Thesis pers Andries Boelens
Woord vooraf Eerst en vooral wil ik dhr. Vandecasteele en mvr. Laforce bedanken voor het vertrouwen dat zij in mij stelden en voor de hulp bij het schrijven van mijn thesis. Ik wil ook mijn binnenpromotor dhr. Vlassembrouck bedanken omdat hij mij de kans heeft gegeven aan dit project te kunnen meewerken. Ook de medewerkers van Culobel ben ik veel dank verschuldigd. Ze waren steeds bereid me te helpen en uitleg te geven. Als laatste wil ik mijn vader en moeder bedanken die mij doorheen moeilijke periodes hebben geholpen en die steeds in mij hebben geloofd! Abstract Culobel is een bedrijf dat al meer dan 50 jaar bezig is met het persen van onderdelen voor andere bedrijven. Culobel gaat voor complexere stukken met volgmatrijzen werken. Dit zijn matrijzen waarbij door opeenvolgende stappen een product wordt vervaardigd. Ook dieptrekken en stansen worden bij Culobel veel toegepast. De producten kunnen ofwel direct naar de klant ofwel kunnen ze nog nabewerkt worden. In het bedrijf kan men nabewerken door middel van CNC‐ machines, maar ook gedeeltelijke assemblage en lakken van de stukken is er mogelijk bij. In de site van Culobel Hofstade staan 31 persen waarvan er heel wat voldoen aan de hedendaagse veiligheidsnormen. Er zijn ook nog steeds machines die nog nooit aangepast zijn. Bij deze laatste hoort ook de RICHTERpers uit 1961. Het enige wat van deze pers momenteel nog beschikbaar is, zijn de elektrische schema’s van de contactorenschakelingen die in 1979 voor het laatst bijgewerkt werden. Na een grondige studie van de werking van de machine, werd nagegaan aan welke veiligheidseisen ze moet voldoen. De volledige sturing is vernieuwd en uitgerust met een PLC. Ook is er een veiligheidsscherm met lichtschermen voorzien. Inhoud Woord vooraf ______________________________________________________________ 1 Abstract ___________________________________________________________________ 2 Inhoud ____________________________________________________________________ 3 1 Inleiding _______________________________________________________________ 6 1.1 Geschiedenis van het bedrijf _____________________________________________ 6 1.2 Het bedrijf Culobel België _______________________________________________ 7 1.3 Opdrachtomschrijving __________________________________________________ 9 2 Uitwerking ____________________________________________________________ 10 2.1 Normen en richtlijn ___________________________________________________ 10 2.1.1 Algemeen_______________________________________________________ 10 2.1.1.1 Wanneer moet er een CE markering op een machine staan? __________ 10 2.1.1.2 Wat eist de machinerichtlijn bij een revisie van een machine ? _________ 11 2.1.2 De Machinerichtlijn _______________________________________________ 12 2.1.2.1 Geschiedenis ________________________________________________ 12 2.1.2.2 Indeling ____________________________________________________ 13 2.1.2.2.1 Artikelen _________________________________________________ 13 2.1.2.2.2 Bijlagen __________________________________________________ 15 2.1.2.3 Toepassingsgebied ___________________________________________ 17 2.1.2.3.1 Producten die vallen onder de richtlijn __________________________ 17 2.1.2.4 Technische vereisten __________________________________________ 19 2.1.2.5 Administratieve eisen _________________________________________ 20 2.1.2.5.1 Eisen aan de verklaring van overeenstemming ___________________ 20 2.1.2.5.1.1 Inhoud verklaring van overeenstemming _____________________ 20 2.1.2.5.2 Eisen aan de opmaak ________________________________________ 22 2.1.2.5.3 Eisen technisch constructiedossier _____________________________ 22 2.1.2.5.3.1 Technisch dossier voor voltooide machines (Punt A) ____________ 22 2.1.2.5.3.2 Het technisch dossier moet als volgt worden opgesteld _________ 23 2.1.2.5.3.3 Waarschuwing __________________________________________ 23 2.1.2.6 Bepalen of er bij ons een CE‐keuring nodig is _______________________ 24 2.1.3 Besluit _________________________________________________________ 24 2.1.4 Risicobeoordelingsproces __________________________________________ 25 2.1.4.1 Stappenplan ________________________________________________ 25 2.1.4.1.1 Risicobeoordeling __________________________________________ 25 2.1.4.1.2 Volledig risico‐evaluatie stappenplan ___________________________ 27 2.1.4.1.2.1 Informatie voor de risicobeoordeling ________________________ 27 2.1.4.1.2.2 Bepaling van de grenzen van de machine _____________________ 28 2.1.4.1.2.3 Identificatie van de gevaren _______________________________ 28 2.1.4.1.2.4 Risico‐inschatting _______________________________________ 29 2.1.4.1.2.5 Risico‐evaluatie _________________________________________ 29 2.1.4.1.2.6 Risicovergelijking ________________________________________ 29 2.1.4.1.2.7 Documentatie __________________________________________ 29 2.2 De pers _____________________________________________________________ 30 2.2.1 Soorten persen __________________________________________________ 30 2.2.1.1 Mechanische persen __________________________________________ 31 2.2.1.2 Hydraulische persen __________________________________________ 34 2.2.1.3 De Richter pers ______________________________________________ 35 2.2.1.3.1 Algemeen_________________________________________________ 35 2.2.1.3.2 Veiligheidsvoorzieningen ____________________________________ 36 2.2.1.3.2.1 Veiligheidsventiel _______________________________________ 36 2.2.1.3.2.2 De Breekplaat __________________________________________ 36 2.2.2 Ontwerpen sturing _______________________________________________ 37 2.2.2.1 Voorstellen _________________________________________________ 37 2.2.2.1.1 Dubbele plc _______________________________________________ 37 2.2.2.1.2 Beckhoff __________________________________________________ 39 2.2.2.1.2.1 De controller ___________________________________________ 41 2.2.2.1.2.2 De Twinsafe logic Terminal ________________________________ 43 2.2.2.1.2.3 Safety inputkaart ________________________________________ 43 2.2.2.1.2.4 Safety outputkaart ______________________________________ 44 2.2.2.1.2.5 Outputkaatrt ___________________________________________ 44 2.2.2.1.2.6 Inputkaart _____________________________________________ 45 2.2.2.1.2.7 Aansluiten van een Beckhoff PLC ___________________________ 45 2.2.2.1.2.8 Aansluiten van ingangen. _________________________________ 46 2.2.2.1.2.9 Aansluiten van uitgangen. _________________________________ 46 2.2.2.1.2.10 Software ______________________________________________ 47 2.2.2.1.2.11 Programmeertaal _______________________________________ 47 2.2.2.1.2.12 Safety ________________________________________________ 48 2.2.3 Beveiligen van de machine _________________________________________ 50 2.2.3.1 Probleem ___________________________________________________ 50 2.2.3.2 Voorstellen _________________________________________________ 51 2.2.3.2.1 Voorstel 1 ________________________________________________ 51 2.2.3.2.1.1 Concept _______________________________________________ 51 2.2.3.2.1.2 Te bestellen ____________________________________________ 51 2.2.3.2.1.3 Besluit ________________________________________________ 51 2.2.3.2.2 Tekening _________________________________________________ 51 2.2.3.2.3 Voorstel 2 ________________________________________________ 52 2.2.3.2.3.1 Concept _______________________________________________ 52 2.2.3.2.3.2 Te bestellen ____________________________________________ 52 2.2.3.2.3.3 Besluit ________________________________________________ 52 2.2.3.2.4 Tekening _________________________________________________ 52 2.2.3.2.5 Voorstel 3 ________________________________________________ 53 2.2.3.2.5.1 Concept _______________________________________________ 53 2.2.3.2.5.2 Te bestellen ____________________________________________ 53 2.2.3.2.5.3 Besluit ________________________________________________ 53 2.2.3.2.5.4 Tekening ______________________________________________ 53 2.2.3.4 Uitwerking __________________________________________________ 54 2.2.3.5 Tekening ___________________________________________________ 55 3 Algemeen besluit ______________________________________________________ 56 4 Literatuurlijst _________________________________________________________ 57 5 Bijlagen ______________________________________________________________ 58 1 Inleiding 1.1 Geschiedenis van het bedrijf In 1928 begint Culobel in Hofstade met de productie van knopen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1942 verandert het bedrijf van naam : Le Culot Belge. In deze periode is het bedrijf gespecialiseerd in het moeilijkere dieptrekwerk. In het jaar 1962 krijgt het bedrijf de naam Culobel. In deze periode doet het bedrijf enkel toelevering van perswerk. Het bedrijf weet zich doorheen de jaren aan te passen aan de veranderende noden van zijn klanten. Deze flexibiliteit blijft en is tot nu toe nog steeds een belangrijke eigenschap van Culobel In 1976 wordt een nieuwe fabriekshall gebouwd in de stad Aalst. In 1984 wordt er nog een hall bijgebouwd. Samen zijn ze goed voor 4800m² productieruimte. Culobel wil meer aandacht besteden aan de kwaliteit en doet hiervoor ook grote inspanningen. In 1994 behaalt Culobel dan ook het ISO9002‐ certificaat. Dit is in die tijd zeer vooruitstrevend. In 1997 wordt de capaciteit nogmaals uitgebreid met een nieuw magazijn van 2000m². Culobel zet in 2001 een belangrijke stap met het opstarten van een extra vestiging in het oosten van Tsjechië. Men heeft gekozen voor Tsjechië omdat dit een centrale ligging heeft in Europa en dus zeer gunstig is voor het bedrijf. In dit nieuwe bedrijf komen nieuwe dieptrekpersen en lasrobots. Dankzij deze uitbreiding kan Culobel nog beter tegemoetkomen aan de vraag van de klant. Figuur 1: Ligging sites Figuur 2 : Ligging internationaal In 2006 wordt Culobel Assembly opgericht. Dit is de nieuwste afdeling van Culobel. Zelf geproduceerde onderdelen kunnen hier direct gemonteerd worden tot een afgewerkt product. Dit wordt zowel in België als in Tsjechië gedaan. Deze hele assembly wordt goed ondersteund door de nieuwe afdeling China Sourcing Office in Sjanghai. In datzelfde jaar in november worden er nieuwe kantoren gebouwd in Tsjechië. Daarmee is een belangrijke stap in het moderniseren van de Tsjechische vestiging voltooid. In het jaar 2007 wordt Culobel China opgericht. Vanuit dit bureau wordt gezocht naar gedraaide en bewerkte onderdelen die samen met de onderdelen van Culobel kunnen gebruikt worden, bv : drukvaten , assemblageprojecten, ... Figuur 3 : ligging in China
Figuur 4 : site in China Ongeveer tegelijk met het kantoor in China zijn in Tsjechië nieuwe productiehallen in gebruik genomen. Daarmee wordt de productiecapaciteit verdrievoudigd. 1.2 Het bedrijf Culobel België Culobel België is een bedrijf met een duidelijke structuur maar toch heeft het de charme van een familiebedrijf. Het is niet zo groot. Het heeft ongeveer 80 werknemers. De zaak wordt gerund door Mark en Katrien Dhaese. Er is een teken‐ en ontwerpafdeling, een draadvonkafdeling met twee draadvonkmachines, een meetlabo , een verspaningsafdeling met een CNC‐draaibank en een CNC‐ freesmachine. Er is ook een grote hal met een dertigtal persen. Verder is er de onderhoudsafdeling en de matrijzenmakerij. Er wordt gewerkt in ploegen. Er is een vroege shift , een late shift en een dagshift. Figuur 5 : logo Culobel De omgang tussen de collega’s en tussen de verschillende afdelingen verloopt dankzij de beperkte grootte van het bedrijf uitermate vlot. Respect voor oversten is vereist, maar er wordt vlot gecommuniceerd en opmerkingen of ideeën worden steeds overwogen. Doordatt de vestigin
ngen in China en Tsjechië die nog tamelijk nieuw zijn, zijjn er veel werknemers die maandelijks n
naar het buitenland mo
oeten om d
de nieuwe sites mee te
e helpen oprichteen. Ook voo
or een goed
de gang van zaken i.v.m
m. productiee wordt er ggereisd. Veiligheeid is een beelangrijk beegrip binnen
n het bedrijff. Dit is ook nodig als m
men gaat we
erken met perrsen. Bij verrspanende b
bewerkingeen moet steeds een veiiligheidsbril worden ge
edragen. Ook hett dragen van
n veiligheid
dsschoenen en het werrken in een net en overrzichtelijk attelier worden
n streng gecontroleerd.. Culobel
mattrijs makkers
onderhoud
nieuwbo
ouw
ond
derhoud
kwaliteid
k
magazijn
meetlabo
m
Figuur 6 : verschillende aafdelingen in Cu
ulobel 1.3 Opdrachtomschrijving Persen zijn machines die in principe nog steeds identiek dezelfde handelingen doen als vijftig jaar geleden. Zolang een pers goed aan haar functie voldoet, wordt er niets aan veranderd en laat men deze gewoon in zijn oorspronkelijk staat in productie staan. Sommige machines zijn tot vandaag nog nooit aangepast , dit heeft zeer zware gevolgen voor de veiligheid van de bediener. Dit is het geval bij de RICHTERpers, een pers uit 1961, die nog met contactoren gestuurd wordt. Omdat een machine aanpassen en laten herkeuren veel meer kost dan de machine in zijn originele staat te laten, geven bedrijven er vaak de voorkeur aan om niets te veranderen. Zo krijgt men de situatie zoals in Culobel; een machine volgens de normen van 50 jaar geleden in een bedrijf van vandaag. Mijn opdracht was na te gaan en uit te werken welke de beste mogelijkheid was om de pers veilig te automatiseren zonder dat deze moest herkeurd worden en hoe men de pers het best kan beveiligen zonder dat de productie te veel wordt gestoord. Figuur 7 : RICHTER
Voor het automatiseren heb ik mijn oog laten vallen op een embedded PC van het merk Beckhoff. Deze firma had reeds ervaring met het automatiseren van persen en kon ook voldoen aan de nodige veiligheid ( certificaten, … ). Voor een veilige werking van de pers heb ik een kooi ontworpen en lichtschermen geplaatst zodanig dat de mogelijkheid dat er iemand tussen de pers komt te zitten zo goed als onmogelijk wordt. 2 Uitwerking 2.1 Normen en richtlijn 2.1.1 Algemeen De RICHTERpers waarover deze studie gaat, is gebouwd in 1961. Machines die tussen 1947 en 1993 gemaakt werden, moesten voldoen aan het ARAB. Het ARAB is de bundeling van uitvoeringsbesluiten die in deze periode tot stand zijn gekomen. In de bijlage zit er een voorbeeld van artikel 37 uit het ARAB. Het ARAB is opgesteld in België. Sinds de oprichting van de EU moeten we in België ook voldoen aan de richtlijnen van Europa. Daarom zijn we vanaf 1993 bezig met het opstellen van de CODEX. Hierin staat aan welke richtlijnen een CE‐ gekeurde machine moet voldoen. Het ARAB is nog niet volledig verdwenen, maar dit zal uiteindelijk wel gebeuren. Nu was onze grote vraag : Kunnen we de machine aanpassen en veiliger maken zonder dat deze moet worden herkeurd? 2.1.1.1 Wanneer moet er een CE markering op een machine staan? Momenteel geldt, zowel voor machines die binnen de EU als buiten de EU aangekocht werden, de datum van het in de EU‐ handel brengen of de eerste ingebruikstelling bepalend is of er al dan niet een CE‐ markering moet op staan. De eerste ingebruikstelling is in de richtlijn opgenomen om te voorkomen dat machines die voor eigen gebruik zijn gebouwd, niet onder de richtlijn zouden vallen. Voor alle duidelijkheid: die vallen er dus wel onder! Voor alle machines geldt dat er moet worden gekeken naar het tijdstip waarop de machine in de EU te koop wordt aangeboden of in gebruik is gesteld. Er zijn dan drie mogelijkheden : 1. De machine is van voor de ingangsdatum van de machinerichtlijn ( 1 januari 1993 ) en is geleverd onder de toen geldende nationale wetgeving. De machine mag geen CE‐ markering hebben. 2. Was de machine geleverd in de overgangstermijn van de richtlijn ( 1 januari 1993 tot en met 31 december 1994 ), dan had de fabrikant de keuze om de machine onder het oude regime te leveren of de machine te laten voldoen aan de machinerichtlijn. In het eerste geval mag er geen CE‐markering op de machine staan. In het tweede geval staat er een CE‐markering op de machine en is er een verklaring van overeenstemming en gebruiksaanwijzing. 3. De machine is geleverd in 1995 of later. De machine moet een CE‐markering hebben, een verklaring van overeenstemming en een gebruiksaanwijzing. Voor tweedehandsmachines geldt hetzelfde. Nog steeds is het tijdstip waarop de machine voor het eerst in de handel is gebracht of in gebruik is gesteld bepalend voor een CE‐
markering op de machine. De RICHTER is van het jaar 1961. We kunnen dus besluiten dat de pers niet CE‐gekeurd moet worden. 2.1.1.2 Wat eist de machinerichtlijn bij een revisie van een machine? Hier moet eerst worden vastgesteld wat er wordt verstaan onder het begrip revisie. Een revisie kan betekenen dat : 1. Versleten delen worden vervangen, de machine krijgt weer een nieuw laklaagje krijgt en dergelijke. 2. Het kan ook zijn dat het bovenstaande gebeurt, maar dat er tevens delen worden gemodificeerd zodat ze voldoen aan de huidige eisen. In principe wordt hierdoor de economische levensduur van de machine verlengd en het veiligheidsniveau verhoogd. In het eerste geval moet er niets gebeuren. In het tweede geval moeten de wijzigingen en de systemen waar deze invloed op hebben voldoen aan de eisen van de machinerichtlijn. Bijvoorbeeld : Als de machine eerst handmatig en nu via een computer wordt bediend, moet de besturing voldoen aan de eisen van de machinerichtlijn. Als er een noodstopsysteem op de machine zit, zal dit aan de besturing gerelateerde systeem ook aan de eisen van de machinerichtlijn moeten voldoen. Hierbij is duidelijk een grijs gebied. Afhankelijk van het ongevalrisico en de mogelijke gevolgen daarvan zal een beslissing moeten worden genomen of een bepaald (sub)systeem al dan niet aan de eisen van de machinerichtlijn moet voldoen. In ons geval gaan we de volledige sturing vernieuwen, inclusief drukknoppen,noodstoppen,… We zullen er dus wel voor moeten zorgen dat alle nieuwe onderdelen die op de machine komen, een CE‐markering hebben. 2.1.2 De Machinerichtlijn 2.1.2.1 Geschiedenis Veiligheid tijdens het werk is voor de moderne westerse beschaving een belangrijk punt. Deze veiligheid werd in de jaren na de Tweede Wereldoorlog vooral verzekerd door arbeidsmiddelenwetgevingen. Deze wetgevingen verbeterden de veiligheid van arbeiders door middelen te verplichten die de veiligheid van machines verhoogden. In de huidige snelveranderende technologie is een dergelijk veiligheidssysteem echter ondoenbaar. Door de grote en snelle technische vooruitgang dienen dergelijke wetten continu aangepast te worden. Bovendien heeft ieder land een eigen visie op hoe de veiligheid van arbeiders verbeterd kan worden. Hierdoor stelt ieder land een eigen arbeidsmiddelenwetgeving op. Dit creëert een chaos van soms zelfs tegenstrijdige wetten en regels waaraan, bij export van een product, voldaan moet worden. Dit zorgt voor een remming van de internationale verkoop van een product. Om deze demper te elimineren is de Machinerichtlijn ontstaan. Deze Europese richtlijn geldt voor alle lidstaten van de Europese Unie. Hierdoor gelden voor alle producten dezelfde minimale veiligheidseisen. Door deze uniforme eisen in gans Europa is het eenvoudiger om producten te exporteren naar andere lidstaten van de Europese Unie. Bovendien is de Machinerichtlijn geen arbeidsmiddelenrichtlijn, maar een doelgerichte richtlijn. Dit betekent dat het doel, de verhoogde veiligheid van machines, bereikt wordt door het opgeven van een aantal doelstellingen, eisen waaraan een product moet voldoen. Dit heeft tot gevolg dat de fabrikant op een eigen methode de veiligheid van een machine verhoogt en moet verzekeren. Dit zonder dat de wetgever de middelen aangeeft waarmee dit moet gebeuren. Dat heeft als voordeel dat de Machinerichtlijn minder moet worden aangepast aan technische evoluties aangezien nog steeds aan dezelfde basisveiligheidseisen voldaan moet worden. De Machinerichtlijn heeft echter al enkele iteraties doorlopen. Zo ontstond de eerste versie reeds in 1989, namelijk de richtlijn 89/392/EEG. Deze richtlijn evolueerde verder en in 1998 werd deze hernieuwd tot richtlijn 98/37/EC. Maar reeds in 2001 ontstonden reeds voorstellen tot een nieuwe richtlijn. Deze eerste voorstellen stuitten echter op kritiek: de richtlijn zou te snel en te drastisch gewijzigd worden. Daarom werd pas in 2006 de vernieuwde Europese Richtlijn 2006/42/EG opgesteld. Om de industrie de tijd te geven om de nodige aanpassingen te kunnen doorvoeren,werd de richtlijn pas op 29 december 2009 van kracht. 2.1.2.2 Indeling De Machinerichtlijn bestaat uit verschillende delen. Het eerste deel bevat een samenvatting van de verschillende eisen die de Machinerichtlijn stelt, aan welke algemene eisen de Machinerichtlijn voldoet en moet voldoen en de mogelijkheden die de naties van de Europese Unie hebben om lokaal (strengere) eisen te stellen. Het tweede deel van de Machinerichtlijn bestaat uit de verschillende artikelen die de wettelijke eisen vormen. Deze artikelen verwijzen vaak naar onderdelen van het derde en laatste deel, namelijk de bijlagen. Hieronder worden deze onderdelen verder besproken. 2.1.2.2.1 Artikelen Het tweede deel van de Machinerichtlijn bevat de verschillende artikelen die de wettekst van de Machinerichtlijn vormen. Deze artikelen bespreken telkens een tak van de Machinerichtlijn. Hieronder worden de artikelen die van toepassing zijn, besproken. Artikel 1: toepassingsgebied Het eerste artikel van de Machinerichtlijn wordt gebruikt om het toepassingsgebied van de richtlijn aan te duiden. Het toepassingsgebied beslaat in principe alle machines en niet‐
voltooide machines, veiligheidscomponenten, hijs‐ en hefgereedschappen met bijhorende kettingen, kabels en banden en verwijderbare mechanische overbrengingssystemen. Omdat voor sommige producten de eisen van de Machinerichtlijn te krachtig zouden zijn, of net niet krachtig genoeg, worden ook de uitzonderingen aangeduid. Zo behoren alle wegvoertuigen niet tot het doelgebied van de Machinerichtlijn. De machines die gemonteerd worden op deze voertuigen vallen echter wel in het toepassingsgebied van de Machinerichtlijn. Artikel 2: definities In dit artikel worden de termen als ‘machine’, ‘niet‐voltooide machine’ uit artikel 1 gedefinieerd. Zo is meteen duidelijk welke producten al dan niet onder de Machinerichtlijn vallen. Ook de andere termen die verder zullen worden gebruikt in de richtlijn worden in dit artikel gedefinieerd. Dit om enige verwarring te vermijden. Artikel 3: bijzondere richtlijnen Het derde artikel van de Machinerichtlijn vermeldt het gebruik van specifieke richtlijnen. Als een bepaald product, wat onder de Machinerichtlijn valt, verder wordt besproken in een andere richtlijn, dient voor dit product de specifieke richtlijn gebruikt te worden. Er moet echter vermeld worden dat dit enkel van toepassing is indien de specifieke richtlijn strenger is dan de algemene eisen van de Machinerichtlijn. Artikel 4: markttoezicht Met dit artikel wordt aangegeven dat de lidstaten van de Europese Unie moeten controleren of de op de markt gebrachte producten aan de Machinerichtlijn voldoen. Dit door het creëren of aanstellen van autoriteiten die de hiervoor geschikte taken en bevoegdheden kunnen uitvoeren. Artikel 5: in de handel brengen en in bedrijf stellen In artikel 5 wordt aangegeven aan welke eisen een product moet voldoen voordat het op de markt gebracht kan worden door de fabrikant of een verkoper. Dit houdt onder andere in dat deze persoon of instantie een verklaring van overeenstemming of inbouwverklaring van dit product heeft, evenals een technisch constructiedossier. Bovendien moet de verkoper ook de gebruiksaanwijzing van het product kunnen verstrekken. Artikel 6: vrij verkeer Met artikel 6 wordt duidelijk gemaakt dat de lidstaten van de Europese Unie de verkoop van machines die voldoen aan de Machinerichtlijn niet mogen verhinderen. Zo wordt één van de doelstellingen van de Machinerichtlijn, namelijk het verbeteren van de handel in de Europese Unie, bewerkstelligd. Artikel 7: vermoeden van overeenstemming en geharmoniseerde normen Dit belangrijke artikel geeft aan dat, als een product in overeenstemming met de van toepassing zijnde geharmoniseerde normen ontwikkeld werd, de fabrikant meteen kan stellen dat het product in overeenstemming is met de Machinerichtlijn. Dit heeft tot gevolg dat, als een product voldoet aan alle van toepassing zijnde geharmoniseerde normen, het product meteen op de markt gebracht kan worden zonder uitgebreide staving van het product aan de eisen van de Machinerichtlijn. Artikel 11: vrijwaringclausule In artikel 11 wordt aangegeven dat een lidstaat een machine uit de handel kan nemen of verbieden indien deze de gezondheid of veiligheid van personen en/of dieren in gevaar brengt. Dit kan zelfs gebeuren indien de machine voldoet aan de geharmoniseerde normen. Artikel 12 en 13: procedures voor de overeenstemming van machines en niet‐voltooide machines In beide artikelen wordt besproken welke procedures gevolgd moeten worden om de overeenstemming van machines met de Machinerichtlijn te controleren. Artikel 12 bespreekt de mogelijkheden bij voltooide machines, terwijl in artikel 13 de mogelijkheden bij niet‐voltooide machines worden besproken. Artikel 16 en 17: CE‐markering en niet‐conforme markeringen Met behulp van artikel 16 worden de eisen vastgesteld waaraan de CE‐markering moet voldoen. Dit houdt in dat deze duidelijk zichtbaar en onuitwisbaar moet worden aangebracht op de machine volgens het model beschreven in bijlage III. Bovendien mag geen enkele andere markering op de machine de leesbaarheid of betekenis van de CE‐markering beïnvloeden. Met behulp van artikel 17 worden tegen alle niet‐conforme markeringen of fouten tegen artikel 16 passende maatregelen gegeven. Artikel 18: vertrouwelijkheid Alle informatie die wordt uitgewisseld tussen de lidstaten, autoriteiten en producent dient vertrouwelijk behandeld te worden. Dit betekent dat alle geheimen eigen aan de productie van een bepaald product niet openbaar gemaakt mogen worden, behalve als dit noodzakelijk is om de veiligheid of gezondheid van personen te beschermen. Onderlinge informatie‐uitwisseling is echter wel toegestaan. Artikel 24 en 25: wijziging en intrekking van andere richtlijnen Omdat de Machinerichtlijn ingrijpende gewijzigd is, worden andere richtlijnen beïnvloed. Zo werd de richtlijn in verband met liften (95/16/EG) gewijzigd. Waar vroeger deze richtlijn voor zeer veel verschillende hijs‐ en hefwerktuigen gold, is deze beknot tot enkel een reeks specifieke hijs‐ en hefwerktuigen. Voor alle andere hijs‐ en hefwerktuigen geldt nu de Machinerichtlijn. Bovendien wordt de oude Machinerichtlijn, richtlijn 98/37/EG ingetrokken door middel van artikel 25. 2.1.2.2.2 Bijlagen In de bijlagen van de Machinerichtlijn worden de eisen van de Machinerichtlijn concreter vastgelegd. Dit gebeurt niet in de artikelen omdat, eenmaal vastgelegd, artikelen moeilijker te wijzigen zijn. Daardoor is de Machinerichtlijn beter en sneller aan te passen aan de veranderende technologieën indien dit nodig mocht blijken. Door gebruik te maken van bijlagen blijven de artikelen bovendien algemener, zonder dat aan betekenis of kracht ingeboet wordt. Hieronder worden kort enkele belangrijke bijlagen besproken. Bijlage I: essentiële veiligheids‐ en gezondheidseisen betreffende het ontwerp en bouw van machines Bijlage I is technisch het meest interessante onderdeel van de Machinerichtlijn. In deze bijlage worden namelijk alle eisen vermeld waaraan een machine moet voldoen. Deze eisen zijn opgedeeld in groepen. Bijlage II: verklaring van overeenstemming en inbouwverklaring In deze bijlage worden de verschillende eisen die gesteld worden aan de verklaring van overeenstemming van machines (punt A) en niet‐voltooide machines (punt B) aangetoond. Bijlage III: CE‐markering Deze bijlage beschrijft de CE‐markering die aangeeft dat een product voldoet aan de Machinerichtlijn. De markering dient bijvoorbeeld minimaal 5 mm hoog te zijn, tenzij de machine hiervoor te klein zou zijn. Ook dient de markering bij de naam van de fabrikant te zijn aangebracht en met dezelfde techniek. Zo is de markering steeds vindbaar en duidelijk. Op figuur 7 wordt de markering zoals gegeven in de Machinerichtlijn weergegeven. Figuur 8 : genormaliseerde CE‐markering
Bijlage IV: gevaarlijke machines Sommige machines zijn te gevaarlijk om enkel aan de essentiële eisen van de Machinerichtlijn te voldoen. Daarom is in de Machinerichtlijn een lijst opgenomen met daarin alle types machines die moeten voldoen aan speciale eisen voor gevaarlijke machines. Bovendien mogen deze machines niet op dezelfde manier gestaafd worden aan de richtlijn als normale machines. De bijlage IV‐ machines dienen met behulp van speciale methodes gecontroleerd te worden. Bijlage VI: montagehandleiding Deze bijlage beschrijft welke informatie aan de montagehandleiding van een niet‐voltooide machine moet worden bijgevoegd, zodat deze correct geassembleerd kan worden. Dit om geen gevaar voor de veiligheid en gezondheid van personen te vormen. Bijlage VII: technisch constructiedossier en technische documenten In bijlage VII wordt de inhoud van het technisch constructiedossier dat de fabrikant moet opstellen aangegeven. Bijlage VIII: beoordeling van overeenstemming met interne controle van de bouw van een machine Deze bijlage geeft aan dat een fabrikant niet per product een technisch constructiedossier hoeft op te stellen, maar dit slechts moet doen voor één representatieve machine. Verschillende gelijkaardige machines die met enkele andere onderdelen zijn uitgerust kunnen dus met één technisch constructiedossier worden beschreven mits deze onderdelen gelijkwaardig zijn aan de onderdelen beschreven in het technisch constructie dossier. Het is echter aan de fabrikant om te bewijzen dat alle onderdelen gelijkwaardig zijn. Bovendien moet de fabrikant kunnen aantonen dat alle machines gelijkaardig zijn opgebouwd. 2.1.2.3 Toepassingsgebied De Machinerichtlijn is van toepassing op verschillende machines en andere producten die gefabriceerd kunnen worden. In het eerste artikel van de richtlijn worden de hoofdcategorieën van producten die onder de Machinerichtlijn vallen gespecificeerd. De producten die als machine zouden kunnen doorgaan, maar toch niet vallen onder de Machinerichtlijn worden eveneens vermeld. Hieronder worden de verschillende categorieën van producten besproken ter verduidelijking. In het tweede artikel worden enkele definities gegeven van verschillende soorten machines. Deze definities verduidelijken de bepalingen van het artikel 1 en worden hieronder gebruikt om de productcategorieën aan te duiden. 2.1.2.3.1 Producten die vallen onder de richtlijn De richtlijn is op de volgende producten van toepassing: a) Machines Een machine is een apparaat met minstens één bewegend onderdeel, voorzien van of bestemd voor een aandrijving. Deze aandrijving mag niet rechtstreeks door menselijke of dierlijke spierkracht gebeuren tenzij het gaat om een hef‐ of hijsgereedschap. Een machine door menselijke of dierlijke kracht aangedreven die deze energie opslaat of deze energie anders dan mechanisch vervoert, valt ook onder de machines zoals bedoeld met deze definitie. Het apparaat hoeft nog niet gemonteerd te zijn of aangedreven te zijn om over een machine te kunnen spreken. Zelfs indien het apparaat niet kan werken zonder gemonteerd te zijn op een voertuig of in een gebouw valt het product onder de term machines. Wat eveneens als een machine beschouwd kan worden is een samenstel van verschillende al dan niet voltooide machines die als één geheel worden bestuurd en functioneren. b) Verwisselbare uitrustingsstukken c) Veiligheidscomponenten Een veiligheidscomponent is een component dat een veiligheidsfunctie vervult en afzonderlijk in de handel wordt gebracht. Veiligheidscomponenten kunnen bij falen de veiligheid van personen in gevaar brengen. Deze veiligheidscomponenten zijn echter niet nodig voor de werking van de machine of kunnen vervangen worden door andere, gewone componenten. In bijlage V van de Machinerichtlijn is een opsomming opgenomen die verschillende veiligheidscomponenten opsomt. Deze opsomming is echter niet compleet en kan geactualiseerd worden. Veiligheidscomponenten die niet dienen als vervangingsonderdelen vallen bovendien onder de bijlage IV machines. Veiligheidscomponenten zijn bij de uitwerking van deze opdracht zeer belangrijk om een voldoende hoog veiligheidsniveau te kunnen behalen. Voorbeelden van veiligheidscomponenten die in deze opdracht gebruikt worden, zijn : lichtscherm, veiligheidsventiel, … d) Hijs‐ en hefgereedschappen e) Kettingen, kabels en banden f) Verwijderbare mechanische overbrengingsmechanismen Verwijderbare mechanische overbrengingsmechanismen zijn machineonderdelen die de mechanische aandrijving voorzien van een aangedreven machine door deze mechanisch te verbinden met de drijvende machine. In onze toepassing kan dit de aandrijfriem tussen de krukas en de hoofdmotor zijn. g) Niet‐voltooide machines Niet‐voltooide machines zijn producten die een samenstel zijn van onderdelen, maar als geheel nog geen werkende machine vormen. Hiervoor ontbreken één of enkele cruciale onderdelen, waardoor de werking van de machine onmogelijk is. Een niet‐voltooide machine moet steeds worden ingebouwd in of samengebouwd met één of meerdere andere machine(s) of uitrustingen. Pas als dit gebeurd is, kan men spreken van een machine zoals bedoeld onder punt a. 2.1.2.4 Technische vereisten De technische vereisten die gesteld worden door de Machinerichtlijn worden gegeven in bijlage I. Deze bijlage is opgedeeld in verschillende groepen met eisen: Essentiële eisen: in dit deel worden de essentiële eisen waaraan een machine moet voldoen opgesomd. Aan deze essentiële eisen moet iedere machine voldoen indien deze van toepassing zijn. Aanvullende eisen voor bepaalde categorieën van machines. Dit onderdeel geeft de eisen weer waaraan bepaalde categorieën van machines moeten voldoen. Deze categorieën zijn: machines voor de voedingsnijverheid en machines bestemd voor cosmetische of farmaceutische producten, met de hand vastgehouden en/of handgeleide machines en machines voor de bewerking van hout en materialen met gelijkaardige fysieke kenmerken. Dit zijn machines die aan strengere eisen moeten voldoen dan de meeste andere machines, vandaar dat deze enkel van toepassing zijn op de vermelde categorieën. Aanvullende essentiële veiligheids‐ en gezondheidseisen om de gevaren te verhelpen te wijten aan de mobiliteit van machines. Dit onderdeel van het eisenpakket van de Machinerichtlijn stelt bijkomende eisen aan machines die mobiel zijn of op een voertuig gemonteerd zijn. Het onderdeel Aanvullende essentiële veiligheids‐ en gezondheidseisen om de aan hijs‐ of hefinrichtingen verbonden gevaren te verhelpen geeft de eisen weer die gesteld worden aan hijs‐ en hefwerktuigen. De vereisten voor deze klasse van machines zijn namelijk veel strenger door de grote potentiële gevaren die aanwezig zijn bij het hijsen of heffen van producten. Een extra groep met eisen moet worden toegevoegd indien die machine in kwestie ook bedoeld is om personen te verplaatsen. Een laatste eisenpakket geeft de eisen aan welke bedoeld zijn voor machines bestemd voor ondergrondse werkzaamheden. Een machine moet niet aan alle eisen van de Machinerichtlijn voldoen. Aan de eisen die van belang zijn, moet zeker voldaan worden. Aan andere eisen die niet van toepassingen zijn door bijvoorbeeld het gebrek van bepaalde randvoorwaarden, moet niet worden voldaan. Zo zijn de eisen in verband met gevaren bij pneumatische aandrijvingmachines niet van toepassing indien een machine zuiver elektrisch wordt aangedreven. Dit doordat de gevaren ontstaan door de aanwezigheid van een pneumatisch systeem niet aanwezig kunnen zijn. Bijlage I bevat niet alleen de technische eisen voor machines, maar ook eisen die gesteld worden aan de gebruikershandleiding van de machine. Deze eisen zijn namelijk ook afhankelijk van de groep van machines waarin de machine thuishoort. 2.1.2.5 Administratieve eisen De administratieve eisen gesteld door de Machinerichtlijn zijn eisen die worden gesteld die niet rechtstreeks van toepassing zijn op de machine maar op de bij de machine horende documenten. Deze bij de machine horende documenten zijn de gebruikershandleiding, de verklaring van overeenstemming, het technisch constructiedossier en in voorkomend geval de inbouwverklaring. De eisen die aan de gebruikershandleiding worden gesteld, worden aangeduid in bijlage I, samen met de technische vereisten. In bijlage II wordt de verklaring van overeenstemming uitvoerig besproken en met behulp van bijlage VII wordt de inhoud van het technisch constructiedossier vastgelegd. Er zijn twee soorten verklaringen van overeenstemming. De eerste, de IIa‐verklaring, is van toepassing op voltooide machines. Deze verklaring geeft aan dat de beschreven machine voldoet aan alle eisen van de Machinerichtlijn en in gebruik kan genomen worden. De tweede verklaring, de IIb‐ verklaring geeft aan dat de machine een niet‐voltooide machine is en dat deze voldoet aan de minimale eisen van de Machinerichtlijn. Dit houdt onder andere in dat de machine veilig gemonteerd kan worden in een andere machine. Bij een niet‐
voltooide machine hoort bovendien een inbouwverklaring. Deze moet weergeven hoe de montage gebeuren moet. De inbouwverklaring wordt besproken in bijlage VI. Beide verklaringen van overeenstemming worden besproken in punt 2.1.2.5.1.1. Het technisch constructiedossier van een machine bevat alle informatie die nodig is om deze te beschrijven en de bediening, aandrijving en sturing te begrijpen. 2.1.2.5.1 Eisen aan de verklaring van overeenstemming 2.1.2.5.1.1 Inhoud verklaring van overeenstemming 2.1.2.5.1.1.1 Algemeen: Zowel de IIa‐ als IIb‐verklaringen moeten worden opgesteld onder dezelfde voorwaarden als de gebruiksaanwijzing. De verklaring moet beschikbaar zijn in machineschrift of in handgeschreven hoofdletters. 2.1.2.5.1.1.2 IIa­ verklaring De IIa‐ verklaring geldt voor voltooide machines en geeft weer dat de machine voldoet aan de Machinerichtlijn. De verklaring geldt enkel voor de machine in de toestand waarin deze in de handel is gebracht en niet voor wijzigingen die door de eindgebruiker worden aangebracht. Deze verklaring heeft betrekking op mijn project, omdat de pers als werkende machine in de handel gebracht is. De EG‐verklaring van overeenstemming moet de volgende gegevens bevatten: 1. De firmanaam, het volledig adres van de fabrikant en indien nodig zijn gemachtigde. 2. De naam en het adres van de persoon die gemachtigd is om het technisch constructiedossier samen te stellen. Deze persoon moet binnen de Europese Gemeenschap wonen. 3. De beschrijving van de machine. Deze bestaat uit de onderstaande delen: a. De beschrijving van de machine: het doel van de machine, de mogelijke toepassingen,… b. De identificatie van de machine: hoe kan de machine herkend worden, wat is de plaats van het typeplaatje, wat staat er waar op,… c. De generieke benaming, dit is de algemene naam van het product (bijvoorbeeld ‘haventerminal’, ‘kipper’,…) d. De functie van het product e. Het model van het product f. Het type van het product g. Het serienummer van het product h. De handelsbenaming van het product (bijvoorbeeld ‘Quadrat’) 4. Een zin met de uitdrukking dat de machine voldoet aan de bepalingen van de Machinerichtlijn die van toepassing zijn. Indien de machine ook aan bijkomende richtlijnen moet voldoen (bijvoorbeeld voor wegverkeer), dient er eveneens een zin aanwezig te zijn die aangeeft dat het product ook voldoet aan de bepalingen in die richtlijn. In deze zinnen moet verwezen worden naar de teksten die bekend gemaakt zijn in het Publicatieblad van de Europese Unie. 5. Indien er een in bijlage IX EG‐typeonderzoek is gebeurd, moet de naam, het adres en het identificatienummer worden vermeld van het bedrijf dat dit onderzoek heeft uitgevoerd. 6. Als een instantie het in bijlage X bedoelde systeem van kwaliteitsboring heeft goedgekeurd dient de naam, het adres en het identificatienummer van dit bedrijf worden vermeld. 7. Als er geharmoniseerde normen gevolgd werden dienen deze vermeld te worden. 8. Plaats en datum van opstelling van de verklaring 9. Identiteit en handtekening van diegene die gemachtigd is om namens de fabrikant of diens gemachtigde de verklaring op te stellen. 2.1.2.5.1.1.3 Bewaring De fabrikant of zijn gemachtigde moet de originele EG‐verklaring van overeenstemming of de inbouwverklaring (welke ook van toepassing is) ten minste tien jaar na de laatste fabricagedatum van de machine bewaren. 2.1.2.5.2 Eisen aan de opmaak De verklaringen en vertalingen ervan moeten worden opgesteld volgens dezelfde voorwaarden als de gebruiksaanwijzing. Deze zijn volgens de voorwaarden van de Machinerichtlijn, bijlage I, onder a) en b). De gebruiksaanwijzing (en dus ook de verklaring van overeenstemming) moet in één of meer officiële talen van de Europese Gemeenschap worden opgesteld. De fabrikant of diens gemachtigde voorziet de versie(s) die hij heeft geverifieerd van de vermelding „oorspronkelijke gebruiksaanwijzing”. Wanneer een „oorspronkelijke gebruiksaanwijzing” in de officiële taal of talen van het land van gebruik ontbreekt, moet een vertaling in die taal of talen worden verstrekt door de fabrikant of diens gemachtigde, dan wel door degene die de machine in het bewuste taalgebied introduceert. Deze vertalingen moeten zijn voorzien van de vermelding „vertaling van de oorspronkelijke gebruiksaanwijzing”. (Machinerichtlijn, 2006) De verklaring moet ofwel getypt ofwel in handgeschreven hoofdletters zijn. 2.1.2.5.3 Eisen technisch constructiedossier 2.1.2.5.3.1 Technisch dossier voor voltooide machines (Punt A) Deel A beschrijft de procedure voor het samenstellen van het technische dossier. Het technische dossier moet aantonen dat de machine in overeenstemming is met de eisen van de richtlijn. Voor zover dat voor deze beoordeling nodig is, moet het technische dossier ook inzicht verschaffen in het ontwerp, de fabricage en de werking van de machine. Dit technische dossier moet worden opgesteld in één of meer van de officiële Gemeenschapstalen, met uitzondering van de gebruiksaanwijzing van de machine, waarvoor de bijzondere bepalingen van bijlage I, punt 2.1.2.2.2 gelden. 2.1.2.5.3.2 Het technisch dossier moet als volgt worden opgesteld Het in punt 1 bedoelde technische dossier moet ten minste tot tien jaar na de bouwdatum van de machine of, bij serieproductie, van de laatst geproduceerde machine, ter beschikking blijven van de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Het technische dossier hoeft zich niet op het grondgebied van de Gemeenschap te bevinden en hoeft ook niet permanent in materiële vorm voorhanden te zijn. Wel moeten de onderdelen van het dossier door de in de EG‐verklaring van overeenstemming aangewezen persoon binnen een tijd die met de complexiteit ervan overeenkomt, kunnen worden bijeengebracht en beschikbaar gesteld. Het technische dossier hoeft geen gedetailleerde tekeningen of andere specifieke informatie over de voor de fabricage van de machines gebruikte onderdelen te bevatten, behalve als de kennis hierover van belang is bij de controle van de overeenstemming met de essentiële gezondheids‐ en veiligheidseisen. 2.1.2.5.3.3 Waarschuwing Het technisch constructiedossier moet voorgelegd worden op verzoek van de bevoegde nationale autoriteiten. Indien dit niet gedaan wordt, kan de overeenstemming van de machine met de Machinerichtlijn in twijfel getrokken worden, waardoor de handel in dit product stopgezet moet worden. 2.1.2.6 Bepalen of er bij ons een CE­keuring nodig is Om te weten te komen wat er specifiek bij ons van toepassing is, hebben we eerst een mail gestuurd naar AGORIA ( Belgische federatie van de technologische industrie ) met de vraag of we de machine moeten herkeuren als we de sturing veranderen. AGORIA bevestigde dat we dus weldegelijk de machine moesten herkeuren als er iets veranderd werd. Er werd ook nog telefonisch contact opgenomen met Technisch Bureau Verbruggen. Deze beweerde dat we niets moesten laten keuren zolang de functie van de machine ongewijzigd bleef. We vroegen ook informatie aan de firma APNT, een machinebouwer die op dat moment voor Culobel aan het werk was. Ook deze zei dat er niet moest worden herkeurd. 2.1.3 Besluit Het begon duidelijk te worden dat we in de grijze zone zaten van de Machinerichtlijn. Omdat we uiteindelijk niets van de pers weten vanaf 1979, hebben we besloten dat de pers buiten de “nieuwe” normgeving van het jaar 1993 valt, omdat we de functie van de machine niet wijzigen. De situatie is dus als volgt : De machine is van voor de ingangsdatum van de Machinerichtlijn ( 1 januari 1993 ) en is geleverd onder de toen geldende nationale wetgeving. De machine mag geen CE‐markering hebben. 2.1.4 Risicobeoordelingsproces Om te voldoen aan de Machinerichtlijn is het nodig om een risicoanalyse en risicobeoordeling uit te voeren. Hiervoor bestaan er een aantal normen. De basisprincipes worden uiteengezet in de ISO 12100‐ norm, terwijl de uitvoering van risicoanalyses beschreven wordt in de ISO 14121‐ norm. De risicobeoordeling dient uitgevoerd te worden op het hele product en niet op de afzonderlijke machines. Zo zullen de risico’s die het gevolg zijn van het samenwerken van de verschillende machines minder snel vergeten worden. 2.1.4.1 Stappenplan 2.1.4.1.1 Risicobeoordeling De eerste stap, de risicobepaling, wordt gebruikt om de risico’s van een product te herkennen. De risicobepaling wordt opgedeeld in drie onderdelen. In het eerste onderdeel worden de grenzen van de machine bepaald. Indien dit niet gebeurt, kan het voorkomen dat men bepaalde risico’s onderzoekt die praktisch niet kunnen gebeuren. In het tweede onderdeel worden de gevaren, die risico’s veroorzaken, geïdentificeerd. Het derde onderdeel wordt gebruikt om de risico’s te bepalen die voorkomen door de gevaren. In veel gevallen worden de laatste twee onderdelen tezamen uitgevoerd. Dit kan doordat een gevaar vaak wordt geïdentificeerd doordat een risico, veroorzaakt door dit gevaar, wordt herkend. De tweede stap is het uitvoeren en opstellen van de risicobeoordeling zelf. De risicobeoordeling gebruikt de gegevens in de risicobepaling. Vandaar dat deze als inleidend hoofdstuk moet toegevoegd worden aan de risicobeoordeling. De risicobeoordeling bevat ook de risico‐evaluatie of risicoanalyse waarin de mogelijke risico’s worden geëvalueerd. Deze evaluatie geeft weer hoe groot en hoe belangrijk ieder risico is. Door middel van deze evaluatie wordt onderzocht welk risico aanvaardbaar is en welk niet. Bij een aanvaardbaar risico kan de situatie gelaten worden zoals deze is. Bij een onaanvaardbaar groot risico moeten natuurlijk maatregelen genomen worden. Deze maatregelen worden de risicoreductie genoemd. De laatste stap, welke ook aan de risicobeoordeling moet worden toegevoegd, is een laatste risico‐evaluatie. Deze wordt gebruikt om te controleren of een risico voldoende gereduceerd is. Het risicobeoordelingsproces is een iteratief proces. Telkens als er een aanpassing aan de machine gebeurt, moet het proces opnieuw worden uitgevoerd. Dit omdat er nieuwe risico’s kunnen worden geïntroduceerd door veranderingen aan de machine. Figuur 9 : Risico beoordeling 2.1.4.1.2 Volledig risico‐evaluatie stappenplan Om een goede risicostudie van een machine te kunnen uitvoeren, dient de machine voldoende beschreven te worden voordat de risicoanalyse start. Deze informatie wordt besproken in hoofdstuk 4, punt 2 van de hierboven vermelde norm. 2.1.4.1.2.1 Informatie voor de risicobeoordeling Dit stuk bevat zo veel mogelijk nuttige informatie over het product, gelijkaardige machines, van toepassing zijnde normen, gebruikersinformatie en van toepassing zijnde ergonomische principes. De productinformatie beschrijft, onder andere, de (voorlopige) specificaties, ontwerptekeningen, vereiste energiebronnen en de bespreking van de verschillende fasen in de levensduur van de machine. Indien mogelijk dienen ook alle inlichtingen over het gebruik van de machine aanwezig te zijn. De informatie over gelijkaardige machines rapporteert of er al eerder ongevallen zijn voorgekomen met dit type machines of met gelijkaardige producten. De van toepassing zijnde normen en regelgevingen moeten eveneens aangegeven worden. Zonder deze informatie is niet duidelijk of een machine al dan niet voldoet aan deze normen of regels. Hier worden ook de technische specificaties van de machine en de veiligheidsbladen behandeld. De informatie in verband met de ervaringen bij gebruik geeft (al dan niet beknopt) weer welke ongevallen, incidenten en schadegevallen er al gebeurd zijn met het besproken type machine. Deze info moet ook weergeven of er schade mogelijk is door de emissie van materialen door het gebruik van de machine of door het verwerken van bepaalde materialen. Merk op dat het ontbreken hiervan niet aangeeft dat het risico op ongevallen of schade laag is. Het laatste onderdeel bevat de informatie over de ergonomie van de machine, welke hoofdzakelijk wordt weergegeven in de ISO 12100‐2:2003 norm. Dit informatiepakket zal echter continu veranderen en steeds aangepast moeten worden, zeker indien de machine aangepast wordt of indien een herziening van de risicoanalyse nodig blijkt. 2.1.4.1.2.2 Bepaling van de grenzen van de machine De grenzen van de machine beschrijven niet enkel de grenzen bij gebruik van de machine, maar ook deze van de machine tijdens alle stadia van zijn levensloop. De grenzen worden niet enkel gesteld door de fysieke grenzen van de machine, maar ook door vele andere grenzen, zoals de gebruikersgrenzen, ruimtelijke grenzen en andere. De fysieke of gebruikersgrenzen van de machine geven weer tot hoever de specificaties van de machine reiken. Ze geven ook aan hoever het redelijk voorzienbaar verkeerd gebruik van de machine gaat. De gebruikersgrenzen geven ook aan wat de eisen zijn aan de gebruikers, hun opleidingsniveau, leeftijd, ervaring... De gebruikers zijn echter niet de enige personen die kunnen worden blootgesteld aan de gevaren van de machine, ook toeschouwers en andere, in de buurt werkende personen, kunnen gevaar lopen. De ruimtelijke grenzen geven aan wat de vereiste bewegingsruimte is rond de machine en geven ook aan welke ruimte nodig is voor personen die aan of met de machine werken. Bovendien moet de ruimte die nodig is om de machine te bedienen ook vermeld worden, evenals de ruimte die nodig is voor de energievoorziening. De tijdsgrenzen geven de levensduur van de machine of eventueel van onderdelen aan. De tijdsgrenzen geven ook de onderhoudstermijnen van de machine weer. Als laatste zijn er nog de meer specifieke grenzen die de hierboven niet gespecificeerde grenzen weergeven. Deze kunnen bijvoorbeeld aangeven wat de maximale vochtigheidsgraad of temperatuur mag zijn in het lokaal waar de machine staat opgesteld. Een ander voorbeeld zijn de eisen die worden gesteld aan de te bewerken materialen of de reinheid van de omgeving. 2.1.4.1.2.3 Identificatie van de gevaren Deze stap is de belangrijkste. In deze stap worden de mogelijke gevaren gezocht en weergegeven. Indien een gevaar vergeten wordt in deze stap, kan het risico ervan niet geëvalueerd worden waardoor eventuele risicoreducties niet worden uitgevoerd en er dus een groot risico kan ontstaan of blijven bestaan. De gevaren zijn echter redelijkerwijs voorzienbare gevaren die kunnen voorkomen door redelijkerwijs te voorzien misbruik van de machine. Deze identificatie mag zich echter niet beperken tot enkel het gebruik van de machine maar moet ook uitgebreid worden naar de andere fasen van de levensduur van de machine, zoals het onderhoud, het afstellen,… Andere, redelijkerwijs voorzienbare gevaren, hoeven zelfs helemaal geen verband te hebben met het gebruik van de machine, zoals een blikseminslag. 2.1.4.1.2.4 Risico­inschatting Tijdens deze stap worden de risico’s van de machine geschat. Dit gebeurt door middel van een risicoanalyse. 2.1.4.1.2.5 Risico­evaluatie In deze stap wordt bepaald of een risicoreductie noodzakelijk of gewenst is. Dit gebeurt aan de hand van het resultaat van de risico‐inschatting. Indien een risico te hoog wordt geschat dient het aan de hand van een risicoreductiemethode zo efficiënt mogelijk gereduceerd te worden tot een aanvaardbaar niveau. Na een risicoreductie moet de risico‐inschatting herhaald worden om te controleren of de reductie zin heeft gehad en het restrisico aanvaardbaar is. De risico’s die bij een machine horen zijn voldoende gereduceerd als de gevaren niet langer aanwezig zijn of zijn gereduceerd tot het laagste niveau. Vaak is het echter zo dat de risicoreductie tot gevolg heeft dat de machine wordt gewijzigd waardoor er bijkomend rekening gehouden moet worden met de hieruit ontstane risico’s. Tenslotte moet de eindgebruiker voldoende geïnformeerd worden over de overblijvende risico’s en mogen de beschermingsmaatregelen geen effect hebben op de werkomstandigheden van de bediener van de machine. 2.1.4.1.2.6 Risicovergelijking Deze stap houdt in dat de restrisico’s van de beschouwde machine worden vergeleken met de risico’s van andere, gelijkaardige producten. Deze moeten daarenboven in een gelijkaardige omgeving worden gebruikt zodat de risico’s vergelijkbaar zijn. Deze risicovergelijking is echter slechts een vergelijkende studie tussen een gelijkaardig product en het onderzochte product en mag bijgevolg niet gebruikt worden als risicostudie van de onderzochte machine. 2.1.4.1.2.7 Documentatie De documentatie in verband met de risicostudie geeft aan hoe de voorgaande stappen zijn ingevuld en moet later bij het technisch constructiedossier van de machine worden gevoegd. 2.2 De pers D
2.2.1 Soorten pe
S
ersen Persen kunnen we onderverdelen in twee grote groepen; hydraaulische en mechanische. De twee so
oorten perseen kunnen w
we dan elk nog eens opsplitsen in
n c‐vormig frame en samenggesteld fram
me. Dit is in figuur 10 w
weergegeven
n. Perrsen
Meechanisch
C‐frame
e (monoblo
okf rame )
Dubbeele actie
Hydraulissch
Grote perss (multiple frame)
Enkele actie
Dubbelee actie
C‐fframe (mon
noblokf rame )
Grote pers (multiple frame)
Enkele actie
E
Figuur 10 : indeling perse
en 2.2.1.1 Mechanische persen De aandrijving van een mechanische pers gebeurt altijd door een motor met een vliegwiel. Motor
Vliegwiel Figuur 11 : aandrijving mechanische pers Bij de mechanische persen onderscheiden we twee types van persen. De pers met een c‐
vormig frame. En de pers met een samengesteld frame. a) De c‐vormige pers heeft een frame dat is opgebouwd uit een stuk. Dit wordt vooral gebruikt bij kleinere en goedkopere persen tot ongeveer 250 ton. Het is bij deze pers gemakkelijk en vrij eenvoudig om matrijzen te verwisselen omdat er veel plaats is rondom de pers. Het nadeel bij deze persen is dat de onderste en de bovenste stempel niet altijd mooi evenwijdig zijn. Figuur 12 : c‐vormig frame
b) De pers met samengesteld frame is veel stijver en kan ook veel groter worden uitgevoerd. Deze persen kunnen een druk van meer dan 400 ton halen. De pers bestaat uit : een bed, 2 tot 4 verticale zuilen en een kroon. Bij deze persen zijn de onderste en bovenste stempel altijd parallel. Figuur 13 : samengesteld frame C‐vormig frame Samengesteld frame Figuur 14 : c‐vormig frame vs samengesteld frame
Bij deze twee soorten persen kan er onderscheid gemaakt worden tussen een pers die één actie doet bij een enkel slag of een pers die twee acties doet bij een enkel slag. a) Enkele actiepers Figuur 15 : enkele actie pers
b) De dubbele actiepers is een pers waarbij er op één toer (360° ) twee acties plaatsvinden. Dit zien we bijvoorbeeld bij een pers die eerst een stempel laat zakken om de rand van een te persen plaat vast te houden en daarna een stempel laat zakken om de plaat te vervormen. Zo kan men complexere stukken maken en beter gecontroleerd gaan vervormen. Figuur 16 : dubbele actiepers 2.2.1.2 Hydraulische persen Hydraulische persen worden aangedreven door middel van hydraulische zuigers. Bij hydraulische persen is de snelheid van de zuiger veel beter te regelen dan bij mechanische persen. Daarom zal men bij complexere stukken hydraulische persen gebruiken. Ook hier kan men twee types onderscheiden: de c‐vormige pers en de samengestelde pers. a) De c‐vormige pers b) De samengestelde pers Figuur 17 : c‐vormige pers hydraulisch Figuur 18 : samengestelde pers hydraulisch 2.2.1.3 De Richter pers 2.2.1.3.1 Algemeen De RICHTER is een mechanische pers uit het jaar 1961. Van de pers zijn de meeste documenten verloren. Enkel de elektrische schema’s uit het jaar 1979 zijn nog aanwezig. Deze c‐vormige enkele actiepers kan een kracht van 150 ton drukken. Bij Culobel staat deze pers niet in een automatische productielijn. De RICHTER is uitsluitend bedoeld voor het produceren van een minder groot aantal stukken. Figuur 19 : richter pers De sturing van de pers gebeurde nog steeds met de oude contactoren die origineel in de sturing zitten. De machine is uitgerust met een encoder. Deze bestaat uit een trommel die langs de binnenzijde bekleed is met 36 koperen lamellen, waardoor men tot op 10° nauwkeurig kan bepalen in welke stand de pers zich bevindt. Hiermee kan men de overnamehoek en de naloophoek gaan regelen. Figuur 20 : originele kast


Overnamehoek : Als de pers zijn onderste dode punt voorbij is (de matrijs is dan volledig gesloten), mag men de tweehandbediening los laten en zal de machine automatisch terug naar boven gaan. De hoek van het bovenste dode punt van de matrijs tot de overname noemen we de overnamehoek. Naloophoek : Als men de matrijs in het bovenste dode punt wil laten stoppen, moet men rekening houden met het uitlopen van de machine. Hiervoor gaat men de machine uitschakelen iets voor het BDP. De hoek tussen het moment dat men de machine uitschakelt en dat deze effectief stilstaat, noemt men de naloophoek. Deze hoek moet wel goed bepaald worden zodanig dat de matrijs in BDP stilvalt. 2.2.1.3.2 Veiligheidsvoorzieningen Op de RICHTER zijn er reeds een aantal veiligheidsvoorzieningen getroffen. 2.2.1.3.2.1 Veiligheidsventiel Het veiligheidsventiel is een ventiel met twee bedieningsspoelen. Als de twee spoelen niet op exact hetzelfde tijdstip worden bediend, zal het ventiel niet openen. De spanning waarmee de spoelen worden bediend, kan men zelf bepalen. Bij deze pers was dit 42 V. Figuur 21 : veiligheidsventiel 2.2.1.3.2.2 De Breekplaat De breekplaat is geen voorziening om de bediener van de machine te beveiligen maar om te voorkomen dat de pers zich zou overbelasten. Dit kan zich voordoen als er twee platen tegelijk in de matrijs gelegd worden of als men de matrijs nog aan het instellen is. Figuur 22 : breekplaat
Dit systeem is eigenlijk te vergelijken met een hydraulische zuiger gevuld met olie waarop de bovenste stempel wordt bevestigd. Als de matrijs dichtgaat en er meer dan 150 ton op de matrijs komt te staan, zal de zuiger leeglopen door een soort overdrukventiel dat opent. 2.2.2 Ontwerpen sturing 2.2.2.1 Voorstellen 2.2.2.1.1 Dubbele plc Het eerste voorstel dat ik heb uitgewerkt, is het aansturen van de pers met behulp van 2 plc’s die elkaar controleren. Dit voorstel wordt al toegepast op een pers bij Culobel. Het enige nadeel is dat dit systeem al 10 jaar oud is en bijgevolg verouderd is. Toch hebben we dit systeem overwogen omwille van de herkeuring. We dachten dat, als we een compleet systeem kopieerden, er geen keuring nodig was. Dit systeem is totaal niet economisch. Er zijn momenteel veel goedkopere en eenvoudigere systemen op de markt (zie verder). Ook kan met deze methode niet de gevraagde veiligheid gegarandeerd worden. Figuur 23 : dubbele plc
Toen bleek dat onze machine uiteindelijk toch niet moest herkeurd worden, konden we zoeken naar een beter passende oplossing voor dit project. Het stuursysteem bestaat uit twee S7 300 plc’s van het merk SIEMENS. Het wordt opgebouwd door alle ingangen en uitgangen die betrekking hebben op de veiligheid aan te sluiten op de beide plc’s. Op deze manier kan plc1 plc2 controleren en omgekeerd. Figuur 24 : dubbele plc aansluiten De kostprijs, enkel voor de plc en toebehoren is veel te hoog. (Dit systeem is verouderd.) kost (euro)
Onderdeel aantal prijs output modulle 2 410 820
input modulle 2 572 1144
CPU (S7 300) 2 1358 2716
S7 licentie 1 1699 1699
programmeer kabel 1 352 352
Rail 1 46 46
Totaal 6777 euro
Tabel 1 : kost 2 PLC Besluit : Er zijn machines bij Culobel die met dit besturingssysteem werken, het zou dus eenvoudiger zijn om deze sturing over te nemen dan om een nieuwe te ontwerpen. Maar deze oplossing is zeer omslachtig. Er is dubbel zoveel werk nodig om deze te bedraden. Het is een zeer dure oplossing omdat we gebruikmaken van twee besturingseenheden. We hebben dit voorstel dus niet gekozen, en het zal dus ook niet verder besproken worden. 2.2.2.1.2 Beckhoff Het tweede en definitieve voorstel is om de sturing te laten gebeuren door een Beckhof plc. Dit is een merk van plc’s dat sterk aan het opkomen is. De ontwikkelaars zijn vooral bezig met veiligheid en kunnen op dit gebied als zeer vooruitstrevend worden beszchouwd. Beckhof werkt met in‐ en uitgangskaarten. Als Figuur 25 : beckhoff kaarten combinatie er in de toekomst aan een systeem extra in‐ of uitgangen vereist zijn, kan men gewoon een kaart bijklikken. De plc bestaat dus uit een samengesteld geheel van : een controler, ingangskaarten, uitgangskaarten, Twinsafe terminal, safety‐ingangen en safety‐uitgangen. De behuizing van de modules van Beckhoff worden gemaakt bij Wago (bekend van de Wagoklemmen). Later is Wago zelf ook plc’s beginnen maken, waar Beckhoff dan de printplaten voor maakt. Deze zien er totaal hetzelfde uit. Schroefloos aansluiten Alle draadaansluitingen van de busklemmen zijn uitgerust met een schroefloos systeem. Dit verend systeem zorgt voor een zekere verbinding die schokbestendig is en onafhankelijk van het aandraaimoment zoals bij schroefaansluitklemmen. De aansluitklemmen zijn geschikt voor draden van 0,08mm² tot 2,5mm². Figuur 26 : schroefloze klemmen Symmetrische ontgrendeling De verbinding zorgt ervoor dat de klem stevig tussen de andere klemmen kan gestoken worden. Zo verkrijg je een stabiele klemmenrij die op zijn beurt weer bijdraagt tot een bedrijfszekere dataverbinding tussen de klemmen. Figuur 27 : symmetrische ontgrendeling Montage op een standaard DIN‐ rail De behuizing van de busklemmen is ontworpen voor een standaard DIN‐rail met een breedte van 35 mm en een hoogte van 7,5 mm. Het type DIN‐rail met een hoogte van 15 mm mag niet gebruikt worden, anders gaat de achterkant van de klemmenstrook de montageplaat niet meer raken. De horizontale of verticale montagepositie van het eiland is van geen belang als de juiste DIN‐rail gebruikt wordt. Figuur 28 : motage op DINrial Klemmenbusdiagnose. Door middel van diagnose LED’s die zich op de koppelmodule of controller bevinden kan er een nauwkeurige diagnose gedaan worden op alle klemmen in het klemmeneiland. De knipper‐code van de diagnose LED’s bepalen het soort fout en de plaats van de klem in het eiland. Deze knipper‐code vind je terug in de handleiding van de buskoppelmodule of controller. Figuur 29 : diagnose ledjes
Klemmenbusaansluiting Bij het invoegen van een busklem worden de K‐bus‐(databus)contacten net zoals de power‐ contacten automatisch doorverbonden. De K‐bus‐
contacten zijn verend en verguld waardoor er geen slecht contact of oxydatie kan ontstaan. Ze zijn zelfreinigend. Figuur 30 : klembusaansluiting
2.2.2.1.2.1 De controller Bij de Richterpers heb ik gekozen om de CX9000 te gebruiken. De CX9000 is een compacte Ethernetcontroller. De basisconfiguratie van de CX9000 bevat de CPU, het interne flash‐
geheugen en twee Ethernet RJ 45‐interfaces. Deze is te monteren op een gewone DIN‐rail. Figuur 31 : CX9000 controller De CX9000 heeft twee voedingsaansluitingen. Er is een voedingsaansluiting van 10A waarbij de stroom kan gebruikt worden voor het voeden van verbruikers die aangesloten zijn op de in‐en uitgangskaarten, bv : een lichtgordijn, de motor van de vet pomp, … De andere aansluiting kan 2A leveren en is bedoeld om de verschillende kaarten die op de plc klikken te voeden. Een enkele kaart verbruikt ongeveer 15mA. Aantal kaarten per plc : 2A / 15mA = 133 – de stroom voor de plc zelf en verlies = 100 kaarten Als we nog meer kaarten zouden nodig hebben ,kunnen we een powersuplay bijklikken om dan nog een honderd extra kaarten te voeden. Ik heb er dus ook voor gezorgd dat deze elk afzonderlijk worden afgezekerd. Hieronder ziet u hoe we de plc aansluiten. Automaat van 6A voor de voeding van de kaarten af te zekeren Automaat van 16A voor de voeding van de uit en ingangsapparaten af te zekeren
Automaat voor voeding Figuur 32 : afzekeren plc Op deze plc zijn er nog geen in‐ en uitgangen. Deze zitten op de kaarten die we op de plc gaan klikken. Wij gaan gebruik maken van 4 verschillende kaarten : digitale uitgangskaarten, digitale ingangskaarten, safety‐ingangskaarten, safety‐uitgangskaarten. Ook gaan we nog een soort van safetycontroller moeten plaatsen. Hierin zit de kracht van de veiligheid softwarematig. Later zal ik dit verder uitleggen. De CX9000 is te programmeren met elke PC waarop men Twincat kan draaien. Maar men kan ook de PC gebruiken als tijdelijke CPU. Men kan dus het systeem laten draaien zonder het geheugen van de plc te gebruiken. 2.2.2.1.2.2 De Twinsafe logic Terminal Omdat de graad van het veiligheidsniveau gelijk is aan de veiligheid van het zwakste element, kan men voor het safety‐gedeelte van ons progamma niet gewoon gaan programmeren bij de rest van het progamma. We gaan namelijk de safety‐ in‐ en uitgangen rechtstreeks ophalen en deze met behulp van logische functies programmeren. Het safety‐ progamma wordt in deze terminal opgeslaan. Deze terminal zorgt voor de link tussen de TwinSAFE input‐ en output‐kaarten. Hierop kan men geen in‐ of uitgangen aansluiten. Het is de software die in deze terminal zit , die de veiligheid borgt. Later wordt uitgelegd waarom er software nodig is aan de safety‐inputs en ‐outputs. Figuur 33 : twinsafe terminal 2.2.2.1.2.3 Safety inputkaart De KL1904 veiligheid Bus Terminal is een digitale ingang voor sensoren met potentiaalvrije contacten voor 24 V DC en heeft vier fail‐safe‐ingangen. De KL1904 voldoet aan de eisen van de IEC 61508 SIL 3 en DIN EN ISO 13849. Figuur 34 : safety input 2.2.2.1.2.4 Safety outputkaart De KL2904 veiligheid Bus Terminal is een digitale uitgangskaart met vier kanalen. Deze schakelt 24 V DC‐actuatoren met maximaal 0,5 A stroom per kanaal. De KL2904 voldoet aan de eisen van de IEC 61508 SIL 3 en DIN EN ISO 13849. Als de Bus Terminal een fout detecteert, dan schakelt deze automatisch uit (Fail Stop). Figuur 18 : safety output
2.2.2.1.2.5 Outputkaatrt De EL2008 digitale uitgang verbindt (op procesniveau) de binaire signalen van de automatiserings‐eenheid met de actuatoren, maar waarborgt wel een elektrische isolatie. De EtherCAT geeft de toestand van het signaal weer via een LED. Deze kaart is duidelijk geen safety‐uitgevoerde kaart. Dit is te zien aan de gemeenschappelijke massaklem van de uitgangen. Figuur 36 : output kaart 2.2.2.1.2
2.6 Inputkkaart De EL10
008 digitale ingangkaart krijgt de b
binaire signalen
n op procesn
niveau en zendt ze in e
een elektriscch geïsoleerrde vorm naaar een automattiseringeenheid op een
n hoger nive
eau (de controlle
er). De EtheerCAT‐klemmen geven hun toestand
d weer via eeen LED. Figuur 37 : inputkaart 2.2.2.1.2
2.7 Aanslu
uiten van eeen Beckhoff f PLC De Beckkhoff CX900
00 ,de PLC d
die wij gaan gebruiken, werkt m
met een externe voedin
ng van 24 V
Volt gelijksttroom. Dezee voeding kan ook geb
bruikt wordeen voor hett aansluiten
n van bv een d
drukknop, sschakelaar, sensor, naderin
ngsschakelaaar, enz. Beveiligging: 

Figguur 38 : aanslu
uiten voeddingg Eén circuit vvoor contro
oller en bussysteembevveiligd met een zekerin
ng van 2A. Eén circuit vvoor het aaansluiten van sensoren,relais,… beeveiligd mett een zekering van 2A. 2.2.2.1.2.8 Aansluiten van ingangen. De ingangen van een digitale ingangsmodule reageren op +24V. De positieve pool moet worden aangeboden aan een ingang (PNP). Dit kan op verschillende manieren: 


met een gewoon contact (maak‐ of verbreekcontact) met een elektronisch contact (bv een sensor type PNP) een magnetische sensor, enz. 2.2.2.1.2.9 Aansluiten van uitgangen. De uitgangen van de plc zijn elektronisch verbonden met de elektronica van de plc. Een uitgang stuurt +24V uit. Deze spanning kan gebruikt worden om bv een lampje te laten oplichten of een relais te laten aantrekken. Als de voeding van de plc niet genoeg stroom kan leveren om contactoren en elektropneumatische ventielen te schakelen dan moeten we een omweg maken via een tussenrelais, ook een interface‐relais genaamd. Op deze manier is het ook mogelijk om verbruikers op een andere spanning bv 230V te laten werken. Figuur 39 : aansluiten uitgangen
2.2.2.1.2.10 Software Beckhoff PC’s worden geprogrammeerd met TwinCat. TwinCat is een software‐pakket voor het configureren en programmeren van Beckhoff PLC en drives. TwinCAT staat voor: Total Windows Control and Automation Technology. Figuur 40 : Twincat logo
2.2.2.1.2.11 Programmeertaal FBD Function Block Diagram (in het Duits FUB van Functions Plan). Deze voorstelling lijkt op het blokkenschema uit de pneumatiek en hydraulica en is meer aangewezen voor mechaniekers. LD Ladder Diagram (in het Duits KOP van Kontakt Plan). Deze voorstelling is best te vergelijken met een elektrisch stroomkringschema maar dan op zijn Amerikaans gekanteld, elektriciens werken in het begin liefst met deze voorstelling. Figuur 41 : programmeertaal 1
L Instruction List (in het Duits AWL An Weisings Liste). Dit is de instructielijst zonder grafische voorstelling, dus in letters en cijfers. Deze voorstelling is de meest aangewezen omdat hier het grootste aantal mogelijkheden beschikbaar zijn. ST Structured Text. Dit is een programmeertaal die lijkt op bv Pascal of Visual Basic. Hiermee is het onder andere mogelijk vanuit diverse toepassingen gegevens op te halen uit een plc‐ programma. SFC Sequential Function Chart. Dit is hetzelfde als een Figuur 42 : programmeertaal 2
grafcet‐voorstelling van het programma. CFC Continuous Function Chart editor. Deze voostelling is afkomstig van de elektronica (bv simulatieprogramma LabView). 2.2.2.1.2.12
Safety Omdat bij Beckhoff het niveau van de veiligheid in het progamma zit, kan men veiligheidscomponenten niet zomaar gaan programmeren met de standaard programmeertalen. Men zal gaan werken met functieblokken. Elke safety‐kaart zal een functieblok toegekend krijgen. Safety‐kaarten hebben dus elk een eigen geheugen waarin hun deel van het progamma wordt opgeslaan. Figuur 43 : voorbeeld functie blok
We zullen de safety‐kaarten eerst moeten aansluiten op de plc. Daarna kunnen we deze kaarten gaan configureren en programmeren. Enkel op deze manier kan men een hoger niveau van veilig programmeren bereiken. Als men TwinCat downloadt, kan men al heel wat standaardfuncties uit het progamma zelf halen. Dit zijn functies zoals tweehandsbediening, EDM, … Figuur 44 : standaardfuncties 2.2.3 Beveiligen van de machine Bewegende machines moeten worden afgeschermd. In dit hoofdstuk gaan we bespreken hoe wij dit het beste kunnen gaan toepassen. 2.2.3.1 Probleem Bij Culobel zijn reeds verschillende machines op de volgende manier beveiligd : Er wordt een kooi rond de gevaarzone geplaatst. Deze kooi is open aan de voorkant en wordt hier dus voorzien van een lichtgordijn. Dit is ideaal voor kleine matrijzen. In het geval dat er een grotere matrijs in de pers wordt geplaatst, is de kooi voorzien van scharnieren en draait deze volledig open. Bijgevolg kan men de lichtschermen die op de kooi bevestigd zijn niet meer gebruiken en valt dus elke veiligheidsvoorziening weg. Figuur 45 : origineel systeem (gesloten) Figuur 46 : origineel systeem (open) Op de RICHTERpers komen ook grotere matrijzen. In dit geval kunnen we de originele kooi niet meer gebruiken. Hiervoor moet er dus een passende oplossing gezocht worden. De oplossing moet enerzijds veilig zijn maar mag anderzijds de productie niet storen. Voor de productie moeten we zorgen dat er voldoende plaats is rond de pers om paletten met het te persen materiaal, geperst materiaal en scrab (afval) te zetten. Ook wordt er voor grote stukken toegevoerd langs de zijkant en afgevoerd langs de andere zijde. De langste matrijs die op de RICHTER wordt gebruikt is 160 cm lang. Aan de voorkant van de pers komt de matrijs niet buiten de tafel. 2.2.3.2 Voorstellen 2.2.3.2.1 Voorstel 1 2.2.3.2.1.1 Concept Om bij grote matrijzen de beveiliging te behouden zou een 2e lichtscherm kunnen geplaatst worden op een bepaalde afstand van de machine. De bediening wordt in dit geval gedaan met een voetpedaal. Aan de zijkanten zal er een opening blijven, dit is nodig voor materiaaltoevoer en ‐afvoer bij de grote persen. 2.2.3.2.1.2 Te bestellen  Kleine lichtschermen  Grote lichtschermen  Voetpedaal  Bevestigingszuilen 2.2.3.2.1.3 Besluit 


Aan de zijkanten is er nog een kans om tussen de pers te geraken De bevestigingszuilen kunnen in de weg staan van paletten e.d. Productie vertraagt door het plaatsen van de zuilen 2.2.3.2.2
Tekening Figuur 47 : voorstel 1 veiligheidsscherm
2.2.3.2.3 Voorstel 2 2.2.3.2.3.1 Concept We kunnen ook gebruik maken van drukmatten. In dit geval leggen we rondom de machine (gevarenzone ) drukmatten. Bij grote matrijzen mag er niet op de matten gestaan worden. De bediening zal ook gebeuren door een voetpedaal. In dit geval is er meer plaats om de paletten te zetten. De productie zal dus in mindere mate worden gehinderd. 2.2.3.2.3.2 Te bestellen  Voetpedaal  Vloermatten 2.2.3.2.3.3 Besluit  Meer plaats voor paletten te zetten  Moeilijker om aan de zijkant tussen de matrijs te geraken  Kans dat er paletten op de matten gezet worden (kapot )  Gewicht op de mat leggen => veiligheid wordt overbrugd en valt volledig weg 2.2.3.2.4
Tekening Figuur 48 : voorstel 2 veiligheidsscherm
2.2.3.2.5 Voorstel 3 2.2.3.2.5.1 Concept In dit geval gaan we er voor zorgen dat de kooi die we plaatsen zo groot is dat alle matrijzen er inpassen. De kooi wordt voorzien van een deur voor de aanvoer en afvoer van materiaal. Hiervoor zal men de kooi niet op de machine bevestigen maar vast op de grond plaatsen rond de machine. Op de kooi gaan we de lichtschermen plaatsen. De lichtschermen worden evenwijdig met de rand van de tafel geplaatst zodat de tweehandsbediening nog kan gebruikt worden. We moeten dus geen gebruik maken van een voetpedaal. 2.2.3.2.5.2 Te bestellen 


Grote lichtschermen Hekken Bevestigingszuilen 2.2.3.2.5.3 Besluit 

Er is geen mogelijkheid meer om tussen de machine te raken. De zuilen nemen plaats in. Dit kan de productie hinderen. 2.2.3.2.5.4 Tekening Figuur 49 : voorstel 3 veiligheidsscherm
2.2.3.4 Uitwerking De pers moet beveiligd worden bij zowel grote als kleine matrijzen. Toch moet men nog steeds kunnen toevoeren en afvoeren langs de zijkanten. Voldoende beveiliging moet echter gevrijwaard blijven. Daarom heeft de productieafdeling samen met de veiligheidsafdeling beslist om het volgende ontwerp verder uit te werken. Figuur 50 : Uitwerking We moeten er voor zorgen dat de kooi die we plaatsen zo groot is dat alle matrijzen er in passen, dus zeker 160 cm breed (in de bijlage bevindt zich een lijst met alle matrijzen die momenteel op de RICHTER gebruikt worden). De kooien worden voorzien van een luik voor de aanvoer en afvoer van materiaal. Hiervoor zal men de kooi niet op de machine bevestigen maar gaan we deze vast op de grond plaatsen naast de machine. Aan de voorkant van de twee panelen gaan we de lichtschermen plaatsen. De lichtschermen worden in een vlak met de rand van de tafel geplaatst zodat de twee‐
handsbediening nog kan gebruikt worden. We moeten dus geen gebruik maken van een voet‐pedaal. 2.2.3.5 Tekening Dit is het uiteindelijke ontwerp voor het veiligheidsscherm. De deuren zullen op verschillende hoogten kunnen worden ingesteld naargelang de grootte van de te persen stukken. Deze zullen ook voorzien worden van sloten die enkel door een bevoegd persoon kunnen geopend worden. De detailtekeningen zijn te vinden in de bijlage. Figuur 51 : ontwerp De geleidingen van de schuifdeuren zijn gemaakt van een U‐profiel. Figuur 52 : detail De afdekplaten worden gemaakt van doorzichtig polycarbonaat. Figuur 53 : slot
3 Algemeen besluit De aanpassingen aan de sturing en beveiliging van de RICHTERpers zijn enkel op papier ontwikkeld. Bij het praktisch uitwerken van deze studie kunnen er nog fouten optreden. Bij het beveiligen van een gevaarlijke machine zoals de pers moet men met veel meer factoren rekening houden dan gedacht. Er zij ook veel verschillende afdelingen binnen het bedrijf waarmee men moet rekening houden : productie, onderhoud, de veiligheidschef,… een goede communicatie tussen de verschillende afdelingen is zeer belangrijk maar niet altijd eenvoudig. Met de beschreven principes en gemaakte werkstuktekeningen moet het mogelijk zijn om nu de pers aan te passen zodat deze veilig is. Op technisch gebied heb ik bij deze opdracht vooral veel kennis gekregen over de nieuwe automatiseringsmogelijkheden zoals Beckhoff. Ik heb een cursus gevolgd om te leren werken met Beckhoff. Op gebied van veiligheid en normen heb ik veel bijgeleerd. Met het nieuwe systeem ( de codex ) wordt het bedrijf zelf meer verantwoordelijk voor zijn veiligheid. Dit gebeurt door risicoanalyses. Maar wat mij vooral opgevallen is, is dat er veel meer discussie komt tussen de verschillende partijen binnen het bedrijf zelf. Dit leidt vaak tot zeer lang uitstel van beslissingen. 4 Literatuurlijst Beckhoff. (2008, Juli 18). Opgeroepen op februari 20, 2012, van www.beckhoff.com Beckhoff. (2012, Januarie 5). Beckhoff new automation technology. Belgie. Bonner, M. (2010, september 17). Automatiseren met BC9000. Aalst, Oostvlaanderen, Belgie. Culobel. (sd). Opgeroepen op april 12, 2012, van http://www.culobel.be/ Grouset, R. (2012). Beckhoff basis opleiding. Aalst. Laforce, M. (2010). Methodisch ontwerp en machinerichtlijn. Oostende. Soenen, J. (2001). Ontwerp van een poliermachine. Oostende. Van Massenhove, K. (2010, Mei 25). Ontwikkelen van een systeem voor het toepassen van de machinerichtlijn op machines voor bulktransport . Oostende, Westvlaanderen, Belgie: KHBO. Vanraepenbusch, R. (2001). Ontwerpstudie varkenspootkapmachine. Oostende. Verwoerd, W. (sd). Wetgeving en normalisatie. Opgeroepen op februarie 20, 2012, van http://www.euronorm.net/content/template2.php?itemID=1625 5 Bijlagen Bijlage 1: Elektrischeschema’s Beckhoff 0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
L1 / 2 stuurk
L2 / 1.0
L3 / 1.0
N / 1.1
hoofdschakelaar
1
3
5
2
4
6
5
1
Q3
24-32A
3
5
1
I>
I>
I>
I>
I>
I>
2
4
6
2
4
6
1
3
5
1
3
5
2
4
6
1K1
Rechts 1K2
/9.1
/9.1
2
4
6
1
2
3
5
4
Links
6
1
3
5
1K3
ster 1K4
/9.2
/9.2
2
4
6
1
2
3
4
5
driehoek
6
3
5
1F1
25A
1
11
11
1F2
2
4
2
6
1
11
11
2
12
12
1F3
12
12
/1.9
3
/1.8
1
Q2
24-32A
1K5
/9.2
Q1
125A
PE
X1
PE
PE
PE
1
L1
2
3
4
L2
L3
N
2 stuurkring.01.9
1.9
1.9
5
6
7
8
6
7
9
W2
W1
V1
5
M
3~
U1
U2
10
11
V1
W1
M2
Wijziging
Datum
Naam
14
15
16
17
18
19
20
1H1
11W
Stopkontakt 3f
Stopkontakt 2f
Schakelkastlamp met
contactdoos
Hoofdmotor
11 KW
15/05/2012
Bew.
BOELENS
22
PE
Hydromotor
1,1 KW
Datum
21
3
M1
Netspanning
400/230V 50Hz
3L/N/PE
13
M
V2
U1
12
2 stuurkring
EPLAN
Gecontr
Projectsjabloon met IEC-coderingsstructuur
Oorspr
Vervanging van
Vervangen door
EPLAN Software & Service
GmbH & Co. KG
=
Vermogen
+
IEC_tpl001
Blad
1
Blad
10
0
1
2
3
1.0 /
L1
L1 / 1.9
2 stuurkring.3 /
L2
L2 / 2 stuurkring.0
2 stuurkring.3 /
L3
L3 / 2 stuurkring.0
N
N / 2 stuurkring.0
2 stuurkring.3 /
1
3
2
4
230
0
4
5
6
7
8
9
F4
6A
2V1
Siemens
SITOP
230/24V
20A
-
24V
+
1
F6
6A
2 16A
1
2A1
1
F5
2
2
0V
24V
PC
Beckoff
CX9000
3
24V
24V / 3.0
24V
0V / 3.0
OV
X0 00
OL21 / 3.0
OL20 / 3.0
1
Wijziging
3
Datum
Naam
Datum
15/05/2012
Bew.
BOELENS
EPLAN
Gecontr
Projectsjabloon met IEC-coderingsstructuur
Oorspr
Vervanging van
Vervangen door
=
EPLAN Software & Service
GmbH & Co. KG
+
IEC_tpl001
Blad 2 stuurkring
Blad
10
0
1
2 stuurkring.9 /
2 stuurkring.9 /
2
3
4
5
6
7
8
9
OL21
OL21 / 4.0
OL20
Ol20 / 4.9
Tweehandsbediening
Rechts
Tweehandsbediening
links
3
3
1
4
E1
2 stuurkring.9 /
24V
2 stuurkring.9 /
4
2
E2
1
3S2
3S1
E3
E4
E5
E6
0V
3
1
2
4
2
E7
Safety inputkaart (01/02) EL1904
E8
E1
24V
24V
OV
0V
E2
overname
(groot)
3
3
3S4
3S3
24V
0V
naloopnok
(klein)
Voetbediening
3S5
4
E3
E4
E5
4
E6
E7
E8
24V / 4.0
24V
Safety inputkaart (03/04) EL1904
0V / 4.0
OV
2 stuurkring
Wijziging
4
Datum
Naam
Datum
15/05/2012
Bew.
BOELENS
EPLAN
Gecontr
Projectsjabloon met IEC-coderingsstructuur
Oorspr
Vervanging van
Vervangen door
EPLAN Software & Service
GmbH & Co. KG
=
Safety input
+
IEC_tpl001
Blad
3
Blad
10
0
3.9 /
5.0 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
OL21
OL21 / 5.0
OL20
Ol20 / 3.9
Nokken schakelaar (keuzestand)
koppellen
achterwaards
koppellen
voorwaards
1
3
2
4
tweehands
bediening
4S1
1
0
2
3
4
5
6
1
0
2
3
4
5
6
X9
E1
3.9 /
24V
3.9 /
0V
5
7
9
11
6
8
10
12
1
0
2
3
4
5
6
1
0
2
3
4
5
6
7
8
E2
E3
E5
10
E6
E7
24V
0V
Safety inputkaart (05/06) EL1904
Deur sluiten
lichtgordijn uit / aan
1
3
4S2
4S3
4
2
1
0
2
3
4
5
6
1
0
2
3
4
5
6
9
E4
vrij
vrij
voetbediening
11
E8
E1
24V
24V
OV
0V
12
E2
E3
E4
E5
E6
E7
E8
24V / 5.0
24V
Safety inputkaart (07/08) EL1904
0V / 5.0
OV
3
Wijziging
5
Datum
Naam
Datum
15/05/2012
Bew.
BOELENS
EPLAN
Gecontr
Projectsjabloon met IEC-coderingsstructuur
Oorspr
Vervanging van
Vervangen door
EPLAN Software & Service
GmbH & Co. KG
=
Safety input
+
IEC_tpl001
Blad
4
Blad
10
0
4.9 /
4.0 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
OL21
OL21 / 7.0
OL20
Ol20 / 7.9
Noodstop 1
1
3
E1
4.9 /
24V
4.9 /
/5.1
4
E2
1
3
5S2
5S2
/5.2
Noodstop 2
5S3
/5.3
2
E3
E4
5S3
/5.3
4
E5
E6
2
E7
24V
0V
0V
Safety inputkaart (09/10) EL1904
8
E1
24V
24V
OV
0V
E2
E3
E4
E5
E6
E7
E8
24V / 6.0
24V
Safety inputkaart (10/11) EL1904
0V / 6.0
OV
4
Wijziging
6
Datum
Naam
Datum
15/05/2012
Bew.
BOELENS
EPLAN
Gecontr
Projectsjabloon met IEC-coderingsstructuur
Oorspr
Vervanging van
Vervangen door
EPLAN Software & Service
GmbH & Co. KG
=
Safety input
+
IEC_tpl001
Blad
5
Blad
10
0
5.9 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
24V
24V / 7.0
0V
0V / 7.0
5.9 /
3LE1
OSSD:
3LE2
7E5
Lichtgordijn banner
zender
SLSP14-600Q88
7E6
Lichtgordijn banner
ontvanger
SLSP14-600Q88
EDM
GND
24V:
OSSD:
EDM
0V:
GND
1
24V:
0V:
1
E1
6.9 /
24V
6.9 /
0V
E2
E3
E4
E5
E6
E7
24V
E8
24V / 6.0
24V
0V
Safety inputkaart (07/08) EL1904
0V / 6.0
OV
5
Wijziging
7
Datum
Naam
Datum
15/05/2012
Bew.
BOELENS
EPLAN
Gecontr
Projectsjabloon met IEC-coderingsstructuur
Oorspr
Vervanging van
Vervangen door
EPLAN Software & Service
GmbH & Co. KG
=
Safety input
+
IEC_tpl001
Blad
6
Blad
10
0
5.9 /
8.0 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
OL21
OL21 / 8.0
OL20
6.9 /
Ol20 / 5.9
24V
6.9 /
24V
0V
24V / 8.0
24V
0V
0V / 8.0
OV
Safety outputkaart (00/00) EL2904
E1
E2
E3
E5
E6
7E5
A1
A1
7K1
E7
E8
7E6
7K2
A2
A2
Magneet ventiel 1
13
E4
14 /10.3
Magneet ventiel 2
13
14 /10.4
6
Wijziging
8
Datum
Naam
Datum
15/05/2012
Bew.
BOELENS
EPLAN
Gecontr
Projectsjabloon met IEC-coderingsstructuur
Oorspr
Vervanging van
Vervangen door
EPLAN Software & Service
GmbH & Co. KG
=
safety output
+
IEC_tpl001
Blad
7
Blad
10
0
1
4
5
6
7
8
9
OL21
OL21 / 9.0
7.0 /
OL20
Ol20 / 9.9
24V
E2
E4
E5
E6
E7
24V
0V
0V
inputkaart (00/00) EL1008
E8
E1
24V
24V
OV
0V
4
/10.1
E2
3
5
8S10
4
4
vetpomp nok
4
vetpomp ok
4
5
11OP2
aantal stukken berijkt
4
3
3
8S9
E3
E4
reset
3
8S8
motor aan
4
E3
3
8S6 P
motor uit
3
8S5 P
overdruk ( perslucht)
4
min druk hydroliek
E1
3
8S4 P
max druk bereikt hydroliek
4
overdruk algemeen hydroliek ( meer dan pomp )
4
3
8S3 P
te weinig druk op koppeling (perslucht)
3
8S2 P
te weinig druk evenwicht cylinder (perslucht)
3
7.9 /
3
7.9 /
8S1 P
7.9 /
2
E5
E6
E7
E8
24V / 9.0
24V
inputkaart (00/00) EL1008
0V / 9.0
OV
7
Wijziging
9
Datum
Naam
Datum
15/05/2012
Bew.
BOELENS
EPLAN
Gecontr
Projectsjabloon met IEC-coderingsstructuur
Oorspr
Vervanging van
Vervangen door
EPLAN Software & Service
GmbH & Co. KG
=
Gewone input
+
IEC_tpl001
Blad
8
Blad
10
0
8.9 /
4
5
6
7
8
9
OL21
OL21 / 10.0
OL20
Ol20 / 8.9
24V
24V
OV
0V
outputkaart (00/00) EL2008
A1
1K2
A2
A2
5
1K5
/1.2
A2
A1
A1
A2
A2
1K3
1K4
x1
x1
7H2
7H1
x1
7H4
x2
x1
7H5
x2
E5
x1
7H6
x2
E6
x1
7H7
x2
E7
E8
te weinig druk op evenwichtcylinder
E4
te veel druk perslucht
E3
x1
7H3
x2
x2
A1
E2
te weinig druk op koppeling perslucht
E1
max. druk bereikt hydrauliek
E8
te weinig druk hydrauliek
E7
A1
A1
1K1
E6
overbelasting hydrauliek
E5
spanning aan
E4
x1
7H8
x2
0V /
OV
outputkaart (00/00) EL2008
Teller +1
hooftmotor links
E3
Vetpomp
E2
hooftmotor rechts
E1
24V /
24V
achterwaarts
0V
hydromotor
0V
24V
voorwaarts
24V
8.9 /
3
driehoek
8.9 /
2
ster
10.0 /
1
x1
7H9
x2
x2
9K1
9A
/1.4
A2
OL21.1 /
1
2 /1.1
1
2 /1.3
1
2 /1.513
3
4 /1.1
3
4 /1.3
3
4 /1.6
5
6 /1.2
5
6 /1.4
5
6 /1.6
14 /10.5
8
Wijziging
10
Datum
Naam
Datum
15/05/2012
Bew.
BOELENS
EPLAN
Gecontr
Projectsjabloon met IEC-coderingsstructuur
Oorspr
Vervanging van
Vervangen door
EPLAN Software & Service
GmbH & Co. KG
=
gewone output
+
IEC_tpl001
Blad
9
Blad
10
0
9.9 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
OL21
OL21 /
13
13
7K2
9K1
/7.3
/7.4
/9.3
14
vetpomp OK
13
7K1
14
14
signaal van plc
5
vetpomp NOK
5
x1
11OP1
1
2
11OP2
1
A1
2
/8.6
3
Spoel veiligheidsventiel 2
Spoel veiligheidsventiel 1
stukteller
totaalteller
Verpomp
11H1
3
x2
x2
10U1
A1:1
1
A2
6
2
Vert pomp
A1
11K1
11K2
0.2A
0.2A
A2
x1
11H2
A2
13
11S1
14
9.0 /
OL20
Ol20 /
9
Wijziging
Datum
Naam
Datum
15/05/2012
Bew.
BOELENS
EPLAN
Gecontr
Projectsjabloon met IEC-coderingsstructuur
Oorspr
Vervanging van
Vervangen door
=
EPLAN Software & Service
GmbH & Co. KG
+
IEC_tpl001
Blad
10
Blad
10
Bijlage 2 : Elektrischeschema’s dubbele PLC 0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
L1 / 1.0
L2 / 1.0
L3 / 1.0
N / 1.1
1
3
5
1
-Q2
3
5
-Q3
1
3
5
-F3
1
3
5
2
4
6
I>
I>
I>
I>
I>
I>
2
4
6
2
4
6
1
3
5
1
3
5
2
4
6
-K1
Rechts -K2
/9.1
/9.6
2
4
6
1
2
3
5
4
Links
6
1
3
5
-K3
2
4
6
ster -K4
1
2
3
4
5
driehoek
1
3
-F4
2
4
2
6
1
3
2
4
-F5
4
K5
6
-Q1
-X1
PE
PE
PE
1
2
3
4
L1
L2
L3
N
1.9
1.9
1.9
1.9
5
6
7
8
6
7
9
W2
W1
V1
5
M
3~
U1
U2
-M2
10
11
V1
W1
14
15
16
17
18
19
20
21
22
PE
-H1
/8.3
3
Stopkontakt 3f
M1
Netspanning
400/230V 50Hz
3L/N/PE
13
M
V2
U1
12
Stopkontakt 2f
Schakelkastlamp met
contactdoos
11W
Hydromotor
1,1 KW
Hoofdmotor
11 KW
2
Wijziging
Datum
Naam
Datum
15/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Vermogen kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
1
Blad
14
0
1
2
3
2.3 /
L1
L1 / 2.0
2.3 /
L2
L2 / 2.0
2.3 /
L3
L3 / 2.0
2.3 /
N
4
5
6
7
-X2
N / 2.0
1
3
5
I>
I>
I>
2
4
6
8
9
OL20 / 3.0
1
13
Relais
noodstop
-OK1
Relais
noodstop
-OK2
/5.4
OL21 / 5.0
14
13
/5.4
14
11 13 13 11
OF5
/2.1
/2.1
12 14 14 12
-U1
230
0
SCHERM
-V1
Siemens
SITOP
230/24V
20A
-
24V
0V
+
-X1
1
-A11
2
M:
/3.0
/4.1
/6.1
/7.1
/8.1
/9.1
/12.1
3
L+:
M:
4
M:
5
M:
6
L+:
7
L+:
8
76
1
-A21
L+:
/3.5
/4.6
/6.5
/7.6
/8.5
/9.5
/12.5
CPU
X1
2
M:
24V
L+:
3
M:
4
M:
5
M:
6
L+:
7
L+:
8
L+:
CPU
73
71
72
OL23 / 2.9
74
OL23 / 2.9
1
Wijziging
3
Datum
Naam
Datum
15/05/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
2
Blad
14
0
2.9 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
OL20
OL20 / 4.0
X2.5 /
/
X2.7
X1.88 / 12.6
A33.1 / 4.9
A34.1 /
X2.35 / 12.3
X2.37 / 12.8
3
1
-S8
4
2
1
-A11
3
Tweehandsbediening
links
4
2
E32.0:E0.0
E32.1:E0.1
1
Voetbediening
S10
2
3
E32.2:E0.2
4
3.9 /
1
4
2
1
-A21
E32.3:E0.3
/2.0
/4.1
/6.1
/7.1
/8.1
/9.1
/12.1
3.9 /
3
-S9
E32.0:E0.0
Tweehandsbediening
rechts
2
E32.1:E0.1
3
E32.2:E0.2
4
E32.3:E0.3
/2.4
/4.6
/6.5
/7.6
/8.5
/9.5
/12.5
OL23
OL23 / 3.0
OL23.1
OL23.1 / 3.0
2
Wijziging
4
Datum
Naam
Datum
15/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
3
Blad
14
0
3.9 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
OL20
Ol20 / 5.9
4.4 /
X2.13
A33.0 /
12.2 /
/
X2.21
A33.3 /
X2.11
A33.1 / 3.2
X2.13 / 4.2
4.7 /
/
X2.19
X4.4
A34.0 / 5.5
A34.3 /
4.6 /
overname
(groot)
naloopnok
(klein)
3
-S6
3
X4.4
1
11
-S7
OS1.1
4
/4.8
4
11
-S13
OS1.1
/4.4
12
11
11
-S13
/4.4
/4.7
12
/4.3
/4.7
S13
/4.3
/4.4
12
2
11
OS1
12
12
Automatisch
1
-A11
-E1:E32.4
2
-E2:E32.5
3
-E3:E32.6
4
1
-A21
-E4:E32.7
/2.0
/3.0
/6.1
/7.1
/8.1
/9.1
/12.1
4.9 /
4.9 /
-E1:E32.4
2
-E2:E32.5
3
-E3:E32.6
4
-E4:E32.7
/2.4
/3.5
/6.5
/7.6
/8.5
/9.5
/12.5
OL23
OL23 / 4.0
OL23.1
OL23.1 / 4.0
3
Wijziging
5
Datum
Naam
Datum
24/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
4
Blad
14
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
6.0 /
OL20
Ol20 / 4.9
2.9 /
OL21
OL21 / 10.0
X9.1
X9
1
1
A34.0 / 4.9
1
3
5
7
9
11
2
4
6
8
10
12
S1
/10.1
11
21
12
22
11
21
12
22
S4
S4.1
1
0
2
3
4
5
6
1
0
2
3
4
5
6
1
0
2
3
4
5
6
1
0
2
3
4
5
6
1
0
2
3
4
5
6
1
0
2
3
4
5
6
22
OK1
/2.7
5.3 /
5.3 /
23
5.3 /
-A12
10
11
21
12
5.7
5.7
5.8
E33.3
E33.4
E33.5
E33.0
2
E33.1
3
-E3:E33.2
4
-E4:E33.3
1
E33.4
2
-E33:E33.5
5.2 /
OK2
/2.7
Tweehandsbediening
5.6
E33.2
Tweehandsbediening
5.6
E33.1
Tweehandsbediening
5.5
E33.0
3
-E34:E33.6
Tweehandsbediening
9
Tweehandsbediening
1
8
Tweehandsbediening
Tweehandsbediening
7
Tweehandsbediening
X9
5.2 /
22
5.1 /
/10.0
/13.0
/14.0
E33.1
1
-A22
E33.0
3
-E3:E33.2
4
-E4:E33.3
1
E33.4
2
-E33:E33.5
3
4
-E34:E33.6
-E35:E33.7
M:
3
5.9 /
2
E33.1
/10.5
M:
5.9 /
E33.3
E33.2
E33.0
4
-E35:E33.7
E33.5
E33.4
3
OL23
OL23 / 5.0
OL23.1
OL23.1 / 5.0
4
Wijziging
6
Datum
Naam
Datum
15/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
5
Blad
14
0
5.0 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
OL20
Ol20 / 7.9
X3.1 /
X3.2 /
3
S6.1
33
94
4
-?K2
34
1
95
2
Banner
lichtgordijn
92
-?K1
1
3
S5
93
4
2
11
S17
12
-A11
/2.0
/3.0
/4.1
/7.1
/8.1
/9.1
/12.1
6
7
8
9
E59.0:
E59.1:
E59.2:
E59.3:
/2.4
/3.5
/4.6
/7.6
/8.5
/9.5
/12.5
PLC
24V:
6.9 /
6.9 /
-A21
M:
6
7
8
9
E59.0:
E59.1:
E59.2:
E59.3:
PLC
24V:
M:
OL23
OL23 / 6.0
OL23.1
OL23.1 / 6.0
5
Wijziging
7
Datum
Naam
Datum
15/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
6
Blad
14
0
1
8.0 /
2
3
4
5
6
7
8
OL20
Ol20 / 6.9
+
-
-A11
/2.0
/3.0
/4.1
/6.1
/8.1
/9.1
/12.1
+
S
-
S
6
7
E59.0:
E59.1:
-A21
/2.4
/3.5
/4.6
/6.5
/8.5
/9.5
/12.5
PLC
6
7
E59.0:
E59.1:
PLC
M:
7.9 /
7.9 /
9
M:
OL23
OL23 / 7.0
OL23.1
OL23.1 / 7.0
6
Wijziging
8
Datum
Naam
Datum
15/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
7
Blad
14
0
2
3
4
5
6
7
8
9
OL20
Ol20 / 9.9
-A11
-A21
/2.0
/3.0
/4.1
/6.1
/7.1
/9.1
/12.1
/2.4
/3.5
/4.6
/6.5
/7.6
/9.5
/12.5
PLC
A32.1:
A32.2:
A32.3:
PLC
A32.0:
A32.1:
A32.2:
A32.3:
Reset
Magneet ventiel 1
Magneet ventiel 1
A32.0:
Magneet ventiel 2
7.0 /
1
x1
H1
/1.9
8.9 /
8.9 /
A1
A1
A2
A2
x2
OL23
OL23 / 8.0
OL23.1
OL23.1 / 8.0
7
Wijziging
9
Datum
Naam
Datum
15/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
8
Blad
14
0
1
10.0 /
2
3
4
5
6
7
Ol20 / 8.9
-A11
-A21
/2.0
/3.0
/4.1
/6.1
/7.1
/8.1
/12.1
/2.4
/3.5
/4.6
/6.5
/7.6
/8.5
/12.5
PLC
A32.1:
A32.2:
PLC
A32.3:
A32.0:
A32.1:
A32.2:
A32.3:
A1
A1
K1
K2
A2
A2
x1
H2
x1
x1
H3
x2
9.9 /
9
OL20
A32.0:
9.9 /
8
H4
x2
x2
OL23
OL23 / 9.0
OL23.1
OL23.1 / 9.0
1
2 /1.1
1
2 /1.2
3
4 /1.1
3
4 /1.2
5
6 /1.2
5
6 /1.2
8
Wijziging
10
Datum
Naam
Datum
15/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
9
Blad
14
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
9.0 /
OL20
Ol20 / 11
5.9 /
OL21
OL21 / 1
1
3
5
7
9
11
13
2
4
6
8
10
12
14
S1
/5.1
11
1
S4.2
12
2
1
0
2
3
4
5
6
0
1
2
3
0
1
2
3
0
1
2
3
0
1
2
3
0
1
2
3
0
1
2
3
3
S3
0
1
2
3
4
1
11
2
12
S4.3
/
3
-X10
2
1
-X10
4
Banner
1
1
/
1
-A12
L+:
2
0.0
3
0.1
4
0.2
5
0.3
6
0.4
7
0.5
8
9
0.6
0.7
/5.0
/13.0
/14.0
1
-A22
L+:
4
0.2
5
0.3
6
0.4
7
8
0.5
0.6
9
0.7
M:
2
10.9 /
3
0.1
/5.5
M:
10.9 /
2
0.0
2
OL23
OL23 / 10.0
OL23.1
OL23.1 / 10.0
9
Wijziging
11
Datum
Naam
Datum
15/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
10
Blad
14
0
12.0 /
OL20
10.9 /
OL21
1
2
3
4
5
6
8
9
Ol20 / 10.9
13
1K4
14
13
2K1
/14.2
x1
1
2
11.9 /
11.9 /
7
3
1
2
3
1
2
1H1
3
14
13
3K1
/14.3
x1
2H1
x2
14
x1
3H1
x2
x1
H7
x2
x2
OL23
OL23 / 11.0
OL23.1
OL23.1 / 11.0
10
Wijziging
12
Datum
Naam
Datum
15/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
11
Blad
14
0
11.0 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
OL20
Ol20 / 13.9
-A11
A21
/2.0
/3.0
/4.1
/6.1
/7.1
/8.1
/9.1
/2.4
/3.5
/4.6
/6.5
/7.6
/8.5
/9.5
PLC
A33.0
A33.1
A33.2
A33.3
A34.0
A34.1
X1.86
X2.11
OP1.1
X2.35
X1.88
X2.15
4.6
12.9 /
12.9 /
PLC
3.3
A34.2
A34.3
X2.37
3.6
3.4
OL23
OL23 / 12.0
OL23.1
OL23.1 / 12.0
11
Wijziging
13
Datum
Naam
Datum
16/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
12
Blad
14
0
14.0 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
OL20
Ol20 / 12.9
+
13
13
1F1
2F1
3
11
1S2
14
1S1
14
3
3
2SO P
4
3
2S4 P
12
4
3
2S5 P
/13.7
4
3F2
3S2
4
-
3
2S5 P
/13.4
3
2S6 P
4
2S7 P
4
4
S
1
-A12
2
L+:
3
81.0
81.1
4
5
81.2
81.3
6
81.4
7
81.5
8
81.6
9
1
81.7
80.0
2
80.1
3
80.2
4
80.3
druk koppeling te hoog
Druk rem ok
Druk koppeling ok
smeerverdeler
smering
Hooftmotor aan
Druk te hoog
Druk ok
Hooftmotor uit
Hooftmotor aan
Hooftmotor aan
Hooftmotor aan
-X1:74
5
80.4
6
80.5
7
80.6
8
80.7
/5.0
/10.0
/14.0
M:
2
13.9 /
13.9 /
OL23
OL23 / 13.1
OL23.1
OL23.1 / 13.1
12
Wijziging
14
Datum
Naam
Datum
16/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
13
Blad
14
0
13.0 /
1
2
3
4
5
6
7
8
9
OL20
Ol20 /
L+
-A12
/5.0
/10.0
/13.0
Hoofdmotor links
Hoofdmotor rechts
13
1K2
/14.1
81.4
5
81.5
6
81.6
7
81.7
8
M:
80.0
80.1
80.2
80.3
80.4
80.5
80.6
80.7
9
13
14
/14.1
A1
14
A1
1K2
A2
14.9 /
81.3
4
1K1
1K1
14.9 /
81.2
3
storing automatisering
81.1
2
smeerpomp
81.0
2
Hydraumotor
M:
13
A1
2K1
A2
14 /11.5
A2
13
A1
3K1
14 /11.6
A2
x1
-H6
x2
OL23
OL23 / 14.0
OL23.1
OL23.1 / 14.0
13
Wijziging
Datum
Naam
Datum
16/02/2012
Bew.
BOELENS
khbo
Gecontr
Sturing mechanische pers
Oorspr
Vervanging van
culobel
=
Stuur kring
+
IEC_tpl001
Vervangen door
Blad
14
Blad
14
Bijlage 3 : Originele schema’s Bijlage 4 : Info lichtscherm Bijlage 5 : Informatie Vetpomp Bijlage 6 : Kost matriaal
stalen profielen
schakelaar
policarbonaat
werkuren
kaders maken
programeren
kast cableren
kast monteren
aantal m
soort
kg/m
13 gelaste rechthoekkige buis koud gevomt
6 m2
aantal u
100x50x3
tot gewicht
6,78
euro/m2
88,14
40
prijs
160
20
240
euro / uur
16
40
40
40
36
36
36
36
TOT
576
1440
1440
1440
5076
kost voor electrischmateriaal
7439,02
totalekost
12515,02
NAAM
Automaat DJ 2P 3P 25A C 3000A
Automaat DJ 2P 2P 10A C 3000A
Automaat DJ 2P 2P 6A C 3000A
Automaat 6A 1P
Automaat 16A 1P
GV2‐ME ‐ 2025A ‐ 3P 3d ‐ therm‐magnetisch
SITOP ; 120‐230V/ 24V DC
9A AC‐3 3P 1no‐ng 24VDC
Wissel contactor ; 65A
440V ; 65A ; spoel24V DC
440V ; 65A ; spoel24V DC
125A ; 3+N+PE ; lange hendel
1000 x 600 x 300
CX9000
EL6900
KL1904 | 4‐kanal‐Digital‐Eingangsklemme 24V DC , 0,2A
KL2904 | 4‐kanal‐digital‐ausgangklemme 24 V DC
EL2008 | 8‐Kanal‐Digital‐Ausgangsklemme 24 V DC, 0,5 A
EL1008 | 8‐Kanal‐Digital‐Eingangsklemme 24 V DC, 3 ms
3 standen + 0
6 standen
nom bereik 4mm ; gelijkstroom 10‐58V
3p 440V 9A spoel 24V
3p 440V 9A spoel 24V
24V DC
zwart
MERK
Schneider Elect
Schneider Elect
Schneider Elect
Schneider Elect
Schneider Elect
Schneider Elect
siemens
Schneider Elect
Schneider Elect
Schneider Elect
Schneider Elect
Schneider Elect
Rittal
Beckhoff
Beckhoff
Beckhoff
Bekhoff
Beckhoff
Beckhoff
Moeller
Moeller
schneider Elect
schneider Elect
schneider Elect
HERION
HERION
AANTAL BESTELNUMMER
Ppijs
26
2
339 DIS3325
62,3
1
339 DIS3210
14,2
1
339 DIS3206
14,4
1
39 24309
19,1
1
39 24961
78,22
2
58 GV2ME22
266,5
1
6EP1336‐3BA00
56
1
LC1D09BD
380,2
2
LC2 D65AB7
1
LC1D65ABD
1
LC1D65ABD
71,1
1
VCF5
216
1
AE 1180 500
65
1
CX9000
138
1
EL6900
155
8
KL1904
175
1
KL2904
38,5
3
EL2008
35
3
EL1008
24
1
T0‐2‐8241/E
31
1
T0‐3‐8244/E
60
1
XS612B1PAL10EX
23
1
58 lC1k0901B7
23
1
59 lC1k0901B7
2
0000 0000 8000 2400 58,31
2
0570 2750 0000 0000
EZ‐screen ; 30mm resolution‐0,1 to 6 m range ; 24V DC
Banner
1
SLSP30‐1050Q88
zwart
banner
4
EZA‐MBK‐11
Euro QD ; 5pin ; lengte 15,2m
banner
2
QDE‐550D
2 polig no ng 11w ; 1kg ; magneet
5digit ; ; 24v DC
8digit ; met reset ; 24v DC
IC60N 2p 16A6KA C
enkelvoudige voetpedaal 1ng no
Schneider Elect
schneider Elect
Hengstler
Hengstler
Schnieder Elect
Scheider elct
2
1
1
1
2
1
XCKD2121P16
NSYLAM75UTE
0486 164
0466 165 A9F79216
XPEM510
52
62,3
14,2
14,4
19,1
156,44
266,5
56
760,4
71,1
216
65
138
1240
175
115,5
105
24
31
60
23
23
346,5
2454,88 2454,88
27
72
203,5
200
140
140,2
54
72
203,5
200
280
140,2
TOT
7439,02
Bijlage 7 : Risico Beoordeling CHECKLIJST MET MOGELIJKE GEVAREN
Machine/Opstelling
Mechanische Pers
Pagina
Opgemaakt door
Andries Boelens
Datum
GEVAREN
1.
Mechanische gevaren, veroorzaakt
door:
-de vorm
-relatieve plaats
-massa en stabiliteit
-massa en snelheid
-ontoereikendheid van de
mechanische kracht
-accumulatie van potentiële energie
1.1. Gevaar voor verbrijzelen
1.2. Gevaar voor afhakken
1.3. Gevaar voor snijden of afsnijden
1.4. Gevaar voor vastraken
1.5. Gevaar voor naar binnen trekken of
klem raken
1.6. Stootgevaar
1.7. Gevaar voor steken/doorsteken
1.8. Gevaar voor wrijving/schuren
1.9. Gevaar voor injectie van vloeistof
onder hoge druk
1.10. Uitwerpen van delen
(machineonderdelen en bewerkte
materialen/werkstukken)
OPMERKINGEN
1
12/11/2011
ACTIES
(klemmingsgevaar tussen tafel en
zuiger)
Twee hands bediening
Licht scherm
Vaste schermen
(klemmingsgevaar tussen tafel en
zuiger)
Twee hands bediening
Licht scherm
Vaste schermen
(klemmingsgevaar tussen tafel en
zuiger)
Men kan het hoofd stoten tegen de
bovenste matrijs
Ronddraaiend vliegwiel (op 2 m
hoogte)
Hydraulisch systeem : bij het lokomen
van de hydrauliek leidingen
Momenteel : handmatig verwijderen
van SCRAB
Automatisch uitwerpen van producten
en afval kan in de toekomst een optie
zijn
Signalisatie , hoofddeksel
Kast rond bauwen
Afschermkap
Automatiseren
1.11. Vermindering van stabiliteit (van de
machine en van machinedelen)
1.12. Gevaar voor uitglijden, struikelen en
vallen, veroorzaakt door machines
(als gevolg van hun mechanische
aard)
2.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
3.
Elektrische gevaren, veroorzaakt
door bijvoorbeeld
Elektrisch contact (direct of indirect)
Elektrostatische verschijnselen
Thermische straling of andere
verschijnselen zoals het uitstoten van
gesmolten deeltjes, chemische
effecten die het resultaat zijn van
kortsluiting, overbelasting, …
Externe beïnvloeding van elektrische
apparatuur
Thermische gevaren die resulteren
in
3.1. Brandwonden en brandblaren door
mogelijk contact met vuur of door
explosies en straling van
warmtebronnen
Kan (door kortsluiting)
Isolerende schoenen dragen
CHECKLIJST MET MOGELIJKE GEVAREN
Machine/Opstelling
Mechanische Pers
Pagina
Opgemaakt door
Andries Boelens
Datum
GEVAREN
3.2. Negatieve invloeden op de
gezondheid door een koude of
warme werkomgeving
4.
Gevaren veroorzaakt door lawaai,
resulterend in
4.1. Gehoorbeschadiging (doofheid),
andere fysiologische stoornissen (vb.
evenwichtsstoornis of
bewustzijnsverlies)
4.2. Interferentie van spraak, akoestische
signalen, enz.
5.
Gevaren veroorzaakt door trillingen,
resulterend in verschillende
neurologische afwijkingen en
vaatziekten
6.
Gevaren veroorzaakt door straling,
met name door
Lichtbogen
Lasers
Ioniserende stralingsbronnen
Machines die gebruik maken van
hoogfrequente elektromagnetische
velden
6.1.
6.2.
6.3.
6.4.
7.
Gevaren die ontstaan door
materialen en stoffen die worden
verwerkt, gebruikt of uitgestoten
door de machine, vb.
7.1. Door contact met of inademen van
giftige vloeistoffen, gassen, dampen,
rook en stof
7.2. Brand- en explosiegevaar
7.3. Biologische of microbiologische
(virale of bacteriële) gevaren
8.
Gevaren veroorzaakt door het
negeren van ergonomische
principes in het machineontwerp
veroorzaakt door bijvoorbeeld:
8.1. Ongezonde houding of overmatige
inspanning
8.2. Onvoldoende rekening te houden
met de anatomie van de menselijke
hand/arm of voet/been
8.3. Onachtzaam gebruik van
persoonlijke beschermingsmiddelen
8.4. Onvoldoende verlichting van de
werkplek
8.5. Mentale over- of onderbelasting,
stress
8.6. Menselijk falen
OPMERKINGEN
2
12/11/2011
ACTIES
Als de pers zakt maakt dit lawaai
Signalisatie :
Ooorbescherming dragen
bij het dicht slaan van de pers komen
er veel trillingen vrij
Machine op rubbers zetten
of een dempende betonlaag
zetten
Als de werkstukken zeer zwaar zijn,
zijn extra hulpmiddelen nog om de
stukken in of uit de machine te
brengen
Automatiseren
zorgvuldige plaatsing van
knoppen en signalisatie
men kan best oor en oog bescherming
dragen
Vrij donker tussen de pers , vooral
tussen de matrijs
Op verkeerde tijdstip de pers bedienen
Er voor zorgen dat iedereen
zijn persoonlijke
bescherming heeft en draagt
Lamp zetten
Twee hands bediening
CHECKLIJST MET MOGELIJKE GEVAREN
Machine/Opstelling
Mechanische Pers
Pagina
Opgemaakt door
Andries Boelens
Datum
GEVAREN
9.
Combinaties van gevaren
10.
Gevaren veroorzaakt door een
storing in de energietoevoer, het
kapotgaan van machinedelen en
andere functionele storingen, vb.
Storing in de energietoevoer (in de
energie- en/of besturingscircuits)
Onverwacht uitwerpen of uitstoten
van machinedelen of vloeistoffen
Fout, storing in het
besturingssysteem (onverwacht
starten of overlopen)
Montagefouten
Omslaan, onverwachte vermindering
van de stabiliteit van de machine
10.1.
10.2.
10.3.
10.4.
10.5.
11.
11.1.
11.2.
11.3.
11.4.
11.5.
11.6.
11.7.
11.8.
11.9.
11.10.
Gevaren veroorzaakt door het
(tijdelijke) missen van en/of foutief
geplaatste veiligheidsvoorzieningen
of -middelen, vb.
Allerlei soorten afschermingen
Allerlei met veiligheid
samenhangende
(veiligheids)voorzieningen
Start- en stopvoorzieningen
Veiligheidstekens en –signalen
Allerlei informatie- of
waarschuwingssystemen
Ontkoppelingsvoorzieningen voor de
energietoevoer
Noodvoorzieningen
Middelen voor toevoer en
verwijderen van werkstukken
Essentiële uitrusting en accessoires
voor veilige instelling en/of
onderhoud
Uitrusting voor het evacueren van
gassen,…
OPMERKINGEN
3
12/11/2011
ACTIES
Licht scherm
Signalisatie:
gehoorbescherming, …
INVULBLAD RISICO-ANALSE
Machine/opstelling
Mechanische pers : Richter 211
Pagina 1
Opgemaakt door
Andries Boelens
Datum 23/11/2011
Nr.
Mogelijk
gevolg/letsel
Opmerkingen/Gevaar
1.1 klemmingsgevaar tussen tafel en zuiger
1.6 Men kan het hoofd stoten als men een
werkstuk in de machine legt
1.9 Hydraulisch systeem
Ernstige verwonding,
dood
Kleine verwonding
Lekken: irritatie
1.1 Men kan zichzelf bezeren bij het
0 verwijderen van SCRAB : snijwonden, …
2.1 Elektrocutie kan door : losse kabel, kapotte dood
kabel, …
4.1 Lawaai wanneer de pers zakt
gehoorschade
5
Bij dicht slaan worden komen er veel
trillingen vrij
8.1 zware werkstukken zijn moeilijk te heffen
8.3
neurologische
afwijkingen en
vaatziekten
Rugklachten
Door de het snel dichtklappen van de pers Gehoorschade
oogirritatie
komt er veel lawaai vrij.
Risico-analyse
Actie
F1
F2
E R=F1xF2x
E
10.0 10.0 40
4000
Plaatsen van een Lichtscherm en 2
handsbediening
3.0
3.0
1
9
Signalisatie aanbrengen: geelzwarte band op de bovenste
matrijs, gevaren stikker
1.0
0.5
1
0.5
goede controle bij onderhoud?
6.0
3.0
1
18
0.5
0.5
40
10
10.0 10.0
1
100
10.0 10.0
1
100
1.0
10.0
1
10
6.0
10.0
3
180
F1
WAARSCHIJNLIJKHEID
Te verwachten
Goed mogelijk
Ongewoon maar mogelijk
Enkel mogelijk in grensgeval
WAARDE
10.0
6.0
3.0
1.0
Denkbaar maar zeer onwaarschijnlijk
0.5
Zelden (enkele malen per jaar)
1.0
Praktisch onmogelijk
0.1
Zeer zelden (eenmaal per jaar)
0.5
R
RISICO
20
20 tot 70
70 tot 200
200 tot 400
> 400
F2
BLOOTSTELLING
Bestendig
Frequent (1 x / dag)
Occasioneel (1 x / week)
Ongewoon (1 x / maand)
RISICOSITUATIE
Risico, misschien aanvaardbaar
Risico mogelijk, aandacht vereist
Belangrijk risico, verbetering vereist
Hoog risico, onmiddellijke verbetering vereist
Zeer hoog risico, stopzetten van de werking in aanmerking
nemen
WAARDE
10.0
6.0
3.0
2.0
in de toekomst: automatisch
uitwerpen
Signalisatie: Veiligheidsschoenen
dragen
Signalisatie: Oorbescherming
dragen
Op betonnen plateau zetten, dit is
nu al van toepassing
De werkstukken die te groot zijn
worden op automatische productie
lijnen gemaakt
Signalisatie: Oor- en oog
bescherming dragen
E
MOGELIJKE GEVOLGEN
Ramp (talrijke doden)
Onheil (enkele doden)
Zeer ernstig met de dood tot gevolg
Zeer ernstig met blijvende ongeschiktheid
Ernstig (tijdelijke ongeschiktheid met meer
dan 30 dagen werkverlet)
Belangrijk (tijdelijke ongeschiktheid met 1
dag werkverlet)
Incident (kleinste EHBO-ongeval)
WAARDE
100
40
15
10
7
3
1
INVULBLAD RISICO-ANALSE
Machine/opstelling
Mechanische pers : Richter 211
Pagina 2
Opgemaakt door
Andries Boelens
Datum 23/11/2011
Nr.
Mogelijk
gevolg/letsel
Opmerkingen/Gevaar
8.4 Het is soms vrij donker tussen de
matrijzen (lamp staat weggedraaid, is uit )
8.6 De mens kan falen : onoplettendheid kan
er voor zorgen dat men gekneld komt
tussen de pers
dood
Risico-analyse
Actie
F1
F2
E R=F1xF2x
E
6.0
3.0
1
18
Lamp plaatsen waar deze minder
hindert voor de bediener
10.0 3.0 40
1200
2 hands bediening
F1
WAARSCHIJNLIJKHEID
Te verwachten
Goed mogelijk
Ongewoon maar mogelijk
Enkel mogelijk in grensgeval
WAARDE
10.0
6.0
3.0
1.0
Denkbaar maar zeer onwaarschijnlijk
0.5
Zelden (enkele malen per jaar)
1.0
Praktisch onmogelijk
0.1
Zeer zelden (eenmaal per jaar)
0.5
R
RISICO
20
20 tot 70
70 tot 200
200 tot 400
> 400
F2
BLOOTSTELLING
Bestendig
Frequent (1 x / dag)
Occasioneel (1 x / week)
Ongewoon (1 x / maand)
RISICOSITUATIE
Risico, misschien aanvaardbaar
Risico mogelijk, aandacht vereist
Belangrijk risico, verbetering vereist
Hoog risico, onmiddellijke verbetering vereist
Zeer hoog risico, stopzetten van de werking in aanmerking
nemen
WAARDE
10.0
6.0
3.0
2.0
E
MOGELIJKE GEVOLGEN
Ramp (talrijke doden)
Onheil (enkele doden)
Zeer ernstig met de dood tot gevolg
Zeer ernstig met blijvende ongeschiktheid
Ernstig (tijdelijke ongeschiktheid met meer
dan 30 dagen werkverlet)
Belangrijk (tijdelijke ongeschiktheid met 1
dag werkverlet)
Incident (kleinste EHBO-ongeval)
WAARDE
100
40
15
10
7
3
1
Bijlage 8 : Tekeningen 696
48
33
886
6
materiaal: S235JR
schaal: 1/10
algemene tolerantie: ISO2786-mk ISO8015
maateenheid: mm
projectie:
ruwhied:
Ra 6,3
DRAWN
Boelens
23/04/2012
KHBO
CHECKED
QA
MFG
APPROVED
TITLE
Veiligheidsscherm
REV
SIZE
DWG NO
A4
afdekplaat deur
SCALE
SHEET
1
OF
1
806
7
48
33
996
6
materiaal: S235JR
schaal: 1/8
algemene tolerantie: ISO2786-mk ISO8015
maateenheid: mm
projectie:
ruwhied: Ra 6,3
DRAWN
Boelens
7/05/2012
KHBO
CHECKED
QA
MFG
APPROVED
TITLE
Veiligheidsscherm
SIZE
DWG NO
A4
Plaat onder
SCALE
REV
SHEET
1
OF
1
6
5
D
4
3
2
1
D
11
5
15
R9
6.5
30
C
C
20
B
B
140
materiaal: S235JR
schaal: 1/1
algemene tolerantie: ISO2786-mk ISO8015
maateenheid: mm
DRAWN
Boelens
projectie:
QA
ruwhied:
A
25/04/2012
KHBO
CHECKED
Ra 6,3
MFG
APPROVED
TITLE
SIZE
DWG NO
A3
handvat
SCALE
6
5
4
3
A
Veiligheidsscherm
2
REV
SHEET
1
1
1
OF
45
R 10
35
Ø7
20
6
materiaal: S235JR
schaal: 1/1
algemene tolerantie: ISO2786-mk ISO8015
maateenheid: mm
projectie:
ruwhied:
Ra 6,3
DRAWN
Boelens
7/05/2012
KHBO
CHECKED
QA
MFG
APPROVED
TITLE
Veiligheidscherm
SIZE
DWG NO
A4
plaathouder
SCALE
REV
SHEET
1
OF
1
6
5
4
3
2
1
D
C
C
B
Ø12
20
D
B
20
10
150
materiaal: S235JR
schaal: 1/1
DRAWN
Boelens
algemene tolerantie: ISO2786-mk ISO8015
maateenheid: mm
QA
MFG
projectie:
A
7/05/2012
KHBO
CHECKED
APPROVED
ruwhied: Ra 6,3
TITLE
SIZE
DWG NO
A3
Voet
SCALE
6
5
4
3
A
Veiligheidsscherm
2
REV
SHEET
1
1
1
OF
6
5
4
3
2
5
D
ITEM
1
QTY
4
1
PARTS LIST
PART NUMBER
ISO 4019 - 60x60x3 2500
2
2
1
ISO 4019 - 60x60x3 1950
3
2
ISO 4019 - 60x60x3 1000
4
5
6
16
4
2
plaathouder
U profiel
ISO 4019 - 50x30x3 800
7
2
ISO 4019 - 50x30x3 890
8
9
10
11
12
13
14
4
2
2
2
8
8
16
Voeten
handvat
afdekplaatonderaan
afdekplaat deur
DIN 6921 - M6 x 20
DIN 6921 - M5 x 20
ISO 4161 - M6
15
4
ISO 4762 - M6 x 16
1
B
A
11
3
C
10
8
A ( 0,08 : 1 )
B
B ( 0,08 : 1 )
12
7
4
9
14
DRAWN
Boelens
23/04/2012
QA
13
MFG
A
APPROVED
6
5
4
C
Structural steels Cold-formed, welded,
structural hollow
sections
Structural steels Cold-formed, welded,
structural hollow
sections
B
Hexagon Flange Bolt
Hexagon Flange Bolt
Hexagon nuts with
flange-coarse thread
Hexagon Socket Head
Cap Screw
TITLE
A
Samenstelling Veiligheidsscherm
REV
DWG NO
SIZE
A3
alle stukken zijn verbonden met hoeklassen
SCALE
3
D
KHBO
CHECKED
15
DESCRIPTION
Structural steels Cold-formed, welded,
structural hollow
sections
Structural steels Cold-formed, welded,
structural hollow
sections
Structural steels Cold-formed, welded,
structural hollow
sections
2
SHEET
1
1
1
OF
Bijlage 9 : Functies en handelingen van de RICHTERpers Functies en handelingen van de RICHTER pers De tweehandbediening is uitgevoerd met een normaal open en een normaal gesloten kontact. Als de pers in zijn bovenste dode punt staat en de twee drukknoppen worden te gelijkertijd bediend , dan mag de pers dalen. De twee drukknoppen moeten bediend blijven tot de pers het ODP bereikt (de overnamenok bediend wordt). De pers zal iets voor het BDP moeten stil vallen ( m.b.v. de naloop nok ) om dan op het bovenste dode punt stil te staan. De pers kan ook manueel ingesteld worden dit gebeurd door eerst een nokken schakelaar in de stand instellen voorwaarts of instellen achterwaarts te zetten en met de drukknoppen van de tweehandbediening te laten verdraaien. Enkel en alleen in deze stand mag de pers achteruit kunnen draaien. Er kan keuze gemaakt worden met een nokkenschakelaar met 4 standen , tussen : de tweehandbediening , voetbediening , kantellen voorwaarts en kantellen achterwaarts. Er is ook een deurcontact voorzien. Zodra dit onderbroken wordt zal het schakel ventiel niet meer bediend worden en dus remmen Ook zijn er twee noodstoppen op de machine aanwezig. Zodra deze bediend worden moet het schakelventiel in de remstand komen en moet de moet de hoofdmotor uitgeschakeld worden. Er is ook een schakelaar met sleutel voorzien om de lichtschermen in of uit te schakelen. Er is ook een stukteller voorzien op de machine. Deze is instelbaar , als er genoegstukken gemaakt zijn sluit deze een contact en moet de machine stoppen Er is ook een totaal teller voorzien op de machine. Deze telt het aantal slagen dat de machine doet. Op het hydraulisch circuit zitten er drie pressostaten. Pressostaat 1 dient om te detecteren of dat de druk niet groter wordt dan die van de pomp. Als deze bediend wordt moet het schakel ventiel in de rem stand gezet worden ( niet bediend dus). En moet er een lampje branden. Pressostaad 2 controleert of er voldoende druk op het circuit staat. Als deze bediend wordt moet het schakel ventiel in de rem stand gezet worden ( niet bediend dus). En moet er een lampje branden. Pressostaad 3 zegt wanneer de max. druk bereikt is. Als deze bediend wordt moet de hydromotor uitgeschakeld worden. En moet er een lampje branden. In het perslucht circuit zitten er nog eens drie pressostaten. Pressostaad 1 detecteert of er wel genoeg druk op de evenwichtcilinder zit. Als deze bediend wordt moet het schakel ventiel in de rem stand gezet worden ( niet bediend dus). En moet er een lampje branden Pressostaad2 detecteert of er wel voldoende druk op de koppeling staat. Als deze bediend wordt moet de hoofdmotor uitgeschakeld worden. En moet er een lampje branden Pressostaad3 controleert of er geen te hoge druk op het circuit staat. Als deze bediend is moet de hoofdmotor uitgeschakeld worden. En moet er een lampje branden Ingangen: 






















Drukknop tweehandbediening rechts Voet pedaal Nokschakelaar (naloopnok) Nokschakelaar (overname nok) Inductieve sensor (BDP) Nokkenschakelaar (keuzestand , 4 standen ) Deurschakelaar Schakelaar lichtgordijn uit / aan Motor aan Motor uit Aantal stukken bereikt Noodstop Noodstop Lichtgordijn Reset knop Vetpomp ok Vetpomp NOK Pressostaat : te weinig druk op evenwicht cylinder (perslucht) Pressostaat : te weinig druk op koppeling (perslucht) Pressostaat : te veel druk (perslucht) Pressostaat : overdruk (hydrauliek) Pressostaat : max. druk bereikt (hydrauliek ) Pressostaat : te weinig druk (hydrauliek) Uitgangen : 















Hoofdmotor links Hoofdmotor rechts Ster Driehoek Hydromotor Vetpomp Teller +1 Lamp spanning aan Lamp motor links Lamp motor rechts Lamp: te weinig druk op evenwicht cilinder (perslucht) Lamp: te weinig druk op koppeling (perslucht) Lamp : te veel druk (perslucht) Lamp : overdruk (hydrauliek) Lamp : max. druk bereikt (hydrauliek ) Lamp : te weinig druk (hydrauliek) GEWOON
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
Input
output
Drukknop uit motor
schakelaar (voorwaarts / achterwaarts )
drukknop start motor
teller aantal bereikt
Eindeloop (lamp overbelasting) aan
Persdruk schakelaar breekplaat
Persdruk schakelaar breekplaat
Persdruk schakelaar breekplaat
druk min evenwichtcil
druk min koppeling
druk te veel algemeen
signaal vetpomp ok
signaal vetpomp niet ok
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
Hoofdmotor links
Hoofdmotor rechts
hoofdmotor ster
hoofdmotor driehoek
Hydro motor
Lamp spanning aan
Lampje voorwaarts
Lampje achterwaarts
Lamp overbelasting (blauw)
Lamp Hydro motor aan
Lamp te weinig druk op evenwicht cilinder
Lamp te weinig druk op koppeling
Lamp te veel druk
lamp breekplaat ok
vetpomp
tellers + 1
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
vrij
VEILIGHEID
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
Input
Output
lichtgordijn
Drukknop (2handsbediening) links
Drukknop (2handsbediening) rechts
nok overname (dubbel)
inductieve sensor
naloopnok
koppelen voorwaards
koppelen achterwaards
tweehandsbediening
voetbediening
lichtgordijn
sensor deur sluiten
automatisch aan
koppeling kanaal 1
koppeling kanaal 2
Lamp algemene fout
14
15
16
17
18
19
20
21
noodstop
noodstop
tweehandsbediening aan
tweehandsbediening uit
tweehandsbediening 1 takt
tweehandsbediening 2 takt
Lichtgordijn ontvanger lichtdgordijn zender
Bijlage 10 : Koninklijk Besluit Koninklijk besluit van 12 augustus 1993
betreffende het gebruik van arbeidsmiddelen
(B.S. 28.9. 1993)
Gewijzigd bij: (1) koninklijk besluit van 17 juni 1997 betreffende de veiligheids- en gezondheidssignalering op het werk (B.S. 19.9.1997)
(2) koninklijk besluit van 4 mei 1999 tot wijziging van het koninklijk besluit
van 12 augustus 1993 (B.S. 4.6.1999)
(3) koninklijk besluit van 28 augustus 2002 tot aanwijzing van de ambtenaren
belast met het toezicht op de naleving van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk en
de uitvoeringsbesluiten ervan (B.S. 18.9.2002)
Omzetting in Belgisch recht van de tweede bijzondere richtlijn 89/655/EEG van de Raad van
de Europese Gemeenschappen van 30 november 1989 betreffende de minimumvoorschriften
inzake veiligheid en gezondheid bij het gebruik door werknemers van arbeidsmiddelen op de
arbeidsplaats,
gewijzigd bij: de richtlijn 95/63/EG van 5 december 1995
[Artikel 1.- Dit besluit is van toepassing op de werkgevers en de werknemers en op de daarmee gelijkgestelde personen bedoeld in artikel 2 van de wet van 4 augustus 1996 betreffende
het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk. (2)]
Art. 2.- Voor de toepassing van dit besluit wordt verstaan onder :
1° arbeidsmiddelen : alle op de arbeidsplaats gebruikte machines, apparaten, gereedschappen
en installaties ;
2° gebruik van arbeidsmiddelen : elke activiteit met betrekking tot een arbeidsmiddel, zoals
ingebruikneming of buitengebruikstelling, aanwending, vervoer, reparatie, ombouwing,
onderhoud, verzorging, waaronder met name ook reiniging ;
3° A.R.A.B. : het Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming, goedgekeurd bij de
besluiten van de Regent van 11 februari 1946 en 27 september 1947.
Art. 3.- De werkgever neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de arbeidsmiddelen die in de onderneming of in de inrichting ter beschikking van de werknemers worden
gesteld, geschikt zijn voor het uit te voeren werk of daartoe behoorlijk zijn aangepast, zodat
de veiligheid en de gezondheid van de werknemers tijdens het gebruik van deze arbeidsmiddelen kunnen worden gewaarborgd.
[Bij de keuze van de arbeidsmiddelen die hij overweegt te gebruiken, houdt de werkgever
rekening met de arbeidsomstandigheden en de specifieke kenmerken van de arbeid en met de
in de onderneming of inrichting, met name op de werkpost, bestaande risico's voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers en, in voorkomend geval, de risico's die daaraan
zouden kunnen worden toegevoegd door het gebruik van de desbetreffende arbeidsmiddelen.
(2)]
[Wanneer het niet mogelijk is de veiligheid en de gezondheid van de werknemers aldus volledig te waarborgen bij het gebruik van arbeidsmiddelen, treft de werkgever passende maatregelen om de risico's tot een minimum te beperken. (2)]
[Art. 4.- De werkpost en de houding van de werknemers bij het gebruik van arbeidsmiddelen,
alsmede de ergonomische beginselen, moeten door de werkgever ten volle in aanmerking
worden genomen bij de toepassing van de minimumvoorschriften van de bijlage I. (2)]
[Art. 5.- De werkgever treft de nodige maatregelen opdat de arbeidsmiddelen worden opgesteld, gebruikt en, in voorkomend geval gemonteerd en gedemonteerd, in overeenstemming
met de bepalingen van bijlage II.
Wanneer het gebruik van een arbeidsmiddel een specifiek gevaar voor de veiligheid of de
gezondheid van de werknemers kan opleveren, neemt de werkgever de nodige maatregelen
om ervoor te zorgen dat:
1° het gebruik van het arbeidsmiddel voorbehouden blijft aan de werknemers die met het
gebruik belast zijn;
2° de betrokken werknemers in geval van herstelling, ombouwing, onderhoud of verzorging
daartoe een specifieke bekwaamheid bezitten. (2)]
[Art. 6.- Onverminderd de bepalingen van de artikelen 17 tot 21 van het koninklijk besluit
van 27 maart 1998 betreffende het beleid inzake het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk neemt de werkgever de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de
werknemers, bedoeld in artikel 5, tweede lid, 2°, een adequate specifieke opleiding krijgen.
(2)]
Art. 7.- De werkgever neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de werknemers
over voldoende informatie en, in voorkomend geval, over gebruiksaanwijzingen betreffende
de op het werk gebruikte arbeidsmiddelen beschikken.
Deze informatie en deze gebruiksaanwijzingen moeten ten minste bevatten :
!"
de omstandigheden waaronder de arbeidsmiddelen dienen te worden gebruikt ;
!"
voorzienbare abnormale situaties ;
!"
de conclusies die, in voorkomend geval, kunnen worden getrokken uit de bij het gebruik
van arbeidsmiddelen opgedane ervaringen.
Deze informatie en deze gebruiksaanwijzingen moeten voor de betrokken werknemers begrijpelijk zijn.
[De werknemers dienen te worden gewezen op de gevaren die zij lopen, op de arbeidsmiddelen in hun onmiddellijke werkomgeving en op de veranderingen die voor hen van belang zijn,
voor zover die betrekking hebben op de in hun onmiddellijke werkomgeving gesitueerde arbeidsmiddelen, ook al maken de werknemers hiervan geen rechtstreeks gebruik. (2)]
Voor elke installatie, machine of gemechaniseerd werktuig moeten de nodige schriftelijke
instructies bestaan voor hun werking, hun gebruikswijze, hun inspectie en hun onderhoud.
De inlichtingen betreffende de veiligheidstoestellen worden gevoegd bij die instructies.
[De instructies worden geviseerd en, als het past aangevuld door de preventieadviseurs van de
interne of externe dienst voor preventie en bescherming op het werk die belast zijn met de
opdrachten en taken bedoeld in artikel 5 en artikel 7,§1 van het koninklijk besluit van 27
maart 1998 betreffende de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk en die
beschikken over de toepasselijke vaardigheden bedoeld in artikel 14, derde lid van hetzelfde
koninklijk besluit van 27 maart 1998. (2)]
[Art. 8.1.- Iedere bestelling van installaties, machines en gemechaniseerde werktuigen omvat
in de bestelbon of in het lastencohier de eis van de naleving van:
1° de vigerende wetten en reglementen inzake veiligheid en hygiëne;
2° de voorwaarden inzake veiligheid en hygiëne, niet noodzakelijk bij de vigerende wetten en
reglementen inzake veiligheid en hygiëne opgelegd, maar onontbeerlijk om het objectief te
bereiken vooropgesteld door het dynamisch risicobeheersingssysteem bedoeld in artikel 3
van het koninklijk besluit van 27 maart 1998 betreffende het beleid inzake het welzijn van
de werknemers bij de uitvoering van hun werk.
De preventieadviseurs van de interne of externe dienst voor preventie en bescherming op het
werk die belast zijn met de opdrachten en taken bedoeld in artikel 5 en artikel 7,§1 van het
koninklijk besluit van 27 maart 1998 betreffende de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk en die beschikken over de toepasselijke vaardigheden bedoeld in artikel 14,
derde lid van hetzelfde koninklijk besluit van 27 maart 1998 nemen deel aan de werkzaamheden voor het opstellen van de bestelbon. Gebeurlijk doen zij aanvullende vereisten bijvoegen
op het gebied van de veiligheid en hygiëne na raadpleging, indien nodig, van andere bevoegde personen.
De bestelbon wordt geviseerd door de preventieadviseur belast met de leiding van de interne
dienst of, in voorkomend geval, van de afdeling van de interne dienst. (2)]
8.2. Bij de levering geeft de leverancier aan de klant een document, waarin de naleving van de
bij de bestelling geformuleerde vereisten inzake veiligheid en hygiëne verantwoord wordt.
[8.3. Vóór elke indienststelling is de werkgever in het bezit van een verslag dat de naleving
vaststelt van :
1° de vigerende wetten en reglementen inzake veiligheid en hygiëne;
2° de voorwaarden inzake veiligheid en hygiëne, niet noodzakelijk bij de vigerende wetten en
reglementen inzake veiligheid en hygiëne opgelegd, maar onontbeerlijk om het objectief te
bereiken vooropgesteld door het dynamisch risicobeheersingssysteem bedoeld in artikel 3
van het koninklijk besluit van 27 maart 1998 betreffende het beleid inzake het welzijn van
de werknemers bij de uitvoering van hun werk.
Het verslag wordt opgesteld door de preventieadviseur belast met de leiding van de interne
dienst of, in voorkomend geval, van de afdeling van de interne dienst, in overleg met de ande-
re preventieadviseurs van de interne of externe dienst voor preventie en bescherming op het
werk die belast zijn met de opdrachten en taken bedoeld in artikel 5 en artikel 7,§1 van het
koninklijk besluit van 27 maart 1998 betreffende de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk en die beschikken over de toepasselijke vaardigheden bedoeld in artikel 14,
derde lid van hetzelfde koninklijk besluit van 27 maart 1998, en na raadpleging, indien nodig,
van andere bevoegde personen. (2)]
8.4. Wat betreft de installaties, de machines en de gemechaniseerde werktuigen reeds in exploitatie op 25 juli 1975 wordt bij ontstentenis van een reeds bestaand gelijkaardig verslag
een verslag opgesteld overeenkomstig de bepalingen van artikel 8.3.
8.5. De bepalingen van de artikelen 8.2., 8.3. en 8.4. zijn niet van toepassing :
1° voor de machines, gemechaniseerde werktuigen, onderdelen van machines of van installaties die voorzien zijn van een merk van keuring, goedkeuring of overeenkomst aangebracht
bij toepassing van een uitvoeringsbesluit van de wet van 11 juli 1961 betreffende [de waarborgen welke de machines, de onderdelen van machines, het materieel, de werktuigen, de
toestellen, de recipiënten en de beschermingsmiddelen inzake veiligheid en gezondheid
(2)] moeten bieden;
2° voor de machines, toestellen, installaties en onderdelen van machines, van toestellen en
van installaties, gecontroleerd in toepassing van het A.R.A.B. door een erkend organisme ;
3° voor de voorwerpen bedoeld in artikel 8.1. inzake veiligheid en hygiëne gelijkvormig aan
een exemplaar waarvoor aan de vereisten van de artikelen 8.1., 8.2., 8.3. en 8.4. reeds voldaan werd ; althans wat de aspecten betreft die gedekt zijn door het merk van keuring,
goedkeuring of overeenkomst aangebracht in toepassing van een uitvoeringsbesluit van de
voornoemde wet van 11 juli 1961, gedekt zijn ingevolge de controle die in toepassing van
het A.R.A.B. werd uitgevoerd door een erkend organisme of gedekt zijn ingevolge een in
toepassing van het A.R.A.B. verleende erkenning.
Zij zijn wel van toepassing wat betreft de verklaringen en de vaststellingen met betrekking tot
de naleving van de aanvullende voorwaarden gesteld met het oog op het bereiken van [het
objectief vooropgesteld door het dynamisch risicobeheersingssysteem bedoeld in artikel 3 van
het koninklijk besluit van 27 maart 1998 betreffende het beleid inzake het welzijn van de
werknemers bij de uitvoering van hun werk (2)] en tot de aspecten die niet gedekt zijn door
het merk van keuring, goedkeuring of overeenkomst aangebracht in toepassing van een uitvoeringsbesluit van de voornoemde wet van 11 juli 1961, niet gedekt zijn ingevolge de controle die in toepassing van het A.R.A.B. werd uitgevoerd door een erkende instelling of niet
gedekt zijn ingevolge een in toepassing van het A.R.A.B. verleende erkenning.
Deze verklaringen en vaststellingen zijn respectievelijk :
!"
!"
het attest van de leverancier bedoeld in artikel 8.2. ;
het verslag van [de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk of, in voorkomend geval, de afdeling ervan (2)] bedoeld in artikel 8.3.
[8.6. De documenten en attesten bedoeld in dit artikel worden ter beschikking gehouden van
de ambtenaren belast met het toezicht.
De documenten bedoeld in dit artikel worden medegedeeld aan het Comité voor Preventie en
Bescherming op het werk of, bij ontstentenis van een comité, aan de vakbondsafvaardiging en
bij ontstentenis van een vakbondsafvaardiging, de werknemers, overeenkomstig artikel 53
van de wet betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk. (2)]
[Art. 9.- Onverminderd de bepalingen van artikel 3, moeten de arbeidsmiddelen die ter beschikking van de werknemers zijn gesteld in de onderneming of inrichting, voldoen aan de
bepalingen van de besluiten genomen in uitvoering van de communautaire richtlijnen die op
deze arbeidsmiddelen van toepassing zijn.
Voor zover de bepalingen bedoeld in het eerste lid niet of slechts ten dele van toepassing zijn
moeten de arbeidsmiddelen die ter beschikking van de werknemers zijn gesteld in de onderneming of inrichting voldoen aan de minimumvoorschriften bedoeld in de bijlage I van dit
besluit en aan de bepalingen van het A.R.A.B. die er op van toepassing zijn. (2)]
[Art. 10.- De werkgever neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de arbeidsmiddelen door een adequaat onderhoud in zodanige staat worden gehouden dat zij tijdens de
gehele gebruiksduur voldoen aan de toepasselijke bepalingen. (2)]
[Art. 11.- De werkgever ziet erop toe dat de arbeidsmiddelen waarvan de veiligheid afhangt
van de wijze van installatie, worden onderworpen, na de installatie en vóór de eerste ingebruikneming, aan een eerste controle, alsmede aan een controle na elke montage op een nieuwe locatie of een nieuwe plek, teneinde ervoor te zorgen dat deze arbeidsmiddelen op de juiste wijze worden geïnstalleerd en goed functioneren.
De werkgever ziet erop toe dat de arbeidsmiddelen die onderhevig zijn aan invloeden die leiden tot verslechteringen welke aanleiding kunnen geven tot het ontstaan van gevaarlijke situaties, worden onderworpen aan:
1° periodieke controles en, in voorkomend geval, aan periodieke proeven;
2° bijzondere controles , telkens wanneer zich uitzonderlijke gebeurtenissen hebben voorgedaan die schadelijke gevolgen kunnen hebben voor de veiligheid van het arbeidsmiddel,
zoals ombouw , ongevallen, natuurverschijnselen en lange perioden van buitengebruikstelling.
De in het tweede lid bedoelde controles hebben tot doel te garanderen dat de veiligheids- en
gezondheidsvoorschriften worden nageleefd en deze verslechteringen tijdig worden opgespoord en hersteld.
De resultaten van de controles moeten schriftelijk worden vastgelegd en ter beschikking worden gehouden van de met het toezicht belaste ambtenaar. Zij moeten gedurende een gepaste
tijd worden bewaard.
Wanneer de betrokken arbeidsmiddelen buiten de onderneming worden gebruikt, moeten zij
vergezeld gaan van een materieel bewijs van de laatste controle.
Onverminderd de wettelijke verplichtingen inzake controles door erkende organismen, worden de in dit artikel bedoelde controles uitgevoerd door deskundige personen, intern of extern
aan de onderneming of inrichting. (2)]
[BIJLAGE I
Minimumvoorschriften bedoeld in artikel 9 (2)]
1. Voorafgaande opmerking.
De in deze bijlage genoemde verplichtingen zijn van toepassing met inachtneming van de
voorschriften van [het artikel 9 (2)] en wanneer het overeenkomstig gevaar voor het betrokken arbeidsmiddel bestaat.
[De onderstaande minimumvoorschriften, voor zover van toepassing op arbeidsmiddelen die
in gebruik zijn, vergen niet noodzakelijkerwijs dezelfde maatregelen als de fundamentele eisen die van toepassing zijn op nieuwe arbeidsmiddelen. (2)]
2. Voor die bijlage verstaat men onder :
2.1. gevaarlijke zone : elke zone in of rondom een arbeidsmiddel waar de aanwezigheid van
een blootgestelde werknemer een gevaar voor diens veiligheid of gezondheid oplevert;
2.2. bij het gebruik van een arbeidsmiddel blootgestelde werknemer : elke werknemer die zich
geheel of gedeeltelijk in een gevaarlijke zone bevindt;
2.3. bediener : de werknemer(s) die tot taak heeft (hebben) een arbeidsmiddel te gebruiken.
3. Algemene minimumvoorschriften voor de arbeidsmiddelen.
3.1. De bedieningssystemen van een arbeidsmiddel die van invloed zijn op de veiligheid,
moeten duidelijk zichtbaar en herkenbaar zijn en, waar nodig, op passende wijze zijn gemerkt.
De bedieningssystemen dienen zich buiten de gevaarlijke zones te bevinden, behalve zo nodig
in bepaalde gevallen, en zodanig te zijn geplaatst dat de bediening geen extra gevaren met
zich brengt. Zij mogen bij onopzettelijke handelingen geen gevaar opleveren.
Zo nodig moet de bedienaar vanaf de hoofdbedieningspost kunnen vaststellen of zich personen in de gevaarlijke zones bevinden.
Indien dit onmogelijk is, moet elke inschakeling automatisch worden voorafgegaan door een
veilig systeem zoals een waarschuwend geluids- of lichtsignaal.
De blootgestelde werknemer moet de tijd of de middelen hebben om het gevaar dat ontstaat
door het starten of stoppen van het arbeidsmiddel snel te ontlopen.
[De bedieningssystemen moeten veilig zijn en bij de keuze moet rekening worden gehouden
met defecten, storingen en belastingen die bij het gebruik kunnen worden verwacht. (2)]
3.2. Het in werking stellen van een arbeidsmiddel mag alleen kunnen geschieden door een
opzettelijk verrichte handeling met een hiervoor bestemd bedieningssysteem.
Dit geldt ook :
!"
!"
voor het opnieuw in werking stellen na stilstand, ongeacht de oorzaak daarvan ;
voor het bewerkstelligen van een belangrijke wijziging in de werking (bijvoorbeeld snelheid, druk, enz. ),
behalve indien dit opnieuw inwerking stellen of deze wijziging geen risico voor de blootgestelde werknemers inhoudt.
Het opnieuw in werking stellen of wijzigen van de werking in het kader van het normale programma van een automatische cyclus valt niet onder dit voorschrift.
3.3. Elk arbeidsmiddel moet voorzien zijn van een bedieningssysteem waarmee het op veilige
wijze binnen de kortst mogelijke tijd volledig kan worden stopgezet.
De bediening van deze systemen moet geplaatst zijn binnen handbereik van de bediener.
Elke werkpost moet voorzien zijn van een bedieningssysteem waarmee, naargelang van het
risico, hetzij het gehele arbeidsmiddel, hetzij een deel daarvan kan worden stilgelegd, zodat
het arbeidsmiddel in veilige toestand is.
De stopopdracht aan het arbeidsmiddel moet voorrang hebben op startopdrachten.
Wanneer het arbeidsmiddel of gevaarlijke onderdelen ervan tot stilstand zijn gekomen, moet
de energievoorziening van de betrokken aandrijfmechanismen onderbroken zijn.
3.4. Indien dit nodig is met het oog op de gevaren van het arbeidsmiddel en de normale uitschakeltijd, moet een arbeidsmiddel voorzien zijn van een noodstopinrichting.
3.5. Een arbeidsmiddel dat gevaar van vallende of wegschietende voorwerpen oplevert, moet
voorzien zijn van geschikte veiligheidsinrichtingen die op dat gevaar zijn afgestemd.
Een arbeidsmiddel dat gevaar van gas-, damp- of stofontwikkeling dan wel het vrijkomen van
vloeistoffen oplevert, moet voorzien zijn van geschikte opvang- of afvoerinrichtingen nabij de
bron van die gevaren.
3.6. Arbeidsmiddelen en hun onderdelen moeten, door bevestiging of met andere middelen,
gestabiliseerd zijn, indien zulks noodzakelijk is voor de veiligheid of de gezondheid van de
werknemers.
3.7. Indien het risico bestaat dat delen van het arbeidsmiddel uiteenspringen of breken, waardoor reële gevaren voor de veiligheid of de gezondheid van de werknemers zouden kunnen
ontstaan, moeten passende beveiligingsmiddelen worden genomen.
De gereedschappen van werktuigmachines die aan de invloed van de middelpuntvliedende
kracht onderworpen zijn moeten zodanig bevestigd zijn dat zij niet uitgeslingerd kunnen worden.
3.8. Wanneer bij bewegende delen van een arbeidsmiddel het risico bestaat van mechanisch
contact waardoor zich ongelukken zouden kunnen voordoen, moeten zij uitgerust zijn met
schermen of inrichtingen waarmee de toegang tot de gevaarlijke zones wordt verhinderd of de
bewegingen van gevaarlijke delen worden stilgezet voordat de gevaarlijke zones worden bereikt.
De schermen en beveiligingsinrichtingen :
!"
moeten stevig zijn uitgevoerd ;
!"
mogen geen bijkomende gevaren met zich brengen ;
!"
mogen niet op eenvoudige wijze omzeild of buiten werking kunnen worden gesteld ;
!"
moeten voldoende ver van de gevaarlijke zone verwijderd zijn ;
!"
moeten het zicht op het verloop van het werk zo min mogelijk belemmeren ;
!"
moeten de noodzakelijke handelingen voor het aanbrengen of de vervanging van de delen
alsmede voor de verzorgingswerkzaamheden mogelijk maken, waarbij de toegang wordt
beperkt tot de sector waar het werk moet worden verricht en, zo mogelijk, demontage van
het scherm of de beveiligingsinrichting niet nodig is.
3.9. De werk- en onderhoudspunten van een arbeidsmiddel moeten voor de te verrichten
werkzaamheden voldoende zijn verlicht.
3.10. Delen van een arbeidsmiddel met een hoge of zeer lage temperatuur moeten zo nodig
tegen gevaar van aanraking of nabijheid van werknemers zijn beveiligd.
[3.11. De waarschuwings- en alarmsignalen van een arbeidsmiddel moeten overeenstemmen
met de bepalingen betreffende de veiligheids- en gezondheidssignalering op het werk; inzonderheid moeten zij gemakkelijk en zonder onduidelijkheid waarneembaar en te begrijpen zijn.
(1)]
3.12. Een arbeidsmiddel mag niet worden gebruikt voor bewerkingen en onder omstandigheden waarvoor het niet geschikt is.
3.13. Onderhoudswerkzaamheden moeten kunnen plaatsvinden wanneer het arbeidsmiddel
uitgeschakeld is.
Indien dat niet mogelijk is, moeten er passende beveiligingsmaatregelen voor het verrichten
van deze werkzaamheden worden genomen of moeten de werkzaamheden buiten de gevaarlijke zones kunnen plaatsvinden.
Terwijl de werktuigen of toestellen in beweging zijn, is het verboden :
!"
!"
ze te reinigen of te herstellen ;
de wiggen, bouten of andere dergelijke stukken vast te draaien, wanneer deze verrichtingen
ongevallen kunnen veroorzaken of indien zij op of nabij gevaarlijke, in beweging zijnde
werktuigdelen moeten geschieden.
Het is insgelijks verboden de in werking zijnde gevaarlijke delen der drijfwerken, drijf- of
andere machines te smeren, tenzij de daarvoor aangenomen procédés al de wenselijke veiligheidswaarborgen bieden.
Bij arbeidsmiddelen horende onderhoudsboekjes dienen consequent te worden bijgehouden.
3.14. Elk arbeidsmiddel moet voorzien zijn van duidelijk identificeerbare inrichtingen waarmee het van elk van zijn krachtbronnen kan worden losgekoppeld.
De herverbinding mag geen gevaar voor de betrokken werknemers opleveren.
3.15. Arbeidsmiddelen moeten voorzien zijn van de waarschuwingen en signaliseringen die
noodzakelijk zijn voor de veiligheid van de werknemers.
3.16. Voor het verrichten van produktie-, afstel- en onderhoudswerkzaamheden met of aan de
arbeidsmiddelen moeten de werknemers onder voortdurend veilige omstandigheden alle nodige punten kunnen bereiken.
3.17. Elk arbeidsmiddel moet de werknemers op passende wijze beschermen tegen de gevaren
van brand of verhitting van de arbeidsmiddelen, gas-, stof- of dampontwikkeling dan wel het
vrijkomen van vloeistoffen of andere stoffen die in het arbeidsmiddel worden gebruikt of opgeslagen of tegen schadelijke stralingen.
3.18. Elk arbeidsmiddel moet op passende wijze voorkomen dat er risico's van ontploffing
van het arbeidsmiddel of van in het arbeidsmiddel vrijkomende, gebruikte of opgeslagen stoffen bestaat.
3.19. Elk arbeidsmiddel moet de blootgestelde werknemers op passende wijze beschermen
tegen het gevaar van rechtstreeks of indirect contact met elektriciteit.
Gezien om te worden gevoegd bij Ons besluit van 12 augustus 1993
[BIJLAGE II
Bepalingen betreffende het gebruik van arbeidsmiddelen conform artikel 5, eerste lid
0. Voorafgaande opmerking.
De bepalingen van deze bijlage zijn van toepassing met inachtneming van het bepaalde in dit
besluit en wanneer het overeenkomstige risico voor het betrokken arbeidsmiddel bestaat.
1. Arbeidsmiddelen moeten zodanig geïnstalleerd, opgesteld en gebruikt worden dat de gevaren voor de gebruikers van het arbeidsmiddel en de andere werknemers beperkt worden,
bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat er voldoende vrije ruimte is tussen de bewegende
delen van de arbeidsmiddelen en de vaste of de bewegende delen van hun omgeving en dat
alle gebruikte of geproduceerde energieën of stoffen op veilige wijze kunnen worden aanen/of afgevoerd.
2. De montage en de demontage van arbeidsmiddelen moeten op veilige wijze plaatsvinden,
met name onder naleving van de eventuele aanwijzingen van de fabrikant.
3. Arbeidsmiddelen die bij gebruik door bliksem kunnen worden getroffen, moeten door passende inrichtingen of maatregelen tegen blikseminslag worden beschermd. (2)]
Bijlage 11 : Jaarbezetting RICHTER 
Was this manual useful for you? yes no
Thank you for your participation!

* Your assessment is very important for improving the work of artificial intelligence, which forms the content of this project

Download PDF

advertisement