poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
RODZAJE I PODŁOŻE INFEKCJI U MAŁEGO
DZIECKA
ryzyko, że dojdzie do uogólnienia zakażenia, a
choroba będzie miała cięższy przebieg i wystąpią
powikłania.
Nie możemy uniknąć kontaktu naszego organizmu z mikroorganizmami. Organizm człowieka
styka się nie tylko z mikroorganizmami chorobotwórczymi – z wieloma bakteriami niechorobotwórczymi żyje w symbiozie. Są to bakterie żyjące w naszym przewodzie pokarmowym, które są
niezbędne do prawidłowego procesu trawienia i
kształtowania odporności. Bakterie niechorobotwórcze kolonizują też nasze drogi oddechowe i
skórę; są naszymi przyjaciółmi chroniącymi przed
bakteriami chorobotwórczymi. Te ostatnie - czyli
nasi wrogowie - atakują nas w chwilach osłabienia; ich obecność w naszym organizmie wywołuje infekcję, czyli stan zapalny. Stan zapalny jest z
jednej strony spowodowany przez mikroorganizmy i wydzielane przez nie substancje, a z drugiej
strony jest wynikiem obrony ze strony naszego
organizmu.
O podatności dzieci na zakażenia decyduje wiele
elementów:
- mniejsza niż u dorosłych zdolność do obrony
nieswoistej i swoistej,
- właściwości anatomiczne i fizjologiczne układu
oddechowego u dzieci,
- dieta,
- środowisko (rodzina wielodzietna, uczęszczanie do miejsc opieki zbiorowej, warunki socjalne).
Organizm dziecka jest szczególnie narażony na
zakażenia. Im młodsze dziecko tym większe
Za obronę swoistą, skierowaną przeciwko
określonemu drobnoustrojowi (rzadziej:
całej grupie drobnoustrojów pokrewnych
antygenowo) odpowiada układ immunologiczny, który składa się z narządów: grasicy,
śledziony, węzłów chłonnych, komórek układu
immunologicznego oraz produkowanych przez
nie przeciwciał.
Chociaż z chwilą narodzin układ odpornościowy
zawiera wszystkie te elementy, jest jednak niedojrzały.
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
Co prawda, w momencie porodu dziecko ma
dużą pulę odpornościowych przeciwciał matczynych, ale ich poziom stopniowo obniża się w
pierwszych miesiącach życia, co skutkuje większą
podatnością niemowląt na zakażenia. Na szczęście, po urodzeniu następuje gwałtowny wzrost
produkcji własnych przeciwciał przez dziecko.
Jest on stymulowany między innymi szczepieniami ochronnymi. Dlatego tak istotne jest przestrzeganie kalendarza szczepień obowiązkowych
oraz - w miarę możliwości finansowych - realizowanie programu szczepień zalecanych (czyli w
Polsce pełnopłatnych).
Proces dojrzewania układu immunologicznego przebiega u każdego dziecka indywidualnie i
dopiero kiedy dziecko jest w wieku szkolnym,
układ ten osiąga stopień odpowiedzi zbliżony do
tej właściwej dla człowieka dorosłego.
strona 2
Obronę nieswoistą, czyli nieskierowaną
przeciwko ściśle określonemu drobnoustrojowi, tworzą:
- bariera ochronna skóry i błon śluzowych,
- zdolność do odczynu zapalnego,
- zdolność do opsonizacji i następnie fagocytozy,
czyli pochłaniania i rozkładania bakterii chorobotwórczych przy udziale enzymów,
- substancje nieswoiste, takie jak np. interferon,
układ dopełniacza oraz lizozym i laktoferryna
(obecne m. in. również w mleku matki).
Podstawą obrony nieswoistej jest bariera ochronna skóry i błon śluzowych, czyli:
- zachowanie ciągłości skóry (naruszanej np. poprzez częste zadrapania u dzieci z atopowym zapaleniem skóry),
- wydzielanie śliny oraz kwasu solnego w żołądku,
- prawidłowo funkcjonujący nabłonek śluzoworzęskowy dróg oddechowych oraz odruch kaszlu.
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
Im młodsze dziecko, tym mechanizmy obrony
nieswoistej są słabiej wykształcone, a stan zbliżony do odporności u człowieka dorosłego osiągają
około 2. roku życia dziecka.
Niektóre właściwości anatomiczne i fizjologiczne małego dziecka, które mają wpływ
na przebieg infekcji:
Skóra noworodka i małego niemowlęcia jest bardzo delikatna. Posiada bardzo cienką warstwę
rogową naskórka. Ma tez słabą zdolność do tworzenia miejscowego odczynu zapalnego w miejscu wniknięcia bakterii, co oznacza szybkie przenikanie drobnoustrojów do krwi. I tak drobny
proces zapalny, jak np. zanokcica (spowodowana
np. niestarannym lub za pomocą brudnych nożyczek obcięciem paznokcia) może doprowadzić
do zakażenia krwi.
Noworodek produkuje mniej śliny, co w połączeniu z niedojrzałą odpornością komórkową
skutkuje częstymi nadkażeniami drożdżakowatymi jamy ustnej, potocznie nazywanymi pleśniawkami.
Nadużywanie leków blokujących wydzielanie
kwasu solnego przez błonę śluzową żołądka
sprzyja nadkażeniom pasożytniczym.
strona 3
Drogi oddechowe małego dziecka są wąskie i
krótkie; przy obrzęku szybko dochodzi do trudności w oddychaniu. U niemowlęcia wystarczy
zatkanie przewodów nosowych poprzez obrzęk
lub wydzielinę, aby wystąpiły kłopoty z karmieniem i/lub spaniem albo niepokój. Trąbka Eustachiusza u małych dzieci jest krótka i szeroka,
co stwarza łatwość komunikacji pomiędzy jamą
gardła a uchem środkowym. Jeżeli do tego dodamy fizjologiczny przerost układu chłonnego
pierścienia gardłowego (między innymi przerost trzeciego migdałka), to zrozumiałe się staje,
dlaczego dzieci tak często chorują na zapalenie
uszu. Krótkość dróg oddechowych tłumaczy
też, dlaczego u dziecka infekcja kataralna szybko
przechodzi w zapalenie oskrzeli i płuc.
Dieta
Niedobory pokarmowe osłabiają odporność,
czego smutnym dowodem jest ciągle wysoka
śmiertelność wśród dzieci w krajach Trzeciego Świata z powodu infekcji uważanych za błahe, chociaż stanowiących poważny problem
epidemiologiczny, takich jak infekcje przewodu pokarmowego spowodowane przez rotai adenowirusy (przeciwko rotawirusom dostępne są szczepionki). Na częstość infekcji, poza
niedoborami kalorycznymi, mogą wpływać także niedobory mikroelementów, takich jak żelazo
i cynk.
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
Niemowlęta karmione sztucznie są bardziej narażone na rozwój zakażeń, szczególnie żołądkowojelitowych, niż dzieci karmione mlekiem matki.
Pokarm kobiecy dostarcza nie tylko składników
pokarmowych, ale również przeciwciał odpornościowych (wydzielnicza immunoglobulina A),
nieswoistych czynników odpornościowych oraz
substancji bifidogennych (prebiotyków i probiotyków).
Środowisko
Poza tym, w co wyposażyła nas Natura, to bezpośrednie środowisko społeczne, a w przypadku
niemowląt i małych dzieci przede wszystkim środowisko domowe, jest najsilniejszym czynnikiem
kształtującym zdrowie i rozwój. Z uwagi na to,
że problem jest bardzo szeroki, pozostawimy go
do oddzielnego omówienia.
pneumoniae i Chlamydia pneumoniae, Legionella), grzyby, pierwotniaki oraz pasożyty. Infekcje
dróg oddechowych wywoływane są przez trzy
pierwsze spośród wymienionych. Przyczyną
zakażenia dróg moczowych są najczęściej bakterie typowe i atypowe. Zakażenia przewodu
pokarmowego mogą być powodowane przez
wszystkie wymienione mikroorganizmy. Najczęściej zarażamy się nimi poprzez bezpośredni
kontakt z osobą zarażoną lub drogą kropelkową.
Ręce są najczęstszym ogniwem przenoszenia się
zakażenia w przypadku infekcji dróg oddechowych oraz zakażeń przewodu pokarmowego.
Źródłem bakterii atypowych może być woda.
Zanieczyszczony pokarm może być przyczyną
zakażenia bakteryjnego lub pasożytniczego.
Dlatego szczególnie u dzieci należy dbać o prawidłowe zachowania higieniczne.
Czynnikami etiologicznymi infekcji są: wirusy, bakterie, bakterie atypowe (Mycoplasma
strona 4
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
JAK ROZPOZNAĆ I LECZYĆ INFEKCJE WIRUSOWĄ, BAKTERYJNĄ I GRZYBICZNĄ
Najczęściej nawet nagłe zachorowania u dzieci
mają charakter łagodny i przemijający; często
rodzice sami są w stanie pomóc dziecku. Istotna jest tylko wnikliwa obserwacja dziecka, czujność oraz doświadczenie. Z pewnością matka
mająca kilkoro dzieci ma duże doświadczenie.
Mimo to w przypadku infekcji dotyczących całej
rodziny należy zachować szczególną ostrożność,
gdyż infekcję może wywołać jeden wspólny dla
wszystkich czynnik etiologiczny, dzieci mogą
mieć podobne objawy, ale przebieg choroby
u każdego z nich może być różny - wynika to
chociażby z różnicy wieku. Z pewnością dobry
stan kliniczny dziecka, czyli jego dobra kondycja,
chęć do zabawy, jedzenia, dobry efekt po lekach
przeciwgorączkowych, brak duszności, pozwala
na próbę „poradzenia sobie samemu”.
Objawem wskazującym na infekcję wirusową
jest wodnisty, lejący się z nosa katar.
Infekcja kataralna może przebiegać zarówno
bez gorączki, jak i z gorączką. W obu sytuacjach
możemy podać dziecku niesterydowe leki przeciwzapalne, takie jak preparaty ibuprofenu lub
paracetamolu. Ibuprofen ma silniejsze działanie
przeciwzapalne, zaś paracetamol – silniejsze
działanie przeciwgorączkowe. Dużą ulgę przynosi zastosowanie zimnych roztworów wody morskiej, a u niemowląt sprawdzają się systemy do
odciągania wydzieliny z nosa. Szczególnie istotne jest oczyszczenie noska u niemowlęcia przed
położeniem spać. Zapewnia to większy komfort
spania i zapobiega spływaniu wydzieliny do dolnych dróg oddechowych. W efekcie dziecko jest
w lepszej kondycji i zapobiega to powikłaniom,
takim jak zapalenie oskrzeli czy ucha środkowego. Leki obkurczające błonę śluzowa nosa powinniśmy stosować krótko - przez 2 - 3 dni - i
tylko przy bardzo nasilonym wodnistym katarze.
Dziecko bezwzględnie powinno być jednak zbadane przez lekarza, gdy gorączka towarzysząca
infekcji kataralnej trwa powyżej trzech dni lub
gdy obserwujemy kolejny rzut gorączki w przebiegu wydawałoby się jednej infekcji.
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
Może to świadczyć o tym, że rozwinęło się np.
zapalenie ucha środkowego.
Konieczność wizyty u lekarza pojawia się również w przypadku dołączenia się kaszlu, zwłaszcza gdy jest on męczący i występuje podczas snu
dziecka. Jeżeli w czasie bardzo nasilonego kataru
dziecko kaszle sporadycznie i słyszymy, że odkasłuje wydzielinę, warto zastosować inhalacje
z 0.45% roztworu soli fizjologicznej kilka razy
dziennie.
Wirusy powodują również ostre zapalenie gardła, migdałków podniebiennych, opryszczkowe
zapalenie jamy ustnej. Mimo, że te stany zapalne
nie wymagają podania antybiotyków, to najczęściej początek mają ostry, z wysoką gorączką;
często dziecko pokłada się, odmawia przyjmowania posiłków. W tych sytuacjach badanie gardła
jest jedyną metodą pozwalającą na zróżnicowanie, czy dziecko nie ma zapalenia bakteryjnego
migdałków, nazywanego anginą. (W przypadku
anginy konieczne jest podanie antybiotyków, co
może zalecić tylko lekarz.)
Katar pochodzenia bakteryjnego najczęściej rozpoznajemy po obecności gęstej zielonej wydzieliny z nosa. Jeżeli dziecko nie
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
gorączkuje, możemy zastosować w oczyszczaniu nosa preparaty soli oraz inhalacje, ale taki
rodzaj wydzieliny z nosa jest wskazaniem do zastosowania leków mukolitycznych, które - poza
preparatami ziołowymi - są dostępne jedynie na
receptę. Częstym powikłaniem przedłużającego się ropnego nieżytu nosa jest zapalenie ucha
środkowego i zapalenie zatok obocznych nosa.
Zapalenie ucha częściej jako powikłanie występuje u dzieci małych, zapalenie zatok obocznych
nosa u starszych, będących w wieku przedszkolnym lub szkolnym. W przypadku zakażeń,
o podaniu antybiotyku zawsze decyduje lekarz.
Czasami niezbędne jest wykonanie badań dodatkowych z krwi, wymazu z nosa i rtg zatok obocznych nosa.
Podejrzenie zapalenia oskrzeli lub płuc jest bezwzględnym wskazaniem do udania się do lekarza. Takie podejrzenie może nam nasunąć gorączka, uporczywy kaszel, duszność (znacznie
przyspieszony oddech, wciąganie międzyżebrzy,
poruszanie skrzydełkami nosa), zły stan dziecka.
Należy pamiętać, że zapalenie płuc może przebiegać bez gorączki! Zapalenia płuc wywołane
przez bakterie atypowe mogą nie dawać zmian
osłuchowych nad polami płucnymi i rozpoznanie
stawia się na podstawie zdjęcia radiologicznego
płuc i ewentualnie badań serologicznych. Kaszel
nie jest objawem związanym wyłącznie z infekcją
dróg oddechowych!
U dzieci zdecydowanie częściej niż u dorosłych
występują zapalenia błony śluzowej jamy ustnej: bakteryjne, wirusowe lub grzybicze.
O przyczynach związanych z odmiennością układu odpornościowego wspomniałam powyżej.
Dodatkowymi czynnikami wpływającymi na częstość zapalenia błony śluzowej jamy ustnej jest
uczęszczanie do żłobka lub przedszkola, a także brak higieny jamy ustnej - w zębach mlecznych próchnica penetruje głębiej i szybciej. Z
powodu częstych infekcji dzieci zdecydowanie
częściej niż dorośli otrzymują antybiotyki, co
powoduje osłabienie flory fizjologicznej jamy
ustnej i gardła, i otwiera drogę patogenom.
Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest alergia
pokarmowa. W przebiegu nadwrażliwości pokarmowej mogą powstawać zmiany zapalne w
obrębie błony śluzowej jamy ustnej, które mogą
imitować zapalenie na tle bakteryjnym lub drożdżakowym albo ulegać wtórnemu nadkażeniu.
W stanach zapalnych jamy ustnej lub w zapaleniach gardła o etiologii wirusowej możemy
stosować roztwór Tantum verde w aerozolu.
U starszych dzieci można stosować płukanie
gardła roztworami szałwii lub septosanu (chociaż czasami jest to trudne do wyegzekwowania
u dzieci).
U noworodków i małych niemowląt często spotykamy się z drożdżakowm zapaleniem jamy
ustnej, potocznie nazywanym pleśniawkami.
O ile występują pojedyncze naloty, dziecko jest
najczęściej w bardzo dobrej kondycji. Wtedy wystarczy zastosowanie jedynie miejscowych preparatów do pielęgnacji jamy ustnej, np. Aphtinu
– dostępnego bez recepty, i wyparzanie smoczków w przypadku dzieci karmionych sztucznie. Nigdy nie należy oczyszczać („odświeżać”)
smoczka poprzez oblizywanie czy smoktanie.
Takie nieprawidłowe nawyki u opiekunów mogą
być przyczyną infekcji nie tylko jamy ustnej, ale
też infekcji uogólnionych u noworodków i niemowląt.
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
GROŹNE BAKTERIE
Nie każde zakażenie bakteryjne wymaga stosowania antybiotyków i nie każda infekcja bakteryjna grozi ciężkim uogólnionym zakażeniem
lub zapaleniem opon mózgowo - rdzeniowych.
Przed zakażeniem uogólnionym spowodowanym
przez pneumokoki, meningokoki oraz Haemophilus influenzae możemy dziecko zaszczepić (są
to szczepienia zalecane). Najczęściej zakażenie
kojarzy się nam z infekcją dróg oddechowych,
ale do uogólnienia zakażenia może dojść także w
przebiegu zakażenia układu moczowego, zakażenia przewodu pokarmowego bakteriami Salmonella, Shigella oraz zjadliwymi szczepami Escherichia coli. Czasami rozległa rana np. po upadku na
żwirowym podłożu, po ugryzieniu przez zwierzę
lub człowieka (zdarza się wśród dzieci w wieku
przedszkolnym) oraz rany zlokalizowane w obrębie twarzy i okolicy krocza są wskazaniem do
podania antybiotyku. Jak już zaznaczyłam wyżej,
zaordynowanie antybiotyku leży wyłącznie w gestii lekarza.
Każda infekcja o ciężkim przebiegu o czym mówi nam stan dziecka - wymaga konsultacji lekarskiej, czasami wezwania pogotowia lub
udania się do szpitala.
Kiedy uznajemy, że stan dziecka jest zły lub
niepokojący?
Objawami, które na to wskazują są:
- wysoka gorączka, słabo obniżająca się po podaniu leków przeciwgorączkowych i brak cech
infekcji ze strony górnych dróg oddechowych,
- utrudniony kontakt z dzieckiem, trudności z
wybudzaniem dziecka, niechęć do jedzenia i zabawy,
- wymioty,
- wysypka o charakterze krwotocznym,
- biegunka z krwią.
To tylko niektóre objawy, które wskazują na konieczność determinacji w działaniu. Oczywiście
im dziecko jest młodsze i jeśli ponadto nie ma
ono szczepień od bakterii powodujących zakażenia inwazyjne, tym sytuacja jest poważniejsza.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że oprócz groźnych bakterii, są również groźne wirusy, które
mogą również powodować ciężkie uogólnione
infekcje oraz powikłania. Wśród „groźnych’ wirusów, z którymi spotykamy się w Polsce są m. in.
wirus Epsteina-Barr’a (wywołuje mononukleozę
zakaźną), wirus cytomegalii, parwowirus B19
(powoduje rumień zakaźny), wirus kleszczowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, wirusy z grupy Herpes (odpowiedzialne za
ospę wietrzną, półpasiec i opryszczkowe zapalenie jamy ustnej), wirus odry (zapalenie mózgu)
i HIV. Wirusy są tym groźniejsze, że nie zawsze
możemy zastosować leczenie swoiste.
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
JAK POMÓC DZIECKU W CHOROBIE
Gorączka – kiedy ją obniżać, kiedy stosować leki
przeciwgorączkowe i w jakich dawkach.
Gorączka jest objawem polimorficznym. Za gorączkę uznaje się temperaturę powyżej 38ºC.
Temperaturę w zakresie od 37ºC do 38ºC
określa się mianem stanów podgorączkowych.
Może wystąpić w postaci jednorazowego skoku,
a może trwać przez kilka dni w sposób ciągły lub
pojawiać się cyklicznie.
Czy gorączka jest zawsze niebezpieczna czy
też rodzic może przyjąć postawę wyczekującą, nie wzywać pilnie pediatry na konsultację? Odpowiedź brzmi: tak, może się wstrzymać
z wezwaniem lekarza, ale zawsze każdy przypadek jest indywidualny i podane poniżej kryteria
bezpieczeństwa należy traktować jako wskazówkę, a nie jako zalecenie.
Na pewno gorączka u noworodka oraz niemowlęcia do 3-go miesiąca życia jest zawsze
wskazaniem do hospitalizacji.
Leki przeciwgorączkowe, a przede wszystkim fizyczne metody ochładzania możemy zastosować
zawsze.
Nie ma wskazań do pilnej konsultacji dziecka gorączkującego w przypadku:
- kiedy są ewidentne objawy wirusowej infekcji
kataralnej (wodnisty katar) i podobne objawy u
pozostałych członków rodziny,
- dobry stan ogólny dziecka i dobra odpowiedź
(tj. spadek temperatury) po podaniu leków przeciwgorączkowych,
- dziecko ma pełne szczepienia podstawowe i
zalecane przeciwko Haemophilus influenzae,
pneumokokom i meningokokom,
- nie było leczone z powodu niedoborów odporności.
Pilnej konsultacji lekarskiej wymaga zaś gorączkujące dziecko:
- u którego brak objawów infekcji ze strony dróg
oddechowych i przewodu pokarmowego,
- którego stan ogólny jest zły a odpowiedź na
podawane leki przeciwgorączkowe jest słaba,
- u którego wystąpiły drgawki lub utrata przytomności w czasie gorączki,
- które nie ma szczepień lub występują u niego znaczne opóźnienia w zakresie kalendarza
szczepień,
- jest to dziecko z wrodzonymi wadami układu
moczowego, po zabiegach neurochirurgicznych,
kardiochirurgicznych, z zaburzeniami odporności,
- u którego stwierdzamy wysypkę o charakterze
krwotocznym,
- które w krótkim okresie przed zachorowaniem
powróciło z podróży z obszaru endemicznego
dla malarii lub duru brzusznego.
W zwalczaniu gorączki możemy posłużyć się
czynnikami fizycznymi, takimi jak zimne okłady
(najlepiej wykorzystać żele specjalnie do tego
przeznaczone lub lód) albo kąpiel ochładzająca,
o ile dziecko pozwoli nam na ich wykonanie.
W przypadku kąpieli ochładzającej wkładamy
dziecko do wanny z ciepłą wodą, a następnie
stopniowo dolewamy zimnej wody. W chłodnej wodzie staramy się utrzymać dziecko przez
15 – 30 min. W gorączce podajemy dziecku zimne płyny do picia, nie okrywamy dodatkowymi
kocami i nie podgrzewamy pomieszczenia.
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
Leki przeciwgorączkowe podajemy dzieciom przy temperaturze powyżej 38ºC.
U dzieci mających drgawki gorączkowe leki obniżające temperaturę podajemy już przy temperaturze 37,5ºC. (Dodatkowo dzieci te powinny
otrzymać leki przeciwdrgawkowe).
W obniżaniu temperatury u dzieci ambulatoryjnie posługujemy się preparatami paracetamolu
(od 10 do 15 mg/kg masy ciała co 6 godzin; wyjątkowo lek możemy podawać co 4 godziny) lub
ibuprofenu (10 mg/kg masy ciała co 8 godzin).
Oba leki są dostępne w trzech postaciach - jako
syrop, czopki i tabletki/kapsułki. Oba leki możemy podawać na przemian. Pomimo, że są to leki
dostępne bez recepty, nie są pozbawione działań ubocznych. Są to niesterydowe leki zapalne
- mogą m. in. spowodować uszkodzenie wątroby, układu krwiotwórczego oraz spowodować
krwawienie z błony śluzowej żołądka.
W czasie infekcji dzieci często tracą apetyt. Należy wówczas zadbać, aby dziecko otrzymało
wystarczającą ilość płynów. Co to oznacza? Z
powodu gorączki powinno wypić o ok. 30%
więcej płynów niż normalnie. Dobrym wyznacznikiem stanu nawodnienia jest diureza: jeżeli
dziecko oddaje mocz rzadko (3-4 razy na dobę),
a mocz jest ciemny, to oznacza, że musimy
dostarczyć jeszcze większą ilość płynów. Sytuacja jest jeszcze trudniejsza, gdy dziecko ma
nieżyt żołądkowo-jelitowy, wymiotuje i oddaje
liczne luźne stolce. Musimy wówczas wyrównać
straty wodne i elektrolitowe. Staramy się poić
dziecko małymi porcjami stosując dostępne na
rynku preparaty do prowadzenia doustnego nawadniania (np. Floridral, dostępny bez recepty).
Z powodu biegunki stosujemy dietę lekkostrawną pektynową oraz probiotyki np. Dicoflor 30.
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
JAK BUDOWAĆ ODPORNOŚĆ U DZIECI
Odporność u dziecka możemy podnieść w różnorodny sposób:
- poprzez realizację szczepień zgodnie z kalendarzem szczepień obowiązkowych i zalecanych,
- właściwe odżywianie (karmienie piersią należy
starać się utrzymać do 12. miesiąca życia, wprowadzenie od 6. miesiąca życia zupy jarzynowej
z mięsem, u dzieci starszych w diecie ryby trzy
razy w tygodniu, dbanie o różnorodność posiłków),
- aktywność fizyczną; starajmy się, aby nasze dzieci więcej czasu spędzały biegając po podwórku,
niż siedząc przed telewizorem i komputerem lub
na tylnym siedzeniu samochodu,
- nie przetrzymujmy dzieci w domu z powodu
banalnych infekcji kataralnych,
- zapewniajmy je o naszej miłości.
dr n. med. Elżbieta Malinowska
specjalista chorób dzieci
Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
Apteczka/Niezbędnik
DICOFLOR - „Jednym łykiem z antybiotykiem”
DZIAŁANIE I WSKAZANIA:
Antybiotyki są skuteczną metodą leczenia wielu chorób, jednak taka terapia może wywoływać skutki uboczne, takie jak
biegunka i ból brzucha. Antybiotyki zmieniają skład naturalnej mikroflory jelita, co powoduje namnażanie się organizmów patogennych, na przykład Clostridium difficile. Probiotyki są zatem niezbędne do podtrzymania i przywracania
równowagi mikroflory jelitowej.
Stosowanie probiotyku w antybiotykoterapii jest niezbędne, ale nie wszystkie szczepy można stosować równolegle z
antybiotykiem, gdyż nie mają potwierdzonej stabilności genetycznej.
Dlaczego to jest tak ważne? Dlatego, ponieważ probiotyki niestabilne genetycznie mogą „zaprzyjaźnić” się z patogenem, który chcemy wyniszczyć za pomocą antybiotyku, wymienić z nim informację genetyczną, i sprawić, że patogen
może się uodpornić na stosowany antybiotyk.
Dicoflor (szczep LGG) może być stosowany równolegle z antybiotykiem ponieważ jest stabilny genetycznie,
czyli posiada zerowy potencjał przenoszenia plazmidów.
Dicoflor można przyjmować „JEDNYM ŁYKIEM Z ANTYBIOTYKIEM”
Skuteczność potwierdzona w badaniach klinicznych
Podawanie Lactobacillus rhamnosus GG zgodnie ze schematem postępowania znacząco obniża ryzyko występowania
skutków ubocznych antybiotykoterapii takich jak ból brzucha (o 69%) i biegunka (o 65%).
DAWKOWANIE:
Dla niemowląt i małych dzieci zaleca się Dicoflor 30 (zawiera 3 miliardy bakterii Lactobacillus rhamnosus GG w 1 kapsułce/saszetce), Dla rodziców – Dicoflor 60 (zawiera 6 miliardów bakterii Lactobacillus rhamnosus GG w 1 kapsułce/
saszetce)
Niemowlęta i małe dzieci – Antybiotyk + Dicoflor 30 (1 - 2 kapsułki/saszetki dziennie)
Dorośli – Antybiotyk + Dicoflor 60 (1 – 2 kapsułki/saszetki dziennie)
SPOSÓB UŻYCIA:
Niemowlęta i male dzieci – kapsułkę należy otworzyć i
wysypać jej zawartość do ściągniętego mleka matki lub
rozpuścić w letnim płynie (woda, mleko)
Dzieci powyżej 3. roku życia i dorośli – kapsułkę należy
połknąć. Zawartość saszetki należy rozpuścić w letnim
płynie (woda, mleko)
Więcej informacji na www.vitispharma.pl
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
FLORIDRAL® - skraca czas trwania biegunki o 2 dni
Jedyny na rynku Doustny Płyn Nawadniający + Probiotyk Lactobacillus rhamnosus GG
Produkt polecany przez Polskie Towarzystwo Pediatryczne
DZIAŁANIE I WSKAZANIA:
Najczęstszą przyczyną powstawania biegunek jest rotawirus. Biegunka rotawirusowa ma nagły przebieg, szybko się
rozprzestrzenia, szczególnie w dużych skupiskach ludzkich (przedszkola, szkoły, szpitale, itp.). Biegunka rotawirusowa
jest bardzo niebezpieczna dla niemowląt i małych dzieci. Najgroźniejszym skutkiem ubocznym biegunki są: odwodnienie, zniszczenie kosmków jelitowych, wtórna alergizacja, zakażenie przewodu pokarmowego i grzybica.
Preparat, który skutecznie ogranicza zagrożenia spowodowane biegunką to Floridral – jedyny preparat na rynku łączący doustny płyn nawadniający z probiotykiem LGG o udowodnionej skuteczności działania.
Według najnowszych rekomendacji ESPGHAN (Europejskie Towarzystwo Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii
i Żywienia Dzieci), najwłaściwszym sposobem postępowania w biegunce jest podawanie doustnego płynu nawadniającego razem ze skutecznym szczepem probiotycznym, jakim jest Lactobacillus rhamnosus GG.

- Lactobacillus rhamnosus GG: kolonizuje jelita, przyspiesza wydalanie rotawirusa, walczy z patogenami odpowiedzialnymi za objawy chorobowe, a także chroni przed następstwami biegunek.

- Płyn nawadniający: nawadnia i wyrównuje poziom elektrolitów, gdyż ich utrata w trakcie biegunki jest groźna dla zdrowia i życia
Skuteczność potwierdzona w badaniach
Badania dowodzą, że łączne podawanie Lactobacillus rhamnosus GG z doustnym płynem nawadniającym najskuteczniej
skraca czas trwania biegunki:
- o 48 godzin (2 dni!!!) w biegunce rotawirusowej
- o 37 godzin (1,5 dnia!!!) w biegunce o nieznanej etiologii
DAWKOWANIE:
Preparat Floridral występuje w dwóch formach:
Floridral Baby – dla niemowląt i małych dzieci
Floridral – dla dzieci powyżej 3. roku życia i dorosłych
Oba preparaty mają przyjemny bananowy smak oraz taką samą zawartość szczepu LGG i elektrolitów, różnią się jedynie zawartością
substancji słodzących.
SPOSÓB UŻYCIA:
1 porcja preparatu Floridral Baby i Floridral składa się z dwóch
saszetek: saszetka A zawiera 5 mld żywych kultur bakterii Lactobacillus rhamnosus GG; saszetka B – składniki do sporządzenia płynu
nawadniającego.
Po rozpuszczeniu saszetki A i saszetki B w 200 ml wody otrzymujemy płyn o przyjemnym bananowym smaku.
strona 5
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
FLORIDRAL® - skraca czas trwania biegunki o 2 dni
Jedyny na rynku Doustny Płyn Nawadniający + Probiotyk Lactobacillus rhamnosus GG
Produkt polecany przez Polskie Towarzystwo Pediatryczne
Więcej informacji na www.vitispharma.pl
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
Marimer®
DZIAŁANIE I WSKAZANIA:
Marimer® Spray do nosa to naturalny produkt będący fizjologicznym roztworem wody morskiej, poddanej mikrodyfuzji.
Preparat jest naturalnie bogaty w sole mineralne i pochodzące z morza mikroelementy.
Marimer® jest zalecany dla niemowląt, dzieci i dorosłych do codziennego oczyszczania jam nosowych, szczególnie
w przypadku wysuszenia śluzówek lub zalegania wydzieliny. Specjalnie z myślą o bardzo małych dzieciach, u których
zastosowanie sprayu bywa trudne, producent roztworu wody morskiej Marimer® opracował wersję w ampułkach małe, jednorazowe ampułki można zabrać ze sobą wszędzie, umożliwiają one precyzyjną i delikatną aplikacje nawet
u najmniejszych dzieci a niewykorzystaną ampułkę można ponownie zamknąć i zużyć jej zawartość w przeciągu 24 godzin.
Dzięki systemowi mikrodyfuzji, preparat Marimer® zapewnia delikatny drenaż wydzielin z jam nosowych. Specjalna
końcówka umożliwia bezpieczne użycie u noworodków. Marimer® może być stosowany niezależnie od pozycji pojemnika. Właściwa higiena nosa wspomaga ochronę błon śluzowych przed czynnikami zewnętrznymi (niską temperaturą,
alergenami, suchym powietrzem, zanieczyszczeniem) i ułatwia oddychanie.
Marimer® jest zalecany dla całej rodziny: do codziennej higieny nosa, do nawilżania wysuszonej śluzówki nosa, jako
uzupełnienie leczenia infekcji górnych dróg oddechowych.
SKŁAD:
100% sterylny, izotoniczny roztwór wody morskiej. Nie zawiera środków konserwujących.
Zawiera 500 dawek.
PRODUCENT:
Laboratoires Gilbert, 14 200 Hérouvile-Saint-Clair, Francja.
Informacja naukowa: Nepentes S.A.
ul. Gwiaździsta 69F,
01-651 Warszawa
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
OCZYSZCZACZ POWIETRZA SHARP
Alergie i choroby układu oddechowego stały się plagą naszych czasów. Paradoksem jest fakt, że mimo imponującego postępu
nauki i medycyny, wzrost zachorowań jest coraz większy. Okazuje się, że bardzo ważnym czynnikiem wpływającym na stan
zdrowia najmłodszych jest mikroklimat panujący w mieszkaniu, niestety siedlisku bakterii.
Oczyszczone i jednocześnie nawilżone powietrze możemy jednak sobie zapewnić – dzięki najnowszym technologiom.
Wszystkie oczyszczacze powietrza oferowane przez japońską firmę Sharp, w znaczący sposób pomagają poprawić jakość
powietrza usuwając praktycznie 100% zanieczyszczeń. Dzięki nowoczesnemu rozwiązaniu wykorzystującemu aktywne
oczyszczanie powietrza, oczyszczacze wyłapują i neutralizują nawet najmniejsze drobinki (poniżej 0,01 mikrona), zapobiegając rozwijaniu się zarazków, roztoczy bakterii i wirusów - przyczyn wielu alergii i chorób. Badania kliniczne prowadzone
przez instytuty naukowe w kraju i za granicą wykazały, że zastosowana w oczyszczaczach technologia Plasmacluster w
sposób zdecydowany przyczynia się do zmniejszenia ilości czynników alergicznych i chorobotwórczych unoszących się w
powietrzu. Poprzez swoje unikalne możliwości oczyszczają one nawet powietrze nieprzepływające bezpośrednio przez
oczyszczacz, a w efekcie stosowania w urządzeniach systemów pasywnego i aktywnego oczyszczania pozostawiają powietrze nieskazitelnie czyste. Dlatego też dokonując wyboru sprzętu, warto zwrócić uwagę, by był jak najlepszej jakości, tani w
eksploatacji, a jego skuteczność udowodniona i potwierdzona badaniami klinicznymi.
Działanie technologii Plasmacluster TM firmy Sharp zostało potwierdzone przez szereg instytutów badawczych w Polsce i
zagranicą. Otrzymała ona wiele wyróżnień i nagród, a jej wysoka skuteczność w zwalczaniu zanieczyszczeń została potwierdzona licznymi certyfikatami. Obecnie na świecie funkcjonuje już ponad 20 milionów urządzeń wyposażonych w generator
Plasmacluster TM.
Certyfikaty zagraniczne:
•
•
•
•
Harvard School of Public Health, USA
Ishikawa Health Service Association, Japonia
Aachen University of Applied Sciences, Niemcy
Retroscreen Virology Ltd, Wielka Brytania
Certyfikaty i opinie uzyskane w Polsce:
•
•
Atest Higieniczny Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - PZH nr HK/B/1002/1/2008
Pozytywna Opinia Instytutu Matki i Dziecka - Op. 4275/2008
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
OCZYSZCZACZ POWIETRZA SHARP FU-P60SE
Zaawansowana technologia PlasmaclusterTM zastosowana w oczyszczaczu powietrza
FU-P60SE firmy Sharp w sposób aktywny oczyszcza powietrze skutecznie eliminując zarodniki pleśni, wirusy (również grypy) oraz komórki bakterii chorobotwórczych. Dzięki
funkcji monitorowania jakości powietrza oraz specjalnym programom - Sentinel oraz
Pollen, urządzenie FU-P60SE zaliczane jest do najskuteczniejszych w walce z alergią
wziewną.
Urządzenie jest niezwykle skutecznym narzędziem zarówno w profilaktyce, jak i we
wspomaganiu skutecznego leczenia, przynosząc ulgę dzieciom i dorosłym cierpiącym na
przewlekłe choroby układu oddechowego i astmę.
Specyfikacja:
•
Funkcja monitorowania jakości powietrza sterująca trybami pracy urządzenia
•
Funkcja Pollen - wykrywanie i eliminacja alergizujących pyłków roślinnych
•
Funkcja Sentinel - wykrywanie i eliminacja bakterii oraz wirusów
•
Bardzo cicha praca urządzenia - od 14dB do max. 52dB
•
Bardzo niskie zużycie energii - od 3,7W do max. 69W
•
Bardzo wysoka skuteczność oczyszczania - 360m3/h
•
Bardzo niskie koszty eksploatacji
OCZYSZCZACZ POWIETRZA SHARP KC-6400E
Oczyszczacz powietrza Sharp KC-6400E jest doskonałym przykładem połączenia funkcji oczyszczania i nawilżania. Dzięki technologii Plasmacluster TM może usunąć z pokoju
unoszące się w powietrzu pyłki i inne szkodliwe substancje. Urządzenie zatrzymuje kurz,
eliminuje alergeny (pyłki roztocza, cząstki sierści zwierząt), neutralizując przy tym groźne
wirusy. Co ważne, oczyszczacz uruchamia się samoistnie w momencie pojawienia się w
powietrzu kurzu lub innych zanieczyszczeń, pracując przy tym niezwykle cicho – to zaleta
właściwie niespotykana w innych oczyszczaczach dostępnych na rynku.
Specyfikacja:
•
Funkcja nawilżenia uwzględniająca temperaturę w pomieszczeniu
(utrzymanie wilgotności powietrza na poziomie najbardziej korzystnym dla naszego organizmu - 40-60%)
•
Wysokowydajny filtr HEPA H14
•
Tryby oczyszczania, nawilżania, odświeżania oraz tryb automatyczny
•
Monitorowanie jakości powietrza w trybie automatycznym
•
Bardzo cicha praca urządzenia - od 14dB do max. 50dB
•
Bardzo niskie zużycie energii - od 3,6W do max. 33W
•
Wysoka skuteczność oczyszczania – 200m3/h
•
Bardzo niskie koszty eksploatacji
Więcej informacji na temat oczyszczaczy powietrza znajduje się na stronie:
www.plasmacluster.pl i www.sharpdirect.pl
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
Philips Avent Elektryczny sterylizator
Elektroniczny sterylizator parowy IQ24 - w opiece nad dzieckiem bardzo ważny rolę
odgrywa higiena. Dla zapewniania najwyższej ochrony nasze sterylizatory do likwidacji szkodliwych bakterii wykorzystują intensywne ciepło pary wodnej. Jest to najbezpieczniejsza, najszybsza i najłatwiejsza metoda gwarantująca pozbycie się wszystkich
zarazków występujących w domu. Produkty Philips AVENT iQ, dzięki zaawansowanej
technologii, inteligentnie dopasowują się do sytuacji sprawiając, że karmienie i troska o
dziecko jest łatwiejsza Zawartość pozostaje sterylna dzięki ciągłemu powtarzaniu cyklu
przez 24 godziny. Funkcja wstrzymania procesu pozwala wyjąć zawartość bez przerywania cyklu.
Philips Avent Nawilżacz
Ultradźwiękowy nawilżacz powietrza Philips AVENT niezbędny w pokoiku maluszka szczególnie zimą! Utrzymuje właściwy poziom wilgotności w pokoju dziecka, dzięki czemu zapobiega podrażnieniom śluzówki, chroni przed
zapaleniem gardła oraz sprawia, że skóra maluszka nie wysusza się i pozostaje delikatna i gładka. Dodatkowo wyposażony w termometr oraz wskaźnik wilgotności.
Po więcej informacji oraz do Kącika Specjalisty Philips Avent
zapraszamy na stronę www.dziecko24.pl/avent
strona 8
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci
„Przed użyciem któregokolwiek z leków/produktów wymienionych w niniejszym Poradniku
zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań
niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą”.
Poradnik Medyczny Infekcje u Dzieci zawiera informacje dotyczące wybranych kłopotów ze
zdrowiem, jakie mogą wystąpić u dzieci w różnym wieku. Porady te nie zastąpią konsultacji lekarskiej.
Więcej informacji o zdrowiu dzieci znajdziesz na stronie www.dziecko24.pl
Partnerzy strategiczni:
Opracowanie graficzne: Hotaru Studio
ul. Miła19a/16, 26-600 Radom, www.hotaru.pl
Projekt chroniony prawem autorskim.
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631)
strona 3
poradnik medyczny
Infekcje u dzieci