Sobota, 1 Stycznia 1916 r „
/
Dziennik poHłyczny,
J
fREIUllERATJh
Miesl~nie
1 Mk. ·ID fen. Kwartalnie ł ·Mk. .50 fen·
dopłaca się
Za odnoszenie do domu
SO fen. miesięcznie.
Cena numeru poJed)nozego HD· fen„
ołe
Hłerackt
ny i
Adminisłracya:
ul„ Piotrkowska GG„
OBŁ OSZENIA:
lwYCIBJIUh Im fen. za wiersz petitowy sześcioszpaltowy.
Uł'Gilttll: li fett. za wyraz, najrnrriej B6 fen.
tiz.id:<;Sł'HB (uo tekście): 1 :Mk. za 'wiersz petitowy ezteroszpaltćwy.
i111krnlu~l: ijU fen. za wiersz petitowy czteroszpaltowy.
~ działa ham:Uomym: 1 Mk. za wiersz petitowy czteroszpaltowy.
Redakcya i
Ładź:
DDBZIAli w \Jarszawie: ul. Chmielna
Rękopisów niezastrzeżonych
Rok I.
m.
Redakcya nie zwraca.
FILIE:
trafią więcej,
aniżeli myśl
zifolna jest
lł"'"
chwycić..-.
_li'
__
Noe ciemna zawisła nad światem ...
Ołowiane
chmury
ciężarem
swym przygniatają ·atmosferę, rozpętały się żywioły i
w szalonym· pędzie suną po przestworzach,
wdzierają się w najdrobniejsze atomy, wszę­
dzie budząc instynkta, ukrywające się dotychczas w najtajniejszych kryjówkach.
Ponad ziemią unosi. się widmo śmierci
i zniszczenia, wyszczerza swe oblicze, wykrzywione rozkosza nieszcześcia-a dokadkolwiek zwróci sw~ oczy -~tam bucha plomień, tam leżą trupy._·
Noc Sylwestrowa...
Nie taką bywała ona dotychczas„.
Niedawno!... A jednak jakżeż odległe- ł
nti
te chwile - gdy w
noc,
zazwycza.j gwiezdną____, skrzącą się mi.h.'ona- ,.
wydają się
ową
·mi śnieźnych hcy,.1antów, -myśkzwracafo sięw ubiegły rok, przywotlŻąc 11a pamięć . wa'.'
łniejsze przeżycia,
gdy przed oczyma du11zy przesuwały się i szczęsne rozkosze, płomienne złudzenia, i boleść zawodó•,v, cier•
.
·
.
.
pienia, zgryzoty... Niejedna potoczyła sie
lza żalu za miuionem szczęściem, niejede~
uśmiech za1.."'Witl naUcach na wspomnienie
przeszlości.
(
Poprzez ciemności coraz wyraźniej
przebija się światełko, blask jego coraz
szersze zatacza kręgi i płynie Im nam ponad
ruiny, cmentarze ...
A na ze-garze dziejów zwolna, poważnie
posuwa się wskazówka... Niewzruszenie,
miarowo, idzie po wytkniętej drodze, zbliża
się coraz bardziej do tego punh.'iu, w którym
uderzy dzwon, potężny, silny i rozniesie po
calej polskiej ziemi jeden wielki głos:
Bije godzina Polski....
Bc.rlin. Wielka Kwatera Główna, 31-gtl) grudnia d.onosi:
W selwdni i
B~łk~irniski
fil
. PÓ przegranej wojnie z Japonia (do
i smy, 1m~łut) I po p1·zez.~em· :rewolucyi weI 1,v11ę~rzneJ, .Rosya, znaczme osłabła, pFEyję­
I ła vnęc skwapliwie podtmą jej przez Anglię
1 rękę, zawierając w r. 1907 .przymierze. Rosya wy:rzekla się swych wpływów w AfgaJ nistanie na korzyść Anglii, wzamian za to
doszło do porozumienia pomiędzy Anglią
a Rosyą co do ich interesów w Persyi, a także w sprawie podziału Turcyi, co sprzechvialo się interesom Niemiec, które przechvnie dążyły do wzmocnienia państwa oto. ~zego ,Przy_sfa.ż.Yl.a si.ę, .i.ak. ju,.ż wspomin, ali-
I
I
I
Nie za.szty żadne l\'ydarmmia o znaczeniu szezególniejszem.
.
Po skutecznym d9lmnaniu raztJf.l,iiznni& min,
'
-wy(ła:rto
An2;likom
-
1
"'Y~mniety najl1·;:;6i11
row, na póln.ocnym-za.chodzie od Hulh1eh. W ręec ua~ze wpadły dwa karaJ1iny :mar
szyntnve i kilkiia jeńców.
Napad lotników nie~.rz:ri~-~i~foidch na 9sfandę, ~ządził w mfo3cic znaczne szk@dy w budynkach. Szczególnie ucierpiał kla~ztor św. Serca. Poraniono 1~) mieszkań­
ców belgijskich a iOO.negfl zabito. Szkody wojskt}We nie zostały wyrządzm:rn.
Dtnvódzłtvo
Armii.
Kom11nikat a11strya.cki:
Wiedeń.
Urzędowo donoszą
31-go grudnia:
Rogyj§ki teren waik.:
Przedni teren nasze~o frontu nad S t I' y p ą pomięt1zy B u c z a c z e m a W lś n i&·
był wczoraj widownią ponrrwnyeh, z wielkiemi silami prowr..iłzonycb, ataków. Nfoprzyjacielskie kolumny sztt1Tmująee znowu złamały się, po<lolmle iak i dnia
poprzedniego, w ogniu naszych dzielnyc11 zimnokl'wistych wojsk armii gmwrafa Pil:.rnce:r-Baltina.
Nad dolną S try p ą i na froncie bes::iarabskim działalność silnie wyczerpanego
przeciwnika. ehwilowo ustala. Strnty, jakie w ciągu ubiegly~h dni ponieśli Rosyanie
na wschcdnfo-gałicyjskfoh pola.eh. walk, ':rEe-'i'11yż~zają znacznie zwykłą normę. I faki
prz~d. odcinkiem jednej k&mpa.nii nad Strypą, leżało wezoraj 161„ a przed inną 325
ciał rosyjskich.
Nad Sir y p ą~ Ikwą i Pn t il ów ką nie zttszły żadne ważniejsze 'vyclarzenia.
N&d K o r m i n e m i ~ ty r c m p@Mwn.ie odparte zrt~tft.ły licme natarcia rosyjskie.
w czy kie m.
Bałkański
teren walk:
Nic nowf'-.go.
Włoski
teren walk:
W Tyr o l n. polndnfol'.rym odparte ze:stały dwa bataliony alpejskie,
kt<ire dwu-
krotnie afakowaly sian.;l)wiska nasze na 1soludnfowy-wschód od T or 1} o l c.
Na froncie Kary n ty isk im nicrrzylacielska artyforyt1. ei~żka. wiięir1. pi>(l ogi.eb
miejscowość W o I fi b a c h, pokifon~ na pa!udniowy-vnrnhód od lU a l b or b et h o.
Na !:roncie P o ,b r z e i a cz~;~cfowo tfH':zą; 5lę w dafozym ciąr,u. walki a:rtylcryi i na
miny.
Z;istę.pca
szefa sztabu generalnego,
von Hocfor,
Felćlm.a:rszalek-IHH'ne;mik.
I
.
w~~Ji;:o
Naczelne
Bo dziwną jest natura ludzka; pamie- mańskiego.
ta
chętniej
o promieniach, aniżeli o chm~k
Tymczasem w Rosyi idea panslawiach, a rany czas szybciej goi, aniżeli ginie styczna wzrastda coraz bardziej. Panslapamięć o szczęściu.
·
wizm ·przeniknął również do państw balTak bywało...
kańskieh„ gdzie wszczął się odpowiedni
A teraz?.„
ruch, dający Rosyi pole do działania. Nie
W d ,
zaniedbała Rosya nadarzającej się sposo. ymow pożarze, w krwi kurzawie bności i za pomocą swej dyplomacyi rozpob~ąk~ się .myśl. Bolesne glosy wzlatują w częla skuteczną działalność w Sofii, a pomeb10sa, Jęcząc, skarżąc się na losów zrza- ! tern jeszcze intensywniejszą w Belgradzie.
dzenie, na te ciernie, które wżarły się ~ Działalność ta .w znacznej mierze skierow~­
naszą skroń, krwawią ją, ranią, na te bóle ! ną była przeciwko Austro - Węgrom, Ido·
k 1 ,
t rych interesy na Balkmrnch ścierały się z
po 0 en całych, na męczeństwa i katusze, interesami Rosyi. Petersburskie i mo~kiew~
na nędzę i zniszczenie, jakich nam po wieku skie sfery pansla.wistyczne posiadały na
ciężkiego życia· nie oszczędzono. Bije głos Bałkanach gorliwego protektora w osobie
ten. tak. silnie, że dojść musi aż tam, do stóp posła ·rosyjskiego w Belgradzie, Hartwiga,
T~onu, z którego spłynie wreszcie ukoje.. któremu w stosunkowo krótkim przeciągu
n
I czasu udało się nakfonić cl.o zgody powaie...
,. śnione dotychczas.ze sobą Bulgaryę i Serb.i.ę
Wybiła północ...
i rozpocząć przygotowania do stworzenia
Zbolałe glosy umilkły, zasłuchane w , związku bałkańskiego. Chodziło tu o połą­
echo ostatniej godziny złego roku. Je.. szcze czenie n21rodów bałkańskich w celu wystą­
d
· pkmia przeciwko Austro-Węgrom, mmnię• rgają przestworza ponurym dźwiękiem, 1 cia ich wpływów z Balkanu, oraz otworze1eszcze złowroga ciemność panuje nad świa- l nia Rosyi dI'ogi do Konstantynopola. Potem...
·
. I mimo, że pań.stwa balkm1skie poszły drogą
Lecz oto d
•
. .
,. I wskazaną przez Rosyę, kierowały się li tyl. . . . . . . ., z.~1a, memal mew1doczny, u- I ko własnymi interesami i przyszły do przekazuJ.e się Jasmelszy punkcik. Niewid2'1.ć go ! konania, że należało· im 5tanąć nie tylko
prawie, tak zrazu nikły, tak nieuchwyfay... l przeciwko An~tryi, ale i przeciwko Turcyi,
Zapatrzony w przeszłość wzrok nie spostrze- !-pr~yc~e:n w stosun:-:'11 do. rr;onarchii _nadduga go nie zdaje sobie
naJsk1e1 posfanow1ly zaJąc stanowrnko <r
eza. '..
. sprawy, eo on ozna- bronne, a cały atak skierować na Turcyę.
Zawarty w roku 1912 pomiędzy Ser;.
Mijają chwile beznadziejnej prmvie bią, Bnłgaryq. 9 Czarnogórzern i Grecyą z'.'f.rią­
mar~ofy, aż oto myśl zwolna poczyna pra- zek bałkański, wystąpił przechvko Tureyi
'°wac. Zrazu leniwie, jakby w malignie, w chwili, gdy panował tam największy nieład i zamieszania, zmiana rządu, oraz okres
potem,.ży~ej,. coraz szybciej. Sposi:rz~ga ~rprowadzania reform przez stronnictwo
wre~zme; ze~ tam' w dali nie sama noc, że :w młodoturków. W takich warunkach sprzy~
grozie
. szale)ącej burzy rodzi sie... ooś' .- od- rnierzeńcy zgóry mogli liczyć na powodzem1ennego: coś, co w. swej nikłości piastuje nie. Obliczenia byly trafne. Armie zwią­
Ear?dek slly.: zdolnej do· przebicia najwięk­ zku niet:v-Iko odniosły nn culej linii zwyeię1 stwo nad armią turecką, lecz zdobyły większeJ nawet ciemności, że wstaje do życia no~ ·.sze tereny, aniżeli s,podziewano się pocz!it·
'\Ne ognisko, którego
promienie QO'arnać
po- 1 kowo. wskutek czego pomiędzy sprzymie.·
D
~
-
te1•en
rzeńcami wynikły
dziale
Z
nieporozumienia przy
po~
łupu.
chwilą wybuchu wojny balkr..ń!llkie,i,
rządy wielkich mocar~hv oświad~yly, że
nie pozwolą na żadne zmi3ny terytoryalne
na Ba.lkanach. Oświadczenie to po:r,ostafo
tylko na papierze z powodu szybko po sobie
następujących zwycięstw spreymierzeńeów.
J
chodziło
przedew~zystkiem
l wplyw6w monarchii
t 11ów,
o
hahi3hur1'lki.e.j z
a nMŁępnie .o. za:~a1~n1.1~1e
l§r;1;1t!z;i.e~w11~n
1 zvvl12.~l~a wsehod::.ue].
się;, ie uda się jej naklcnif1 Z'\viąf:ek bitU:c~n~:
ski do wystąpienia przeeiwko morm:rdm
naddunajskiej, a w6we~a8 'f.'Oj~lrn. rosyjs1de
ru5zylyby jed11o~eśni0 'U.il pmlbój Gttli\.'i;yi.
Stalo &~ jednak ina~ej. Sprzynłlet:ifcl:::ti~)'
:mseyli przedew~stkiem na Tureyę, mush~bt więc Hosya pode:r,as uk.łmdó'l'-1 pnko~~~
wyeh !:mienić nwói pkm pfo>::f"iWOil'ly i
wi~dnio do wynildej syhu1cyi ln«:mió
interesów na Bałkanach, mając m1 celu S'.Vlli
pierwotne zamilll'y zaborcze.
Po kilku ·tygodniach walki złamaną zosłała
wojskowa Turcyi, a armie sp:reymierzone stanęły przed ostatnią linią obronną,
pod Konstantynopolem. Spokój Europy zo· stal silnie zachwiany i obydwie grupy wiel~
kich moearstw t. j. trójprzymierze i trójix>' rozumienie zakrzątnęły się około ne,ldonieAżeby tnymae Auntro-\Vęgcy w s?.a~
, nia stron w?juj~cy~h do z~warcia. po~~ju, .
chu,
lub też akutec~nie je Ztl.t'J.akować, n;;,li:~­
oraz zapobl~g1nęc1a
wyouehow1 woJn:t
1
~{ało
na ich tyład1 sl1vor~yć E:Hru~ poi:~gę~
· światowej.
Jak już wspominaliśmy, związek bal~ 1 któraby w ooloiH:.i zecl.wlala uliiidz wpł}1'tvma
R?isyi or~z, l.d6r~by pnnv~tlz1!a pn1i.t~;!>:.~.·
kański byl dziełem Rosyi i rufol przedewszystkiem na ccln zniszc:r..0ni.e, 3. p:t"Ł)"lU!j~ rowuole~le ?.. pohtyk:ą Rosy1. eotę6ą tairn_
r •.,">
•
r lr
'
•>r N>•i·~l·· nh
m.ę SthC w p1z.0,„onanm 1;.d6.J \'~"~''''
, mniej osłabienie Austro-: "Węgier, :1 tfoplero j mdi:;:i.1.t
I potem mat·sz na Ifonstanty!1opol. Rosyi m(;żów stanu tylko Serbia. W toj myśli,po-potęga
I
I
I
.!.., '
->c
0
P O C S K L
G O D Z I N. 'A
wstała
w Serbii z inicyatywy rosyjskiej idea wielkoserbska~ popierana gorąco przez
Rosyę.
· Przeciwiedstwa Rosyi do Austryi wystąpily w bardzo ostrej formie. Ażeby przeeiwnika swego odciągnąć od wmieszania się
do konlliktu bałkańskiego; Rosya ogłosiła
t. zw. „móbilizacyę próbną", wzdłuż graniey· galicyjskiej, wskutek czego Austro-Węgry zostały zmuszone do poczynienia pewnyeh przygotowań wojskowych. Niemcy dołożyły wówczas wszelkich starań i nakłoniły wreszcie Austryę do pewnych ustępstw.
Zezwolily więc na obsadzenie przez Serbię
i .C2:arnogórze Sandżaku Nowobazarskiego,
eo uniemożliwiało rozszerzanie się monarehii Habsburskiej ku środkowi pólwyspu
Balkal'iskiego. Za to z calą stanowczością
oparła się Austrya rozszerzeniu się Serbii
w kierunku morza Adryatyckiego. AustroWęgry nie mogły w żaden sposób dopuścić
do tego, aby Wielka - Serbia, po za której
płecami stala Rosya, mogla posiąść wybrzeże morskie, gdyż przez to zagrożonym zostałby poważn.ie rozwój ekonomiczny Austro - Węgier. Te same przyczyny kiero-
waly Włochami i wkrótc.e obydwa te mocarstwa adryatyckie porozumiały się na
gruncie utworzenia na Bałkanach nowego
niezależnego państewka ~ Albanii_. ·
Nad utrzymaniem pokoju europejskiego, obok Niemiec pracowała .A_nglia. Konfereneya ambasadorów, która odbyła. się w
grudniu r. 1912 w Londynie, doprowadziła
ostatecznie do zaspokojenia żądań Anstryt
Opór rosyjski został złamany i stworzono
niezależną Albanię. Serb.ii przyznano dostęp do Adryatyku, lecz tylko pod wzglę­
.dem gospodarczym.
Lecz przy odgraniczaniu Albanii od
Grecyi, Serbii i Czarnogórza, wyłoniły się
nowe trudności. Gdy sprzymierzeńcy ba!kańscy po kilkutygodniowem zawieszeniu
broni na nowo podjęli działania wojen.11e
przeciwko Turcyi, zaostrzyły się znowu stosunki państw europejskich. Wielkie mocarstwa pokonały jednak wszelkie trudnoI ści i po mozolnej pracy ustanowiły ostatecz! nie granice Albanii, poczem w.· dniu 30 maI ja 19:!.3 r. zawarty został w Londynie, pomiędzy państwami balkańskiemi a Turcyą
· pokój.
Straty
Jeden z hydroplanów na:::zych dokonal
dnia 27 grudnia lotu wywiadowczego nad
Lemnosen oraz Mavro i rzucał sk-utecznie
bomby na urządzenia portowe w l\fudrosie,
gdzie powstał pożar.
Poza tem nic nowego.
Konstantynopol., 31 grudnia.
Kwatera Głóvma donosi 30 grudnia:
W walkach pod Matruch Senusi wzięli
do niewoli 130 .Anglików.
Na froncie Dardanelskim. w dniu·29-ym
grudnia. jeden pancernik nieprzyjacielski i
łódź podwodna wystrzeliły kilka gTanatów
na Anaiortę, poczem cofnęły się• Artylerya
przepędziła łódź torpedową,
usilowała zbliżyć się do Ari · Burnu.
nasza
która
Pancernik francuski ,:Suiren", stojący
na kotwicy na zachód od Y enichehir, otworzył
w dniu 29 grudnia
bateryi na. wybrzeżu
ogień
jedną z
cieśnin.
trafiły dwo-
na
anatoHjskiem
Baterye ·nasze odpdwiedzialy i
.· ma granatami pancernik francuski, który
oddam się, płonąc.
.
Na pozostałych frontach nie zaszły ża­
. dne zmiany.
Wiedeń,
że
jest za kardynalny b1ąd.
na
Telegram wlasny „Godz. Pol".
Berlin, 31 grudnia.
„Vossische Ztg." donosi z Londynu: Z
giosów prasy angielskiej wyczuć się daje niesłychane naprężenie '\Y oczekiwaniu roz'>vi::,zania gabinetowego i \Vprowadzenia ohowiązb~
służby woiskowej, któremu podlegac mają naj-przód nieżonaci w wieku od 18 do 33 roku
życia. Wszystkie niemal dzienniki przyznają,
że kampania werbunkowa, in.ka zowanizował
Derby, zrobiła fiasko i ta.\: pow;zecnna służba
wojskowa, jak i częściowe przesilenie ga.bine~
towe nie dadzą się uniknąć.
Koali&ya wSalonikach.
Telegram wlasny „Godz. Pol.".
Bmlapeszt, 30 grudnia.
Francuski sztab generalny w Salonikach
obwieścił, że wojska sprzymierzone podejmą
w Macedonii ofenzywę. Celem ofenzywy tej
jest nietylko obrona, [>Je i przeprowadzenie
wielkiego planu wojennego, który byl o:pracowany w Londynie przez wielki sztab generalny sprzymierzonych. Saloniki są bezpieczne,
ponieważ koalicya wzmocniła swe wojska
bałkańskie przez oddziały,
sprnwadzone z
Gallipoli. Wojska sprzymierzone mają duże trudności z powodu· wielkich braków w
materyale kolejovlym, wobec czego istniejące
linie kolejowe są wyzyskane dla·' przewozu
transportów bardzo niedostatecznie. Ażeby
trudności te usunąć, sprowadzono wielką
ilość materyalów kolejowych, a .zwłaszcza parowozów i wagonów. Wczoraj przybyło 10
wielkich parowozów.
Telegram
własny
„Godz. Pol.".
Lundyn, 31
gru~1nia:
Jak gtoszą,, sprawę pm;~·irmości wojskowe i
zamierza Asquith \\TJeśe do Izby gm.in w dniu
5 stycznia.
Telegram wlasny
łą
~>Godz.
Pol.".
Genewa, 31 grudnia.
Prasa paryska zastanawia się nad nieudaangielską dzidalnością werbunkowf!,, któr~
po nieszczęśliwych ostatnich sta.n:.nfach Lordrr
Derby może być uwafaną za zupełnie przepadłą i proponuje zastanowić się nad tą kwestyą.
Coraz głośniej odzywają się pytania, w j~Jd
sposób Anglia pokryje brak materyału ludzkiego i w jaki sposób snełni swe obowiazki
W'Lględem sprzymierzony~h.
-
Telegram wlasny „Godz. Pol.".
Budap~szt1 31 grudnia.
„Az Est" zamieszcza rozmowę swego sprawozdawcy wojennego z bulgarskim szefom
sztabu generalnego, który ośvd.adczyl, że gdyby wojska koalicyi pozostały w Salonikach,
państwa centralne
widziałyby się zmuszone
do podjęcia operacyi prze'.:iwko Salonikom.
Ocenia on liczbę wojsk koalicyi, znajdµjących
się tam na 120.000 żolnierzy.
Telegram
własny
„Godz. Pol.".
R!>Herd,'.i:m, 31 grudnia.
Konferencya przywódców robotników· angidsi-;ich, która miah się odbyć wezoraj w polnclnie pod przewodnictwem minlstra handlu,
'l'elegram własny „Godz. Pol".
Hendersona, zostala odfożona do \vieczora.
Prasa nie otrzymnta żadnei wi;domości co do
Ateny, 31 grudnia.
stanowiska
za{ętego przez 'ironferencyę w stoOddział francuski liczący 500 ludzi obss.sunlm
do
powinności wojskowej. Reuter przy~
dzil wyspę Castelodsas i ustanowili wfodze
francuskie, co wyvrnła!o tutaj bardzo przykre puszcza, że stronnictwo robotnicze odniesie sie
wrafamie. Francuzi spodziewają się, że z wy- przychylnie do spraw1 powinności wojskowej:
spy będą .mogli zagrażać bezpieczeństwu wy- , Z tą wiadomością stoi w sprzeczności inna, według której konferencya, na swem posiedzBniu
brzeży tureckich: O W'J~mdzeniu na ląd wojska
nie można mówić poważrne,. dopóki nie wyco- wieczornem postanowiła, zwolać na dzień 6-ty
.fają się z Salonik, koalicya bowiem nie ma stycznia w Londynie konferencyę narodową, w
której wzięliby udział przedstawiciele ogólu
dość wojska na równoczesne prowadzenie operacyi n~ pięciu· frontach na wschodzie. Rząd robotników angielskich. Stanowisko robotnigrecki. zaprotestowal przeciwko zajęciu wy- ków ma btć stwierdzone dopiero na tej konierencyi.
spy.
.
Kolonia, 31 grudnia.
i
„KiH:nisehe Zeitung"' donosi z granieJ
.b.Qlenderskiej:
•
W ~ndynie ogloszm10 uri~ownie!
Wczoraj zaicnąl w liavrze pancermk ~n„
rielski ,r'
• 111a.tal"wsku.fok
Vi-vbuehu
a
..
."
Iwewnqtrz
d .
I
okretu. Z załogi uratowano 400 n z1.
. . (Pa...'lcernik ,,Natal" został zbudowan'
w roh.'11 1005, miał 13.750 tonn i liczył 704
ludzi załogi).
'I'e!-egram wresny „Godz. Pol.'~.
Berlin, 31 grudnia.
Agencya Wolfia donosi z_!...ten: R_oczni~
1892 zostard.e r·oz)uszczony 1o styczma. Ro-
vmocześnie zosL~;n::;
.
powelane h"'L.y roczniki,
dot'vchczas nie reisstrowane.
..
•
,... :; 1=>-"'
„
Telegram v:·1asny
„•_ro1..cz.
01 • •
'\V.k"deft, Bi grudnia.
Minister soraw zagra.nicznyd1, Laron nu„
rian doręczył ~dniu 29 grudni~ r. ub. mnb~„
sadorov.-i Stan&w Zjednoczonycn nn ostatru~
notę amerykańską odpowiedzi, 2.apew11iaj~~~ej
p~zedewszystkiem, te rząd nustryacko-węgię~~
ski ożywiony jest podobnie, jak i rząd !Jnn
uczuciami ludzkości oraz również przyw1ązu~
je wielka wartość w łC utrzymaniu dobryr..h
stosunkó;v pomigdzy obydwoma rządmni.
W dalszym clą.gu nota glosi: ~,Kiero;,vany ta·
ld:m saL."lym duchem szrzerości, jak i . rząd
Unii, rzad c. i k., chociaż w nocie z dma 21
1
•
~me
•
• '
•
• d Zl
· n a '"rsz'·sth~e
:zrudnia
znaiun3e
oupowie
" J ,...,,
~:nvarte w niej sprawiedliwe pytania, gotów
;„.,t roinformoYrnć rzad zwiazkow"V
.„„ o. .rezul„„
t:tde śledztwa, któ:;:e na mocy istme3ącycn
przepisów zostalo wdrożone natychmiast po
olrzv:martiu sPm';voz<lania marynarki o zatopie:ti'iu „Ancony", a które dopiero w ostatnich
czasach zostaio ukotczone. Wynik tego śledz..
twa przedstawia się jak następuje:
.,Dnia 7 listooada o godz. 11 m. 40 przed
poh.~dntem ko:mc~dunt lodzi p;,d.wodnej ?r~~
nieb:n·zyst:::i~j pogcdzie zamV:Oi.żyi w odlegicsc1
ol;:rągłyd1 i\O:JO :rnet:ców rysy dużego parowca
1,yloskiego. Poczri,tkowo wzi<:~! on go za paro\viec trans:;:iorto~vy, wwrócii i wystrzem z
dŻiafa ostrz~ga}ąceg'.) d<.:lokouośny pocisk
ostrzegawczy. Jed.uocz2§de cru sygnai: „Opu„
ś.;'.cie ÓkreU;' P~.rowiec nie zatrzyma! się, l2cz
usiłował -ujść„ l\umendant 'pozoStai i:.a razie
,,,, ..... .._.
'
....J
-
t,.
,.,..
w bezczyllllvści, aleby zwiększyć odległość,
ponicrważ obffwiu1 się, że pal'·'.)Wiec zaoputrzo!W iest w C.zia1c, z które::;:: skieruje ogiet na
:ri<li p0dwo~1.ą. Gdy ći.yst::ms na odlegicść od
:todzi uodwodnej wvnosil 4,500 metrów naka•
or: pościg ze w;zystkirh sil i ·wystrzem z
przedniego dzitlła 16 granatów, z których trzy
hyly tra'łnemi. Podczas ostrzeliwania . paro~
wiec uciekał gz:'gze.kiem i zatrzymal się do„
:piero wtedy, gdy został trafiony przez trzeei
pocisk. Wów;:.zus komendm~t rozkazd \Vstrzy•
mać ogh~ń. Podczas ueieczld, panndec będąc
w pelnym biegu opuścił kilka !cdzi napelnionych ludźmi. .Po zatrzymaniu się rrarowca na•
tychmiast rozpoczęto spuszczać !odzie. Z odle·
glości 2,000 metrów komendant zauważyl, jak
oddali!a się szybko od parowca sieć łodzi
przepelnionych ludźmi. In:c.a 1.Jdka wywrócHa
się i plywafo. dnem do góry.
Gdy lódź podwodna znów się zbliżała~
;al
komendant widzia!, że na pol:ludzi.e vanowal
wielki popioch i., że ma do cz:-.D.ieuia z parowcem pasa.ierskimf mfawnvicie z ;,Anconą" :.-.
Genui. Dlatego też 1m:ebyv>a.i:~cym na statku
dal czasu więcej, niż potrzeba do nmieszcze·
nia slę w lodziaeh ratuukovrych. Na pokładzie
bylo cona.\mniej jesze~e dziesięć lodzi rahmkowvch, które dla osób pozostalych
Im statlm
.
h „ ,.
nujznpelniej ,,,-;sfarez:ily. Jedna z. tyc' 100'/.J.
zapehiona po h1~zegi, byla. n<nvpól przechylona. ·I nnvch b:J~~ wi~a:,:~ nie spm.tl.cza~o i nie
ezvniono no temu żadnych przygotow~1ń. Wid~ąc l.o, I~o:menJ.ant postanowi! po uplyy.;ie
45 minut wypuśdć tory:edę w taki sposóu, a„
żeby okręt mógl się jeszcze przez czas dłuższy
uhzymae na powiernchni, a to, ażeby z jednej
slrnny prn:'~Fi1:-s1.yć 'i\')'Sll<lzenie pa<Jri.żerów do
llBDnrnł
lodzi, a z drugi.ej, aby miał dość e-L&su ratowa~
Telegram własny „Godz. PoL•.
nia k:.tri, pozosht!ych na poltladrie.
W1Ll.'6tca potem ujrzano inny paTowie~
Ateny, 31 grudnia.
który, wy.rzucając masy dymu z. kominów, kie.
Dziennik ateń.skl „Logos". otnymru wia- rowal się ku „Aneonie'", p.rn.wdopodobnie we.domość, te pomiędzy generałem Sara.il a pozo..
zwany z nAncony" na porooe telegrafem
stalyml członkami sztabu generalnego panujn iskrowym. Ponieważ kornend.ant lodzi. pod„
nieporozumienia. Jak głoszą, Samill postan.O: wodnej mu:::.ia! liczyć sję z możliwym atakiem
wil ustąpić.
parowca, który mu się vtyd..Y krążownikierr:
niep:zyjacielskim, rozkazał zanurzyć łódź pt;
\\'fiHIBzezuniu o godz. 12 m. 35 z odległości
800 metrów torpedy w przednią część ~~Anco, ny". Okręt zatoczyl kolo i Y..aczą! powoli tonąć.
Telegram 'W.łasny „Godz.. Pol"".
Próbowano ratować !ódź pochyloną, ta jednak
New-York, S1 grnd.nia.
pnewrócila się i wpadla w wodę. Ludzie
P<>licya tnjna &..an.ów Zjednoczonych wy- trzymali się jej brzegów. Innych lodzi nie
1. śledzila w trzech domach w Man.HU :materyal> spuszczano wcale na. wodę, chociaż na pokla·
j w.skazują.cy; o tajnym mchu rewolucyjnym. • dzie widać było jeszcze ludzi. Statek zarnU'Ul!
ł
si.ę powoli, :tak, że komendant lod7.i ~odwoćJ,..
I
.
Paryż,
81 grudnia.
:!~:k:rników tutejszych rząd grecki ~
~:'lwiadomienie, że odział frnncu~y:1.Ktzonyna wyspie Castelorisas ma
·;i przygotowywać akcyę koalicyj
, .t>;>.;'
.A.dalii.
"~'elegnun własny
.
„Godz. Pol„.
Paryż,· 81 grudnia.
~':.garo" Clonosi ze Skutari, że wojewonik złożył kierownictwo. operacyami
p:~ :_.du zlego strum zdrowia. Zastępuje
. ''."''~,eral Mfohticz, dotych~wy wódz
': ?..zej ~
~
J
Telegram w1asny „Godz. Pol".
Hamburg, 31 grudnia.
O zapale wojennym i jedności całego na.rodu rosyiskiego świadczy jaskrawo doniesienie „Hamburger Fremdcnblattu" z Pete.rshurga. W stolicy coraz więcej s!ychać glosr,
wśród poważnych i w-plywoWYch politykó\Y,
·występujących jawnie za ukończeniem wojny
z Niemcami. · Prawicowi posłowie do Dnmy oświadczyli się za zawarciem oddzielnego pokoju z Niemcami i Austryą i podkreślają, że
Rosya nie moie już więcej ponosić bezcelo\Yych ofiar. Dalsze prowadzenie wajny za
froncie bessarabskim walki artyleryi ~hecnie
nieco osłabły. Ostatnie walki były szczególnie
krwawe, a straty Rosyan wynos:i:ą około 15-tu.
tysięcy ludzi. · Przed amst:tyackienii pr$eszkodami z drutu leżą trupy .rusyjs:b.ie na 11-'YSokość
1 i pół metra.
0
l
Ungeni ogfoszony ~ostal za
Bez zezwolenia komendnnta
wojskowego w Kiszyniowie nie może. nih1 do
tego terenu przybyć, lub opuścić go. Niektóre
zarządy cywilne przewożą swe ard1iwa, a iilie
banków swoje shlady z Reni do Odei;sy.
31 grudnia.
„Wiener Allgemeine Ztg." donosi,
wlasny „Godz. Pol."
.A\C:·?. .('.ya Havasa. donosi z Aten: We-
Petersburg, 30 grudnia.
Wielki sztab generalny donosi 29 gr:.? ·
dnia:
Front zachodni. Na lewym brzegu r ..
ki Aa oddział: Łotyszów starł się z Qdd: 1.,~
Iem nieprzyjacielskim. Łotysze uderzył' ": t
Niemców. i wywiązała się walka na bfr..
dystans; Niemcy zbiegli i pozostawiP
miejscu zabitych i rannych. Na re~;.;;>·1
frontu aż do Prypeci miejscami trwa cg~<.:.:.
armatni i karabinowy.
Na froncie na południu od Prypee• ;;_:-:::
w Gałfoyi, walka trwa.
Front ka.u.kaski. Niema żadnych~'·~'-''"?'.'\,
Bnkareslt, ~1 grudnia.
doMsi:
Teren pomiędzy
wszelką cenę uważane
Telegram wiasny ,,Go<!Z- Pol".
„Godz. Pol.".
Odessą, Reni a
streię wojenną.
ROSJillł.
;,~k,gram
Komunikat rosyjski.
własny
Telegram ·własny „Godz. Pol.".
Konstantynopol, 30 grudnia.
·okolice.
„Adwerul"
I
lomuaikaty tnrockia.
Grówna kwatera donosi 29 grudnia:
Na froncie Irakskim tocziy się bitwa
pod Kn.t-el-Amara z dłuższemi przerwami.
Podczas zajęcia Szaik: - Said zdobyliśmy 450
beczek nafty i benzyny, należących do Anglików.
Na froncie kaukaskim za wyjątkiem potyczek patroli nie wydarzyło się nic znamiennego.
Na froncie dardanelskim w nocy z 27
na 28 grudnia oraz dnia 28 grudnia, artylerya nasza odpowiadając na ogień krążo­
wnika nieprzyjacielskiego oraz .terpedowca
zmusila do milczenia ich dziara, które skierowały. swój bezskuteczny ogieii na Anafortę i Ali Bumu. Statki te zostały zmuszone do oddalenia się.
W nocy z 27 na 28 grudnia i 28 grudnia toczyła się silna walka na bomby i torpedy powietrzne na prawem skrzydle pod
Sedd-111-Bahl'. W centrum toczy się walka
artyleryi. Po południu przez krótki przew
ciąg czasu dwa krążowniki ostrzeliwały prawe skrzydło, lecz na skutek przeciwdziafania artyleryi naszej wstrzymały swój ogień
i oddaliły się. Jeden z pocisków.,ugodzil w
krążownik.
·
Prr.t;ed południem artylefya nasza zestrzeliła dwupłatowiec) który
przeleciał
Yeni-Chehir i Kum.-Ifafo. Spadł on na wysokości Tekke-Buru.n do morza i został odholowany na Imbros.
Nasze anatolijskie baterye nadbrzeżne
ostrzeliwały skutecznie miejsca lądowania
pod Tekke - Burun i Sedd.-111-Bahr, oraz ich
Telegram
~
Sarrail.
„
G
.~fi' ~dał~ ~hle
~
;jf '.20
zatonie.
·• Poac:&as , tYch 40 minut
pokładu bez trudu mogly
ow~e, Poniewaz to nie stało się, kot pn.ypuszc,zal, że .zaloga· wbrew zwy"
· morskim .najpierw sama ratowała .si~t
~ .. ·
~zej lodzi1 pasażerów zaś zostawiła{~:
:ieJ!cl\vlsnemu losowi.
.•·. ·• .. , ;':
· ,:: Morze. było spokojne. Łodzie bez ·nię})e~~;
• ·fileczeństwa mogly się dostać do 11alJiliżSze~o
· 'Wybrzeża.
. ·.•.· .·... · .t·
Straty życia ludzkiego nie mo~ p~N'Pi­
sać wyląeznie zatonięciu $fu.tk14 · ·• ile raczej
spuszczeniu pierwszej lodzi. W: trakcie pełnej
jazdy, jak równie! temu, że·zat'11~a tylko o sobie myślała j nie ratowała pasa~rów wywró. conej lodzi. Przyczyną byly. takłł( strzitly · za .
uciekającym okrętem;;w każdym 1Pdnak rt'IZie
śmierć osób, które~zatt)D_ęly z· okr~em przypi~ ·
sae naleiy niezgodnel:na z przepiłami ·zachowaniu się załogi. . : > .
ł
Jak widać ; po~ższego, Sza.łowna nota
z d. 9 b. m. w ~ punktach wyci-0dzi z nie..
trafnego zal~~~a••.
· Nota ausi~acko.-węgierska
ł
pftlytacza to
J
bliżej, poc~e'ffl·powiada:
nstw:i~tdtiwszy ·.postępowanie 1<;mendanta, któręc~ialo na· celu ratowanie 4Jogi i pasażeró'\V,~ c~; i. k. wladze. marynarkił!oszly do
prze~oµ$la; że nie wzią! on na!łycie pod
uwagę. popłochu,· jaki wynikł wśró~ pasaże..
rówl przeszkodzil wejściu do lod '.ratunko„
W'ycli, jako· też ducha .przepisu,
·y e. i k.
()ncerowie marynarki nie odmawia nikomu,
nawet nieprzyjacielowi, pomocy.
przekroezenie inst.rukcyi, oficer ten został, edlug o._ bowiązują,cych norm, ukarany.
„Rząd, wobec tego stanu rzeczy,
la się od kornsekwencyi co do odsz
strat, wyiliklych dla obywateli ame
ż · powodu ścigania kontrabandy".
Baron Burian oświadcza. jedn
nie może. być odpowiedzialnym za
nikle sk-utkiem niewątpliwie pra
strzeliwania ueiekająeego okrętu,
llież za następstwa, które wynikły p
. właściwe ·wysadzanie ludzi do łodzi
Wych, lub przez wywrócenie. się p
nych łodzi.
Rząd c. i ;lr. oczekuje, iż rząd
ski postara si~ o dokładniejsze w tym
dzie informacye. Gdyby jednak rząd
nie mógł być dokładnie w tej sprawi
:formowany, ze względu na brak od
nich raportów, co do okoliczności;
obywatele amerykańscy zostali .poszko
·to rząd c. i, k. w uwzględnieniu póżał
godnego wypadku i kierując ·się• Pr?
z
_ ., .. ;~zymfillia sto~tµtl\'.ów.. p~yia'Ccielskieh;
jest braki dowodowe· uzupewć, a ia
odszj\:łidowanie rozciągnąć Lua te straty,
których me moźna ustalić. bez.pośredni
przyczyny.
Zakończenie
noty brzmi: „Pomim
e. i k .. na mocy śledztwa w sprawie
eony" może się uznawać za usprawiedli
, zastrzega- sobie ·jednoeześnię · możność
szenia w przysz!ośęi spn}wy tyeh ·· tru
praw narodow-ych.
·
rząd
D
Z
I
N
A
Polityka Rumunii.
zariudyt się dziobem
.ósoby 1:
o.
---~
. ·"·JUsilowacla rosyjskie, ~kierowane w celu
p(}jfJ3kruila Rumunii na stronę ezwórporozum.fenia trwają w dalszym ciągu. Przed. kilko..lila ·.dniami, wychodzący w Bukareszcie · ~,Pe­
sfor Lloyd" doniósł, że król rumuński przyjął
ria posłuchaniu rosyjskiego męża stanu, Szebekę, który tak królowi, jak i rządo-..vi rumuń­
skiemu zadaJ: pytanie. w sprawJe stanowiska .
zajętego przez Rumm!.~ .:, oraz czy:nil pro pozy- '
eyę .w tym lub innym wypadku. Jak głoszą,
Szebeko nie jest zadowolony z· dotychczasowego p:rżebiegu jego mfsyi. Jest to bardzo możliwe,· lecz krążące pogłoski nie wystarr:zają
na to, aby można sobie było zdać z tBgo sprawę, co chciał wlaściwie Sze}>eko osiągnąć, \Viele zamierzał osiągnąć i czego spodziewa się
jeszcze osiągnąć dzisiaj.
Jak się zdaje, poruszono cały szereg ewentualnogci, a zarazem odpowiednio do każdej z
nich stanowisko Rumunii, no i proponowano
rządowi rumuńskiemu w każdym poszczególnym wypadku odpo\\ri.ednie wynagrodzenie
polityczne. W każdym razie tak Rosyi, jak ·i
jej sprzy1nierzeńcom zalety bardzo na tem, •
aby dowiedzieć się O$tateeznie możliwie szybko, ezego Rumunia chce i co uczyni, jak się zachowa w tym lub innym wypadku. Czy Sze"'.'
beko pod tym względem otrzyrnal: jaką taką
pewność, brak o tem. wszelkich wiadomości.
Sądząc z tego, jak obecnie
cala rzecz
przedstawia się i jak, wedlug wszelkiego pra~
wdopodobieństwa, zawyrokuje ostatecznie Bukareszt,. można powiedzieć, że prezes ministrów rumuńskich, Bratirom chwili obecnej
nie zalfoza do odpo·wiednich, ażeby zająć ostatecznie jasne i tak silne stanowisko. lub, o ile
by ostatecznie takowe zajął, aby jego rodzaj
opublikować .. Bratianu, pomimo wszystkich
dotychczasowych przepowiedni, o jego bliskiem ustąpieniu i pomimo wszelldch zda:ń,
które .coraz bardziej twierdziły, iż .w naibliższym czasie zostanie on zmuszony do decyeyi,
od .chwili wstąpienia do gabinetu, pozostał
on. niczem nie wzruszony i nie pokierowal
dotychczas polityką Rumunii tak, aby się
, skłonić na którą..l{olwiek stronę .. Być może, iż
rząd rumuński niejednokrotnie już stanął w
l obliczu koniecznej deeyzyi, lecz zaszły nowe
li wypadki, które wystawiały Bratianu przeciw~
ko opinii publicznej jego kraju, wobec czego
wolał on ·w dalszym ciągu uprawiać swą po-
ostatnich nai;:ad patlamen.tu rumu:ńskieg-0 wynika, iż zapatrywania polityków bukareszteń-.
ski eh, nawet w stronnictwie· liberaluem, są
podzielone, a nawet i tam odzywają się glosy o ominięciu. sposobnQśei.
Niemęy · przyglądają ~ię z zupełnym .spokojem
l'OzWÓj spraw rumuńskich, są :ha•
wet bardzo dalelde. od przecenienia Rumunii,
jako dostawcy zboża na rynek niemiecki.
W każdym razie prasa koali~?i mija się z
prawdą, jeżeli przypuszcza, że Niemcy spra.,.
wę rum~msltleh dostaw zbofowych, z jakichkolwiek przyczyn, łączą ze sprawą swej i
swych sprzymierzeńców polityki na · Balkanach.
•
1
Prawdopodbbnie wifł przy:!;zfoścl również
nie zajdzie nic więeej1 jak dotychczas. Również i tutaj chodzi przeważnie o nie więcej.,
jak tylko o interes Rumllilii, mianowicie, o
wywiezienie zboża rmnuńskieg-0 z chwilą gdy
znikły wszelkie widoki., na to, aby zboże to
moglo dostać się na morze ~ródziemne przez
cieśniny tureckie. Na.odwrót pn:edsfawia ;<;ię
sprawa zaopatrzenia . Rumunii w węgiel.
Historya polityki zag:r~ieznej Rumunii
podczas obecnej ·wielkiej wojny, bQ<lzie póź...
niej. stanowić bardzo interesująey rozdział
tak historyczny, ·jak i dyplomatyemy, leez,
jak już wspominaliśmy, deeyzya j€-szeze nie
zapadła i ezem dluźej · na takową hęd:de l'lię
oczekiwać, tem wyisz.ą sta"'?kę będzie po!iadać kierujący mąż stanu. Ze względu na to,
że Bratianu ryzyko to przyjmuje w d~fazym
ciągu na karb rządu rumu:ńekiego, można wywnioskować, :że pokłada on wie11.i.e nadzieje w zakończeniu swej polityki, fllbo, że obawia się groźnego niebezpieezeństwa, w razie
przedwczesne.go ujawnienia swych ~amia:rów.
na
w
dokładnie, jakie następstwa pociągną za so„
bą walki bałkańskie. Ilość angielsko-francu„,
aniżeli
naród
rumuński. Sądząc
Dniworsrtet warszawsm a Duma.
Telegram
własny
„Godz. P.ol/'.
. Berlin, 31 grudnia..
W edlug donieslenia ,,Berliner Tageblattu'\
podczas omawiania. w bmlietowej komisyj. Dumy 1)tatu ministeryum oślłiaiy, posel Ha.ruse~
wicz oświadezyl; „Otrzym3Ji8my uniwernytf3t
polski w Warszawie od Niemc5w. Dlaezeg6
nie otrzymaliśmy go weześniej -Od R'tl~ya:n1'
Rząd tfumauy się· tem, ie Palacy nie ł05itt<la­
ją dostatooznie wykwalifikowanych sił nau~zy-­
ciclskich. Wymówka zif~mMlrowana imetala
jako kłamstwo prze.z Niemców, któr2:y w krótkim czasie zgromadzić potrafili najlepsze sUy.
Otwarcie Unhv~l'syteht jest w-ydanoniem donfogłem dla n.a,s i przyjmujemy od Niemców z
wtbięoznaścią".
·
·
,,God~.
Telegram wlasny
Pot".
B"'l'Iin, '31
grudl'!.i~.
Według drmiesienia „Vos~isehe Ztg-." rr.:ą.G.
ro.syj~J;i "'?d~ł n_owe rozr:o. r:i:ądze;n.e t'.' s.p.ra.wie kara.ma zydow, uguwa3ąeyeh się od sluzby
wojskowej. PodtzM gdy· d9tychczas rodziet",
lub bracia mu~ieli opłAcać 300 rb. · za kaidego
żydt1., który uehym się od służby T;0)l;t'ir•'."j,
obeenie uzupełnił mir.Uater t1karhu, Bark, ro:-:·
pon.;ą<lzenie to nowem, na mocy którcgl) ""-;„1ziet jeśli niema a11i ro<lzic6w, ani :-,ruta, d2iadko~ie obowiązani 54 do plarenia tej kary •.
l.
Do „Petit Journal" donoszit z Marsylii,
tam parowiec francuski 0 Sidney"
i wy~adzil na ląd około stu zbiegów !'i~rb~
skkh. Wśród nich znajdowali się: preze.s są­
du w Belgradzie, Waricz, żona adjutanta króla serbskiego, nadporuczuika Chubkolowieza,
wdowa po poległym w bitwie pod Niszem generale Gruiezu oraz żona generała Popowicza. Ta ·ostatnia opowiedziała, że w Salonikach przebywa jeszcze 12 tysięcy ;:biegów
serbskich, którzy mieszkają w speeyalnie dlit
nich zbudowanych barakach. Na zapytanie
w sprawie położenia militarnego, pani Popowicz odpowiedziała, te Rosya do ostatniej
chwili nie przypuszczała, aby Bulgarya uiatakowala Serbię. Pani Popowicz zakończyła
swą .rozmowę zdaniem: ·,~Obecnie, Serbia jui
litykę dawniejszą.
Także i teraz Bratianu trzyma się tego
zdania,· że należy·
dalszym ciągu oczekiwać, ponieważ nie można jeszcze przewidzieć
.
1 teresuje,
wiaaomości.
że przybył
l
skich wojsk w Salonikach, zachowanie się
wojsk niemiecko - austryacko - bułgarskich, zachow~e się Grecyi, a następnie postanowienia rosyjskie i ich wykonanie, oraz przebieg
walk balkańskich, ~ wszystko to są pytania,
które Bratianu życzy sobie ujrzeć więcej doirzałemi, zanim skieruje na odpowiednie tory
politykę Rumunii. Czy za pomocą oczekiwania
tego wybral on dla sweg.o kraju wlaściwą
drogę, jest to pytaniem, które nas mniej in„
Ostatnie
nie istnieje
Telegram
własny
„Godz. PeJ:·.
'P!l!ters~ug,
„Birżewyja
31 grudnia.
dor:osz.~, ie w
został ogł:oszony u I.raz cerwl.i'!"rki
od:raeieijąey sesyę 5ejmu finland;i;kiego, at <lo
cza~u z:~w2trcia pokoju, ponie.wai Finlandya
Wiedomosti"
dniu 24 grudnia
og1oszon11 została za teren wojenny. ·
Obiegają pogłoski, ze zarządzenie to wpro·
v1~dzone zostaio
w obawie
landyi
zaburzeń
wFin·
więcej".
„Nowoje Wremia" :r...unieśeila korespondencyę własną z Czarnogórza. Według korespondencyi tej, Czarnogórze nigdy jeszcze nie
Telegram własny „Godz, Pol.":
bylo tak zaludnione jak obecnie. Około pół­
Xepenhfign., 31 grudnia.
tora miliona zbiegów serbskieh zamieszkuje
„Times" donosi z Salonik, jakoby gt!'ler;at
groty gór czarnogórskich. Znajdu!ą · się oni
w wielkiej potrzebie. Gay król Nikita zwró- Sar.ran zaarE-$ztował konsulów niemieckiege,
ci! się do zbiegów tych ze słowami: „Jest 1 austryncko-węgierskiego i tureckiego, a konsu..jeszcze Bóg i Rosya", jeden ze starszych Ser- l foty obt>adzo11e zostały przez wojska fnme.t1bów odpowiedzial: „Bóg jest bardzo wysoko, l skie.
'
a Rosya bardzo daleko".
j
1
l
11 ·
z
4
kwentnie ·rząd rosyjski... aż do 5-go sierpnia ·1
1915 roktL
W cMsaeh ostathleh ta !lltrony zwłaszer.a
czasów Paskiewiezowskich zwróciły na się
uwagę historyków ńaszych. Chlllbnie dziś stanął w rzędzie dziejopisów tej epoki p. Jan
Kuehan;ewski z obszerną. pracą o szkolnic-twie ówczesnem*),
·
. W .opracowanej dotąd._ wcale niedosta
.
Szkolnictwo
Królestwa
w ehwili, gdy na
tecznie epoee dziejów naszych porozbioro
· iem położyli ciężką rękę pomocnicy Paskiewych, ćwierćwiecze rządów Paskiewieza naj;.
dotkliwszemi święci lukami. Był to okres, . . ·~za, nie było już w stanie kwitnącym. Po
:vietnych rządach ministra oświecenia, Sfaw którym· wszystko, eo naród miał świetnego,
·sława Potockiego, przez lat 10 stał na czele
musiało było ziemię ojczystą opuścić, okres,
n11·nis~ervum· Stanisław GraO . ważnego
t
J
w ·którym w zaborze rosyjskim, osłabionym
ski,
człowiek
już miły sercu mosldewskie..przez przymusową emigracyę i poddanym naj„ .
, nie w oświeeaniu lecz w ociemnianiu robezwzględniejszemu uciskowi politycznemu,
·o'w ,.,hlub'<:/
Pod J·e.go rz.,"'d."'nli.
„
„ "'„·zu,.<"'J'11.cy.·
1.4 'I'
·z ...
ledwo tu i owdzie pod popiołami migały ·si~
'i oświ·at·y z·o„tał „~hamowany ~ w ka·;O
.!
""
u<t
„
utajone życia narodowego ogniki. Nie dziwo·J·e·dnak· razi"""
d"'leko
"" ogroinnie ieszeze
~
...
ta, że historyka, malarza przeszłości, jak ka".". n·, •iaki"e w te1· dzi'edz-1•111•8· po~
do dewasta..,,
żdego malarza, ciągną ka sobie obrazy bari generałowie Paskiewiczowsey, odkowne chwile dziejowe pełne życia, ścierania
ot
do prze·kształ"elll"a
1ę1 na CQŚ p.0.<.red"
"
.! ~
;:.
się ~ił potężnych, gwaru ludzi wybitnych
do
zarz.ll.dzani·a
szkołf.l'il polsk,.'l_„
..:ierow"'"I'
.
u
""'
~
·~
,
i interesuiących - czy to będzie okres odropomiędzy cyrkułem policyjn;rm, a ro~
.dzenia gospodarczego i intellektualnego. kra". resztanckiemi. Jacy zaś. to bvli ludzie,
~
"'
ju, jak w Królestwie pomiędzy r.-1815 a 1830,
świadczy sylwetka jednego z pierwczy odrodzenia ducha narodowego, jak w laGołov.ina.
tach, poprzedzających powstanie styczn~owe,
e.nerał Golo. win należał do sekty prawo~
c.zy dzieje tragiczne z takimi warunkami poktórei obrz~dki po1err.a''chł'.'Stków",
„
J
-~
""
wodzenia rozpow~tej, tak fatalne zmarnowal'e· n".... kręceniu się w kółko i bic..iu po~
nej walki lat 1830-31 ~ a natomiast,. ie rzadpraktykach
Goiowin doszedł w t"'eh
.f
kich znajdują. dziejopisów · okresy pozornej
ie ·ootra:fił wydo ta1, 1·e1a p"'rfekc·Ji,
eh
"'
martwoty,. tępego ucisku policyjnego, przytłu.edn.ym ra„em
po „p i ,., ć .},' tys i A cy
l
"oczyn1.rn. · Odprawiał
"
"owe
.· '!Uiwa ·.wszelkiego· życia szerszego i szerszych
bez Odp
~l)iracyi.
le+n1"::i porą, w lasku na Bielat uro"
"'
u ·~
·.· •. ~ ·:eomijana te~ dotąd raczej była uiepocią­
;id
ieździł ze współwyznawca.., któ:
'!'
J
•
•
ga.jąp1r: ~poka. Paskiewiczowska ..,- z · krzywu.rzednika
do
nał Prz'"J sob1·e, l"„ko
1
""
•
dą.~ ~~lpkształtu dziejów naszego stosur s:u
„leceń
..
,,Tam
pisze.
w
swvc.h
eh „
•
z RO:sy~;;~l,So .w tym okresie znajdziemy już
eh
zacny
Skarbek_..:.obadwa
wehoV.V z.aTQ · · ·,'fflzystkie późniejsze koncepcye
· ęstwiny i przybrawszy pierwotny
rus.yfik; . ~;.na razie ułamkowo tylko z bradama,: odbywali sz.czegóh1ie3sz.ego
kq siłwt
· ::Wprowadzane; ujrzymy jui·~'ołącwliy t.e śpiewami, taniec obtkniętą
·.\odpolszczenia'' i wchłonięcia
zczasów Paskiowi&zowskł ·
rządkowy,
wedle twierdzenia naoczuych
świadków, do w~lki kogutów zbliżający się ..."
I taki ,,kręcik" stał przez lat parę na ezele szkolnictwa Królestwa!
f aki
t
A podwładni?
zaprowadzono w ".rJcołaeh Królestwa. 110wą kategoryę pedagogów: dozorców (diad'·
ki) z dymilllyonowanyeh podofiee:ri5w, których
r,a<laniem było pilnowanie uezniów „pod
mględem
zaehowania form ubioru, tudzfot
poleeeń1 odno.3t:\-e~leh się
do okazywania na~
W r. 1834, staraniem (fołewina, vresrJ:a lei:nej tui osobom estaffl?.ym, a nare!ii::eie w
w życie im;trukcya karna dla sikół, $YPi,r..a .r.elu, ile motnośd, pnyprowadin:nla do !'-~kogęsto karą cielesną, którą popr:z;ednie przepiw ly i odprowadtaua do domu uez.niów".
By dyescyplina.."'l"le 5Zkoły polskiej tolerowaty
Owi podoficerowie - diad'hi, byli n&atniechętnie i pozwalały $tosow.ać tylko w ra- niem $ło"''(!Jm szkoły rządowe1 za er.asów Pa·
zach wyjątkowych. Dy:rehior gimnaeyum w ek!ewieza. Dalej, eo pra:wda, trudnoby juf
Warszawie, Tomasz Dziekoński„ uważał M
pójttć było ..•
stosowne '\vystąpić pllbłieznfo, z apologią
rói·
W epoee p M.M&Wl~Wo:iU~j
"!...:
•
h 1 .~
dt..~•
1.
lJ1!1.ł!t* •ie-gi i znmieścil sążnisty w tej spxawie art:,r.imł tylko o obniżenie ja.ko3d 5zkół, ale też foh ifo~
w D z i e n n i ku p 0 w 8 z e eh n 'Y m, z mna- ~ei. Stkoły -wy?:~z~ zaniknit;to odr.uu i nit
niem w Kur fe n: e W a :r sza wski :m po- ot wart o ie
. h w1ęee~.
. . (',o s1~
. ta!!i„,
..: .i-. ...,,er.y ~Ek6ł
Y..i:órzony. Artykuł ten gloei, że celem ped:'.!f!O· i.-re
„ dn.1Ch l. n1zszye
..
h ' to z w:i.nyeh
.:i_
~"
statymye:r.gii jest ,,zaszczepia(:.
. i utrzymy'\\·ać w utzniu nye.h , ,;eb ranyeh prMz p . Tr
.i;,._ueh arz;ewsldego,
„zbawienną bojaźn", a najlepszym ku temu
. ..:a
wy5 t arezy preyt oeeyp" Jeven
suzegół. Gimiul~
środkiem jest rózga. Dziekoński obieeui~ !!pó- zjów (stkół: ~-ojewódt'.kieh) było w r. 1SM '-,c..
łeczeńStWU błogie Wyniki Z CZę3tCgv bida
4'-łt.fl,eyeh · s1~
. u,
DI)<>•,
k-szm
15
• ,
µO uemww;
w r. 1855!
,..,
• ,
dzieci w 5zkołach, „Niech tylko rodzice
i
mrn.
.
,
h tin poi-.a4
4,
•
k'
gimnazJOW u. uezmow 1. ,,5li'!!:. ::1-pue
ezyciele - woła pedagog Pa$kie\'\71Czows i zdro5dłby takiego rezultatu!
przejęci mocno tą znsadą, z e!'lłą, energią, w
d uch u ieJ
· · po.st·ępu1ą,
• w t·PUY
,l
•
•
•
•
A jednak ta stta.~ma ~koła nie ~lada
:u!Korzeni ::11~ mezawodnie zbawienna hoj:•dń w umy~le mło- uiaanin w oer;aeh rosyjskieh. Mikołaj Mi1utn,.,
· ·
·,
11 • • ł d
..,.,..
eiłowiek kompetentny, bo powołany w tikre.d z1ezy,
a u.1cgłosc
w~zc .;:1eJ w a ey, u~,,;Q..Uo.·
· •
d ·
l't n i ze
sie
nagtępnym dl'> ru!!:yfilrnwania Króle5tw~
wame lBJ rozporz.1 .zen, wewn. ri Y
•
•
k
·
k
·
•
dn
k
pisr.e
o niej w r. 1864; „ltemltaty 1Yste'.l"nu
wnętrzny szacune , wir:i.·o·w1 i go
0„ ....1 o a.
k
t
·1
·
,
ł l • ń
nie
odpowieddały eer.ekiwMiom. Ohnit:f.ł
zywany, po orn, a m1 a wie.eru m OCtzie el'.:~·'f
h
. Ie :rn<"'Fo~,zc
. ""' "~ obn"m·
uz·"'c·1'
„ poziom oświai)r. Pokolenie., ·"W1,'ehO'WAne 'A@
go oz d Odl?.,
a lb o wca
J
J , "'
,~
b o1esny<'.:h sro
. dk·ow,
•
· · · na d er roku 1RM, było t.<;p111zf:' nd popr~edni~~.
a lho przym1Jmme1
. a. r.s· .1..1. mora1- i'tu;em daleko gorat~ i bard'l.iej nam niepnyrzn dk'
-im uczyni.· wr:6ei .•b ogob OJllOllc.,
· h zaszc;:ep1om•i
·
•
1.
jame... " Dobre ehoe to przynajmniej!
no ...~"'v 1· na me
praw dzrwa
nam.:a
r. • t
bl k'
· · , · 1- „
P. I{ueharr.ew5ki :uumaer.a w prĘedmo"Nfa.
nwrn nym
as iem Zft!llE'.llH3 e •
·
do swego stud;yum, że jest ono tylko ez~śei4
O biedna dziatwo polska, na łup Golowi- zann,erzoneJ
.
. praey ob szern1e1szel
. . . o wewnątrz..
nów i Dziek01iskich wydana!„.
h
d
·
·
h
ki
p
k"
·
k·iej. t'In
nyc
2ae1ac epo • as -u~w1eiows
n l•
Personel szkolny, starannie dobierany z tamy tę i.a.powiedź radośnie, pragnąc. abf
osób, sprzyiających rmi~·fikacyi i .zwolenników da.lsze części, he2 wą.tpieniSl !'Ćlwniei. ciekaw•
budzenia ,,zbawiennej bojaźni" przy pomocy i p0uezaj~ee jak t~. pi0rws'U!, eo rychfoj w:t.bC}>
,,bolesnych. środków", .n.ie . wytlawal się jed- 11 gaciły piśmicinnid.wo rut!!1ze.
nak w tych czasach dosfa.tee:r.nym d.o utrzy~ .
Ignacy Peszk&
K u charze wski. Epoką Paskiewi- mania uczniów w odpowiedniej karności i ,
··
oświaty. Warszawa _, Kraków. Str. . prawomyślności. W r. 1852 na rozkaz cesar-
„„.
m...
A
przez >R
• .Kt(}rej
U)
•· ~ąlmtwo
<!J
··
naszego ·--'-'- linię,
w czasach kryzysów
··~ · trzymał się. ko:i:wekraju
~h
I
l
--::--
stego, echt "'. lódzltiego humoru, nizane w p~
cie czoła na przędzionkę wspomnień, s:padaly raz wraz na podłogę, tak ciężkie i niezdarne, jak caly stosunek nasz do rzeczY"'istości,
. do „chwili osobliwej", którą przeżywamy.
ł1~~rt-~~-r~Y~!.
.· Xooperaływy kuc henue.
Naboźel'istwa„
Porządek nabożeństw w kośeiele
od % b. m. do 8, jest następującyi:
Krzyża
h.
Dnia 2 i 6 o godz. 6-ej rano prymarya przy
Wystawieniu
Najświętszego
Sakramentu z kazaniem
polskiem; o 8 mBUl ·św. dla żolnierzy;
o 9 i pól wotywa z kazaniem niemieckiem;
o 11 suma z kazaniem polski em;
o· 12 i pól. Msza św. czytana. Nieszpory o godz.
3 i pól po ·J)oludnin.
W dni powszednie o godz. 6 i p6ł rano pry-
marya przy wyst.a:wienht Najświętszego Sakramentu; o godz. 8, 8 i pól i 9 i pól Msze ś.w. Pacierze
o godz.· 3 i .pól po południu.
Wldowłska.
'9atr. Polski
dziś popołudniu
,,Betleem Polskie"
. Rydla. Wieczorem „Car Paweł" Mereżkow­
skiego
J u łr o.
(występ Janusza Orlińskiego).
Popołudniu ,,Betleem Polskie".
Wieczorem „Car Pąwel".
Teatr · Ludo:wy (Przejazd 84) d z i ś i j u t ro ,,Jasełka".
Teatr· 'W Zgiem dzł! ,.Na zawsze" Rydla odegra
trupa Szarkowskiego.
Jutr o: Fragmenty z ,.Kośeiuszki pod Raclawicąpri".
w~~llo. .· Dziś przedstawienie kabaretowe.
Odczyty i
J 11 ho. Resursa
pp•. wyklad prof.
'ala: 'nemf.eAJnikóJ(".
;ł
wykłady.
Rzemieślnicza ehrz. o godz.
Lipińskiego
,_,Rachu.nkowość
·
Roczniee.
•
W Kozienicach mOO.zil się król
Zygmunt I ętary, jako syn 5-y
króla Kazimierza III Jagielloń­
czyka i królowej Elżbiety, wrki
cesarza Albrechta IL
1717. W Wnruawie rozpoeqna się
sejm . ,.niemy", po powrocie na
tron Augusta IL
Książę Gorezakow mianowany namiestnikiem w, :Warszawie.
po Sylwestrze.
Nigdy idea kooperatywy nie cieszyła się
taltlem powodzeniem, jąk obecnie.
Narazie obejmuje ona wprawdzie nader
szczupły teren, bo przeważnie tylko kuchnię~
poniewaz jednak wsz~-stkie drogi prowadzą
do Rzymu, a cel uświęca środki, przeto nie
szkodzi, że coś mąd:rego wlezie do glowy
przez żołądek, a dobry gość; miast frontem,
przez kuchnię przybędzie.
Na pochwałę Dep uta cyi .żywnościowej
powied~ieć należy, że tę kuchenną wspóldzielczość popiera ona znacznie i celowo. To
też prócz kooperatyw, które powstn!y samorzutnie, - przy wielu Stowarzyszeniach zawodowych zawiązano tego .rodzaju zrzeszenia
prowyantowe, co członków bardziej ożywiło
w
Łodzi
(ściślej mówiąc: pożywilo)
niż najpiękniej­
sze pomys!y zarządów. Z jednakową skwapliwością rzucili się ku tej inowacyi tak komiwojażerowie, którzy przed wojną chyba tylko .szampana kooperatywnie nabywali, jak
malarze pokojowi, nauczyciele, buchalterzy,
aktorzy etc.
·
Ocz)lvistość pożytku, płynącego z kooperatyw żywnościowych .uwidacznia się zwlaszeza przy sprawozdaniach za pewien okres
czasu. Jedno z tego rodzaju zrzeszeń (;,związ­
kowiec"), liczące okolo 700 czlonków o 5-rublowyeh udziałach po za 6 pr~ od wkładów,
ma dać nadto 6 proc. od sumy zakupów. Zważywszy, że w ciągu kilim miesięcy 100 rub;
wydane na zakupna produktów pierwszej potrzeby dla rof'.łzin.y, stanowić może skromne
minimum, - członek po za względną taniością produktów, ma prezent, przewyższający
wysokość wkładu a poz.:'ltem jeszcze procent,
rzecz w czasach. moratoryjnych. wielce oryginalną i ponętną.
To też nie dziwota, że do kooperatyw
garną się dziś rodziny z zapalem, godnym tej
dobrej sprawy.
·
Tanie knfhnie tmyskały zapomogę.
ł
i
banknoty.
w
Xremika
ł6Dzk".
111.. łlłfi
bzlcl i
-- _.:;Y .- .· . .
)kli~ lako& F_erelid
SW~-
wyr~bu
tego lodu..
Z.il•
I
Ostrożnie
z lampami karbidowemi!
W ostatnich czasach
wydarzyło się
kilka
wypadków nieszczęśliwych wskutek wybuchu
gazu przy nieostrożnem obchodzeniu się z
lampami karbidowemi. Z tego względu zalecamy szczególną ostrożność przy zapalaniu i
gaszeniu tego rodzaju lampek. ·
·
Teatr i muzyka.
Łódź
szybko się oryentuje. W każdej sprawie.
Nie tedy dziwnego, że zaledwie ubiegło 20 · miesię­
cy, a już spostrzegła się, te w1aściwie · miasto pół­
milionowe, zasobne w to i owo, nie ma odpowiedniego teatru polskiego, t j. nie budynku, bo ten
jest jeszcze owszem-owszem, ale sil, artystycznie
tak sytuowanych, by je spolem za teatr w calem
tego ·wyrazu p-0ezytać było można.
I jęła nagwalt radzić. Miast a.ton starnt się
stworzyć teatr· własny, zespól, jaki już w ~
:ąiiewaliśmy za czasów ś. p. Wołowskiego, Gawalewicza, Zelwerowicza, wyrzuca bajońskie stosunkowo sumy na sprowadzanie zegpolów ~w­
skfeh.
Niedawno gronko mlodzieiy zwiozło do wdzi
przygodnie zebrany ensemble z artystów teatru
Polskiego i prowineyonalnych, osiadlych na bruku,
obecnie zaś Stowarzyszenie komiwojażerów lód.z.
kich zapowiada gościnę artystów teatru Rozmnitośei, przyczem naznacza takie ceny za bilety, że, jak
na obecne ciężkie czasy, stanowi to grub11 rrlep.rzyzwoitoś6.
Czas najwyższy, by miasto nasze przesWo
spekulować na sztuce, jak na manufakturze, ·a naprawdę poniyślalo o stworzeniu u siebie przybytków sztuki, rilniej lub więcej stałych.
L
Obwieszczenie.
w
ll) mruolei:o.4 nazwę gwego prawne.go
St~r~11ia oddział.U Tanich Kuchni ?rzr.!'o- I
o ileby w przystloki w procederze !ub
legacy1 biednych, slnerowane doJi.1ag<strti.a_, a 1 w nndaniacl:t do spisu zrobionvch miała z.ałśd
' dl
·
stal· ·~ T~n·eh ' jaka
r~
. .
v
.
•
dotye.z~ce zapomog . ~ nowopow.., , j cu •. ....._L
zmiana,
to trzeba o tem natychmiast
.poK_uchni zos!aly uw1enczone pomysln~m sk~t- 1 licyjnemu p:rezydyum donieść.
lnem. :·;Iagistra: na. ezwartkowem posrndzemu
.Zajmowanie filę przemysłem (procedeuchw.aill wydatkować na ten cel 5W)OO rb.
rem) w zasadzie każde.mu jest dozwolone, o
ile w następującycl:t urządzeniaeh niniejsze· Karta cldebowa i cukrowa.
go obwieszczenia wyjątki lub ogranicze;1ia
nie są przepisane lub dopuszczone.
Dziś centrala i ucząstki rozdzialu karly
I. Ktokolwiek. ohecrde procederem ja•
chlebowej i cukrowej są niecz:lnne.
Jutro upływa termin karty seryi 15-ej~ kimś się już trudni i opróez tego przeilloźe.·
KartA chlebowa właściciele piekarń i sklepów niem nitu wylegitymo~e się może, że poze s~rzedaża ~ald winni zwrócić uajpófuiej datek pnemyslowy z.apłaci4 w przysZ!ośei od
zajmo\\"Rllia się dotychczasowym swym prowe ~orek do godz. 2 pp.
cedereni nie może jedynie ~ tego powodu być
wykluczony, te JH""ueplsom niniejszego obwieZapomogi magistrackie.
szczenia nie zadość uezynit
Magistrat przyznał „Domov.ri Miłosier­
II. Dotychczas ograniczenia poszczeg61·
dzia" zapomogę w sumie 4,000 rb. i Towarzy- nyeh procederów, które w speeyalnych pra•
stwu Opieki nad dziećmi "Gniazdo"-3,000 rb. wach i rozporządzeniach mają swą podstawę,
bądź to z czasów rosyjskich bądt tef. z czasów
okupac:yi niemieckiej, nadal obowiązują..
Ziemniaki i fasola.
IV. Osobnego pozwoienfa. policyjne~
Komisya żywnościowa przy Magistracie
potrzeba w przyszłości na następujące przeotrzymala 2 wagony ziemniaków oraz "'ięk­
mys1owe zajęcia:
szy transport fasoli.
·
1) oberże i szynkownie, herbaciarnie
i
kawiarnie,
Z działalności Pogotowia Ratunkowego.
III. Niniejsze ohwie.szczenie nie doty.
Jak dalece wielkie wypadki pochlaniają ~ otworzenia lub przeniesienia aptek, wy•
mate,. dowodem statystyka działalności Po- chowywania dzieci za wynagrodzeniem, u,..
gotowia za rok bieżący. Dzielalność ta mocno czelnictWa, adwokatury i rejentury.
zeszczuplała. Bo oto, gdy przeciętnie Pogoto~
2) przedstawienia teatralne i ki•
wie wzywano do wypadków okolo 3,500 razy
matografy,
w roku, bilans tegoroczny wykaże nie więcej
3) zabawy z tańc.ami,
nad 1,500 wezwań.
4) zakłady lekcyj tańca, torniei i
W ciągu 16 lat istnienia Pogotowie udziepływania, jako i na zakłady kąpielowe,
illo pomocy w 57,OOO nagłych wypadkach.
5) proceder konsulentów praw-
Po(l ·hasłem: pokój i kuclllllal - upłynął
loazianom rok 1915.
Pokóf i kuehnia..Te dwa ~ były: treścią minionego
Wydane w swoim czasie rozporządzenie
roku u nas.
policyjne, dotyczące przyjmowania podni· Pokój był słowem, które w tym czasie szczonych banknotów rosyjskich, ·poszło wikał.de zdolne do mówienia usta wielokrotnie
docznie w zapomnienie, gdyż coraz częściej
powtarzały. Tęsknota· za nim stworzyła nowy
zdarzają · się wypadki odrzucania tego rodza.gatunek liryki, któ:r.y D.nzwalbym liryką spo- ju pieniędzy lub taksowania ich niżej warto.:.
tłeczeństwa pozafrontowego, gd:yby rzecz sama
śei ustanowionej.
nadawała •się do satyrycznego traktowania.
Ogól jest zdania, że po za ponowieniem
'· Fakt jednak pozostanie faktem, ie mówi- odnośnegQ rozporządzenia, uregulowanie tej
my o pokoju, jak o ~emś, co jest narazie tyl- kwestyi wziąć na siebie powinny sfery finanko· marzeniem. Wschodzący rok nowy we- sowe naszego miasta, a głównie Urząd Star'dług wróżb i kalkulaeyi matadorów polityki
szych Zgromadzenia Kupców, który mógłby
ogól.no kawiarnianej ma być stanowczo i nie- • banknoty tego rodzaju wymieniać na· bony.
odwoJalni.e rokiem zakończenia wojny.
Mimo kilkakrotnego omawiania. tej spraK~tby
to nie wierql?! Ktoby nie wy w pismach miejscowych, spekulanci cią­
chdal wieny6?
gle jeszcze są panami położenia i obniżają
Kwestya pokojowa w całkiem prozaiczny, wartość pieniędzy nieco podniszczonych., na~
sposób, sprzęgła się z kwestyą kuchenną. Za- rażająe tern samem mieszkańców na dotlili~
;gadnienia z zakresu gospodarstwa domowego we straty.
~ po Za obręb codziennych rokowań pani ze sługą, a sługi· z sklepikarką - wyzwollly
· mę z. cla'.snych ·ram kwestyi kobiecej i stały się
·ogólno-ludzkiemi. W ten sposób sufra!yzm lo"W sieci'".
kalny stracił jeden z głównych atutów, a zato
Ochronki dla dzieci.
W dn. 12 stycznia, w teatrze Polskim grono
panom domu przybyło jedno zmartwienie wię-­
Z inicyatywy ks. pralata Tymieniecldego, amator6w, pod reżyseryą A. Bielińskiego, wystacej. I to jakie zmartwienie!
wia „W sieci" Kisielewskiego.. Sztuka ta minla być
w
okolicach
Górnego Rynku otwarto już 7 o- odegrana wcześniej, odłożono ją jednak z powoPoważni finansiści,
mecenasi wszelkiej
.
rangi społecznej, tytani wiedzy, potentaci i chronek dla dzieci. Ostatnia rozpoczę!a dzia- dów od organizatorów niezależnych.
łalność swoją w listopadzie r. ub. Mieści się
._.1111#.,....__....,,lll'l!.'Al__IW"'""•„•---.,.._llillfllll•t.,...*'
władcy wełny i perkalików, lekkomyślni poeona przy ul. Sosnowej.
ci - wszyscy naraz poczęli studyować wady i
W ubiegły czwartek staraniem zarządu
zalety surowców, niezbędnych do produkcyi
kulinarnych. Kucharze i panienki „do wszyst~ odegrano tam jasełka dla dzieci. PrzedstawieAżeby stwierdzić stosunki prawne tutej·
kiego" stafy się nagle dla tych solidnych ludzi nie· wywarło nader mile wrażenie, to też słu­
WYI'Oezniami, tak pobożnie eluehanemi, jak chacze szczerze· dziękowali prezesowej i wi- szych przemysłowców i ażeby dalej otrzymać
ongi dziewiea ..delficka. W pogoni za workiem ceprezesowej Ochronki w osobach 'pań Stefa- ogólny pogląd na tutejszy handel, przemysł i
ziemniaków eiy funtem najpożywniejszego z nowej Przedpełskiej i inżynierowej Micheli- rzemiosła, zakładam z dniem 1 stycznia !1,916
sowej.
roku dla obwodu policyjnego w Lodzi ·spis
produktów pierwszej potrzeby - grochu Dodać należy, że przy ochronee znajduje
przemyslu, 'do ·którego każdy handlujący,
mobllizowaly się cale. rodziny. Byl czas, a byprzemyslowiec i rzemieślnik zameldować się·
!o to w ehwflach władania Rosyan w .Łodzi, się przY,tu!ek dla bezdomnych.
mus i. Ktokolwiek więcej zakladćw posiada,
tych !lo~an,. którzy podobno żywności wbród
Nowe szkoły.
powinien każdy z nich poszczególnie wnel•
mają, - że dla zdobycia bochenka chleba,
wygodnicki i solidny obywatel, pan możny, nie
Delegacya szkolna przy Magistracie po- dować.
Meldujący otrzyma bezp!atnie świadeO:.
dowierzająe służbie, zrywał się ze snu wśród
stanowila otworzyć w domu przy szosie Panocy glęhoklej i· sterczał na mrozie, w tłumie . bianickiej mi~jską niemiecką szkolę począt­ ·two, że się zameldowal. świadectwo to będzie
kiepsko odzianego plebsu, sam biedny i tak kową, składającą się z dwóch oddziałów, a jednakże jedynie -.;v-ykazem na to, że zameldoła.kru!cy CbJ.eba, jak ów nęclzarz, ocierający się
nadto w ·domu nr. 36 przy ul Pańskiej - 5- wanie uskutecznione. i dalszych praw z niego ·
rościć nie można. Tylko osoby, które świa­
bezczelnie o Iopatki dostojnego pana. I na oddziaiową s:z.ko-lę żydowsk~
dectwo takie . posiadać będą, w przyszłości
mrozie i wśród zawiei d!>konywala się. demoprocederem
zajmować się moglb jeżeli oprócz
kratyzacya sfer.górnych, mających mfast herbu
Dla dzieei.
tego przepisom prawa zadość ue7.ynią i w
pieniądze, a miast stylu wielkopańskiego w
Delegacya biednych wysyła z Łodzi 50 przepisanym czasie podatek od przemysłu zacharakterze,·· styl arystokratyczny w rachunku
biednych dzieci, które będą rilolrowane u oby- placą.
tapicera.
watelstwa tamtejszego na bezplatnem utrzyPrzy zameldowaniu do spis.u przemysłu
Ale to inż wspomnienia, wspomnienia
maniu. Delegacya uzyskała od Magistratu 500 podać trzeba:
smutne· wprawdzie, lecz ciekawe i sensacyj- rb. na kupno odzieży i pościeli dla dziatwy.
· 1) imię i nazwisko.
ne dla przyszlych pokoleń. Warto mieć wnu2) powolanie,
ki, by im to można było opowiadać! - rzekl
Hygiena
a
lód.
S} wiek,
pewien .kawaler ze łzą w oku i szczęką w
Zwróeono
uwagę,
ie
wiel9
Oł!ób
wyrębuje
.
4). Biedzibę p:rz.emys~
rece.
ts) firmę,
Wspomnienia! Cały Clzisiejszy bilans spo- lód ze stawów, znajdującyeh się na placu na·
przeciwko remizy tramwajowej. Wobec tego,
6) rodzaj .i przedmiot zajęcia,
łeczno-towarzyski sklada się z jednego pasma
7) datę, w· której·. przemysłem "'się zajmo. wspomnień rzewnych i tkliwych. To też do życzenia, Magistrat postanowił zakazać wy. ;
··
.wczoraj w knajpach i mieszkaniach, w czasie ie lód ten pod wzgl~dem czystości pozostawia wae rozpoczął,
wiele
do
życzenia,
:Magistrat
posta.nowil
za.ka'
8)
jeżeli
jest
żonaty,
czy
ma
przedślubną
orgii Sylwestrowskiej, mimo wesolość z u.rzę-
FoDarłe
.
stęp.cy.
: intercy_z~
nycll,
6) zawodowe domy wywiadowcze,
kantory Vi'yr.uiany i biura inkasyjne,
7) agentów pośrednictwa nieru•
chomości,
8) drogistów,
9} przedsiębiorców budowli i za.
rządzających budowlami, zakłady kotłów
parowych, zakłady sortowania gałganów,
fttbryki .szczotek i pędzli,
10) kominiarze,
11) akuszerki,
12) rozsprzedawanie kart do gry,
13) rozsprzedawanie losów loteryj..
nyj::h,
[1,4)
Jrów,
interesa 1..awodowych mstawnizastawców i stręczy..
pośredników
~ieli czeladzi,
' 15) urządza.nie
z.akladów1
któr~
swe polożenie, bądź to
przez rodzaj swego urządzenif4 wlaścicie­
lom lub mieszkań.com sąsiednich posiadao
lośei lub wogóle ogółowi poważne uszczerbki zrobić, niebz.epieczeństwa luli
bądź
to przez
przykrości sprawić mogą.
16) aprobacyi, która na mocy
dectwa uzdolnien.i.a
się
świa­
potrze..
bują aptekarze, i te osoby, które są lekarzami, chirurgami, 01.lllistami, ·akuszerami, dentystam~ wete:cynarzami, felczera-i
mi lub podobnymi nazwami się zowią.
17) Koncesyi potrzebują przed.si~
biorcy prywatnych domów dla ehoryeh.
prywatnych zakładów polożniczycl:J., lub
prywatnych zakładów dla nmyslowo eh.o..
ryeh.
Zameldowania do spisu przemyBłu n.aj.
później 1 lutego 1916 roku uskutecznione byó
muszą. Ktokolwiek później się zamelduje bę­
dzie musiał 20-cia marek opładć. Leży tedy
w interesie wszystkich przemysłowców, an~
możliwie rychlo się zameldowali. Zameldować mo7,ria się albo ustnie w trzecim oddziale
policyjnego prezydyum, albo piśmiennie. PJ..„
śmienne zameldowania jednakże tylko wtenczas uwzględnić jeżeli zawierać będą szczególy pod 1 - 9 niniejszego obwieszczenia na
początku wymienione i jeżeli oprócz tego pi~
sane będą na drukowanych formularzach, któ-re po ;to fenigów za sztukę w następujących
miejscach kupić można;
a) w Łodzi:
1) Feiffer, Grand HoteL
2) C.. Kr. Trafika, róg Piotrkowskiej i
Dzielnej.
8) Karol Peter, Piotrkowska 100.
b) W Pabianicach i Brzezinac-h w mzę­
dach· powiatoWYch..
e) W Zgierzu, Tomaszowie, Łasku i
Aleksandrowie w magistracie.
d). W Konstantynowie, Rzgowie, Tuszy:
nie i Zelowie u wójta.
Spis ·przemysłu każdy .przeglądać może,
który. się wylegitymuje, że ma uprawniony do
tego interes..
.
·
·
Jui teraz na .to zwracam uwagę, że w
przyszłości pa!enta tylko tym osobom i insty„
tucyom wystawiać będą, które się do spisu „
przemysłu zameldowaly~ Przy wykupywaniu
patentu trzeba w ·przyszłości koniecznie wy.
ka.z zameldowania do spisu przemysiu przed.
wydaje,
loźyć.
powyższym prz&<
karą pieniężną aż do 1,000
aresztem do 6 miesięcy kara.nJ,.
Ktokolwiek przeciwko
pisom przewini,
marek, lub
będzie.·.
·
·
Eódź, dnia 16 grudnia 1915 r •
(esarsko~Niemiecki
Prezydent P~
podp. '· ()p.R_O..
li
GODZINA
J 1 zac~1i
słt't.elac. Tium się rozhiegl a równocześnie
i ba~<lyei rzuem się do ucieczki, lecz wszystkich
Podatek· mieszkaniowy.
'VARSZA\VA.
5.
Zarząd miasta Warszawy wygotowal no- 1 schwYtano. Strz::ily bandytów zranily ciężko w głowy system podatku mieszkaniowego. Kaid$ L-·W;~ pr~ejeidża,iące~o '~o~nicę Sekeyi Opalow~j K.
mieszkanie, sklada1·ace się więcej niż z 2~ah. 1·o:i;n. W. Pogotowie om\mzlo go w stame g:rozJ?.ym
t' do szpitala św. Ducha.
pokoi, ma opfaea.ć rocznie po 5 rb. od pokoju~ ·.·
. Następs~o zatruci~ denahmi.t.em .. Z P_?między
Projekt ten zostanie przedstawiony władzom i ofiar zatrucia denaturaLem w czasie hbacy1 u stró-"- ·
i. ża politechniki Komana, o h,
czem wczoraj
w i.ertihen1a.
• _pisa_liśmy,
,
:Kaviamie wal'8Zaws!de mają jut nsbtloną sła- . d o Ub~
' oprócz dwóch osób zmar1yc trzy zupemre os...ep1y.
~ę. Są niewyczerpane w pomySł.ach, a plotki i noPożyezka dla gminy żydowskiej
:frinki wielkomiejskie rodzę, się w nich, niby P?ZY~wiowe grzyby po deszczu. Ludzie ma.ją w kaPonieważ stan Kasy miejskiej nie jest
:Jll'iAm.łaeh wiele czasu, ~ snują przeróżne opopomyślny, zarząd miastu odmówil gminie ży­
w grudniu 1915.
~
dowskiej pożyczki 300,000 rb., obiecał iednak
W kawiamiaeh wiedzą wszystko, a gadulom
(Korespondencya wlasna „GoJziny Polski").
być po:rpo.cnym, gdyby gmina żydowska chciakawiarnianym nie obcą jest ani teraźniejszoś6 ani la pożyczkę tę zaciągnąć na własne ryzyko i
Siedlce wyszły z opresyi wojennych -
plotki kawiarniane.
·
·przyszłość. I krąży
sensacyjna 11()-winka z ust do
dopóki ·nie wytwony. jej łronku­
reneyi jakaś nowa, jeszcze jaskrawiej bruniąca
opowieść, z.rodzona w innej konkurencyjnej
ka-
odpowiedzialność.
:wiami
sta zorganizowania milicyi sanitarnej,
. t po
mieście,
Bo w kierunku sensacyi ka"'riarnie warszaw-
slde konkurują między
wane", więc nie dziw,
sobą. Są różnie
„zoryen.toiż częstokroć oblekają jedw różne szaty. Gdy w ·jednej ka-
nakie pojęcia
wiarni na jakiś przedmiot patrzą przez różowe szkła
inna widzi go w barwach czarnych.„
Naturalnie, iż każdy bywalec kawiarniany, kolportujący ,,najświeższą nowiJ.ię" zapewnia swych
słuchaczów, iż wszystko to jest najzupelniejszą prawdą gwarantowaną „słowem honoru".
Ostatnio bywalcy kawiarniani pod „słowem honoru" zapewniają o dwóch sensacyjkach.
Messal w.raca do Warszawy.•.
Roman Dmowski w najbliższych dniach już
m.ajdzie się w naszem mieście.
Są ludzie zapewniający, iż na wfasne oczy widzieli telegram divy z Berlina. Toi samo mówią
o Dmowskim, który również depeszowcl już jakoby z Berlina.
Która z tych wiadomości się sprawdzi?
A może obie klamią? Odpowie na to niedaleka przyszłość, choć już dziś orzec można z lekkiem sercem, iż, gdyby obie pogłoski się spra-,Ndzily, Warszawa nie mialaby z tego pov;oclu ol'-~­
gyi. do demonstrowania szczególnej radości...
I odwrotnie. Jeżeli nikt z tych dwojga nie
przyjedzie Warszawa z pewnością smucić się o nie
będzie.
Zresztą
jutro
już będzie
miala
jakąś
nową
sensacyę.
{Choćby taką, że
„Godzina Polski" jesz cz c
wychodzi, ku ciężkiemu zmartwieniu konkurencyi:··
As per.
bndowlany m.
w~rsza~rJ.
Wydział
budownictwa m. Warsza:"y
p:rojekt budżetu na rok przys:;-;1y.
W projekcie tym wydatki w r. 1916-ym o~_;:­
ślono ua sumę 2,337,210 rb. z C!Jfgo znakonuia
większość użyta będzie na danie możności zarobkowania ludności robotniczej.
ważniejszych pozycyi wymieniamy:
913,500 na naprawę bruków;
400 OOO na ukladanie nowych bruków;
600:000 rb. na UTegulowanie wybrzeży
Wisly pomiędzy mostem Kierbedzia a mostami kolejowymi.
.
-w memoryale dołączonym do pro1ektu
budżetowego zaznaczono, że poza względ~~
na;jważniejszyrn: przyjścia z pomocą ludnosc1
robotniczej, żądanie większych kredytów na
naprawę i budowę nowy~h b~uków wy~ola­
ne jest troską o stan ulic mrn.sta, . ktore w
pierwszym roku wojny musiano utrzyr;iyw~ć
sposobem de\vastacyjnym ze szkodą dla finansów miasta.
Mimo że brul\: na wielu ulicach mógl
przetrwal jeszcze czas jakiś, ks. Engalyczew
dla celów wojskowych i ze względu na sp~­
dziewany przy,iazd do Warszawy cesarza Mikołaja II, żąda! ciągłej naprnwy b~uków. ~by
podołać tym ż~daniom zarząd ~w.sta „~1ccr
wał" bruki, przekładając kostkl drewmane
ieszcze nie zupełnie zniszczone na drugą
istronę.
• .•
Bruki warszawskie budziły czas lalns
podziw dla swej gładkości, obeenie jednak
na większości ulic trzeba kostki po obu str?nach zniszczone .zrzucać i ultladać zupelme
nowe, co wymaga tem większego kos~tu, że
obecnie metr sześeienny kostek drewmanych
kosztuje 50 rh., gdy przed wojn~ kos~towal
23 rb., przyczem tartak miejski nie moze podolać zapotrzebowaniu.
opracował
z
lCrcnika warszawska.
Z Komitetu. Obywatelskiego.
Zaproszenia na czlonków otrzymali
Pp·:
Zygm. Chrzanowski, Stanislaw Hirszel, H. ha-
den, St. Karpiński Fr. Lilpop, Czeslaw Mejro,
Antoni Mencel, jerzy Meyer, ~t. Pfeilfer,
A. Pu1janowski i dr. Radziwillow1cz.
Lista będzie dopełniona do liczby 12 po
Dtrz~mani:u odpowiedzi od zaproszonych, czy
Pl'ZYJmą 9bowfa7Jd czfonków, poczem z e':entualnemi zmianami zostanie przedstawiona
~fadzo.m okupacyjnym do zatwierdzen!rl tą:z:
~ie z listą trzech przyszlych nowych cz:i..onlwv„
Z~rządu Miasta, z których dwóch będ~w pe!ml:o funkcyę. zastepców wica-prezydema..
Kandydatów "na te stanowiska wyimn:z:
z pośród grona 1:rrzedstawicieli r~·ifi:eh Seken
na~zych instytueyj municypalnl~P i o~;rwataj-,
slti@h Komitet Pbywateleki.,
można po"'iedzie6 ·_ obronną ręk.ą. W przeciągu
Milieya sanitarna.
Rząd
ma
okupacyjny
zażądał
od
zarządu
miaktó:rn
czuwać
nad stnnem zdrowotnym miasta.
jej zadaniem iest czuwa.nie nad jakością środków spożywczych, w ostatnich czrrsach bardzo często fałszowanych, oraz nad
czystością i porządkiem na. ulicach, jako też
w podwórzach domów mieszkalnych. Milicya
ma. się skladać z 92 osób. Dla czlonków n.1ilicyi zorganizowane zostaną kursy spe~ya111~,
do wysluchania których hędą zobo-.v1ązam.
Wynagrodzenie rb. 600 rocznie.
Głównem
Feryc
sądowe.
Posiedzenia w sądzie okręgowym został,
powodu święta Nowego Ruku zawiesz0111o
do dnia 3 stycznia r. p. ~w dniu tym od.będzie,
sic. posiedzenie pod przewodnictwem :p. Hettn~ra, sędziego nadzorczego w Vlarszav:ie,
wiceprezesa sądu ziemiańskiego w Drezme.
,~
Spółka
wydawnicza „Odrodzenie''·
Grono intelio-encyi - nam.zie tylko warszawskiej - utv.~orzyło z drobnych udziałów
c:uółkę vrydawniczą pod firmą „Odrodzenie",
l;tórej zadaniem jest wydawanie prac na tematy, przez cenzurę rosyjską. uważanie za
nietykalne. W pierwszym rzędzie w .~akres
wyda'\vnictw. spółki wchodzą. prac.e historyczne oświetlające stosunek Polski do Mo-·
. 1.1
skwy' i różne momenty walk'
' l z .uc1s1u~m
moskiewskim oraz utwory poetyckie z tej same~
dziedzinv. Spółka zaczęla od wydmvanb
Wolne{ Biblioteki Polskiej", książeczek w ce~e 1 .złp. Dotąd w „Bibliotece tej ukazały
się: Mochnackiego Dzień 29 listopada
r. 1830 (wyjątek z „Historji powstania narodu polskiego w r. 1830 (31) oraz S ł ? w a-·
ck ie go Rozmowę z Matką Makryn!ł M:eczysławską, poprzedzoną wstępem, z~wiera~~cym
krótki rys histo:ryi prześladowarua UnJI kow zaborze rosyjskim, pióra Ignacego
Pelz.kego.
Wobec słabej znajomości dziejów i spraw
naszych, związanych z uciskiem rosyjskim,
wydawnichva spółki „Odrotlz:ni~" s? ~ard.zo
na czasie; inicyatywa zalożyciell spolln wmn.a spotkać się ze współdziałaniem w szer··
szych kołach naszego społeczeństw~. .
r
Adres tymczasowy zarządu społln: Vi ar-·
szawa, świętokrzY,ska 16, redakcja Tygodnika
Polskiego.
ścielnej
W T-wie Literatów i Dzienni'lrn.ny Pofakfoh.
W dzień 'l'rzech Króli, o godz. 6-ej odbęd7;ie
się wieczór przemaczony dla dzieci czlouków 'I~:
wanystwa, będzie połąc:r..ony z pokazem .„s~oplil
ludowej" i szeregiem stoso·wnych urozm~1cen. .
Tradycyjne przedstawienie staropolskich. „Ja·
selek"
zaiuicyowane przez studentów wyzszych
uczelni warszawskich - wreszcie .kolendy; v.-yl~o­
nane przez zespól chóralny -:- uunteresu;ą mewątpli wie i
Opiekę
starszych.
.
..
nad dziatwą roztoczą.panie, czlonkm10
T~wa. Za wstęp pobierana będzie drobna opfafa:
Bilety będą do nabycia Z'.l.wczasu w kaneelaryl
'f-wa Na wieczór gwiazdkov.-y" mają wstęp wyłącznie" czlonkowie 1'-wa i ich rodziny.
Teatr i muzyka..
W teatrze Wiillkim dz~ś balet fan~astyrzny
Pan Twardowski''. W niedzielę popoludmu ,/?po~fości Hoffmana", wieczorem „Faust" z p. Lewicką
w roli Małgorzaty.
.
W R.<~ 111 maitaśeia.ch . dziś pierws.ze pry;e~s-tawrn·
nie sztuki L. Rydla „Ostat;1i z .Jagiellonow • Jutro
i w poniedziałek - powtorzeme.
W teatrze Polskim dziś i jut;o wiec~?rem
Niebieski ptak" Maurycego Maeterlrncka. Dz1s popołudniu „ Dv1i7.ans".
W ten.trz.e llfołym dzifi i jutro popołudniu „Kościuszko pod Raclnwicami'• wieczorem komedya
,Marmut'O\VV ekran".
' · Telltr Nowoczesny dziś i jutro wieez~1-y;, na
które dożą się: komedya „P? masl~a:adz1e·1 .o~nz
dział popisów solowy~h z udziale~ sp1ewu~~·G koloratmowej p. Betlnn, oraz zespoi baletoi;1y•.
z Fillrnrmonii. W poranku noworocznym Jako
solista ·wyst.1pi koncertmistrz Ludwik Holcm::m ..
Na poranku 2 stycznia pod batutą dyr .. Ji:lm:
sza Wertheima orkiestra wykona program lz.eJSZeJ
muzyki. P. Helena Bigot od~piewa szereg ary1 operowych.
,
" D
1 .,
sali „Hermana i Grossmana • . yre.rc;"
TJrzygotowuje na styczeń r. p. szereg ~1ecz?rnw
irnmeralnych zespołowych. I)rogramr zawierm: bę­
dą arcydzieła literatury kameralne].
z
Wypadki„
Ar 0 eztowanit'! banth·tów.
Do mfoszk::mia han-
€11a:rzn mięsem ai. Sobola, na :r©gu ul. Grzybowi;k:iej i p. 8_gna, wt:;rgm:li c1!:tercj ba.ndyci, leez za"'"ll1'!.ni. zost·a.li u drz'i':i prz0.:i sh.1i~r.ą.. N.a W.'szcz~;.tr
ty„,~1<'1.rm zbiegli i::ię stróże z targu zmtJ d u1ącego się
ostatnich 10 miesięcy przed wejściem
Niemców gościł w Siedlc.ach sztab i:i;ontu z
gen. Ruzskim, p6źniej Aleksiejewem na czele. Obecnośó sztabu, a więc Uumu bezczynnych i bez miary hulających oficerów w otoczeniu innego sztabu ... „kuzynek" - wplyneia dodatnio na ruch handlarzy w mieście.
K~losalne interesy robily restanracye, sprzedające po
cichu „oczyszczoną", cukiernie,
sklepy galanteryjne, składy apteczne, perfumerye etc. Biegały po mieście samochody,
tloczno było na ulicach, g\V-arllo i czasem bardzo „~.vesolo" ...
Aż wreszcie 9 sierpnia sztab frontu zwinąJ manatki i ustąpił miejsca sztabowi nrmii.
Zjawienie się tego nO\vego sztabu pow:itafo
rnhsto z pewnem zanlepokojeni01n. A wię,=.­
iuż blizkie niebezpieczeiistwo? l
"
Tchórzlhvsi i ludzie, mający maio poczucia obywatelskiego - pakowali swe lary i
p011aty i ciągnęli za sztabem frontu - gdzieś
przed siebie, do Rosyi.
A więc opuścili Siedlce w znacznej więk­
szości lekarze (piastujący goch1ości urzędowe),
ndwokaci (przedtem polslrnś:'i swą obnoszący
po wszystkich rynkach), wszyscy niemal
urzędnicy Polacy, znaczna garść ludzi nieza1eżnych, no i oczywiście -- Rosyanie co do
lednego.
W nocy na 10 sierpnia nadleciał gość powietrzny i zrobił trochę szkody na stacyi kolejowej i w mieście killnmastu silnemi bom-
pa. niego,
Dostrzegłszy
to, .iowarzysz.e _j_eg~. :wró~ih
Z Tmnaszowa„
(Korcspondeneya wlasna „Godziny Polski'').
B. p. dr.•Tulian Solowieyczyk.Koncerty.
Brak lelw.rzy. -
W mieśeie naszem daje · się odczuwać
t:rak lekarzy. W okresie wojennym stracil
Tomaszów pięciu lekarzy: dwóch najwybitniejszych zmarlo, a mianowicie ś. p. J~ Rode oraz b. p. Julian Sofowieyczyk, obaJ znalrnmici lekarze, a zarazem znani dzialacze
spoleczni i ludzie wielkich zalet serca i umysłu. Trzech doktorów opuścilo Tomaszów, a
mianowicie: dr. Lipiński, chirurg Meyer i dr.
Glass. V! szyscy oni posiadali rozleglą praktykę. Po przylączeniu do miasta przedmieść:
Brzostówki, Wilanowa, Starzyc, Rolandowki
i Niebrowa, liczba ludności wzrosla do 28 tys.
Odczuwa się tu głównie brak chirurga-akuszeru.
Zmarly w dn. 20 grudnia dr. Julian Solowiejczyk ;aslużyl sobie na wdzięczną pamięć
tomaszowian. Spelniając obowiązki Daczelnego lekarza w barakach tyfusov.-yeh, niezmordowany w pracy i nie bacząc na grożące m~
niebezpieczeństwo, leczyl chorych na tyfus l
udalo mu się wyrwać śmierci setki nieszczę-­
śli'ivvch. Sam jednak nie umial uchronić się
prz~d niebezpieczeństwem i pad!, jak żolnie:rz
11a posterunku.
W początkach grudnia odbyły się ~ dwa
koncerty amatorskie. Obydwa na cele zydowskie. Pierwszy mial na celu zasileni~ funduszów powstalej w lipcu 1!)15 r. szkoły „Hatkijo", drngi pomnożenie środków Tow. „Ostatnia Posługa". Jeden i drugi pod względem
k~sowym udal się dobrze, natomiast co do
strony artystycznej, zwlaszeza w koncercie na
rzecz „Ostatniej Posługi" mo:inaby wiele. poczynić zastrz.eżeń.
.JSJ!r
Henhir..
bami.
Po tej nocy Siedlce po raz pierwszy
sobie, że to wojna. Dotychczas
huk armat, bomb, karabinów - wszystko to
znane było Siedlcom jedynie z gazet; wojnie
twarz.a w twarz nie mialy możności spojrzeć
~H·zedtem Siedlce. Po tej nocy spojrzały.
i nauczyli sie mieszkańcy odróżniać aeroplan
niemiecld od" rosyjskiego, nauczyli się pozna·wać, czy dnny \vystrzal jest szrapnelem czy
granatem - nauczyli się rozumieć wojnę ..
Wieczorem 11 sierpnia stanęły w plorn1eitiach wielkie magazyny wojskowe przy stacyi kolejowej i w śródmieściu. Na szczęście
rrócz tych upatrzonych przez podpalaczy
l:'
• • •
• b 1
ofiar
- innych w calem miesc1e
me
y o.
Tego samego wie::zora „cofnął się w porz:1dku" sztab armii. Zostali na noc tylko kozacy,
którzy na pryncypalnej, Warszawskiej, ulicy
zostawili widoczne po sobie ślady w postaci
rozgromionych i obrabowanych większych
sklepów.
Na drugi dzień, 12 sierpnia, o hl,O rano
weszlv do ;niasta pierwsze oddzialy wojsk
niemi~cko-austryackich, a za niemi już armio
uświadornHy
1
PrzemysJ: stolarski w Częstochowie prze:
chwile. Z 28-u warszt~tów w 1-e1
polowie 1914 r. pozostaly obeci:ie 2 czy ~·
Przed wojną bylo w Częstochowie 22 ma1strów i 150 czeladników; obecnie przeważna
ich część ·wyjechala. !{asa cechowa wydaje zapomogi pozostałym bez zajęcia. Zapomogi doszly do 700 rb.
.
Ceny materyaMw stolarskich są następu·
jące: metr sześcienny desek fi; r?. 30 kop.
(przed wojną 70 kop.), funt kleJU 50 kop.
(przed wojną 18 kop.}. Inne ceny wzrosły o
50 proc.
:Mięso od kilku dni podrożało_~ 1~ :mp.
na funcie i kosztuje 55 kop. z kosciam1 1 65
kon. bez kości.
Komisya żywnościowa ustali godziny dla
publiczności między 9-ą a 11-<1.
żydowska sekcya „Szybka pomoc" wydala w listopadzie w kuchni nr. 1 - 18, 411, w
lrndmi nr. 2 - 2{} 600, w kuchni nr. 3, dla
chorych, 2,201 obiadów. Zapomóg wypłacono
~,665 rb. 90 kop. Na porady lekarskie 4.07 rb.
żywa ciężkie
cale.
Wówczas wziąl się na dobre do roboty
miejscowy Komitet Obywatelski, który dotycbcws ogranicz.al swą dzia!aln?~ć do niesienia nomocy uciekinierom z roznych stron
kraju { zaopatrywania miasta w produkty
pierwszej potrzeby. Ujął on teraz w s„we r.ę~e
caiy zarząd miasta (spadek po ca1kow1cie
.,ev;akuowanym" magistracie) i zajQ1 się wypełnianiem rozporządzeń nowych wladz okupacyjnych.
.
.
.
Prócz opieki żywnościoweJ, samtarneJ,
dobrnczvne.i zai11l się leż Komitet opieką nad
oświatą~ którą przedtem. reprez.e::.1iowaly w
Sie<llnch jedynie 2 polslne szkoły początko­
we i 3 średnie zakiady naukowe prywatn~
(2 szkoły żei'tskie i 1 męska). Bo o rz~doweJ
„oś\Yiacie" można bez szkody ~ap?mmeć ....
WylonHa się więc w Kon11t?c1~ Sekc~a
Oświatowa,
która w bardzo krotlnm. cz.asie
otworzyfa 3 szkoły początkowe, zorgamzowafa
(łącznie ze „ś•viaHem") kursy dla d;orosłyeh
analfabetów, kursy dla przygotowama znstę­
nu nauczvcieli ludov1ych etc. Działaln9ść te,i
Sekcyi p;ornienim.va}a szeroko na okofa'.~,
którn zaopatrzyła w liczny bardzo szereg ou~
pow(ednio przygotowanych nauczycieli i nauczycielek.
WorróJe dzialnlność Komitetu Obywatelslderro ;o okupacyi Siedlec by!a wszechstron-
4
Luńunść
BQtizina.
Wcd1ug dokonanego ost~!nio_ spisu, l?d·
Będzin liczy teraz 28,0.:.io mieszkaneow,
w tei liczbie 9 tys. chrześcian i okolo rn tys.
żydów. Przed wojną statystyka wykazywal:i
b°tisko dwa razy tyle ludności. Ponieważ em1w
gTowali prawic wyłącznie żydzi, przeto odse-.
tek ludności chrzcścija1iskiej z 10 proc-. przed
wojną podniósł się do 30 procent.
naści
1
z :różnych
stron.
Zawiercie. Centralne ~iuro sprzedaży wę~la.
przy magistracie \vprowadz1ło cenę węgla opalowego na -26 kop., brunatnego zaś na 14. kop. P;td·
ona do polowy listopada.
Nafta staniała o 16 kop. na kwarcie, czyli o
W t~lm cz~1sie utworzony zostal już zarząd l 20 proc.
.
..
. ~
•.
w nocy 21 grudmu. polrnya
tuteJsza u3ę1a · m3
cywilny· niemiecki z naczelnikiem. powiatu.
bezpiecznego hundytę, poszuid~vaneg~ pt·zez wla·
J{omitet Obywatelski zostal rozwiązany, . a
dze austrvaclde, Stunisł!lwa GaJka, ktory by! ukryjego miejsce zająl nowy, Magistra~ skladaJ~: ty w lóż.fru pod s.~e-.:.dkiem.
cy się z drugiego burmistrza (1-sz) m rn~. b),C
ną
i
naprav::dę wielce
pożyteczną.
Trwała
I
urzędnik, miaPowuny przez ztn·z.~~d ~y~1lns)
z wyborów, wbśddela browaru w Sieclcaeb,
p. Soltvkowskiego, 4-ch lawnikb W (2-ch Pol~~
1 (w pclow.J.e
ków i ·2.eh żydlrw) i 2":1: radnycn
. z,yc1z1
• , ·)· •
1
Poln.c.v, vi po„owie
• t
, •
1
w tvmi 11 do1~rn. Trt.ej z pomiędzy bandytów umlm~Magisfro.t oi;ccny l'Z.f)G.Zl mrn.s mn 11
.. ou
u
stronę p1acu Grzybows1riego, czwarteg~ P?- kontro1~ naczelnika powirrtu i skupia w soeh'wycono w. brumie od uL Bagno. 'ftum rzucil S.1 ~ .s. bie w~zel.ką dzial::i.lność
administracyjną.
Iw
W pierwszych dniach grudnia zorganizowane zostało sądownictwo niemieckie. Mają
Siedlce sąd okręgowy (z lawnikami z wyborów) i sąd pokoju, gdzie sędzią iest Polak,
adwokat przysięgly. W sądzie pokoju zasiadają również fawnicy z wyborów. Dwie posady rejentów zajmują od polowy grudnia
dwaj adwokaci przysięgli siedleccy, Polacy.
Prócz tego czynną jest stale od chwili
wyjścia Rosyan straż obywatelska (milicya),
obecnie podporządkowana nowemu Magistratowi. Mają też Siedlce od sierpnia straż ogniową ochotniczą, na której zorganizowanie przez
szereg lat władze rosyjskie nie pozwala!y.
UlożyJ:o się więc życie w Siedlcach
względnie jak - normalnie. O szczegółach
tego życia pomówimy w następnych korespondencyach.
~~~~~~~--~~~
z powo<ln uroczystego
ta Nowet!Oi Roku
świę­
następny nu·~ „
p, o1sru
li *" wyJu.a:.le
·,.l-·
mer ,,God.z1ny
w poniedziałek rauo„
ft HdIDiRłstrac~ Obsznrów .Ok~powany&h
przez
Anstro-Węary.
posiedzeń parlamentu wę­
wniósł posel hr. Maurycy Esterhainterpelacyę z dffiższem uzasadnieniem .do
Na jednem z
.
gierskiego
zy
·prezesa ministrów h:r. Tisiy:
·
„1) Jakie stanowisko zajmuje rząd do.ad~inistracyi obszarów, ok\lpowanych w ciągu
wYdarzeń wojennych? Według jakich zasad
i norm .prawnych i kto zarządza tymi obszarami?
2) W ed1ug jakich norm ekonomieznych i
tinansowych wyzyskuje się ekonomicznie te
obszary, albo zamierza się wYZYSkiwać? Jak
si~ oblicza dochód, rozchód albo ewentualnie
pożyczki?
3) Czy co do adminish·aeyi i ekonomicznego wyzyskania obszarów okupowanych istnieje umowa pomiędzy monarchią i jej sprzymierzeńcami z jednej strony oraz pomiędzy obydwoma państwami monarchii z drugiej strony?
.Jakie punkty widzenia zaznaezają się pod
względem celno-po!Uycznym? W edlug jakiej
zasady rozdziela filę import?"
·
Prezes ministrów hr. Stetml in.u. oclpowiedzial, ie administracya obsizarow okupowanych pn;~ wojska w ciągu ope.racyi wojennych, jest zadaniem militarnem. Do administraeyi je!rt kompet&:n:t.na komenda armii oneh1j.ą~ei. Zarządza obi;z.arem okupowanym z per
r.zątlnFwylącznii'l komenda
zaś armia zajmie większy
etapowa. Skoro
obsznr nieprzyjaeielski, natenczas ustanawia się nad ni51 za~
rząd
wojskowy i organiz.acyę zarządów ohwodowych, przyczem naczelnicy tak centrali, jak
i średn.ich władz są komendantami wojskowymi, którzy mają do pomocy odpowiedni personel cywilny z potrzebną znajomością prawa i
spraw administracyjnych. Obecnie jest to drugie stadyum administracyi w okupowanych obszarach :rosyjskich, gdzie pod kierownictwem
zarządu.wojskowego, rezydującego w Lublinie,
zorganizowano wspomniany aparat administracyjny. Także ten zarząd jest podwładny
naczelnej komendzie armii i jest pod jej najwyższym nadzorem i kontrola.
~ Gdy miano zorganizować administracyo
Krolestwa Polskiego, i naczelna k<:'>menda ~r:
mii z"-rócita się do obydwóch rządów z wezwaniem stawienia do dyspozycyi odpowiednich sil administracyjnych, r;;ąd węgierski zająl stanowisko~ ze już z powodu kwestyi języ­
kowej jest na obszarach Królestwa Polskiego
w pierwszym rzędzie odpowiedni austryacki
personel administracyjny. Z drugiej strony
wyrażono zdanie, że na obszarach serbskich o
ile serbskie teryto:ryum będzie zajęte, z natury rzeczy w pierwszym rzędzie uzasadnio::i.e
będzie ustanowienie węgierskich urzędnikó\v
administracyjnych.
·
·Wyzysltanie ska'tbów ~y,rody na qbszaraćh okupowanych musi slttfyć w pierwszym
rzędzie na utrzymanie znajdującej się tam,
wojną ·straszliwie dotkniętej ludności w dru.
. .
'
gim rzędzie na utrzymanie armii, z czego ko··
rzystają obydwa państwa, bo o tyle, ile armia
może zyskać, zmniejsza się ilość tego, co
~ obydwóch państw trzeba armii posyłać. Obfite skarby obszarów okupowanych niogą słu­
żyć n~.zaspokojenie ekonomicznych potrzeb obydwoch państw. To się tez dzieje. Kopalnie
węgla w Królestwie Polskiem nrodukuia: wiele
ta
węgli. Ta ilość węgli od~a bardz~ -znaczną rolę przy zaspo!rnjeniu ·zapotrzebowania
węgli na węgierskich kolejach państwowych.
Rząd musi się zajmować tą sprawą, aby Wę­
gry w odpowiedni sposób brały udział w korzyściach ekonomicznych, jakie mogą przypaść
ohydw?m państwom po wojnie z zajęeia tych
obszarov.r. Sprawę eelną uregulowano w Królestwie Pol.skiem w te:ri sposób, że ustanowiono odpowiednią stosunkom i dawniejszemu
stanowi rzeczy taryfę celną dla tych arlykulów
które ze· wspólnych ob~zarów celnych sie wv~
wozi do polskich ob~z&rów okupowanych,~ podczas gdy pochodzący stamtąd import podlega
11aszej zwykłej taryfie eeh;1ej.
•
Na pytanie, ezy i~"tnieje umowa pomiędzy
Austro - Węgrami, a ich eprzymiei·zeńeami, hr.
Tisza odpowiedział, ie taka umowa istnieje.
Co .do tymczasowej admini$tracyi Królestwa
Pols_kiego zawarły nasamprzód umowę obydwa
naczelne dowództwa armii. Uinowę t\ Mtmiełli się na umowę pomiQdzy rządami.
-·
Litwini sami
fotei:r6iują~
sprawo!f;duie
działal:m.(;śd
z
dotych-
komitetów piotrogrodz-
J.µch: zajmujących się organizowań.iem opieki
nad be'.i.domn~•i lflzie6mi pobkiemi w Roąi
.
.
'
•inaJ'd u3emy
w orp»ie ,,Gl~. Polski".
„,Na ost-9.t:e.i~m po!!tigdzeniu 1'.omitem od~
działu piotrolt'edzkie~ Towarzystwa P. O. W.
prezes oddziah1. ·p. Karpiński poruszył paląi.>ą
.spnrwę dzieci. be&domnyeh. Jti.k: wiadomo ostatnie wy:iJadki u hm~ni~ wojny sprawily: że
tak w Platrogradzie~ jak i we wsr,vl'ltkieh 'za"
kątkach Rósyi zjawiło się mnóstwo· dzieci bez
rodziny.· Częstokroć dzieeko nie jest w stanie
nazwać swego i:mi,enia i miejsca, skąd pocho--
,)-<._
''-~
~•
_,_;\.'I .<.„t~ ,J-.:t... .i.~~
,(A<.,,
• ~,!;;,_
\.. ,:
• 1~ ~:
·'""
-<J:
W praE'ie rosyjskieL.rozp.isują się obszernie o niedawnem oświadczeniu 'Wilsona, fa
przyczyni się on podczas prtyr:zlych rokc•waii
pokojowych do zasadniczego udziefania iydnm
1vscl1odrrio - europeiskim, dó"rnie zaś :rosyj0 ,czrw'h
i::amirch
;,.,,~...,. · ~:::11~
ia1de
s11"1·n,i' tv"'n
J
"'-'
.J '
l_J'V.i. ... \.,J ·
1.-oJ "-- '
d ;...
slu±ą w Ifosyi innym naroclovrościorn. ~,NO\YO­
je "\Vremia" zaznacza przy k·j sposobności, iż
ostateczne :ireguh1va:nie kwestvi żydowskiej
pozostanie także po sko{iczonaj wojnie, jak
bylo dotąd, spr~nvą ~>'ył~eznie wnwnętrzno-ro• 1
-·
"
• ,
ł. •
d ' b• „ irxr·1a
syj~i~ą. „;Hecz. za~ ?o;a3~ o sie ie, 1z nl _.on
~
xo~ie.
'-~
.r"..i.'~ 'n
W jed.l'lej z gez;~t litewskich pojawił się
nrtykul zatytułowany „Nasza prze~io3ć'', w którym czytamy pomiędzy innemi co
~~«ieże
111:1.stępttj o:
Prasa Jłl'awicowa rosyjska eszczędzala Ql.f.ltyeh<fzaB zar~ąd kolei rosyjskich, d(')wocfa~c, że
„N11j1TI~k&f;}n"ł1 bI~mi
Litwblaw bylo zaws~e linenie na il'rn.ych. I obecnie, w tak doJ.U0mym momeJaeie czeka:my, iż obey urządzą
na5z lo:o jak najlepiej, a sami wyrzekamy się
praey. Nadaieje to nieuzasadniori.e. Zamiast
w· bezczyYmoi§ei czekać nn la~ki innyeh - Lirn'ini win.niby skupić się i pracoTvać dla lepszej przy3zlości. Litwini nie ·powinni tracić
równowagi i pamiętać, że tak, jak ongi w .historyi nie ulegnli intrygom, tak i teraz z pomocą Boską wytrzymają, a także potrafią odhudoww5 spalone i zniszczone wsie i miasta i
przystąpią do pra:>,y nad podniesieniem kultury i dobrobytu w kraju". (WAT).
„Riecz donosi. Ostra polemika toczy się
obecnie pomiędzy naczelnym organem .skrajnych prawicowców „Zemszcziria'~ a pismami
nacyonalistycznemi z „No\voje \Vremia" na
czele. Glóvmym powodem tej kampanii polemicznej jest stanowisko Puriszldewicza, który poczyna niedo\vierzać dzi8iejszemu lderownictwu prawicov.-ców i prov:adzi ożywioną agita•2~1i:; zmierzającą przechvko kolom, których
o;:guueń1 jest „Z•2:m1szczina". To. ostatnia oświadcza kategorycznie, iż Purisz'kiewiez, bawiący od dluż::iicgo czasu na froncie bojowym;
nie zdaje sobie dokad.'iie sprawy z tego, eo
dzieje się poza :frontem w Imhiars.eh polityez·
nyeh. Tylko tem tlumnczy sobie „Zf:mszezina'·
fakt, że Puriszki.e„11dez nie tylko nie potęr ~!"
planowanego od0rwania się grupy centrowc6w
od prawicy, ale sam oderwanie to jeszcze uchwala i zgadza si~ na jego przeprowadzenie.
G az~ta wyraża żal z tego powodu, iż istotnie
i110gtoby dojść do :rozlamu wśród prawicowców
i żit<la, żeby Puriszkiewicz zmieni! swe dotych~
1:rn.sowe sta:nowie!ko. (WAT.),
„Bjrż. Wied."
zapevrniają, że na osfatniem posiedzeniu rosyjskiaj Hady ministrów
zostal opracowany projekt ogólnej reform;?
systemu podatkovrngo.
Jednoc~eśnie
zakm'i-
prace nad· redakcyą prolektu, który
vmiesiony zostanie przez ministra finansów zaraz na jednem z pierwszych plenarnych posiecr.ono
dzeń
też
Dumy. Wei:Hug projektu ma
zostać
na
za.-
prowadzony państwowy monopol
poszczególne przedmioty drobnego i hurtovmego handlu. Pozatem zostanie opodatkowany e.aly sze:;:eg produktów, nie podlegających dotąd w Ros:;i podatkowi. Szczegóły będą ogłoszone dopiero po ·wniesieniu projehiu do Dumy.
(WAT.).
„Nowoje Wremia" donosi, że przywódey
prawicowców rosyjskich opublikowali w gazetach peter3burskir.h oświadczenie w spraM
wie ewentualnego zawarria przez Rosyę osobnego pokoju z Niemcami i Austryą. W deklaracyi podkreślono, że prawicowcy· nie zamierzają prowadzić żadnej agitacyi pokojowej bez wiedzy i zgody innych po1itycznych
zaś
Hcwy
PłBD U!liHSliY.
Pod poWjTi..szym 1u1.glówkiem
przyczyną ,~pi'.'lwnych nied.okladJtośei" są wyjątkowe olrnliczno~d wojer...ne. Gaiety ewe :!!i~
W3pominają, :naturalnie, że I!.ajważnieiSU'J: ci!Ja
okolicznością lagodząeą, w tym WJplt<lku
jest pnynaleiność poprzedniego mini!rlm 1rnmunikacyi Ruchfowa, do obozu krańec.wej pr~:.­
wicy. Minister ustąpił, a wmz z nim otwar1:7.
się kłódka, zamykajrtcn dotychczas mfa pra5ie
prawicowej. Wprawdzie i nowy mi11ister, Trepow, ró\vnież nie obcy je2t prn\vicy, ale ~e­
nieważ on Ea:u bardzo k.r•:t'fcznie zapatruie sie
JJieh
1
na dinvniejsze porządki,· ~ięc prasa re~:cy~:
na, nie czując skrępo'lnmia względami pa:d~;j­
nemi, z kuźd:,-m di.1iem od;.;1rmia coraz \\1ęcej
obraz, zaiste strasznej gospodarki kolejowej.
świefo „Nowoje ·wremic." zajęfo się specyalnie :,sprt:nv~~ nie·wykdmva11ych wagonów"
i powiada mięctzy rn1H:nni:
- Oi;karżają urzędników k@lejowych o
bezezynncść. Nie:!llu;;z1iie. Na kolei Zakaspijskiej w iście genialny spcc;ób zulahviauo spra~,vę nr:.gromadzenia. Vlagon{;r{ i zavn:tlenin niemi stacyi. Z::i.rząd kl'l:::~ł :::bm:loi•rnc szopy drewnhuie i zwalić -w nie wszystkie ladu.'lki z
\ragonów, bez względu zkąd i dokąd są wysir:u1e„
Czyż nie dowdp:t1e? Poco sobie łamać gło­
\Yę, jak wysłać na.gromadzone wagony. WyIf:.dol'rać je d3 szopy drewnianej. Tnm towa:r
J;:;fa;ć będzie ei.cho, spokojnie. Tak cicho, że
·:·:) navtel sam wlaśdciel nie odszuka. A. wa„
~ony próżne lat'friej można l~~unąć, choćby do
~-owu, biegn:~eego obok fo:ru kolejowego. 'l'ego
sposobu nieraz z powodzeniem używano dia
oswobodzenia linii od zatoru.
O tych zator~ch szersza publiczność rosyj:;ka dov.iad1. je się tylko przypadkowo. I tak
np. w J;em sa..rnem „Now. \Y:rem." znn.!duje i?i~
korespond0ncya z Baku, w której między innemi znajduje się szczegó!', wskazujący, że na staeyi kolejowej w przystani stoi 4318 wagonów
z naj::.·ozrnrrit15zemi towarami, ogólnej wagi 4,5
milionów pudów. Pomiędzy wagonami temi
nko!o tysi~ca naladowanych jest zbożem i
mąką. Miliony ludzi złorzeczą nędzy i przeklinają glćd, dochodz01cy miejscami dn niesły­
chanych rozmiarów, a tymczasem na kolejach
si:oją bez ruchu miliony pudów zfa:rna i m~kL
8z~zegól ciekaT1-y: ·w samym Baku tlotkltwle daje się odczuwać brak :mąki. I ni~ mcłna nic na to pora<lzić, aby cl1ociaz kilka wagonów wyladowa.no na potrzeby mieszkańców,
l'O porozumieniu się, naturalnie, z wlaścieie­
lnmi hdunku.
W. tern ie mieście za.brakło opału. Ludzie
marzną i chorują z zimna.
A tymczasem na
stacyach w pobliżu Baku stoi mnóstwo wagonów z drzewem opafowem. Ilość jego obliczają co najmniej na 20,000 sążni sześciennych.
I stać będą tak długo, dopóki kto nie wpadnie
na pomysł "I:budowania szop drewnianych na
pomieszczenie tego drze~a. Wag011y zol§hmą
zwolnione, n luduość w dalszym ciągli . marznąć będzie i chorować z zimna.
1
umie~uz:o:nQ
w „lłieezy" spe:reg artykułów, w których omawiano z wyet:.erpującą szezegółowością wszystltie poszcEególne sprawy, dotyczące nowego fi,_
nansowego projektu rządowego. Organ kadetów krytykuje rzeczowo, ale z ber:wi~lędno­
Y.>i.I{; finruisowe :r.amiary gabinetu i ze szcr:ególnym naei~łdem zwraca uwagę, że ogólna fimmsowa gospodarka rosyjska nie odpowiada warunkom ani rei. postulatem obecnego ~ vt<>-r
miejs:~c zajmowni; · hns!~a o ap:·,1wfanc~·ę 01„
hr::' mkh ·armij. Jak1J :3rodek picnv.::;zorzędne.
•
•
•
·~
n•
k.n:n.
go •znuezema
w tym ,m;-runku
Zj8.\V11y ::-1ę ..,~...
serwy. Dzisiaj są one w dąg!em użydu, torm.7
r:iler J-:airlego żolni::ii'za staJ;3 urwiernć musi
1 - 2 puszki krmsei"W; bywają dnie, że stano\Yia o!:'.J rn!e poz.;,.;;ienie oddziału. 1\..1.d przy•
oy}t~i.vi.rnk'm ko.nsm·\v robiono liczne doświad„
~~e11ra i 03iągnięto dute postępy. Szczególnie
ważną
ma{;
hyla ky;estya, jak. długo da siQ utrzy„
konserw wojennych i ezy nie
m:t~ z czasem na wartości odży\Y~zej.
świeźo;51;
Badania konserw mięsnych doprowadziły
do nasfępująe3·ch w'Iliosków"! 1) białko i
tłuszcz w świeżych konserwach mięsnych asymiluje się przez organizm ludzki w stopniu
u:ledwie nieco mnicje7'ym, nii mięso śwfoźo
gotoznme, 2) w kcn:s0;.·wach starszych ulega.Ją
zmianie białka, tnk, iż ich zdolność asymilaeviiia się zmniejsza; tłuszeze natomiast. na
~fil.tości swei nie tracą. Wskutek tyrh zmian,
które x;achodią w biciku, okazuje ~ię) ii k~n~
serwy starsze, niż 4, - 5 letnie, uzywane 3uz
być
nie mogą.
ltzeez ma się tu pedobnie, jak z mnźo-­
JAmti mi~em które -rv ciągu pierv..·ttzych sześ::in. miesięt),? nie ulega zmianom, późuiej jedę
n~k ~taje !'.lię gorzej strrrw11.e, ehomaź chelillkz„
de wvkazae nawet nie je$teśmy· w stanie za„
szlycI; w nim zmfan. W:r~szeie po pewnym
czasie zmil!Jlllłm chemicrnym ulega żelatyna,
znaidufoca się w konserwach; zffwnętrzną juz
0zn~;:d-zasz1ych zmian jest zwiększona topli\Yość t~a!d.ej żelatyny; niżej 18 stopni C. staje
się płynną.
Wystarczy wstrząsnftć skrzynką konserw:
!.::żeli slychać charakterystyczne odgiosy ply„
nu, kt1nserwę trzeba uznać zn zepsut~. żela„
tvrra w tnn sianie staje się nawet trującą: za•
strzylmii;ta świnkom morskim, powoduje ich
•
•
;t
Sffilel\,,
Dufa deskGnal@ść osiagnięto natomiast
w przn.:r~towaniu zg«?.sz~w;-ego rosołu, prze7:naczo"~~go zwłaszcza - dla wojennych zak:J:a„
dów sanltanm:~h. Ro::;t;l ten stanowi bardzo
z!ą peży"\\·k~ dla g.rzy~ów i bakteryj~ gdyż za„
wiera znaczna ilośe soli i kwasu; przyte:in roz..
syte.ny jest w- specyalnych, hermetycznych butelkach. Balrterye mogą się do:stać do ilaszki
'edvnie w momencie wmvkania jej; ażeby tego ·~iknąć, zamyka się
jeszcze w sterj'li•
zatorze, przed ochłodzeniem.
ie
Niektóre fabryki wprowadziły korki elastyczne z węgla zwierzęcego; flaszka z{?staje
zamkniela tvm kurkiem w stervlizatorze; gdy
następnie ptyn ostygnie i niezn~czna iiość po-wietrza pod korkiem skurczy się, korek wchodzi łgębiej w szyjkę; z wierzchu zalewa się
go parafiną.
Sterylizacya odbywa się albo metodą kil- ,
kakrotnego podgrzewania plynu do tempera„
tur:v- wyżej 100 stopni, bądź jednorazowego do
110 stouni na nrzeciag 15 min. Sterylizacya
· lrnnsei,;r mięsm·ch odbywa się dluźei i przy
wyższej. temperaturze.
Przepisy, obo\viązujące w różnyrh kra·
javl1, są wszakże niejednakowe. We Francyi
\Vszvstlrie konserw\' mię;:;ne nmsza być trzy„
rmu.i:e przez 2 godziny w· temperattirz~ .118 120 stopni; duże porcye 2-kilogramowe przez
2 i ćwierć godziny, mttle 300-gramowe 70
min., 200-gramowe przez 50 min., w tempe.raturze 120:5 stopni C.
Z prób, wykonanych we Wloszech, wy:llika, iż dla porcyj 230-gramowych wystarcza
jedi"la godzina przy 120,5 stopniach c.„ ai;eby
es.iągnąć ste:cylizacyę. Obowiązują tam na&ę-­
puj~ce reguły: porcya 0,5 kg. - 1 godzinę, 1
J;Jg. - 1 godz. 20 min,, 2 klg. - 1 godz. 40
min., 3 klg. - 2 godz.; zawsze przy 120,5 atóptliaeh C.
Indyjski konarss narodowy.
Tel@gram
strony nie
prowadzenie w dal~
mia.loby to wyjść na
Prowadzenie wojny
za kl.roll! ćenę uważają m naifatalniejszy bląd,
jakiby ofieyabla Rosya ·mogla w obecnej chwili J}Qpehtić. (WAT).
śród przygotowań przedwo;\em1yeb, ja~ia
..
c:~rnuv od lat wszvstkie spc1eczeiłstwa, wazne
moze pmcedn1cz:,rc Jec:yme w kwestyad1 natu~
rl militarnej czy też ekonomicznej, nie. zaś politycznej. (WAT.).
mogą pozwolić też :aa
szy:m eiągu wojny, jeżeli
srli:odę e&lego pań5twa.
Tmk1 opniskfu·dzili.
ienP('Q'O. Moi.nu ją hylo uwaiuć ?"'"- z:td0•Na!a·
iac~ ,~·- ""''"'""1"'Th e:r.=1o;•»'l1
JY•~;:r,=n"·l·eii
.„ .
padezas \Tojny na m·;'>Olmści ::nvych zadań ~b­
soldnfo nie stni, nigdy ki ni.:~ skfa.. {\VAT).
dzi. Rzecz. prosta, że brak zwfaszcza matki
stawia dzieci w Iri<.':ziniernie ciężkiem położe­
niu, ponieważ ojcier, zmuszony za zarobkiem
częstokroć udawać się w daiekie strony, nie ,
jest w stanie. zabierać z sobą dzieci.. i wogóle
· dać im należytą opiekę. Oczywiście, dzieei ta~
kie zazwyczaj pozostawione samym sobie, bez
żadnej opiehi, należałoby uważać za ostatecz..
nie stracone, o ile Towarzystwo P. O. W. nie
roztoczy nad niemi swej opieki. Tę to whśnie sprawę poruszył p. Karpiński i z jego też
inicyatywy powstaje obecnie pierwszy przytułek tego r-0dzaju dla takich dzieei. W najbliż­
szym czasie ma powstać takich instytucyj wię­
cej. Z rnstatniego spra,vozdania Sekcyi ubraniowej wynika, że w ciągu zeszłego miesiąca
zaopatrzono "·' odzież 1255 osób: 320 mężczyzn,
449 kobiet i 486 dzieci), 1.ióre otrzymaJ:y ogólem 4840 sztuk rozmaitej odzieży". (WAT).
grup rosyj5kieh; ale z drugiej
t-.11asowej
P O :L S K I.
G O D· Z I N A
6.
lOS lat więzienia.
Zamieszkały w Kielu Edwia
łiilvert doklln:d 40 krndzief.y z włamaniam, za co by1 przed
kilku duillmi sądwny przez Izbę kamą w Kielu. Izba uznała go we w5zystkieh wypadkach
winnym i skazała z każdego wyroku na kilka
lat więzienia, eo uczynilo ogó1em 108 lat.
lendyński
podaje
wiadomość
biura Reutera o indyjskim kongresie narodo.
wym, jaki odbył się w tych dniach. Prez:.~„
dent Sir Satyenda Sinha, w wypowiedzianej
mowie ze.znaczył lojalność kongresu w stosun„
)m do króla Jerzego i wyraził nad.zieję, że
dzielność wojsk indyjskich stwierdzona ""'' walkach na wszystkich terenach wojennych pod...
czas wojny obecnej wskazuje na: to, ie Indusi
godni są wziąe na siebie odpowiedzialność za
rządy krajem. Sinha uważa czas obecnv za
nieodpowiedni na zwołanie kongresu i przy„
puszcza, ie Anglia sama zaofiaruje Indyom
samorząd.
Opera "Slll~m.e" w mrwem opra.mnvaniu.
Ryszard Stram;s opra.eowal na am•rn ope~
rę ,;Salome". Przeróbka r.ala polega wylącznie
na traniponowaniu part;\ri Salome i na odp~
wiedniej zmianie w orkiestraeyi. .Pierwsze
przedsfa.wienie przerobionej w ten sposób
opery "Salome" odlJędzie 5ię w dr~z.deti.5kiej 1
open:.e królewskiej pod o~ubistym kierunkiem kompozytora.
.·
Nadesłane .
=·
Antoni J\'Iolazyeld 4
1
·
.·
POWR(JCJ~"
..
"ł!arszawe„ [r'lfW~n\ska ··t1.•··
·
P O :C 8 K L
GODZINA
Dział
ekono tczny.
Skutkiem okoliczności wojny czynności
wzajemnych ubezpieC'"Leń tak zwanvch rz.ado-wych, ulegly dłuższej, bo prawie póltorar~cz­
, nej przerwie na terenach wcześniej okupowa~
Niemiecki zarząd cywilny przestał wla- I .nych (Kaliskie, Zaglębie, częściowo Płockie,
rh:om rlnehownvm, w celu uświadomienia ludu li Kujaw)'. i ~omżyńskie), zaś na innych terenach
komunikat następujący:
, od 5 miesięcy z chwilą ewakuacyi poprzednie-,,P"rzestrzeń Królestwa Polskiego, objęta I go ~arządu do Moskwy. Obecnie, z uwagi na
generał-gubernatorstwem warszawskiem, przy don;osl~ znaczenie tej instytucyi dla ludności
awej ludności wielkomiejskiej, dosięgającej o-- I~aJu~ Jednocześnie ~ urzędowem obwieszczekoło 2 milionów mieszkańców, z czego jeden mer;- wladz okupacyinych, nowoutworzona rantiliun mieszkańców wypada na warszawę, d~ i zarząd dokladają usilnych starań, by za•.·, '··' "'·2YJ ua },<:u.:; reszta na poludniowo.
vnes.zoną dziala1.'1ość instytucyi wznowić w
polski okrąg przemyslowy, nie jest w stanie , cias1e jak.najprędszym.
~yżywić ~ię własnymi .zasobami w ~zasi~ n~- J
Pie~sze tygodnie swej dzfalalno§ei Za„
v; et. p~ko1u, ~o bee dU:ego wzg!ędme z~zyc1a I r:ąd skierował na uporządkowanie zaleglości
1"boza l stąd liczyć mu.si na '!fWOZ z Rosy1.
bmrov:ych, oraz na przygotowanie zawodowe
Przez czas trwama wojny general-guber- nowoformowanego personelu technicznego.
-?-atorstwo warszawskie,, podobnie jak i Niemcy Wznowienie działalności na prowincyi nastąpi
l Austro-Węgry, stanowi gospodarczo zamknięprzedewszystkiem na ca!ym obszarze gub. warty okrąg tego rodzaju, ie ani Niemcy ani Au- szawskiej (14 powiatów), o:raz w sąsiednich
stro-Węgry nie są w stanie oddać ze swych za:.
po\viatach: garwolińskim, ciechanowskim,
~obów zboża większej ilości na rzecz Polski
miawskim, lęczyckim, łódzkim i rawskim. OtNiemcy nawet w czasie pokoju otrzymy- warcie biur powiatowych oczekiwane jest tym
waly zboże w dużej ilości z zagranicy, obecnie, sposobem w polowie stycznia.
za~ zmuszone zostały posiadaną ilość mąki rozDo chwili obecnej złożono przeszlo 450
mierzyć na calą ludność przez wprowadzenie
podań o posady. Z tei liczby zaledwie niesystemu kart zużycia chleba.
znaczna część może być uwzględniona przy o".'
gólnem, ma się rozumieć, podniesieniu skali
To zarządzenie, wkraczająee bardzo głębo­
wymagań kwaliiikacyjnych.
Na posady takko w przyzwyczajenie ludności, dalo się w
tia.torów powiatowych i ich pomocników mają
Niemczech wprowadzić w życie bez osobliwie
pierwszeństwo .kandydaci, posiadający wyższe
wielkich trudności. Samo przez się rozumie
wykształcenie techniczne. Uposażenie taksasię, że ludność niemiecka ocenia wprowadze! t@ra (łącznie z zasiłkiem drożyźnianym) wyr10nie użycia grubszej mąki i zmniejszonej ilol Bi I klasy - rb. 2.100, II klasy - 1.800, pości chleba, jako ofiarę, której z powodu wojny
mocnika zaś taksatora rb. 1.500. Do tego douniknąć nie można.
Podobne ograniczenie
chodzą jeszcze ustawowo przewidziane koszta
spożycia konieczne jest także na terenie i;ren.©dyet (2 rb. dziennie przy wyjazdach) oraz
ral-gubernatorstwa warszawskiego, jeżcli na
wiorstowe, podniesione obecnie z kop. 12 do
przyszłą wiosnę miasta wielkie, a w pierwszej
18
za wiorstę.
linii stolica kraju po zużyciu obecnie posiadanych zapasów, nie mają być wystawione na
niebezpieczeństwo wieildch braków.
Wsprawie zboia.
Susza w lecie roku ;1915 również po.zostawila
ślady swe na polach cukrówki.
Wzm?ż.oi:ą upr~wę buraków cukrowych
można dzisiaj polecić bez wszelkiego wahania.
Po udowodnieniu~ że nawet żniwa r. 1915 bynajmniej .nie obfitującego w plony, zup~mie
wystarcza3ą do zaopatrzenia ludności w chleb
powszedni, nie potrzeba się obawiać niczego
co do zużycia wcbodzącego w rachubę obsza~
ru, wynoszącego tylko ularnek jednego ~etka
calego obszaru uprawnego.
l
Dlatego
rząd
niemiecki, zmuszony jest
zebrane ilości zboża i części zbywające, które się okażą w każdym powiecie,
zgromadzić dla wyżywienia wielkich miast.
(Z komnnil:atu pruskiego ministeryum rolKfilldemu gospodarzowi pozostawia
niezbędną ilość do zasiewu, nadto wymagana
nictwa).
ilość zboża do wyżywienia jego rodziny w taW roku ubieg!ym stal rynek cukrowy pod
kim zakresie, jak to przyjęto względem gospo- znakiem obfitości. Byly w kraju jeszcze znam
darzy niemieckich. Przy złym, nieśtety, zbio- ezne zapasy stare, przyszło do ukh obfite nowe
rze obecnym, ta· ilość zbywająca, która w ten żniwo, dla wy\vozu największe tereny zbytu
sposób z gospodarczych okręgów da się skupić, byly zamknięte wskutek wojny; zda.walo się
w)7starcza jednak na wyżywienie Warszawy, więc, że zaspokojenie zapotrzebowań nał.odzi, Częstochowy i Sosnowca, aż do przy- 1 szych co do cukru aż nadto jest upewnione.
Szlego żniwa.
.1
Przewidziany brak azotu ró\'i'Ilież nakazywał
1
Każda wydana ilość zboża będzie op!aco- l wstrzemięźliwość w uprawie buraków cukrona gotówką;. wszyscy gospodarze winni w od- i wych. Zupelriie zrozumiałą zatem była decypowiedniei mierze przyczynić się do zabezpie- ' zya, by tę część obszarów, używanych pod buczenia stolicy kraju przed niebezpieczeństwem raki cukrowe, których sprzętu nie byłoby się
głodu. Jeżeli przysylki zboża naplywalyby ską- przypuszcżalnie- potrzebowalo do zaopatrzenia
po, tak, że można będzie obawiać się braku ludności w cukier, zużyć na uprawQ zboża na
pod koniec roku, w takim razie wladze nie- chleb. Zdawało się to rzeczą nader pożądaną.
mieckie. zmuszone będą odbierać takie ilości \
Szybko i gruntownie zmienil się ten omąki; które co tydzień trzebaby odsyłać do
braz; Zapotrzebowanie cukru na paszę ogro1
Wa.rszawy.
] mnie spustoszyło zapasy; poza tern nastąpiio
Mąka będzie oddawana wielkim miastom i znaczne zwiększenie zapotrzebowania u ludnotutejszego kraju za te same ceny, jakie są okre- ści; zastąpienie tłuszczów cukrem, wzmożone
ślone dla Niemiec".
Azużywanie cukru i czekolady na froncie i t. d.
I
się 1.
1
!
I
'·
warxzaws~.
. ?głoszenie nowej 6 proc. pofyczki mie}·
sk1~1.
potrzeby m. Warszawy wywolalo
ru:.
obmzerue kursu niemal wszystkich walorów.
6 proc. pożyczkę miejską ofiarowano po
102, poszukiwano po 101,50.
.
Za 5 proe. Listy zastawne m. Warszawy
ządano 92,00, bez obrotów.
4 i pól proc. L. Z. m. Warszawy równiei
no po 96,60, a nabywano po 96.00.
nie miały odbiorców przy kursie ofiarowanym 86.
·
4 i pól proc. L. Z. Ziemskie proponowa·
4 proc. L. Z. Ziemskie w żądaniu po
86,60, lecz nie mialy większych obrotów.
Za marki niem. żądano po 64..60 l,i:opot za
korony austryackie - 45.
•·
-
Za wzmożeniem uprawy buraków cukrowych przemawiają rozmaite powody. Nasamprzód trzeba się liczyć z wzmożonem zap~
trzebowaniem i ZUŻJ''Wfill.iem cukru. Dalej er
kazata się mel.asa podczas wojny niejako gMwnym fundamentem zaopatrzenia w paszę.
Poza tern buduje się obecnie. szereg fabryk, w
których za pomocą melasy wyrabia się droż­
.dże pastewne.
Z okrągłych 34 i pól miliona hektarów obszaru, zużytych dla celów rolniczych, uprawiono w r. 1913 ol;;:rąglo 533,000 hektarów, a więc
okofo póltora procent pod buraki cukrowe dla
produkcyi cukru.
i
zarekwirować
Hynnk pionięiny
Cena
żyta
i pszenicy
określona
w lipcu pozo-
~tala .nie;mieniona, mianowicie 7,50 mk. za' cetnar
I 9,;J~ mk. za cetnar pszenicy.
Ceny lililych produktów żywnościowych w dniu
dzisiejszym byly następujące:
maslo
2.,40-3,00 rh
~e~, sztuka
0,45
JaJa
„
0,12
kartofle, korzee
S 60
buraki, pęc:z.ek
0:04 :
marchew
„
O04
zyta
dziAsiędoleciu 1904 - 1913 sprzątnięto
przeciętnie okrągłe 28,8 ton buraków z hektara. JeżeH 1mniejszenie produkcyi wskutek pa-
W
„
„
obecnie trudności mierzwienia i uprawy samej obliczymy na 6 ton z hektara, odpowiadafoby to zmniejszeniu sprzętu o 20 procent. Możnaby się zatem z owych 533 tys. hektarów uprawionych pod buraki w r. 1913, spodziewać z pewnością tylko 12,2 milionów ton
buraków, podczas gdy w roku 1913, wobec Yv-Ydajności 13,S ton z hektara, sprzątnięto ogółem
16,9 milionów buraków. Ponieważ przecięt­
nie (bez melasy) 6,5 części buraków przypada na jedną część surowego cukru, odpowiadaJ:yby obliczone powyżej dla 1916 roku 12,2
miliony ton buraków mniej więcej 1,9 miliona
ton surowego cukru, podczas gdy owe 16,9
mil. ton buraków roku 1913 wydaiy 2,6 mili'Sny surowca cukru. Na pewno zatem liczyć
można w r. 1916 w razie uprawienia tego
samego obszaru, co w r. 1913 - tylko na ~
krągłe 75 procent produkcyi cukru w r. 1913.
Zresztą i cukrem, wydobytym zazwYczaj z me~
lasy - w r. 1013 było go okrągłe 80,000 ton
- nie będzie można w przyszłym roku rozporządzać, ponieważ caly zapas melasy trzeba
będzie zużyć dla celów pastewnych.
nujących
pietruszka „
kapusta, kopa
o:os :
31 90
0 22 "
0:25 :
1,25 „
5,00 „
O40
jabtka, funt
gruszki "
kuryr, sztuka
„
gęsi
sloma, snopek
siano, wiązka
Tary 1ziś był barillo ofywionJ...i
T ;'J.~'
•1)'
'''tf
OiW
'
~>;"-
z Petnrsbur~klono
"
„
rynko walorów..
W ed!ug ostatnich wiadomości, ofrzymanych w
notowano w Pe1eJ;ąburgu kursy następu..
~erlinie,
··
Ją.ce:
Rosyjslia :renta 4-proc.
77,65
O-proc.
88,25
„
'1
I pot. premj.
poż. premj.
Pożyt'.zka szlachecka
Kolej Wladyknukaska
Aww.-Dońskl Bank handl.
620
475
II
Zapotrzebowanie c1lliru dla Rzeszy wynosi
okrągle półtora miliona
ton, czyli 30 milionów centnarów. Jeżeli zwyż­
kę zapotrzebowania, spowodowaną przez wojnę, licząc bardzo miernie, obliczy się na jednę
piątą i jeżeli się uwzględni, że conajmniej pó-źniejsze produkty musiałyby pozostać do dyspozycyi dla celów pastewnych i że cukier obe-cnie przedstawia nadzwyczaj cenny przedmiot
wymiany, natenczas i z tego obliczenia ·w·y.J.•ika, że przy tej samej objętości obszaru uprawy można liczyć tylko na produkcyę cukru,
wystarczającą wlaśnie tylko do zaspokojenia
zapotrzebowania, podczas gdy zwiększenie
produlrn:yi ponad tę grnnicę nie tylko z najrozmaitszych powodów jest pożądanem, lecz
z pewnością także obficie się oplaci.
Wszystko to przemawia zatem za koniecznością zwiQkszenia obszaru uprawy buraków
culu·owych.
w czasach normalnych
885
2100
475
Bank Wolsko-Kamski
835
820
Petersb. Bank Międzynar..
Petersb. Bank Handlowy
123,50
Baltyeka fabr. wagonów
87
Nafta Baku
634
Nobla
1000
Akc. fabr. Brl:msk.
140
Don.-Jurjew
204
Zakłady Putitowslde
86,50
Kop. zlota nad Leną
~
Ros. Kop. :rlota
51
50
Nikopol-Mariupol
166,50
184
100
Sormowska fabryka
:ł.Q
Waluty.
10 funt szterling.
157-153
159-tm
100 franków:
53-57
58
dolar
S,89
S.40
Naczelny Redaktor: Cezar ZawU:owsJD
Brak i nakła_d: Wydawnictwo noiskle, L llilERWlł
l l ZAWlŁUWW.
M#MSi6iW\
c)
·a
"d
op.,
(I')
J::
~_..,
~
tli
.o
·a....r
'CJ
il.I
E~
-N
4"
1ii u.ft
... o
i:;'"'~2
'.!:~
ew><l
~
:.o·a
to
:;J"'
::i t-:1
~lll
Il.I·...... r.i...
af
~~
:;.._
a:::tXO:x.:x:xxo::ocx:a::xx:oo
;::, a.i
nr. I. I. Drskxlsra
Ninzn~tlna ksiqżka
ŃE
pIBząey
biegle po polsku i po
n.lcmleeku potrzebny od 1 lu.„
tego„ Zgłoszenia z porlaniem warunków pod 'lłStenograf« w adminimacyi dziennika „Godzina l\}jgki".
dla kaznnuo
Składy
A.
młodenn małt2ństwa,
=
~~~J:
~ ~
N
~
0
,i;.!-:i
ifJ~
~
;;.....!!,,
N <d
.UN
Ol)
Ct1
E·ęsp•nm1J
~
c:c
c;-.:a
Q5
c.:»
c::')
~
c:J
:3 GS
c
es::;,- C'!l
c::-.:1
~
~
..:.=
·r--.1
r;#,jl
I',!
~- ~
-=
~
"'11"
~
~
«i"
spn:edam z trzech pokoi tanio.
rn~wna 11 m. 16. w oficynie,
l piętro.
-
c::l
U..J
~
.........
11........
t~
·e=
~
u
3
fd
~
M
n:!
::l:
f!C:
!UJ.pusta kwaszona do sprzedania hurtownie i detalicznie.
Franciszkańska Ni 65, w sldepie.
Potrzebny
sumienny
chło•
i>iec na posyłki. WiauomoSć w
administracyi „Godziny Polski".
~
..........
Elektrotechnik
u....ł
3
~
mało
-::
a..... ;::
>- m
::!t
Meble
u:tywane wyprzedam tanio
Mikołajewska
~ z kilku pokoi.
e 40 mieszk. 2.
ti3
mote objąć posad~ natychmiast.
Aures: Konstantynowska 38. A. 7!.
ul. Piotrkowska
!P!IB!llilfllll!l!lil!lliilml!lm!!ł!lllillllm:llll!lmlml!ll!cm:i11llimi!ł pam11~tmmll!!l!ml!'.lm:!:llml!Gll!il!lil!miliillm!llmll~ I
POftznkiwan~
mies:dmnle
I mneblowwne, składające sic; z
czterech pokoi z kućhnią l łazien~
Knp1ę ~ryczkę u!ywruią
w dobrym stanie nie drogo. Pań­
ski:\ 1. WiadomoSC u stró.ia.
~,_ IHXTRUMfHTÓ\J MUZYCZHYCH
składzie
;;J ~~-=
I
l..t':)
~
Ni 24, AL Straucha Dzielna Ni ló.
Naj większy wybór ~~~~~~:amie
w
~
O·"-~
Conn. kop.. 40.
główne vr księgarniach : ;
Słomnickiego
~~
""-~
----- Fi LJ :t: Znierska 14. -----·
ro-
<n
CU
~~
~·'·::::»
.~
'L) ....
eno
~
~
Meble
~
!ll!Q
"·0
«$
Ł Ó D ź, PlotrkĘEWSka 38=
Ilz!s!ko
ił·
~· cci
e:::::J
~!ł
~
~~~~:~
"'""::I
<!)-
O:CX::Oa.:x::oo::xx:JOCOOCO:O
~
t..)
k;i. w poblitu Pasażu-Majera.
01erty z podaniem warunków w
„Godz.inie Polski„ p0d .,Mieszka-
nie".
Zn.ginęła torebka z braosolet·
ką i banknotem pi~ciorubiowym.
..:.askawy znalazca zec,hce zwroc:it!
ul. Długa Nt li'4, m. 7.
Zaginął paSZl.)Ort
niemiecki wydany w Lodzi na imi~
Franciszki Wypliło.
a.-..:~
....,.....,...,._....,.......,...,......,.......,......,m .... ..........,.
_
Gorsety
?"..nglnął
portfel
Potrzebni nezchvi c::lłopcy .
.
Korespomlent ·buchalter
znanej marki „henoma''. p;ękne, w którym znajdował się kwil
lombardowy.
Łaskawego
zna·
µoszukuje posady. Chlubn<! refe- do roznoszenia gazet, z kaucją długotrwałe, a niedrogie, gotowe Jazcę uprasza si~ o oddanie W.
rencye. Uerty w admimstracyi rb. 5. Zgłaszać si~ z rodzicami i obstalunkowe. - Głów.na :n
. mriH.:.iµ:ego r:Lsma pod ~·Z.".
!
do administracyi „Godz.iny Polski" \blisko Piotrkowskiej..
B„
~na.5.
8.
•
arSZiłWIB.
poci~gów osobowych na Hniaeh kolejowych na zachód od Wisły,
wazny od I Grudnia G915 roku.
Godziny odeJśoi& i przyjścia pooiągów .St\ oznaczone podług czasu średnio-europ Czas od godz. G.00 wieez. do god~ &.MJ ·f'tm(ł Omtam!(tl!Y Jest pnez· podkreś'ente minut.
Na pociąi;;i pośpieszne, oznaczone literą „D" przyjmowani są tylko poddani niemieccy i austryacko-wl}giersey, przycsem za przejazd T t,ah pooiągach pobiera.na
Jest opłata. dodatkowa. ;
Pociąga.mi pośpiesznym.I .,Polip." przejazd nie jest ogranfowny; rownię:ii nie jest pobierana żarina opłata dodatkow-a.
W pociągach pośniesznyeh uD" kursuje 1, 2 i 3-eia klasa, a we wszystkich poz,:istriłych tylko 3-cia klaoa.
Opłata zl\ ~rz~jaz. i pobieraną jest po 8 fen. od kilometra i osoby. Dzieci otl lat 5 d~ 10 płacą połowQ ceny. Za przewóz baga*u pła.ei się po 2 marki. jo<l sztuki.
bez 1n:;łędn na odległość.
~l!!!m~Ui'!l!SB"'l!!"!.!R!illll!1ll!".'l!!l!mlllml'JIR!!i>:!'!il'll!l!!!!!!l!~~~!!!!!!!!~~~~~~!!!!!!l!!i!Rl!i!!E!!!!'!!':!!!~~~~~~··-=~
..~.~-~·'"."!"'!"""."..,.,...... ~.~--~-·~!!!!""~~~~~~~"'!""~~"""!!!:~~~!'!!'!!!~!!!'!!~~!!!'!!!!!!!!!!!~!:!!!~!'!'!!!!!!'l'!'~'!"!'!'!~~~!!!!!!!~!!'!!'!~........
, a„
lf3·
m
"'
$k~J-~~er~1n~e.:_Łóu~ Kal„ - . ~arszawa W. i z powrobuil:
ł~ I~ 1~ 1~ "'"" ""' łl!')
~
J;-a
I„
I'{)
;::a• C<;/
. ::2•
~
..,;
't}~
S1'ACYB
.f~
I;;
·d„
:il x
·1 -"•!i ·
•;
IN
ID
'-C'<I
•
$1
1"'1
0('1' Ie~
Q 1~ ,~ ,~
„~
-=~
il. 111'
o
ci'""' o
N ~ ~qm
(I)
.
.JJ.
~ill i!!.19"2"1 "°'l
5Hł 7!2
saf
11!! ll<'
s~ r ot?
1s1 4u 5ll
711 1111 10"
1.~fJ
11!!
70 1149- 22iił
"9:?9
„L.
.••_
1~
11:a
1!:!
lli
ill
83t>
3os i)ll3
831!
310
844
3111
856
33.l!
925
2!!!
940
954
!!!,!
3.2.!!
1024
4,53
nos
50;,;
5:10
wn
3!§..
3ł2
-Q
7U
5115
7!!
I
Cł!
li'>
7;;:_
7!!
4.!1
320 1159 432
42.Q. 832 1210
443
f !!!. 1552ji22;i 456
5~ 905Jl237
5111
li!! 9u112u 52&
5§..\1.
sui
1lD 5-u
611
().!
~!
~
(101
su
112
121
14.1
7m~
7
6119
Qi'i'l
159
21!"
805
5!!
W. Of1! 1u 40&1 71!! Si!. 1ll illł prz. Łódź, Warsz. ow. odch.ł
201 I 7il 2!! „ Uif, Knl. flw. „
I10ss
ł
6.!S 1147
=.S!!J
7~
21ll>I
9 2 1' 1245 SH .bu
u
R
121i9
639
!'1
121
4162!
1012 1ss gso Sil
265
aos
su
33
"t 5'
8.2.!ltall 50l
-
8!! U!. ill prz
1!! ill odch.
lli
•
„
1!!
2.il
7!.i 100 2
7!! 10!!
7il 112!
8-2:2 1ill
2!!
811. llll
m
•
2!2
•
„
„
„
2!1
.,.._
.
„
„
=-·
12ll5j -
-
· 4.oej. 'l!J.
- ' 7il
I-
tł
Sklernlawloo
51101
odch.
Zyrardów
Jaktorów
Grodzisk
Mł1atiówek
Brwinów
Pruszków
Utrata
Włochy
2!,! 6llG
prz.
Sklernlewioe
Rądziwiłł6w
8.!l 11!! 8.Ql
„ Warszawa Tow.
8!! llil l!! fł;U pn. Warszawa-Wied,
7
-
s11
„
„
„
„
„
„
„
„
„
„
s
1.u
121.!.
7u
&1.ł ~~~
7'"
80i
.......:.
lQłH
520
5&1
12u
9il
909 114.0
85!1 nu
ss1 uu 3a2
ill
j
s.n 1112 sa
1
,
911 114$ 4a
4.ts
li
Sędzice
lOll
i
!l'l
!
·l~r
„
„
„
„
..."'
Ławlcz Poł!uł.
Będnary
5u
21.!!.
2JU
510
1§..2
flS5
422
l!l
1Q!
3•>7
12!!.J
_
........
!'>1''
339
3111
HE.Z
11.!!.!
25l!
751 11!!
7ll 1112
7!! 10ll
242
1126 229
1113 216
~
~. I
lłi!
l!~,
204 7.!2. 101.!!
1045 148 6ll 10!!
10281 1311 5!.!! 10!!
11001 llS fil! 92.!
1101
1652, 805
630
~
,~r!
"
100
1256
12H
9.l!!
9.!!.!
122'1
9!!!
5a2
-521
illj
:;1111
"
"
9~
1209
552
„"
Płochocin
212.
i~
10{}5,12551 6111 93....ł
11000 1250 6.2.! '9.l!.2
"
Błonie
2i!.
1140
654 3'071
"'
O tarów
prz. Warsuwa Wied.
9!! W.!!
710
JJ~l1
Zylin
„
"
I -
1)50
548
1Q52
prz. ł
odch.
Sochaczew
·Teresin
1f
~2!
922
733
"
odch. lowicz Pofud
bwioz fółn.
!}32
823
„
"
Pobd.
838
815
802
750
„
ł prz.
1-odch.
-
6!1.
!I
odch.
Domaniewice
ł:ewiuz
„
943 1025 11S7
925
1139
9os 953 1116
251
10!!'
6"
7!!!1
I Sil
ssi
' 311
1241
1010 1043 1222
"
prz.
Głowno
prz.
(jOS
!
"
„
Glinik i
Stryków
"„
1027
"„
Zgierz
"„
i.il
SM
su
Sieradz
Zduńska Wola
Łask
Pabianice
" Łódź, Kal. Dw.
prz.
„
odch.
U!
2r.s
Kociołki
1'
1
25611!.~11!11
11!!.! 11.!li
óll
5!2.
5Q!
5.2!
ill "i
"„
Win'iarv
/::I
.::>~
r
I
1149
11118
s'26
11M
I
·Sil
fil!
82.i
7ll
11:ł7
7!!
71:.! 12!!
941 mu 4"8
gu 17łOS 486
9u 11u 4n
au
Opatówek
Radliczyce
1
hou t250
frl.l>
788
"
"„
„
"
737
2n
2u
Q.~
©
prz 608 113? 1159 201
odch. 52! 11211 1150 150
11!6 1143 tł.8
prz.
11H
135
odch.
1:u:
110.i.
"„
110
1052
1255
1039
Ili
Kallsz
'!J'>
111 5-17 H
ft
12"' 52s 7:i6 1284
-
5!!
-11w
J_
odch
prz.
odch.
Sblmlerzyee
-ea_s..._s_O..J'._lll_ll_4
1H o!! H u
_
su -
t;15
&&c.l.
oj
tF' EU
_-
2.!!
8.Q.! 11!! 2!!
~!~
511
32.!ł odch.Łódź. W~rsz. Dw. prz., 43'1 8M,10!Hl.ł
- „ Łódź, Kał, aw tł
100
odcl!.
Kołutzki
prz. 3!!1 7s11 9u
81! nu!
logów
odch. 3211 7u
8.!! 1.!U
„
Pfytwia
„ all 657
102 1 141> 401> 6!9 9!.!.
2o1
6~ IQ!!
21 s
7.!.! 10so
2 31
7!! 104J
24 0
S47
30:1· o' ;J'
-
ikalmierzyoa
9!!
J
6!
~
f1!'>213~ 31s 8lQ
251 7s1 7il ·W
95 6 300! 3fll} 6ll
„"' 7M)12ssJ12s3 3os
odch. 5s11p2u 1122~ 2ai
fiStrnwo
"'
prz.
'?.!!.!
&il
11:!!
531 7il 10112
fil 7r.1 1142 4u 69.l 7U
ill
_„~
odch. Wrcuław Dw.Gt prz.
„ Berlin, fr!ad itr ,;
?eznait
„
gu
3119
fil.!
412
8!,!
42a 6!! 8!!
909
3!!
e?
4H fP~
2il9
10
STACYE
r--'
........... ~ :;!
!l
.., .clQ ..,
.ci
.i::i o:r:;
g
"'
o "' Q.„ I;,)
"' o<::!l°O
.f°'
c
;::>
::::i
ci'""''Q
~~,
• .!.::: ~-~
·.,.:.::::
•
g:rnl 2-01J:245ł
--
7,.fl!
219
_.:
.1-:l ."', aT_,
I
410
3i;11
7.!Q. 3ll
8 23
5s7 nos ~ps
32s 1Qó9 329 55?1Q!
~
.1_912
521
l!1l\
3111
5ll
60/Jj
7ss
1 1 u
,12 H• 64v 811>
. 12lj'
Q3G
~!!
„,,,,.
od~hJlserlin.f'ried.•t•_·{
"
" \ pr„z.
201
- 10<Hi
sos
4ie
}
:
1921!
t2&s
„
„
L
tss 4;;e
prz.
Poznań
Bydgoszcz
r oruf1,
Dw Gł.
Als1\samków
f
\
7!!,11"'15
505
a_ 638
7.!U
:
I
., ,
odch.
au 11!!
606
6118
1~ l!.!
1a9 5a4 12!! 12~
3n 10!! llil
2511mu10.2!
1212
11311
'
I I 7i>•ł _,I
I4~ 95T24bl
51:!!
5n
L:iWJ
lQ15
52111021
ó.i&
600
su
322
su
~r;:~~
i'A~
1"i"· .
f'i
N
!'J
;::.;;:
:~
,~;;;x
.-.
!~
N
„~~
'li)
1!
4a
41.!
4!!
M~
{f>'1
-1
•"'
Hf!::!
lł''t
STACYE
30
I $Uf
181!
odch.
S!)S
rs~
"
"
FIZ·
„
8!!ł
1$6
t 4\HI
~.
;ij32
i:t>?
a•
o
au
s•~
§ll!J
!i'i
1010
~•
:.: I
;i:l'2
.;ft':)
11>
„
3t~
. : ..-:i
e
o""
I.
Jl
Koluszki
Słotwiny
'i'n.kąo
iazd
To manii w
prz.
fil
1.Q.!
12!!
12!.!.
"
"
"
odch.
12!.'!
";
N
Id
~
"":ii~
li~
_:ro
-
. : !V;
e
e
01'
o
.:m
Il'!!
6~ 9E,1
62110.U.
71.! 101,Q
odch~
odch.
„
„
?!!
71!.i
7il lO!!
„
„
„
7!! 11.il
641!
71;
lH
nu
141'>
139
SH
125
Sl\iernii::wio~
Rądziwiłłów
Zvrardów
Jaktorów
Grodzisk.
Miła nówek
Brwinów.
f'ruszk6w
Utrata
prz.
mich.
„
8ll l 1!.!i
8!!.jll!!
81!illi71
- 61!
f
. I,7M
71To~al
5J~ł 7W
1041 545
)ł
!f
„
!f
f-1
f.l!S 1024 fi2S
7Z,1
112.!lil
11~1
11n
6311 lOllł
j!jU 1()<14
7.!!
1l1l
11~
6!! 9·'7
101§
5.i! 934
ft!2 9u
6!! 9H
111
„
...
"„
"„
Włochy
„ Warszawa tDw. „
prz. Warszawa Dw. W.
"
BQ.:!. 11ll
sn1 llll!ił
d
fj1>6
83
8M
:i:i
Q
<::>
91~
a
l iJ
ł 61! 9!!
~~
mu
I f- ł - j 7.uj -
jodch. Łódt Dw. Kal. prz
odch. bwicz ·PMn.
prz. ł
„
Nieborów
odch.
prz. Skierniewice (1) „
1QU
f()t;._!
6117
(i!ió
705
709
11ll
j 4 16 17° 1 ł
ri:u
9lllł
5Q!
81i8
10.U
10!!
10!!
10!.ll
lt}.Q.!
su
4!! 841
ill sn
4.U au
5.Q.!
1~
9110
9!!
f}!>!J
ffVi
w
f>U
112
!}U
1!08
~u
STACYE
~~;iiM.ił!
=
~
'
!i 32 i.li ::2
('4
_g~
:;:)
o"'
1ł l l
'
i.
.:~
łS ~.
Ji3' Jl :;;i
.:"' l"">
5'fACYE
„o
Ci
'li.O
Q
ł 90~
50~ odeh
91 il
pa.
Q
Ałtknndrów
GAtołtłruntłc
prz.
~
wu
lfjł4'
!
:ił ł
I
l I
ł
I
II l
„ :-terb.Ostrowo
odcn.
Y. Pruskie odch.
p.··rx.
„
Gnaszyn
„
pra. Czpt(łcfłowa WW
•
I
s:iolt.24~·
E.4.tiu6~~
tijai
ri J21!J '.
aos 12:in
U4
.
.
·l