelde 4dos (188) gebruiker dit natuurlijk al jaren.
13.46
Systeem Crash:
Wat de doen wanneer het systeem niet meer op te starten is vanwege een corrupte register
database?
Hier een mogelijkheid om de zaak misschien toch nog te redden;
• In de Windows directory staan twee bestanden, USER.DA0 en SYSTEM.DA0. Dit zijn
reserve kopie+n van USER.DAT en SYSTEM.DAT welke de registratie database bestanden zijn.
• Kopieer USER.DAT naar USER.DA_ en SYSTEM.DAT naar SYSTEM.DA_ ..
• Kopieer dan USER.DA0 naar USER.DAT en SYSTEM.DA0 naar SYSTEM.DAT.
• Herstart dan Uw computer. U heeft dan een goede kans dat Uw systeem dan weer naar
behoren werkt!
Door deze bestanden af en toe te backupen (b.v. wekelijks) kan ook veel ellende voorkomen
worden
13.47
Mappen Iconen
Vreemd genoeg kunnen Mappen die op het Bureaublad liggen, geen eigen iconen toegewezen
krijgen. Hier een manier om dat toch te doen.
• Maak een map en noem die bijvoorbeeld AlleMappen
• Sleep alle mappen van het Bureaublad naar de map AlleMappen
• Sleep vervolgens elke map in de map alleMappen terug naar het bureaublad.
• Doe dit met de rechter muisknop zodat er, wanneer U de te slepen map loslaat op het
bureaublad, een popup-menu verschijnt. Kies in dit menu de optie Snelkoppeling Maken.
161
13.48. BITMAP ICONEN
Wanneer U dit met alle mappen heeft gedaan, kunt U via de eigenschappen iconen toewijzen
aan de mappen. Houdt hierbij wel rekening met eventuele snelkoppelingen in de mappen,
zodat deze niet verbroken worden.
13.48
Bitmap Iconen
Wanneer U met de Windows ’95 Verkenner werkt, staat voor elk bitmap-bestand het icoon
van MS-Paint, het programma waarmee een bitmap-bestand bewerkt kan worden. Indien U dit
wenst, kunt U zo’n icoon ook koppelen aan het bestand waarvoor het staat. Het icoon toont
dan dus de bitmap in het klein! Handel als volgt:
• Start de Registratie-editor
• Ga naar de directory HKEY_CLASSES_ROOT
Paint.Picture
DefaultIcon
• Wanneer U deze directory heeft geselecteerd, dan verschijnt in het rechter venster het
woord "Standaard"
• Selecteer dit woord door er ++nmaal op te klikken
• Klik vervolgens met de rechter muisknop op het woord
• Kies in het dan verschijnende popup-menu de optie "Wijzigen"
• Geef als waarde "%1" in (zonder de aanhalingstekens!)
• Sluit de registratie-editor en start windows opnieuw.
• Voortaan staat dan v++r elk bitmap-bestand een kleine weergave van dat bestand.
.
Bedenk wel dat deze optie de beeldopbouw enigszins zal vertragen Een wat snellere grafische
kaart is dus wel handig. (P133+ met PCI kaart is afdoende, of minder ook goed is, hangt er
vanaf hoe kritisch je bent
13.49
Lange bestandsnamen Backup
wie nog veel werkt met oudere dos- en windows programma’s onder Windows ’95, zal al snel
merken dat hij regelmatig lange bestandsnamen kwijt is. Vooral wanneer er met een ouder
162
13.50. PRULLENBAK HERNOEMEN
backup programma een backup gemaakt wordt, en deze na een tijdje weer terug op de harde
schijf wordt geplaatst, is zeer zeker zijn lange bestandsnamen kwijt.
Maar, wie in het bezit is van de CD-Rom versie van Windows ’95, hoeft niet te wanhopen! In
de directory [cd-rom drive]
WIN95
LFN staat het bestand LFNBK.EXE. Hiermee kunt U een set lange bestandsnamen backuppen
en later weer restoren. Lees hiervoor het tekstbestand lfnbk.txt, dan U in dezelfde directory op
de CD-Rom vindt.
13.50
Prullenbak Hernoemen
Bevalt de naam "Prullenbak" U niet? Geef hem dan een andere naam! Doe dit als volgt:
• Start de Registratie-Editor
• Kies het menupunt "Bewerken"
• Kies de optie "Zoeken"
• Zoek naar "Prullenbak" (Zonder aanhalingstekens)
• Hebt U dit gevonden, selecteer het woord dan in het rechter venster
• Klik met de rechter muisknop op het woord "Prullenbak" in het rechter venster
• Kies in het dan verschijnende popup-menu de optie "Wijzigen"
• Geef in het dan verschijnende dialoogkader een nieuwe naam op
• Sluit de Registratie-Editor en start windows opnieuw.
Voortaan heeft Uw Prullenbak een nieuwe naam. Deze methode werkt ook wanneer U "Deze
Computer" en "Microsoft Netwerk" wilt renamen
13.51
Toets ipv rechter muisknop
Onder Windows ’95 is werken met de rechter muisknop standaard. Via deze muisknop worden veel mogelijkheden en instellingen voor U geopend. Hetzelfde effect als met de rechter
muisknop bereikt U met de toetsen combinatie SHIFT+F10. Hetzelfde contextgevoelige popup
menu opent zich dan.
163
13.52. VERVERSEN VAN DE WINDOWS 95 DESKTOP
13.52
Verversen van de Windows 95 Desktop
Wanneer U zaken veranderd heeft in Windows 95, is het vaak nodig om Windows 95 te herstarten. Vaak is het zo dat dit niet nodig is. Probeer daarom eerst eens deze tip.
Klik wanneer Windows 95 herstart moet worden, eerst eens midden op de desktop (op een lege
plek), en druk dan op F5. Vaak wordt Windows 95 dan "ververst".
13.53
2x Win95 op een computer.
Er zijn ruwweg twee methodes, met bootmanagers (ik noem er hieronder twee), en met een
kopieeren van configfiles en rebooten.
Je kan ook nog de payware oplossing zoeken (en dat is System Commander, een zeer goede
bootmanager) Ik heb onderstaande methode niet geheel uitgespit (is geschreven door Christian), maar als ie moet rebooten om te switchen van config, zoals in ieder geval de DOS variant
moet, dan kan je beter System Commander kopen als je het geld hebt. Die kan waarschijnlijk
zonder rebooten regelen. En is ook lief voor Linux, OS/2 en NT gebruikers.
Een alternatief voor system commander is :
MasterBooter, een klein programmaatje dat zich in je bootsector nestelt en je de keuze biedt
te booten van verschillende primary partitions. Groot voordeel t.o.v. andere programma’s
zoals SystemCommander is dat het goedkoop is en je geen partitie nodig hebt voor het menu
zelf.(Hoeft bij SystemCommander voor compatible (lees FAT) systemen ook niet). Bijgeleverd
wordt een partitioneringsprogramma om meerdere primary partitions te maken.
Shareware versie 2.0 kan je downloaden op 0184-617766. Door een foutje van de auteur is
deze shareware versie niet kreupel gemaakt voor W95. Dat heeft hij hersteld in versie 2.1 In
versie 2.0 zit in de bijgeleverde EFDISK.EXE een bug voor grote SCSI harddisks. Ik raad je
dus aan versie 2.0 van MRBOOT.EXE te gebruiken en versie 2.1 van EFDISK.EXE. Staat ook
op ’t BBS.
De dos copy-configfile (eigenlijk copy-msdos.sys) variant
Twee mogelijkheden. Een ietwat elegantere met 4dos (188), en een iets lastigere met plaindos/w95dos, hoe je Dos 7.1 ook wilt noemen.
Stel dat je
Win95 #1 (verder #1) op C:
WINDOWS hebt en
Win95 #2 (verder #2) op I:
WINDOWS komt,
Vul voor mijn driveletters gewoon je eigen driveletters in.
Algemene voorbereiding:
164
13.53. 2X WIN95 OP EEN COMPUTER.
• Je had #1 al op C:
WINDOWS geinstalleerd.
• Open MSDOS.SYS en maak van BootGUI=1 BootGUI=0.
• Sla de file op en maak een kopie als MSDOS.C en zet die bijv. in C:
SWITCH.
• Kopieer ook CONFIG.SYS en AUTOEXEC.BAT ergens veilig naar toe.
• Start opnieuw (dosmode:-) ) en installeer #2 op I:
WINDOWS. item Open de nieuwe MSDOS.SYS en wijzig ook daar BootGUI=1 in =0.
• Sla de file op en kopieer de file als MSDOS.I naar C:
SWITCH.
• Kopieer de originele AUTOEXEC.BAT en CONFIG.SYS weer terug naar C:
.
• Zorg dat van MSDOS.SYS, MSDOS.C en MSDOS.I de H, S en R attributen eraf zijn
gehaald met ATTRIB.
Verder met <de seepl4dos4dos methode Maak een multibootstructuur aan, EEn voor iedere
Windows. Voorbeeld:
=== CONFIG.SYS ===
[MENU]
MENUCOLOR=15
MENUDEFAULT=WIN95_1,2
MENUITEM=WIN95_1, Windows 95 Drive C:
MENUITEM=WIN95_2, Windows 95 Drive I:
[WIN95_1]
DOS=HIGH,UMB,AUTO
DEVICE=C:\WINDOWS\HIMEM.SYS
[enzovoort]
[WIN95_2]
DOS=HIGH,UMB,AUTO
DEVICE=I:\WINDOWS\HIMEM.SYS
[enzovoort]
[common]
BREAK=ON
165
13.53. 2X WIN95 OP EEN COMPUTER.
SWITCHES=/F
BUFFERS=20
FILESHIGH=50
FCBSHIGH=1,0
STACKSHIGH=9,256
LASTDRIVEHIGH=Z
<p>
=== AUTOEXEC.BAT ===
@ECHO OFF
CLS
PROMPT $P$G
GOTO %CONFIG%
:WIN95_1
SET PATH=C:\WINDOWS;C:\WINDOWS\COMMAND enzovoort
[overige commando’s]
IF %winbootdir == C:\WINDOWS GOTO STARTWIN
IF %winbootdir == I:\WINDOWS COPY c:\switch\msdos.c c:\msdos.sys
REBOOT
:WIN95_2
SET PATH=I:\WINDOWS;I:\WINDOWS\COMMAND enzovoort
[overige commando’s]
IF %winbootdir == I:\WINDOWS GOTO STARTWIN
IF %winbootdir == C:\WINDOWS COPY c:\switch\msdos.i c:\msdos.sys
REBOOT
:STARTWIN
WIN
Dat is alles als je met 4dos (188) werkt. Kies tijdens de boot voor een van de twee Win95’s, er
wordt gecontroleerd of de juiste MSDOS.SYS aanwezig is en zo nee, dan wordt de juiste naar
C:
gekopieerd en herstart. Kies dan nogmaals voor die Win95.
Verder met de NIET 4DOS-methode, plainos dosos dus.
Als je geen 4dos (188) gebruikt, wordt het wat moeilijker, maar niet onoverkoombaar. Ik
gebruik zelf niks anders dan 4DOS, dus ik heb dit ter plekke in elkaar moeten verzinnen. Er
kan daardoor heel misschien een heel klein foutje in zitten, dus let op!
Na het uitvoeren van de algemene voorbereiding maak je twee batch files met de volgende
inhoud:
166
13.53. 2X WIN95 OP EEN COMPUTER.
=== bootc.bat ===
@echo off
cls
copy c:\switch\msdos.c c:\msdos.sys
echo Reboot your system...
pause > nul
=== booti.bat ===
@echo off
cls
copy c:\switch\msdos.i c:\msdos.sys
echo Reboot your system...
pause > nul
Als je een van bovenstaande batchfiles draait en je krijgt de mededeling om te rebooten, wel
doen! Niet stiekem toch Win95 proberen te starten zonder reboot, dat werkt niet :-))
Maak ook hier een multiboot aan op dezelfde manier als voor de 4dos (188) methode.
=== config.sys ===
[MENU]
MENUCOLOR=15
MENUDEFAULT=WIN95_1,2
MENUITEM=WIN95_1, Windows 95 Drive C:
MENUITEM=WIN95_2, Windows 95 Drive I:
[WIN95_1]
DOS=HIGH,UMB,AUTO
DEVICE=C:\WINDOWS\HIMEM.SYS
[enzovoort]
[WIN95_2]
DOS=HIGH,UMB,AUTO
DEVICE=I:\WINDOWS\HIMEM.SYS
[enzovoort]
[common]
BREAK=ON
SWITCHES=/F
167
13.53. 2X WIN95 OP EEN COMPUTER.
BUFFERS=20
FILESHIGH=50
FCBSHIGH=1,0
STACKSHIGH=9,256
LASTDRIVEHIGH=Z
=== autoexec.bat ===
@ECHO OFF
CLS
PROMPT $P$G
GOTO %CONFIG%
:WIN95_1
SET PATH=C:\WINDOWS;C:\WINDOWS\COMMAND enzovoort
[overige commando’s]
IF %winbootdir% == I:\WINDOWS GOTO SWITCH_C
if %winbootdir% == C:\WINDOWS GOTO STARTWIN
:WIN95_2
SET PATH=I:\WINDOWS;I:\WINDOWS\COMMAND enzovoort
[overige commando’s]
IF %winbootdir% == C:\WINDOWS GOTO SWITCH_I
IF %winbootdir% == I:\WINDOWS GOTO STARTWIN
:SWITCH_C
COPY C:\SWITCH\MSDOS.C C:\MSDOS.SYS
ECHO Reboot your system....
PAUSE>NUL
GOTO END
:SWITCH_I
COPY C:\SWITCH\MSDOS.I C:\MSDOS.SYS
ECHO Reboot your system....
PAUSE>NUL
GOTO END
:STARTWIN
WIN
168
13.54. PASSWORD NIET TE SAVEN
GOTO END
:END
Hier geldt hetzelfde als met 4DOS: kies bij de boot voor de gewenste Win95, er wordt dan
gecontroleerd of de juiste MSDOS.SYS wel aanwezig is, zo ja -> start Win95, zo nee -> copy
de juiste MSDOS.* file en de mededeling te rebooten (wel doen!)
Om maar een keer te hoeven booten zou je bij het afsluiten van Win95 kunnen kiezen voor
MSDOS mode, als je dan de prompt hebt, draai dan BOOTC.BAT of BOOTI.BAT (naar welke
Win95 je wil) en druk op CTRL+ALT+DEL. Kies dan bij de boot voor de juiste Win95.
Voor diegenen die een extern rebootcommando hebben, diegenen kunnen in alle batchfiles
"ECHO Reboot your system...." vervangen door dat rebootcommando.
Iedereen veel plezier met 2 Win95’s :-)
13.54
Password niet te saven
Soms lukt het niet om het password te laten saven met de dial-up connection. Het veld ervoor
is niet aan te vinken.
Het programmaatje Dunce lost dit op. Ik meen te herinneren dat het een bugje is. Het is te
vinden op: dunce-site
Als je Win95a(Zie system in control panel) gebruikt kan je ook eens proberen mspwlupd.exe
(Microsoft password list update) van de M$ site te downen.
13.55
SwapFile Win386.swp
De plaats van de Swapfile kan je regelen, dit is b.v. nuttig als je de swapfile op een partitie wil
zetten, die geshared wordt met de Linux swapfile.
Probeer in SYSTEM.INI eens:
[386Enh]
PagingDrive=R:
MinPagingFileSize=51200
PagingFile=C:\WINDOWS\WIN386.SWP
169
13.56. MOUNTEN NTFS VANUIT DOS/WIN/WIN95
13.56
Mounten NTFS vanuit Dos/Win/Win95
Met ntfsdos (ntfs130.zip) kun je ook vanuit DOS/Win of W95 read-only op NTFS-partities.
Misschien nu al read-write.
Zoek eens op ntfsdos met een searchengine, of kijk op NT-internals
Of NTFS130.RAR (slechts 35kB) freqqen op Dahlia BBS [013-4600068] 33k6 V34B/VFC/Fax
(2:285/725)
13.57
Waar zijn die Windows toetsen goed voor?
Onder plain dos hebben ze geen functie. Onder Windows ’95 worden ze wel voorgeprogrammeerd(als je er meer heb, stuur ze dan!) <p>
Win+R Dialoogvenster Uitvoeren
Win+M Alles minimaliseren
Shift-Win+M Alles minimaliseren ongedaan maken
Win+F1 Windows Help
Win+E Verkenner
Win+F Bestanden of mappen zoeken
CTRL+Win+F Computer zoeken
Win+Tab Doorlopen van knoppen van taakbalk
Win+Break PSS-toegangstoets... (Systeemeigenschappen)
De windows toetsen kunnen irritant zijn in een dosbox.(Je zit te doomen, raakt een verkeerde
toets aan, en zit in Windhoos, en je connectie is naar de maan. Een oplossing hiervoor is een
optie KernelToys, een gratis Windows add on te verkrijgen bij MicroSoft of z’n mirrors. Er is
ook een standalone versie (zonder rest kerneltoys), en die heet doswinkey ofzo.
13.58
Booklet A5 boekjes
Door: Jacqueline Vreugdenhil.
Veel mensen gebruikten onder DOS Booklet. Een utiltje, dat textfiles verkleinde (naar A4>A5), en dan 2x een A5 pagina op een A4 pagina printte. Met wat opties voor dubbelzijdig
printen etc.
170
13.59. ACCESSEN A (OF ANDERE) DRIVES, WANNEER HET NIET NODIG IS.
Voor windows zijn hiervoor ook mogelijkheden.
Verreweg de beste is ClickBook, Clickbook copieert de printerdriver naar CB_printernaam
(copieert, dus de oude blijft gewoon bestaan), en als je naar de CB printer print, dan kan je
een hoop instellen (ook etiketten etc), en wordt het anders uitgeprint. Als je naar de gewone
printernaam print, blijft het zoals het was.
WP-WIN kan ook zoiets. Heel simpel... je maakt een landscapeformulier aan in de formulierdefinitieeditor. Zet de //ETIKETTEN// aan, 2 kolommen, 1 rij. formaat 14,8 x 21 cm en de marges op
1" of 2,54 voor b,o,l,r,
Dit is wel iets minder configureerbaar, met ClickBook kan je er een boekje van vouwen, met
een textverwerker is dat wat lastiger.
Er zijn ook completere macro’s (dus met ordenen van pagina’s voor vouwen tot boekjes) (de
Booklet-macro van WP (te downloaden op Chamishshah BBS, 0318-653912)
Er is ook een WORD macro, maar daar heb ik de hand nog niet op weten te leggen, (nadat ik
clickbook gevonden heb, doe ik daar geen moeite meer voor)
13.59
Accessen A (of andere) drives, wanneer het niet nodig
is.
Hierbij een mogelijke oplossing voor het oeverloos aanspreken van de A drive door win95. Bij
mij werd het probleem veroorzaakt door het gebruik van multidiskspanning in winzip, maar
dat kan bij een ieder weer anders liggen...
[ ... Voor niet "geoefende" gebruikers en bij twijfel: NIET DOEN!! ... ]
Maak ALTIJD eerst een BACKUP van de gehele "Registry" !!!
[ ... WIN95 Floppy probleem ... ]
HET FLOPPY-ZOEK PROBLEEM
Het Het floppy-zoek probleem is een groot probleem voor Windows gebruikers. De diskettestations worden soms regelmatig, en op willekeurige momenten, aangesproken door Windows.
Aangezien ze meestal leeg zijn, geeft dit een aanzienlijke vertraging. Zeker omdat : het vast
meerdere keren achter elkaar gebeurt.
De reden dat dit gebourt is omdat er verwijzingen zijn naar de diskettestations. Meestal staan
deze verwijzingen in een van de history-lijsten van Windows. Hieronder staat hoe je dit kunt
verhelpen. Het kan echter ook eraan liggen dat er een Shortcut naar een diskettestation op de
Desktop staat.
Om dus de ’history-lilst’van het ’run’-commando te schonen doe het volgende:
1. Start de ’Registry editor
171
13.59. ACCESSEN A (OF ANDERE) DRIVES, WANNEER HET NIET NODIG IS.
2. Open de sleutel:
HKEY\_CURRENT\_USER\\Software\\Microsoft\\Windows\\CurrentVersion\\E
3. Verwijder alle waarden in deze sleutel (aan de rechterkant van het Window dus!) Let op:
de waarde (standaard) laat zich niet verwijderen!
4. Sluit de ’Registry editor’
5. Ververs de desktop, of herstart de computer.
Om de history-lijst van de ’otherfolder’ weg te halen kan je hetzelfde proces gebruiken, alleen
dan op de sleutel
HKEY\_CURRENT\_USER\\Software\\Microsoft\\Windows\\CurrentVersion\\Explor
Het floppy-zoek probleem is voor gebruikers van de Norton Navigator hierbij nog niet opgelost
Norton houdt namelijk zijn eigen history-lijsten bij. Om deze te schonen, wederom hetzelfde
scenario toepassen, alleen dan op de volgende sleutel:
HKEY\_CURRENT\_USER\\Software\\Symantec\\Navigator\\SYMFDLG4\\History\_Li
Een tweede plaats voor Norton Navigator gebruikers om eens te kijken is:
HKEY\_CURRENT\_USER\\Software\\Symantec\\Navigator\\FileAssist\\History\
Hierin staat [applicationname] voor een applicatie waarvan u de history-lijst wilt schonen. Dit
kan je bijvoorbeeld proberen als het floppy-zoek met name in een bepaalde applicatie optreedt.
Het probleem - kan ook worden veroorzaakt door een programma. Met name is het bekend
dat McAfee Antivirus 95 dit probleem kan veroorzaken, evenals FirstAid 95. Verwijder deze
programma’s of pas de opties aan.
!!!!!!!!!!!!! In mijn situatie was het legen van key 1 beneden met als applicationname: WINZIP
nog niet voldoende. Ik moest ook keys 2 en 3 wegmikken.
1. HKEY\_CURRENT\_USER\\Software\\Symantec\\Navigator\\FileAssist\\Histo
2. HKEY\_CURRENT\_USER\\Software\\Symantec\\Navigator\\FileAssist\\Histo
3. HKEY\_CURRENT\_USER\\Software\\Symantec\\Navigator\\FileAssist\\Histo
geratel af :-))) Jammergenoeg begint de boel weer te ratelen zodra ik winzip-multidiskspanning
uitvoer, maar dat probleem is zo verholpen: ik voer dan alleen bovenstaande laatst genoemde
twee stappen uit (dus het legen van [program]
...).
Verder is het wellicht aan te raden POWERTOYS te gebruiken, hierin staan onder het tabblad
paranoia (van TweakUI) een aantal opties die je kunt selecteren (o.a. ’clear RUN, DOCUMENT, FIND FILES, FIND COMPUTER history at logon’) en waarmee je feitelijk o.a. de
172
13.60. WINDOWS OSR2, WHAT’S NEW!
inhoud van ’documenten’ (startknop!) leegt (hiermee worden niet de histories geleegd die
Norton Navigator gebruikt!).
Ik hoop dat je probleem hiermee verholpen is, in ieder geval suc6!!!
13.60
Windows OSR2, what’s new!
Enhancements:
The following new enhancements are included with Windows 95 OSR2:<p>
• File System:
– FAT32 (189) file system
– Real- and protected-mode tools for FAT32: (FDISK, Format, ScanDisk, and Defrag)
– Updated drive properties (to indicate whether a drive is FAT32 (189) )
– ScanDisk autolaunch
– DriveSpace 3, including the Compression tab for the drive properties ß and Compression Agent from Microsoft Plus! for Windows 95)
– CDFS enhancements (Helaas betekent dit dat Digital Audio Extraction (DAE) niet
meer eerkt, tenzij je SCSI1HLP.VXD overschrijft met die van Win95(a)).
• Internet:
– Internet Explorer 3.0
– Microsoft Internet Mail and News
– Internet Connect Wizard
– NetMeeting
– Microsoft Peer Web Server
• IOS (disk subsystem):
– Drive spin down support (see "Power Management" section)
– 120 MB flopptical support
– IDE busmastering support
– Removable IDE media support
• Display:
– Control Panel Display tool enhancements
173
13.60. WINDOWS OSR2, WHAT’S NEW!
– OpenGL support and screen savers
• Multimedia:
– DirectX 2.0
– ActiveMovie
• Online Services:
– AOL, CompuServe, and WOW clients included in a desktop folder
– MSN, the Microsoft Network, client software version 1.3
• Networking:
– Updated Vredir.vxd file
– NDIS 4.0
– NDIS 4.0 miniport drivers
– TCP/IP Multihoming support for LAN/WAN and LAN/LAN
• PCMCIA:
– PCCard32
– Enhanced socket services
• Power Management:
– APM 1.2 support: wake on ring, Control Panel power properties, and multiplebattery status
– Support for drive spin down on computers that do not support APM
– PCMCIA modem power management
– improved power savings when idle
• Printing and Faxing:
– Lpt.vxd: Support for Iomega devices
– Updated Hewlett-Packard LaserJet 4 driver (grayscale fonts)
– WANG Imaging Program and Fax Viewer with TWAIN32 support
• Dial-Up Networking:
– Unimodem/V
– New user interface, including dialing configuration options in Dial-Up Networking
folder and built-in scripting
174
13.61. AANZETTEN VAN NUMLOCK TIJDENS HET BOOTEN VAN NT.
– New modem .inf files
– New TAPI dial codes
• Wireless Communications:
– IrDa LAN- support for LAN access point
• Microsoft Exchange/Windows Messaging
– Windows NT 4.0 messaging system client
– Renamed from Microsoft Exchange to Windows Messaging System
– MAPI 1.0b
– Performance improvements: Faster MailTo on 8-MB computers
• Miscellaneous:
– Daylight Savings Time and time zone updates
– Updated user interface for hardware profiles
13.61
Aanzetten van numlock tijdens het booten van NT.
Ga in regedit en pas de volgende key aan:
HKEY\_Current\_User\\ControlPanel\\Keyboard\\InitialKeyboardIndicators
Als de waarde 0 is, dan wordt numlock uitgezet voor de huidige gebruiker na het inloggen,
maak je van de waarde 2, dan onthoudt NT hoe numlock stond in de vorige sessie.
Geef de key dus de waarde 2, reboot, zet numlock aan en hij zal ook de volgende keer aanblijven.
13.62
Win 3.11 onder Dos 7.1
Een aantal voorzorgen:
• De altijd werkende methode: zet in 3.11 de 32-bit disk- en fileaccess uit. De levensgevaarlijke methode: met 32BDA en 32BFA en het LOCK commando op de juiste schijven. (MvdV: geprobeerd, erg instabiel)
• Verder: ik had onder 3.11 last van hangpartijen bij het startlogo als W95 weer eens het
LASTDRIVE commando uit de CONFIG.SYS gegooid had, dus zet dat commando weer
terug als dit hier ook het geval is.
175
13.63. HOUDBAARHEID VAN DATUMS EN YEAR 2000 COMPLIANCY VAN
MICROSOFT SPUL.
• Verwijder IFSHLP.eens uit je CONFIG.SYS en gebruik DOS=NOAUTO. Laadt dan
alles met de hand (HIMEM.SYS, dus geen dos=auto) en WfW3.11 draait. Wel zonder
32BDA en 32BFA, maar het draait
13.63
Houdbaarheid van datums en Year 2000 compliancy
van MicroSoft spul.
MICROSOFT PRODUCTEN
Hieronder staat een tabel met Microsoft producten en de verwachte levensduur van de datumformats die bij elk product gebruikt werden. Tenzij anders vermeld, baseren de Microsoft
producten zich op de door het systeem geleverde datum-formats. Noteer dat de Systems
Management Server een goed werktuig is om software te updaten die onderhevig is aan de
millennium-bug.
PRODUCTNAAM
Access 95
Access 95 (korte data)
Access 95 (lange data)
Access (volgende release)
Excel 95 (korte data)
Excel 95 (lange data)
Excel (volgende release)
Project 95 (en vorige versies)
SQL Server
MS-DOS˝o file system (FAT16)
Visual C++˝o (4.x) runtime library
Visual FoxPro
Windows 3.x file system (FAT16)
Windows 95 file system (FAT16)
Windows 95 file system (FAT32 (189))
Windows 95 runtime library (WIN32)
Windows for Workgroups (FAT16)
Windows NT file system (FAT16)
Windows NT runtime library (WIN32)
DATUMLIMIET
1999
1999
9999
2029
2019
2078
2029
2049 (32 bits)
9999
2099 (16 bits)
2036 (32 bits)
9999
2099 (16 bits)
2099 (16 bits)
2108 (32 bits)
2099 (16 bits)
2099 (16 bits)
2099 (16 bits)
2099 (16 bits)
Bron: Netties
176
13.64. SOUND EXTRACTION EN OSR2
13.64
Sound extraction en OSR2
Als je OSR2 draait, kan je opeens in een dosbox geen audioextraction met utils als CDDA,
CD2WAV meer doen. Dit komt doordat OSR2 een herzien cdromdriver gedeelte heeft, met
een nieuw CDFS filesystem voor audio-cds.
Dit is te verhelpen door de SCSI1HLP.VXD in
windows
system
iosubsys te vervangen door een ouder exemplaar (liefst van Win95a)
Sony heeft de SCSI1HLP file misschien nog online (Vrij belangrijk, want de file is copyrighted,
en gangbare sites hebben ’m dus vaak niet online)
Overigens heeft de file ondanks zijn naam NIETS met SCSI te maken.
Nog snel een paar linkjes naar wat CDDA spul:
CDDA en CDDA32
WinDAC
Verder zijn de volgende files:
CDCP3709.EXE 324309 29-03-98* CDCOPY schrijft audiotracks van CD naar HD
CDW9521Z.EXE 501622 24-05-97 CD WORX leest/bewerkt CD audiotracks naar WAV
Op 2:283/314 per freq te bekomen ;-)
13.65
Geen shortcut tijdens slepen in Verkenner/Explorer
Zo krijg je Windows zo ver dat wanneer ik iets versleep in de Verkenner dat ie dan ALTIJD
kopieert, en niet van die godvergeten snelkoppelingen gaat maken.
Houd de <CTRL>-toets ingedrukt tijdens het slepen (en loslaten), dan ben je zeker dat hij
kopieert. Als je <SHIFT> ingedrukt houd, doe je altijd een verplaatsing (move)
13.66
Hoe kom je aan parameters van een Win95 programma
Heel simpel: uit de Win95 Resource Kit, die op je Win95 CD staat in de directory \admin\reskit\helpf
13.66.1
Parameters bij w95 installatie
De meest handige van onderstaande parameters is setup /is, die scandisk overslaat. Als men
Windows met de hand (DOS) van een partitie afgemikt heeft, loopt setup vaak vast in scandisk.
177
13.66. HOE KOM JE AAN PARAMETERS VAN EEN WIN95 PROGRAMMA
Met /is kan je dat dan overslaan.
Windows Setup Parameters: De setup van Windows ’95 kent enkele soms handige parameters.
Type setup /?
En U krijgt onderstaande parameters te zien:
[batch ]Naam en plaats van het bestand met setup opties.
/T:tmpdir Directorynaam waar Windows ’95 alle tijdelijke bestanden naartoe kopieert.
Let op, alle bestanden in deze directory worden na installatie gewist!
/im Slaat de geheugencontrole over.
/id Negeert schijfruimte controle.
/is Slaat routinesysteemcontrole over
/iq Slaat controle voor kruislings gekoppelde bestanden over.
/in Setup starten zonder module Netwerkinstallatie
Een meer compleet overzicht, maar in het engels:
Subject : Windows 95 Setup Switches (most switches are not documented)
SUMMARY
This article describes the switches you can use with the Windows 95 Setup
program.
TEXT:
The following switches can be added to the Setup command. For example,
setup /?
/? This switch provides a brief summary of the available Setup switches and the correct command line syntax.
/c This switch causes Setup to not run SMARTDrive.
/d If you do not want Setup to use your existing Windows configuration (such as your current
Win.ini and System.ini files), use this switch.
178
13.66. HOE KOM JE AAN PARAMETERS VAN EEN WIN95 PROGRAMMA
/id If you do not want Setup to check for the minimum disk space required to install Windows
95, use this switch.
/it If you do not want Setup to check for the presence of "dirty" or "deadly" terminate-and-stayresident programs (TSRs) that are known to cause problems with Windows 95 Setup, use
this switch.
/ih This switch causes Setup to run ScanDisk in the foreground.
/iq If you use the /is switch to bypass ScanDisk or ScanDisk fails, Setup checks your drive for
cross-linked files. Use the /iq switch to prevent Setup from doing this.
/is This switch causes Setup to not run ScanDisk.
/IW This switch allows you to bypass the license agreement screen and must be in capital
letters.
/l Use this switch if you have a Logitech mouse and want it enabled during Setup.
You must run Setup from your previous version of MS-DOS or start Windows 95 in
MS-DOS mode for these switches to function.
/n This switch causes Setup to run without a mouse.
/p The /p switch causes Setup to pass string(s) directly to Detection Manager (or Sysdetmg.dll).
Setup does not interpret the content of the string. The string can contain one or more detection options.
The /p switch is not to be used by itself. For more information on the /p switch, please
see the "/p Detection Switch Option String Defined" section below.
-s Use this switch to use an alternate Setup.inf file.
/t:<dir> This switch lets you to specify where Setup will copy its temporary files. WARNING:
Any existing files in this directory will be deleted.
Detection Switch Option String Defined
• The string can contain one or more detection switches separated by a semicolon (;). For
example, if you want to use "/p f" and "/p i" you type "setup /p f;i".
• Some switches are simply On/Off switches. The absence of the switch implies Off; the
presence of the switch turns it On. A minus sign (-) appended immediately after a switch
turns it Off.
• Some switches take parameters in the form of <c>=<params>. If there is more than one
parameter to a switch, the parameters are separated by a comma (,).
• There must not be any spaces in the detection option string.
179
13.66. HOE KOM JE AAN PARAMETERS VAN EEN WIN95 PROGRAMMA
Valid Detection Switches:
a This switch enables safe detection. It tells each detection module to try safer detection
methods. Safer detection methods may not detect devices correctly.
The default during Setup is enabled. The default in other cases is disabled.
Example: setup /p a
b This switch enables Prompt Before mode. It prompts you before a detection module is called
so that you can step through each detection module manually and decide if you want to
skip it.
The default is disabled.
Example: setup /p b
c This switch enables class detection. Class detection is a mechanism for finding hints for a
certain class of devices. For example, adapter class detection looks for hints in the Config.sys and System.ini files for CD-ROM drivers. If it does not find any, Setup displays
a CD-ROM check box asking if you have a CD-ROM drive.
The default during Setup is enabled. The default when you use the Add New Hardware
tool and docking/undocking detection is disabled.
Example: setup /p c
c- Setup /p c- disables safe class detection. For example, this switch tells Setup to always
search on all network adapter cards, sound cards, and CD-ROM drives.
Example: setup /p cd=<name> This switch detects the listed detection modules only, where <name> is a detection module name or a device class name.
Detection module names (such as DetectPIC and DetectAHA154x) are found in the Msdet.inf file. Device class names can be SCSIAdapter, net, and so on.
Example: setup /p d=detectpic
e This switch enables Setup mode detection.
The default during Setup is enabled. The default in other cases is disabled.
Example: setup /p e
f This switch enables Clean Registry mode. It forces Detection to clean the root branch of
the registry before starting. This switch is ignored when Setup is run in the Windows 95
graphical user interface (GUI).
The default is disabled.
Example: setup /p f
g=<n> This switch specifies the verbose level, where <n> is 0 to 3.
This switch controls how verbose the built-in progress bar is. At maximum level (3), it
shows all the resources of the detected devices along with the progress bar. This switch
can help to identify which detection module causes a certain problem. For example, if
180
13.66. HOE KOM JE AAN PARAMETERS VAN EEN WIN95 PROGRAMMA
your mouse stops responding (hangs) during detection but the system continues, there
is no way to determine from the log files which module hung the mouse. By turning
this option on and constantly moving the mouse during Setup, you can determine which
module is running when the mouse hangs.
The default is disabled (0).
Example: setup /p g=3
i This switch tells Setup not to report the existence of a Plug and Play BIOS. It is useful on
systems that have a Plug and Play BIOS that is not reported in Machine.inf.
Example: setup /p i
j This switch tells Setup to undo the results of the "Setup /p i" switch. This switch should only
be used after a machine that required "Setup /p i" has updated their Plug and Play BIOS.
Example: setup /p j
l=<n> This switch specifies the logging level for Detlog.txt, where <n> is 0 to 3.
The default is maximum logging (3).
Example: setup /p l=0
m This switch enables Mini-windows mode.
This is enabled only when Setup is run under MS-DOS.
Example: setup /p m
n This switch enables No Recovery mode. This option can be used to turn off the Windows
95 Setup recovery mechanism (for example, this switch prevents the creation of the
Detcrash.log file).
The default is disabled.
Example: setup /p n
o=<traceoutput> This switch specifies the trace output. The information is written to the
Tracelog.txt file in the current directory.
This option is available only in the Debug version of Sysdetmg.dll.
Example: setup /p o
p This switch enables performance logging. It writes performance timing information to the
DETLOG.TXT file.
The default is disabled.
Example: setup /p p
r This switch enables Recovery mode. It causes Detection to use the Detcrash.log file, if
found, for recovery. If this switch is not enabled, Detection ignores and deletes Detcrash.log
even if it is found.
This switch is used if Safe Recovery is selected during Setup, otherwise it is not used.
Example: setup /p r
181
13.66. HOE KOM JE AAN PARAMETERS VAN EEN WIN95 PROGRAMMA
s=<name> This switch skips the listed detection modules or classes of detection modules,
where <name> is a detection module name or a device class name.
Detection module names (such as DetectPIC and DetectAHA154x) are in the Msdet.inf
file. Device class names are SCSIAdapter, net, and so on.
Example: setup /p s=detectpic
t=<n> This switch specifies the trace level, where <n> is 0 to 9.
The default is disabled (0).
This option is available only in the Debug version of Sysdetmg.dll.
Example: setup /p t=9
v This switch enables Verify Only mode. Detection has two stages:
1. Verify existing devices in the registry.
2. Detect new devices.
This switch tells Detection to perform only stage 1. This switch is used by the PCMCIA
Wizard to verify legacy devices in the registry.
The default is disabled.
Example: setup /p v
x=<res list> This switch excludes the listed resources from detection, where <res list> is one
of four possibilities:
• io(xxx-yyy,xxx-yyy,...)
• mem(xxxxx-yyyyy,xxxxx-yyyyy,...)
• irq(x,y,z,...)
• dma(x,y,z,...)
This switch protects resources so that no detection modules can access them.
Example: setup /p x=io(300-30f,240-24f)
13.66.2
Defrag parameters.
Gemakkelijk als je een en ander wil automatiseren
defrag [drive: | /all] [/F | /U | /Q] [/noprompt] [/concise | /detailed]
Parameters<p>
drive: Drive letter of the disk to be optimized
/all Defragment all local, nonremovable drives
/F Defragment files and free space
182
13.66. HOE KOM JE AAN PARAMETERS VAN EEN WIN95 PROGRAMMA
/U Defragment files only
/Q Defragment free space only
/concise Display the Hide Details view (default)
/detailed Display the Show Details view
/noprompt Unattended mode; do not stop and display confirmation messages
13.66.3
Format & Fdisk parameter lines.
Ik heb met een hexeditor FDISK.EXE eens bekeken, en dit leverde de volgende mogelijke
opties:
/PRI /EXT /LOG /PRIO /LOGO /Q /STATUS /? /MBR /X /ACTOK /CMBR /FPRMT
Ik ken alleen /STATUS, /? en /MBR, de andere helaas niet.
Eerst een FDISK optie:
/FPRMT dan kun je ook een drive kleiner dat 512 MB met FAT32 (189) inrichten.
En dan een FORMAT optie (geen FDISK dus, ik had het niet goed onthouden):
/Z:n waar n*512 bytes = cluster size
Er staat alleen nog een waarschuwing bij dat de schrijver (wie?) het maar even geprobeerd
heeft en dus niet weet of er nog geniepige side effects zijn.
Hier zou nog meer uitleg over FDisk (met name in combinatie met FAT32 (189).
13.66.4
Scandisk parameters
scandskw [drive:] [/A] [/N] [/P]
scandisk drive:
dblspace.nnn
scandisk drive:
drvspace.nnn
Parameters:
drive: Specifies one or more drives to be checked.
/A or /All Checks all local, nonremovable hard disk drives.
/N or /NonInteractive Starts and closes ScanDisk automatically. However, this switch does
not prevent ScanDisk from stopping to report errors found on the drive.
183
13.67. MIJN REGISTRY IS STEEDS KAPOT
/p or /Preview Runs ScanDisk in Preview mode, where it reports and seems to correct errors
that it finds, but it does not actually write changes to the disk.
Important When running scandskw in Preview mode, it appears as though ScanDisk
is fixing errors, but it is not. Also, notice that unlike other settings in ScanDisk, the
/Preview switch is not saved in the Registry, so the next time you run ScanDisk, it is no
longer in Preview mode.
To determine whether ScanDisk is running in Preview mode, look for the tag "(Preview)"
in the caption of the main ScanDisk window.
dblspace.nnn or drvspace.nnn Checks the specified unmounted DoubleSpace or DriveSpace
compressed volume file, where nnn is the filename extension for the hidden host file.
The following table describes the codes provided when ScanDisk finished running.
Exit code Description
0x00 Drive checked, no errors found
0x01 Errors found, all fixed
0xFA Check could not start - cannot load or find DSKMAINT.DLL
0xFB Check could not start - insufficient memory
0xFC Errors found, but at least some were not fixed
0xFD At least one drive could not be checked
0xFE Check was canceled
0xFF Check was terminated because of an error
You can capture the exit code in a batch file to define an action to take in the event of particular
exit code. For example:
start /w scandksw c: d: /n
if errorlevel exitcode goto command
13.67
Mijn registry is steeds kapot
Van Norton Utilities 3.0 is bekend dat ie de registry vaak kapot maakt, er schijnt een patch voor
te zijn.
Zelf verdenk ik ook Monster Truck Madness (I) hiervan.
184
13.68. ACCENTEN.
13.68
Accenten.
(Noot MvdV:) Deze truc zet volgens mij het toetsenbord in US-international mode. Probeer dat
eerst eens via het control panel, of zet het keyboard op Nederlands, maar met US-international
lay-out.
Voor hen die weleens WP5.1 en andere DOS-programma’s gebruiken onder Win’95 en moeite
hebben met het gebruik van accenttekens de volgende tip:
- Maak een klein batchfiletje met de naam toetsbrd.bat (aanmaken met kladblok bijv.) met de
volgende inhoud:
=== begin toetsbrd.bat ==
@echo off
c:\windows\command\keyb br,850,c:\windows\command\keyboard.sys
>=== einde toetsbrd.bat ===
Dit batchfiletje roep je als volgt aan:
1. Verklein de DOS-toepassing tot venster en ga naar ==> eigenschappen..
2. Ga naar tabblad ==> programma
3. vul op de regel batch-bestand in ==> toetsbrd.bat (vergeet niet een eventueel zoekpad op
te geven, dus c:
batch
toetsbrd.bat als het batchbestandje toetsbrd.bat in de directory c:
batch
staat)!!
4. Sla de instellingen van eigenschappen op.
Vanaf nu kun je heel makkelijk accenttekens gebruiken. Voor L’ typ je " + e, Eˇ is ‘ + a en
´ is " + i<p> Wil je persC´ ", ’ of ‘ gebruiken, dan moet je die toets 2x indrukken.<br>
bijv. N
Bijvoorbeeld: Jantje zei: "Ik heb een paar reeL’n gzien" is dan: " (2x") Ik heb een paar reeL’
("+e)n gezien" (2x").
Het werkt dus net zoals de ouderwetse typmachine waar de ", ’ en ‘ dode toetsen waren.....
13.69
Word97 EasterEgg
EasterEgg in Word (Ben niet zeker van de taal; als het in de NL versie zo niet werkt probeer
het dan eens met Blauw ipv Blue)
185
13.70. LINKS NAAR WINDOWS ZOOI.
• Open een nieuw document
• Type in: Blue
• Selecteer het woord (dubbelklikken erop)
• Kies Opmaak-Lettertype
• Kies Vet en Blauw
• Houdt weer CTRL en SHIFT ingedrukt
• Kies Help-Info
• Nog steeds met de knoppen ingedrukt klik je op het Word logo linksboven in het infoscherm
13.70
Links naar Windows zooi.
Moderator Stefan Assman, die beta tester is, en nieuwtjes altijd vrij vlug heeft
Handig schijnt te zijn More Properties v2.02 Zo te horen een TweakUI achtig gebeuren.
Opera voor mij (en half Windows.028) de ultieme browser. Kleiner, vooral sneller, en beter
ontworpen.
ClickBook makkelijk boekjes maken (pagina verkleinen tot A5, en dan daarvan er 4 (2 voor, 2
achterkant) op een A4 printen. Werkt met zowat alle Windows apps. Zie ook Booklet boekjes
(170)
batsh.exe, voor automatisch uitvoeren taken voor de shutdown (met een shutdown erna)
NovaStor heeft goed payware (dacht tenminste dat het dat was) backup programma’s, dos,
w95, os2 en nt.
Magazines:
WinMagazine een van alles en nogwat pagina
SupportZine
Tray-It kan applicaties van task- naar traybar verplaatsen.
XFDisk kan meerdere primaire partities maken, tevens bootmanager.
PlayNow een alternatief voor SoundRecorder. Begint direct te spelen, evt kan je ook /close bij
de soundrecorder gebruiken.
Zipfolder/zipmagic Zipfiles als directory
VRamDir een RamDrive systeem dat automatisch resizes, afhankelijk van hoeveel op de RamDrive staat.
186
13.70. LINKS NAAR WINDOWS ZOOI.
Hernoemen van de Start button kan met het programma StartButtonPatcher
<a href=" CPUIDLE schakelt onder windows95 de processor uit als ie niets aan het doen is..
Hier ergens staat WaterFall, volgens sommigen beter dan CPUIDLE.
Bruikbare informatie over het verwijderen van IE 4.xx zie ook 98lite Veel beter en professioneler. Freeware versie goed bruikbaar!
Ghost, kopieer partities (OS/2 ,NT whatever) op sectorniveau. Werkt beter dan unix dd, omdat
ook de partitietabel aangepast wordt etc.
Ezdrive 9.03 kan ook harddisks kopieren, link gaat naar Western Digital site
Imagecast LE van MicroHouse</a> Ghost achtig, gratis.
EditPad betere Notepad
WinPack WinPack, Win95 utils die ook tars kan maken (itt tot winzip)
Quarterdeck, fabrikant van Qemm en Cleansweep
187
Chapter 14
Algemenere software faqs
14.1
4DOS
Zelf ben ik zoals jullie wel geraden hebben nogal een 4Dos fan.
4DOS is een vervanger voor command.com, zowel in dos-mode, als vervanger voor de dosbox
onder Win95.
De voordelen zijn te groot om op te noemen, zowel voor DOS als Windows fanaten, maar een
paar algemene dingen zal ik er even uit lichten:
• Voor de DOS-fanaten :
1. Filename completion, duw tab, en 4dos zoekt de filenaam erbij
2. Veel meer commando’s staan wildcards toe
3. Veel meer parameters en configuratie mogelijkheden
4. Meer(veel meer) uitgebreide batch-taal
5. Minder externe commando’s, makkelijker mee te nemen op flop
6. Aliases
7. Meer pipe, redirection e.d. mogelijkheden
8. Zeer intuitief en gemakkelijk in gebruik, eenvormigheid van commando’s
• Windows fanaten: Punten 2-5 van de dos-fanaten. Vooral voor automatisering van dingen onder Windows, want alle scripting van Windows gaat nog altijd via DOS, maar
ook omdat 4Dos wat losser is in de manier hoe je parameters meegeeft (volgorde van
parameters etc), dus wat makkelijker voor degene die normaal niet veel in DOS doet, en
toch af en toe in DOS moet zijn.
188
14.2. FAT32
• Ook versie voor OS/2 (4OS/2) en NT (4NT), dus een shell voor 4 (DOS,W95,NT en
OS/2) OSen. De Bash-shell van Linux lijkt ook wel wat op 4Dos. Bash fanaten zullen
4Dos prettig vinden en vice versa. Bash is echter lang niet hetzelfde, maar lijkt meer op
4DOS dan op DOS
• Oude dostools gebruiken die geen lange filenamen aankunnen als parameter? Met de
4DOS scripttaal kan je er vaak omheen, met de batch-extensies. Voorbeeldje, de GNUGZIP kan geen langefilenamen aan. LFNGZIP.BAT
ren %1 tmp.gz
gzip386 -d tmp.gz
ren tmp %@name[%1]
LFNGZIP Hele.lange.filenaam.gz werkt nu wel, en extract "Hele.lange.filenaam"
De LFN handling van 4DOS is beter dan die van Microsoft. Geloof je me niet?
Installeer PowerToys dan maar eens in een LFN directory :-)
4DOS vult gewoon het gat dat valt omdat Win95 op de beginner gericht is. De mogelijkheid
tot automatisering van taken is minimaal, zonder via DOS te gaan. Er is geen echte scriptlanguage, en veel applicaties hebben geen mogelijkheid tot promptloze commandline execution
4DOS doet dat ook nog met een 250k, zonder 500 extra kleine utiltjes etc etc, met een overzichtelijk
helpsysteem
Anyway, 4DOS is payware, en de site is 4dos dus kijk daar eens of het je bevalt.
Als 4DOS je bevalt, dan kan ik nog een andere utility aanraden. Qedit (3.0 momenteel dacht
ik) is een textfile editor, 53k(!!), met zowat alles aan boord wat je aan notepad en Edit mist.
WordStar (ctrl-K commando’s) stijl. Hier heb ik echter nog geen link van, maar ik vermoed
dat 3/4 van de BBS’en ’m heeft.
Nadelen ken ik eigenlijk niet. Diskruimte misschien, maar dat is ook 1.2 MB (4dos+helpfile)
of 300k (4dos alleen). QEdit heeft wel een maximale limiet.
14.2
FAT32
verouderd. HDs zijn groter. Wordt asap aangepast
Dit stukje heb ik gereserveerd voor mijn (persoonlijke) mening over FAT32.
Windows 95 (vanaf OSR2) kan echter FAT32 partitie aanmaken, bij deze FAT32 is het maximaal aantal elementen hoger dan bij FAT16, en de corresponderende clustersize dus kleiner.
FAT32 heeft een minimale clustersize van 4k (of zelfs 512 bytes als je wat met W95FDISK
(183) rommelt).
189
14.2. FAT32
FAT32 heeft een voordeel, een kleinere clustersize, vergelijk de volgende paragrafen maar.
Een tabel met mogelijke clustersizes staat in FAT32 clustersize (30) en FAT16 clustersizes
(29)
FAT32 heeft wat mij betreft een aantal grote nadelen, die overigens niet voor iedereen gelden,
en FAT32 is zeker ook niet waardeloos. Zolang je van de nadelen bewust bent, valt het wel
mee.
Enfin, volgens mij zijn de voornaamste bezwaren:
1. Veel minder support vanuit andere OSen (inclusief DOS 6.22), dit is voor mij het voornaamste argument, met name vanwege Linux, (tegenwoordig geen probleem meer) maar
de FAT32 support van NT is ook extern(patches), en niet geweldig.
2. Iets trager, al wordt de mate waarin dat wel eens overdreven. In feite is alles trager dan
FAT16, zeker met kleine partities, simpelweg omdat het zo’n eenvoudig filesysteem is
3. (Niet specifiek FAT32) Mensen gaan met FAT32 alles op een grote kwetsbare partitie
gooien, Partities vind ik vrij belangrijk
Mijn oplossing: Partioneren, met tenminste 1 FAT16, met Win95 erop (zodat
1. Opgestart wordt van een FAT16, en daar dus ook de voor startup benodigde files op staan
2. De swapfile op een snellere FAT16 staat, dit scheelt redelijk veel.
Dit zorgt er gewoon voor dat een willekeurig ander OS altijd tenminste 1 partitie mounten, en
kan je daarop eventueel ook nog wat oudere Dos apps zetten die problemen hebben met FAT32
De rest van de harddisk hak ik op in 1-2 Gb stukken. Waarom?
1. Applicaties en hun data staan dichter bij elkaar op de HD. Net zoals een defrag met
directories van Norton 8.0. Dat is sneller.
2. Als er iets goed mis gaat, moet je EEN partitie leeggooien, niet je hele HD
3. Minder diep geneste directory structuren. Makkelijker met browsen, en veel utils kunnen
diep geneste en erg grote partities niet aan
Die rest kan FAT32, FAT16, of van beide wat zijn, afhankelijk van het niveau van de gebruiker
(gevorderden gebruiken vaker andere OSen) en gebruik van oude dos-apps etc.
Verder meldt TOM, dat er soms ook problemen zijn met DOS-programma’s op FAT32 partitities van sommige SCSI-drives<p>
Het ultieme programma voor partitioneren is zonder twijfel Partition Magic, maar dat is payware. FDisk gaat ook, maar is wat lastiger, en kan geen volle partities veranderen FIPS (oorspronkelijk een programma om ruimte vrij te maken voor Linux) is ook handig. Inmiddels is
er ook GNU PartEd, die voor het meeste gebruik voldoet, en vriendelijk is.
190
14.3. WINDOWS UPGRADEN
14.3
Windows upgraden
(Hier stond het DLL hell stukje dat naar de volgende paragraaf doorgeschoven is. Het zal
vervangen worden door een korte procedure e.d. over updaten van Windows (lees: nooit doen),
en hoe het wel hoort)
14.4
DLL hell
Upgraden van Windows of M$ applicaties in het algemeen is gevaarlijk!
Dit klinkt overdreven, maar het is het niet. Als u meer als een paar maanden wilt doen met uw
Windows installatie, upgrade dan zo weinig mogelijk.
Jaag er ook nooit zo maar updates eroverheen, alleen als het echt duidelijk een bekend probleem hoort op te lossen, of een security fix is.
De oorzaak hiervoor is de zogenaamde DLL hell.
DLL-HELL Term die onder systeembeheerders en Windows haters gebruikt wordt om de
problematiek rond applicaties die DLL files in de windows directory vervangen.
Het probleem is dat sommige programma’s bepaalde versies van .DLLs vereisen, en daarom
botweg die versies in de windows directory "gooien". Andere programma’s die oudere versies
vereisen komen hierdoor in de problemen. Daarnaast zijn er ook subtielere gevolgen. Er
kunnen onwerkbare combinaties van een stelletje DLLs komen, die niet willen samenwerken.
Dit uit zich vaak in blauwe schermen en/of GPF windowtjes.
Microsoft applicaties (b.v. heel Office, Internet Explorer, Outlook Express, Media Player, VB
runtimes) zijn hier heel gevoelig voor, en zelfs Windows in zijn geheel. (dus upgraden versie
x naar y, inclusief als je een versie over installeert).
In recentere versies (ME,2000,XP) is inmiddels wel het downgraden van DLLs aangepakt. Het
systeem staat toe dat oudere versies gecopieerd worden, maar zet daarna zelf de nieuwere weer
terug. Deze werkwijze zorgt ervoor dat oudere installatie programma’s blijven werken, maar
lost alleen een beperkt probleem op. (slecht geprogrammeerde installers die oudere DLLs over
nieuwere heen kopieren, tegen alle adviezen in), en is geen algemeen versie management voor
DLLs.
Een goede oplossing zou werken met een database van applicaties en de daarbij behorende
DLLs (geadviseerd of verplicht), en als een applicatie DLLs vereist in een speciale versie, zou
dat mogelijk moeten zijn (b.v. door de DLLs dan in de homedir van de applicatie te zetten) Er
is dan zowel beheer mogelijk (rechstreeks ingrijpen op die DB met een tool), als automatisch
beheer op basis van feiten (lees: een database met probleem applicaties en DLLs, updatable
via Windows update).
Of XP hier iets aan doet, is nu, een paar dagen voor de lancering, nog niet duidelijk. Er is
niets fundamenteels veranderd lijkt het, maar misschien kan het systeem dat de w9x en ouder
191
14.4. DLL HELL
emulaties regelt, getweaked worden om DLLs van w9x en NT applicaties uit elkaar te houden.
192