PREZES
URZĘDU OCHRONY
KONKURENCJI I KONSUMENTÓW
DOK2-410/4/12/JB/MW
Warszawa, dnia 6 grudnia 2013 r.
DECYZJA nr DOK – 4/2013
I.
Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji
i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania
antymonopolowego, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za
praktykę ograniczającą konkurencję i naruszającą zakaz, o którym mowa w art. 6
ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów
zawarcie na krajowym rynku wprowadzania do obrotu urządzeń służących do
rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej przez PYCH International Electronics
Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie z przedsiębiorcami dystrybuującymi te produkty
porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku detalicznej sprzedaży
urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej, polegającego na
ustalaniu minimalnych detalicznych cen odsprzedaży tych urządzeń, stosowanych
przez przedsiębiorców dystrybuujących produkty PYCH International Electronics
Sp. z o.o. i nakazuje zaniechania jej stosowania.
II.
Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie
konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu
postępowania
antymonopolowego,
Prezes
Urzędu
Ochrony
Konkurencji
i Konsumentów z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 ww.
ustawy, w zakresie określonym w pkt. I sentencji niniejszej decyzji, nakłada
na PYCH International Electronics Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie karę
pieniężną w wysokości 14.181,43 zł (słownie: czternaście tysięcy sto osiemdziesiąt
jeden złotych i czterdzieści trzy grosze) płatną do budżetu państwa.
III.
Na podstawie art. 77 ust. 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie
konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), oraz stosownie do art.
264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji
i konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciąża PYCH
International Electronics Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kosztami postępowania
antymonopolowego w kwocie 222,30 zł (słownie: dwieście dwadzieścia dwa złote
i trzydzieści groszy) i zobowiązuje do uiszczenia tych kosztów na rzecz Prezesa
Urzędu w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji.
Uzasadnienie
(1)
Postępowanie antymonopolowe w sprawie, której dotyczy niniejsza decyzja, zostało
wszczęte po uprzednim przeprowadzeniu przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów (dalej także jako: „Prezes Urzędu”, „organ antymonopolowy”)
postępowania wyjaśniającego (sygn. akt: DOK2-400/4/12/JB), mającego na celu
wstępne ustalenie, czy w związku z działalnością przedsiębiorców w zakresie
sprzedaży urządzeń służących do podziału uprawnień kart abonenckich płatnej
telewizji cyfrowej (tzw. splitter) (wraz z kartami) na terenie kraju mogło dojść do
naruszenia przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji
i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm., dalej także jako: „u.o.k.k.”),
uzasadniającego wszczęcie postępowania antymonopolowego, w tym czy sprawa ma
charakter antymonopolowy.
(2)
Analiza dokumentów pozyskanych przez Prezesa Urzędu w toku postępowania
wyjaśniającego wykazała, że między PYCH International Electronics Sp. z o.o.
z siedzibą w Warszawie (dalej także jako: „PYCH International Electronics”,
„Spółka”, „Strona” lub „Przedsiębiorca”) oraz przedsiębiorcami dystrybuującymi jej
produkty doszło do zawarcia porozumienia mogącego naruszać przepisy ustawy
o ochronie konkurencji i konsumentów.
(3)
W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r., Prezes Urzędu
wszczął postępowanie antymonopolowe przeciwko PYCH International Electronics
Sp. z o.o. w sprawie zawarcia na krajowym rynku wprowadzania do obrotu urządzeń
służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej przez PYCH International
Electronics
z przedsiębiorcami
dystrybuującymi
jego
produkty porozumienia
ograniczającego konkurencję na krajowym rynku detalicznej sprzedaży urządzeń
2
służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej, polegającego na ustalaniu
minimalnych detalicznych cen odsprzedaży tych urządzeń, stosowanych przez
przedsiębiorców dystrybuujących produkty PYCH International Electronics, co może
naruszać art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
(4)
Pismem z dnia 21 października 2013 r. Strona została poinformowana o zakończeniu
zbierania przez Prezesa Urzędu materiału dowodowego i o możliwości zapoznania się
z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Spółka skorzystała z uprawnienia do
zapoznania się ze zgromadzonym w trakcie postępowania materiałem dowodowym.
W dniu 6 listopada 2013 r. Spółka przedstawiła ostateczne stanowisko w sprawie.
(5)
Należy mieć na uwadze, że część informacji i dokumentów, w oparciu o które Prezes
Urzędu wydał niniejszą decyzję, stanowią prawnie chronione tajemnice, które nie
mogą być ujawnione do wiadomości publicznej. Wobec powyższego tego rodzaju
informacje zostały ujęte w nawias kwadratowy oraz oznaczone jako „informacja
utajniona” i pozostaną niewidoczne w publicznie dostępnej treści decyzji.
Prezes Urzędu na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił
co następuje
I.
Strona postępowania
(6)
PYCH International Electronics jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością
wpisaną do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta
stołecznego Warszawy pod numerem KRS 0000267497. Spółka powstała w 2006 r.
Przedmiotem
działalności
PYCH
International
Electronics
jest
działalność
produkcyjna w zakresie elektroniki użytkowej. Spółka specjalizuje się w produkcji
urządzeń służących do podziału uprawnień kart abonenckich płatnej telewizji
cyfrowej.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 13 września 2012 r., k. 218, odpis KRS Spółki, k. 448 i n.
II.
(7)
Produkty, których dotyczy sprawa
Porozumienie rozpatrywane w niniejszej sprawie dotyczy dystrybucji urządzeń
służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej, tzw. splitterów, produkowanych
oraz wprowadzanych do obrotu przez PYCH International Electronics.
3
(8)
Urządzenia służące do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej umożliwiają niezależny
odbiór dwóch lub więcej kanałów platformy satelitarnej lub telewizji kablowej na
dwóch lub więcej odbiornikach w ramach jednego abonamentu.
(9)
Na polskim rynku dystrybuowane są następujące urządzenia produkowane przez
PYCH International Electronics:

GreenEightSystem – do centralnych jednostek tego systemu zaliczane są
serwery
systemowe
ServerRFLink600,
ServerRFLink100
oraz
ServerWireLink. Serwery obsługują karty abonenckie operatorów płatnych
telewizji cyfrowej, a ich zadaniem jest dostarczenie uprawnień do odbioru
cyfrowych
kanałów
płatnej
telewizji
satelitarnej
nawet
dla
8
autoryzowanych użytkowników (domowników). Użytkownicy tego systemu
mogą być podłączeni do serwerów systemowych za pomocą połączenia
bezprzewodowego (dostarczana również
przez
PYCH
International
Electronics karta kliencka ClientRFLink600 i ClientRFLink100) lub też za
pomocą połączenia przewodowego (dostarczana również przez PYCH
International Electronics karta kliencka ClientWireLink). Karty klienckie
obsługują wszystkie dostępne na rynku cyfrowe tunery satelitarne zgodne
z systemami kodowania1 Conax, CryptoWorks, MediaGuard, Viaccess,
Irdeto.

Clone+ - urządzenie zapewnia tzw. funkcję multiroom, która pozwala na
oglądanie różnych kanałów na kilku odbiornikach telewizyjnych w tym
samym czasie. Jednostką centralną Clone+ jest serwer dostępowy Clone+
SRF150, który odpowiada za udostępnianie i przesyłanie uprawnień kart
abonenckich do autoryzowanych, bezprzewodowych kart klienckich Clone+
CRF150. Karty klienckie są jednostkami podrzędnymi, które koordynują
wymianę informacji między modułem czytnika SmartCard, znajdującym się
w cyfrowym tunerze satelitarnym, kablowym, naziemnym lub w module Cl,
a serwerem dostępowym Clone+ SRF150. System Clone+ obsługuje
1
System kodowania jest to system dostępu warunkowego stosowany do zabezpieczenia treści rozprowadzanych
w sieciach telekomunikacyjnych przed nieautoryzowanym dostępem. Podstawowym zadaniem jest ograniczenie
zasięgu odbioru wyłącznie do odbiorników, którym operator systemu nadał uprawnienie do dostarczania
abonentowi konkretnych programów i usług – na podstawie dokumentu Dostęp warunkowy dla polskiej
naziemnej telewizji cyfrowej sporządzonego przez Grupę problemową do spraw techniki i sprzętu
Międzyresortowego zespołu do spraw Telewizji i Radiofonii Cyfrowej, Warszawa 2009,
http://cyfryzacja.gov.pl/files/documenty/001CASdlapolskiejDTTv061.pdf
4
następujące systemy kodowania: Conax, CryptoWorks, MediaGuard,
Viaccess, Irdeto.

BlueLine – jednostką centralną jest SerwerBlueLine odpowiedzialny za
udostępnianie, integrację i przesyłanie uprawnień kart abonenckich do
autoryzowanych, przewodowych kart klienckich ClientBlueLine. Produkt
był tworzony na wyłączność i pod marką własną dla dystrybutora – firmy
[informacja utajniona] z siedzibą w Rudzie Śląskiej. Aktualnie jego
produkcja jest zawieszona.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 12 marca 2013 r., k. 572 i n.
(10)
Na polskim rynku obecni są, poza PYCH International Electronics, również inni
producenci urządzeń służących do podziału uprawnień kart abonenckich płatnej
telewizji cyfrowej, należą do nich: Smartwi International A/S z siedzibą w Padborg,
Dania; Alfatronic Agnieszka Gałęziowska w Łodzi oraz ZPHU Cosmo Andżelika
Hermann w Gródkowie. Do konkurencyjnych urządzeń oferowanych na krajowym
rynku należą: Smartcard Splitter divISO, SmartWi Multiroom Solution, Cardlink,
Spliter Small 3, Spliter Big 3, Card Splittem HD Power 3 Turbo.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 13 września 2012 r., k. 211, pismo Przedsiębiorcy z dnia 12 marca
2013 r., k. 546 verte.
(11)
Jednocześnie należy wskazać na usługę multiroom oferowaną przez operatorów
płatnej telewizji cyfrowej swoim klientom. Ww. usługa, podobnie jak użycie
splitterów produkowanych przez Spółkę, umożliwia oglądanie płatnej telewizji
cyfrowej na kilku odbiornikach w zakresie jednego gospodarstwa domowego.
Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika jednak, że operatorzy telewizji cyfrowej świadcząc
usługę multiroom nie używają splitterów, a stosują własne rozwiązania techniczne, jak
np. wykorzystanie dodatkowego dekodera, do którego dedykowana jest specjalna
karta dostępu.
Dowód: pismo Cyfrowego Polsatu z dnia 20 marca 2013 r., k. 601 i n., pismo UPC Polska Sp. z o.o. z dnia
19 marca 2013 r., k. 619 i n., pismo Canal+ Cyfrowy S.A. z dnia 22 marca 2013 r., k. 622 i n., pismo
ITI Neovision Sp. z o.o. z dnia 18 marca 2013 r., k. 624 i n.
III.
System dystrybucji produktów PYCH International Electronics
5
(12)
Z poczynionych ustaleń wynika, że PYCH International Electronics wprowadza swoje
produkty do obrotu na terenie Polski w sposób bezpośredni, a także za
pośrednictwem dystrybutorów zajmujących się odsprzedażą tych produktów2.
(13)
Sprzedaż bezpośrednia w 2009 r. stanowiła [informacja utajniona] % całkowitej
wartości sprzedaży splitterów PYCH International Electronics, w 2010 r. [informacja
utajniona] %, w 2011 r. [informacja utajniona] %, natomiast w 2012 r. [informacja
utajniona] %.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 12 marca 2013 r., k. 546 i n.
(14)
Sprzedaż pośrednia (tj. za pośrednictwem dystrybutorów) w 2009 r. stanowiła
[informacja utajniona] % całkowitej wartości sprzedaży splitterów PYCH
International Electronics, w 2010 r. [informacja utajniona] %, w 2011 r.
[informacja utajniona] %, a w 2012 r. [informacja utajniona] %.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 12 marca 2013 r., k. 546 verte i n.
(15)
Jednocześnie Prezes Urzędu ustalił, że dystrybutorów, z którymi Spółka współpracuje
w zakresie dystrybucji jej urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji
cyfrowej, można podzielić na dwie kategorie: dystrybutorzy, z którymi zawierane
były przez Spółkę tzw. umowy partnerskie oraz dystrybutorzy współpracujący ze
Spółką bez zawarcia umowy pisemnej, w oparciu o umowę ustną. Spółka wskazała, że
wszyscy ww. kontrahenci mają status jej autoryzowanych dystrybutorów. PYCH
International
Electronics
poinformował,
że
pisemne
umowy
partnerskie
z dystrybutorami zostały przez nią podpisane dwukrotnie, po raz pierwszy w 2009 r.
i następnie w 2012 r. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PYCH
International Electronics, do czasu zawarcia pisemnych umów partnerskich,
współpraca Spółki z dystrybutorami odbywała się na podstawie ustalonych ustnie
uniwersalnych warunków handlowych zapewniających dystrybutorom rabaty na
zakup urządzeń. Spółka wskazała, iż nie ustalała z dystrybutorami warunków dalszej
odsprzedaży splitterów. Z informacji przekazanych przez PYCH International
Electronics wynika, że od 2009 r. umowy pisemne były zawierane z tymi
dystrybutorami, z którymi współpraca już wówczas trwała. Spółka wskazała, że
umowy pisemne zasadniczo były zawierane z dystrybutorami, którzy wymagali
2
PYCH International Electronics sprzedaje także swoje produkty za granicę. Procentowa wartość sprzedaży
zagranicznej splitterów w stosunku do całkowitej wartości sprzedaży w 2010 r. wynosiła [informacja
utajniona] %, w 2011 r. [informacja utajniona] %, natomiast w 2012 r. [informacja utajniona] %.
6
sformalizowania warunków współpracy w zakresie dystrybucji produktów PYCH
International Electronics. Warunkiem podjęcia współpracy z PYCH International
Electronics, dla obu grup dystrybutorów, jest prowadzenie działalności w branży
satelitarnej, elektronicznej lub pokrewnej. Zasady współpracy ze Spółką są jednakowe
w stosunku do wszystkich jej dystrybutorów.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 13 września 2012 r., k. 212, pismo Przedsiębiorcy z dnia 12 marca
2013 r., k. 545-546, pismo Przedsiębiorcy z dnia 29 maja 2013 r., k. 786, załącznik nr 100 do pisma
Przedsiębiorcy z dnia 29 lipca 2013 r., k. 1309 i n.
(16)
Z informacji przekazanych przez PYCH International Electronics wynika3, że
w 2009 r. Spółka współpracowała z osiemnastoma dystrybutorami w oparciu
o pisemne umowy partnerskie oraz z trzydziestoma dystrybutorami w oparciu
o porozumienia ustne. Wartość sprzedaży do dystrybutorów współpracujących
z PYCH International Electronics na podstawie pisemnych umów partnerskich
w 2009 r. wyniosła [informacja utajniona] zł netto, co stanowiło [informacja
utajniona] % całkowitej sprzedaży Spółki w 2009 r. Wartość sprzedaży do
dystrybutorów współpracujących ze Spółką w oparciu o porozumienia ustne wyniosła
[informacja utajniona] zł netto, co stanowiło [informacja utajniona] % całkowitej
sprzedaży Spółki w 2009 r.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 29 maja 2013 r., k. 792 oraz załączniki nr 18-25 do pisma
Przedsiębiorcy z dnia 4 czerwca 2013 r., k. 989 i n.
(17)
W 2010 r. PYCH International Electronics prowadził sprzedaż do siedemnastu
dystrybutorów współpracujących z nim w oparciu o pisemne umowy partnerskich.
Tego roku Spółka współpracowała z trzydziestoma czterema dystrybutorami
w oparciu o porozumienia ustne. Wartość sprzedaży do pierwszej grupy
dystrybutorów wyniosła [informacja utajniona] zł netto ([informacja utajniona] %
całkowitej sprzedaży), do drugiej grupy natomiast [informacja utajniona] zł netto
([informacja utajniona] % całkowitej sprzedaży).
(18)
W 2011 r. lista dystrybutorów współpracujących ze Spółką na podstawie umów
pisemnych nie uległa zmianie, wartość sprzedaży wyniosła wówczas [informacja
utajniona] zł netto ([informacja utajniona] % całkowitej sprzedaży). W tym czasie
3
Dane przedstawione w oparciu o przekazane przez PYCH International Electronics zestawienie wartości
sprzedaży Spółki do dystrybutorów, z którymi zostały zawarte pisemne umowy partnerskie oraz do
dystrybutorów, z którymi Spółka współpracuje w oparciu o porozumienia ustne, w stosunku do całkowitej
wartości sprzedaży, z podziałem na poszczególne lata.
7
PYCH
International
Electronics
współpracował
z trzydziestoma
czterema
dystrybutorami w oparciu o porozumienia ustne, wartość sprzedaży wyniosła
[informacja utajniona] zł ([informacja utajniona] % całkowitej wartości
sprzedaży).
(19)
W 2012 r. jedenastu dystrybutorów współpracujących z PYCH International
Electronics w oparciu o pisemne umowy partnerskie nabywało jego produkty.
Jednocześnie Spółka współpracowała z dwudziestoma pięcioma dystrybutorami
w oparciu o porozumienia ustne. Wartość sprzedaży do pierwszej grupy
dystrybutorów w 2012 r. wyniosła [informacja utajniona] zł ([informacja
utajniona] % całkowitej sprzedaży), a do drugiej grupy dystrybutorów [informacja
utajniona] zł ([informacja utajniona] % całkowitej sprzedaży).
Dowód: załączniki nr 18-25 do pisma Przedsiębiorcy z dnia 4 czerwca 2013 r.
(20)
Prezes Urzędu ustalił, że relacje Spółki z dystrybutorami współpracującymi z nią na
podstawie pisemnych umów partnerskich kształtowały się w oparciu o dwa wzorce
umowne opracowane przez Spółkę. W oparciu o pierwszy z wzorców umowy były
zawierane przez Spółkę w październiku 2009 r., drugi wzorzec umowy został
wprowadzony w marcu 2012 r. Z przekazanych przez Spółkę informacji wynika, że
od listopada 2012 r. wszyscy dystrybutorzy współpracują z nią w oparciu
o porozumienia ustne. PYCH International Electronics wskazał, że żadna z umów nie
była wypowiedziana w formie pisemnej, umowy były rozwiązywane ustnie za
porozumieniem
stron.
Spółka
nie
przedstawiła
żadnych
dokumentów
potwierdzających rozwiązanie ww. umów.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 13 września 2012 r., k. 212, pismo Przedsiębiorcy z dnia 12 marca
2013 r., k. 541 verte i n., pismo Przedsiębiorcy z dnia 29 lipca 2013 r. k. 1112.
IV.
Kwestionowane zasady dystrybucji
IV.1. Postanowienia pisemnych umów partnerskich
(21)
Analiza umów zawartych przez PYCH International Electronics z dystrybutorami na
podstawie opracowanych przez siebie wzorców umów partnerskich wykazała, że na
ich podstawie dystrybutorzy przyjmują zobowiązanie do sprzedaży urządzeń
służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej, po cenach detalicznych nie
niższych niż określone przez Producenta, tj. przez PYCH International Electronics.
8
(22)
W umowach partnerskich zawartych przez Spółkę z dystrybutorami w 2009 r.
wskazują na to następujące postanowienia odnoszące się do kształtowania cen
odsprzedaży stosowanych przez dystrybutorów:
„Partner ma obowiązek sprzedaży towarów po cenach detalicznych nie niższych niż
określone przez Producenta” (§ 2 ust.1 ww. umów);
„Partner ma prawo do umieszczania we własnym serwisie internetowym informacji
związanych z korzyściami jakie będą przysługiwały Klientom ostatecznym przy zakupie
u partnera tj. rabatów, promocji itp. Natomiast cena widniejąca w serwisie nie może
być niższa od ceny ustalonej przez Producenta” (§ 2 ust. 10 ww. umów).
Dowód: wzorzec umowy partnerskiej, k. 219 i n. oraz umowa z dnia 15 października 2009 r. z [informacja
utajniona], k. 223 i n., umowa z dnia 12 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 235 i n.,
umowa z dnia 14 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 247 i n., umowa z dnia 14
października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 239 i n., umowa z dnia 14 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 271 i n., umowa z dnia 19 października 2009 r. z [informacja utajniona], k.
283 i n., umowa z dnia 13 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 295 i n., umowa z dnia 16
października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 307 i n., umowa z dnia 12 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 319 i n., umowa z dnia 13 października 2009 r., z [informacja utajniona],
k. 330 i n., umowa z [informacja utajniona], k. 341 i n., umowa z dnia 27 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 354 i n., umowa z [informacja utajniona], k. 366 i n., umowa z [informacja
utajniona], k. 378 i n., umowa z dnia 28 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 390 i n.,
umowa z [informacja utajniona], k. 402 i n., umowa z dnia 19 października 2009 r. z [informacja
utajniona], k. 414 i n., umowa z dnia 14 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 426 i n.
(23)
Prezes Urzędu ustalił, że w rozpatrywanych umowach między Spółką a jej
dystrybutorami znajdują się również następujące postanowienia, które wprowadzają
mechanizm monitorowania wysokości cen odsprzedaży produktów PYCH
International Electronics przez dystrybutorów:
„Partner zobowiązuje się do poinformowania producenta o zauważonych próbach
zaniżania cen urządzeń na jakimkolwiek portalu, bądź stronie www” (§ 2 ust. 9 ww.
umów).
Dowód: wzorzec umowy partnerskiej, k. 219 i n. oraz umowa z dnia 15 października 2009 r. z [informacja
utajniona], k. 223 i n., umowa z dnia 12 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 235 i n.,
umowa z dnia 14 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 247 i n., umowa z dnia 14
października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 239 i n., umowa z dnia 14 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 271 i n., umowa z dnia 19 października 2009 r. z [informacja utajniona], k.
283 i n., umowa z dnia 13 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 295 i n., umowa z dnia 16
października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 307 i n., umowa z dnia 12 października 2009 r. z
9
[informacja utajniona], k. 319 i n., umowa z dnia 13 października 2009 r., z [informacja utajniona],
k. 330 i n., umowa z [informacja utajniona], k. 341 i n., umowa z dnia 27 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 354 i n., umowa z [informacja utajniona], k. 366 i n., umowa z [informacja
utajniona], k. 378 i n., umowa z dnia 28 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 390 i n.,
umowa z [informacja utajniona], k. 402 i n., umowa z dnia 19 października 2009 r. z [informacja
utajniona], k. 414 i n., umowa z dnia 14 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 426 i n.
(24)
Należy mieć na uwadze, że ww. umowy partnerskie stanowiły podstawę dla
dystrybutorów PYCH International Electronics do prowadzenia sprzedaży detalicznej
jej produktów. Partnerzy handlowi Spółki, którzy prowadzili hurtową sprzedaż jej
urządzeń, byli zobowiązani do podpisania załącznika nr 2 do umowy partnerskiej.
Zgodnie z pkt 3 ww. załącznika „Partner zobowiązuje się do pilnowania sprzedawców
w zakresie polityki cenowej urządzeń, co oznacza, iż ma obowiązek dopilnowania aby
nie sprzedawali oni towarów po cenach detalicznych niższych niż określone przez
producenta”, z kolei pkt 4 ww. załącznika miał następującą treść: „Partner
zobowiązuje się poinformować sprzedawcę o możliwości umieszczania w serwisie
internetowym informacji dotyczących korzyści jakie będą przysługiwały klientom
ostatecznym przy zakupie u sprzedawcy, tj. rabatów, promocji itp. Natomiast cena
widniejąca w serwisie nie może być niższa od ceny ustalonej przez producenta”.
Dowód: wzorzec umowy partnerskiej, k. 219 i n. oraz umowa z dnia 15 października 2009 r. z [informacja
utajniona], k. 223 i n., umowa z dnia 12 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 235 i n.,
umowa z dnia 14 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 247 i n., umowa z dnia 14
października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 239 i n., umowa z dnia 14 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 271 i n., umowa z dnia 19 października 2009 r. z [informacja utajniona], k.
283 i n., umowa z dnia 13 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 295 i n., umowa z dnia 16
października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 307 i n., umowa z dnia 12 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 319 i n., umowa z dnia 13 października 2009 r., z [informacja utajniona],
k. 330 i n., umowa z [informacja utajniona], k. 341 i n., umowa z dnia 27 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 354 i n., umowa z [informacja utajniona], k. 366 i n., umowa z [informacja
utajniona], k. 378 i n., umowa z dnia 28 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 390 i n.,
umowa z [informacja utajniona], k. 402 i n., umowa z dnia 19 października 2009 r. z [informacja
utajniona], k. 414 i n., umowa z dnia 14 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 426 i n.
(25)
Za nieprzestrzeganie przez dystrybutora warunków umowy zawartej w oparciu
o wzorzec umowny z 2009 r. groziła sankcja w postaci jej rozwiązania, zgodnie
z § 7 ust. 2 „W razie naruszenia przez jedną ze stron postanowień niniejszej umowy,
druga strona wyznaczy 30 dniowy termin do zaprzestania naruszania i usunięcia jego
10
skutków, a po bezskutecznym upływie powyższego terminu uprawniona jest do
jednostronnego rozwiązania niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym”.
Dowód: wzorzec umowy partnerskiej, k. 219 i n. oraz umowa z dnia 15 października 2009 r. z [informacja
utajniona], k. 223 i n., umowa z dnia 12 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 235 i n.,
umowa z dnia 14 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 247 i n., umowa z dnia 14
października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 239 i n., umowa z dnia 14 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 271 i n., umowa z dnia 19 października 2009 r. z [informacja utajniona], k.
283 i n., umowa z dnia 13 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 295 i n., umowa z dnia 16
października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 307 i n., umowa z dnia 12 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 319 i n., umowa z dnia 13 października 2009 r., z [informacja utajniona],
k. 330 i n., umowa z [informacja utajniona], k. 341 i n., umowa z dnia 27 października 2009 r. z
[informacja utajniona], k. 354 i n., umowa z [informacja utajniona], k. 366 i n., umowa z [informacja
utajniona], k. 378 i n., umowa z dnia 28 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 390 i n.,
umowa z [informacja utajniona], k. 402 i n., umowa z dnia 19 października 2009 r. z [informacja
utajniona], k. 414 i n., umowa z dnia 14 października 2009 r. z [informacja utajniona], k. 426 i n.
(26)
Prezes Urzędu ustalił, że na przełomie marca i kwietnia 2012 r. Spółka zaczęła
zawierać z dystrybutorami pisemne umowy partnerskie w oparciu o nowy,
zmodyfikowany wzorzec umowy. W treści umów zawartych na tej podstawie znajduje
się następujące postanowienie odnoszące się do kształtowania cen odsprzedaży
stosowanych przez dystrybutorów:
„Partner na mocy niniejszej umowy zobowiązuje się do sprzedaży towarów po cenach
detalicznych nie niższych niż określone przez Producenta”(§ 2 ust. 1 lit. a ww. umów).
Dowód: wzorzec umowy partnerskiej, k. 551 i n. oraz umowa z dnia 1 kwietnia 2012 r. z [informacja
utajniona], k. 15 i n., umowa z dnia 30 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 556 i n., umowa z
dnia 30 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 561 i n., umowa z dnia 30 marca 2012 r.
z [informacja utajniona], k. 566 i n, umowa z dnia 29 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 1004
i n.
(27)
Zarazem należy wskazać, że integralną częścią umów partnerskich zawieranych przez
Spółkę od 2012 r. są Ogólne Warunki Sprzedaży Producenta, które zawierają
postanowienia mające zastosowanie we wszelkich kwestiach nieuregulowanych tą
umową. Znajdują się tam również postanowienia dotyczące polityki cenowej
stosowanej przez Spółkę o następującej treści:
„Cena Towaru Ustalona przez Producenta – cena jednostkowa każdej sztuki Towaru
wskazana przez Producenta Partnerowi w formie elektronicznej e-mail lub faks i
11
obowiązująca dla Partnera do momentu przesłania informacji o aktualnej jej
wysokości we wskazany sposób” (definicje);
„Partner ma prawo do umieszczania we własnym serwisie internetowym informacji
związanych z korzyściami jakie będą przysługiwały Klientom ostatecznym przy zakupie
u partnera, tj. rabatów, promocji, itp. Natomiast cena widniejąca w serwisie nie może
być niższa od ceny ustalonej przez Producenta” (§ 1 ust. 4);
„Partner zobowiązuje się poinformować sprzedawcę o możności umieszczenia w
serwisie internetowym informacji dotyczących korzyści jakie będą przysługiwały
klientom ostatecznym przy zakupie u sprzedawcy, tj. rabatów, promocji, itp. Natomiast
cena widniejąca w serwisie nie może być niższa od ceny ustalonej przez producenta”
(§ 7 ust. 5).
Dowód: wzorzec umowy partnerskiej k. 551 i n. oraz umowa z dnia 1 kwietnia 2012 r. z [informacja
utajniona], k. 15 i n., umowa z dnia 30 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 556 i n., umowa z
dnia 30 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 561 i n., umowa z dnia 30 marca 2012 r. z
[informacja utajniona], k. 566 i n, umowa z dnia 29 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 1004
i n.
(28)
Ponadto w Ogólnych Warunkach Sprzedaży Producenta znajdują się postanowienia
wprowadzające mechanizm monitorowania wysokości cen odsprzedaży produktów
PYCH International Electronics przez dystrybutorów:
„Partner ma obowiązek każdorazowego poinformowania producenta o zauważonych
próbach zaniżania cen Towarów na jakimkolwiek portalu, bądź stronie »www«” (§ 1
ust. 5);
„Partner zobowiązuje się do pilnowania sprzedawców w zakresie polityki cenowej
urządzeń, co oznacza, iż ma on obowiązek dopilnować aby nie sprzedawali oni
towarów po cenach detalicznych niższych niż określone przez Producenta” (§ 7 ust. 4).
Dowód: wzorzec umowy partnerskiej k. 551 i n. oraz umowa z dnia 1 kwietnia 2012 r. z [informacja
utajniona], k. 15 i n., umowa z dnia 30 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 556 i n., umowa z
dnia 30 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 561 i n., umowa z dnia 30 marca 2012 r. z
[informacja utajniona], k. 566 i n, umowa z dnia 29 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 1004
i n.
(29)
Za nieprzestrzeganie warunków umowy zawartej w oparciu o wzorzec umowny
z 2012 r. dystrybutorowi grozi, zgodnie z § 8 Ogólnych Warunków Sprzedaży
Producenta, kara umowna w wysokości 10 000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych),
12
która jest nakładana w każdym stwierdzonym przypadku m.in.: „Sprzedaży Towaru
po cenie niższej niż Cena Towaru Ustalona przez Producenta” (§ 8 ust. 1 pkt a).
Jednocześnie zgodnie z § 8 ust. 2 Ogólnych Warunków Sprzedaży Producenta
„Zapłata
kary
umownej
przewidzianej
w
niniejszej
umowie
nie
wyłącza
odpowiedzialności na zasadach ogólnych”.
Dowód: wzorzec umowy partnerskiej, k. 551 i n. oraz umowa z dnia 1 kwietnia 2012 r. z [informacja
utajniona], k. 15 i n., umowa z dnia 30 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 556 i n., umowa z
dnia 30 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 561 i n., umowa z dnia 30 marca 2012 r. z
[informacja utajniona], k. 566 i n, umowa z dnia 29 marca 2012 r. z [informacja utajniona], k. 1004
i n.
IV.2. Treść ofert handlowych kierowanych do dystrybutorów
(30)
Na działania Spółki zmierzające do ustalenia jednolitej polityki cenowej w ramach
sieci dystrybucji produktów PYCH International Electronics wskazują również
ustalenia Prezesa Urzędu odnośnie do kierowanej przez tę spółkę korespondencji do
dystrybutorów. Z ustaleń tych wynika, że w 2009 r. Prezes Spółki skierował do
przedsiębiorców ofertę handlową z propozycją nawiązania „współpracy na nabycia
prawa do sprzedaży Clone+ poprzez podpisanie umowy Partnerskiej”. Zgodnie
z treścią ww. oferty umowa „ma na celu ochronę naszych wspólnych interesów”
i została skierowana „wyłącznie do lojalnych i zaufanych Partnerów firmy Pych
International Electronics”. W przypadku zawarcia umowy partnerskiej Spółka miała
zapewnić m.in. „stabilną politykę sprzedaży” oraz „monitorowanie sprzedaży”,
a także promocję firmy partnera poprzez obecność w spisie jej autoryzowanych
dystrybutorów w serwisie internetowym wraz z korzystnym systemem rabatów przy
większej ilości zamówień. Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika, że PYCH International
Electronics podejmował działania zmierzające do utrzymania wyżej opisanej polityki
cenowej, także przez dystrybutorów współpracujących ze Spółką w oparciu
o porozumienia ustne. Należy tu przytoczyć treść wiadomości e-mail skierowanej
przez Spółkę do jej dystrybutora [informacja utajniona] z siedzibą w Warszawie
współpracującej z PYCH International Electronics w oparciu o porozumienia ustne,
zgodnie z którą „sugerowana cena detaliczna to 499 zł za komplet (…) oraz 149 zł za
każdą dodatkową kartę. Kładziemy nacisk również na to aby ceny w internecie nie
były niższe niż sugerowane przez nas (czyli 499 zł komplet i 149 zł karta). Oczywiście
dotyczy to tylko widniejących cen, natomiast możliwe jest udzielanie rabatów oraz
prowadzenie promocji. Nie sugerujemy cen górnych – co oznacza, iż mogą
13
sprzedawać Państwo urządzenia po cenach wyższych niż sugerowane. Poniżej
znajduje się oferta handlowa z rabatami. Rabaty dotyczą cen brutto (czyli 499 zł
komplet i 149 zł karta) i od tych cen liczymy rabaty. Kwota po odliczeniu rabatu jest
kwotą brutto do zapłaty”. Podobną wiadomość e-mail otrzymali także inni
dystrybutorzy współpracujący z PYCH International Electronics w oparciu
o porozumienia ustne, m.in. przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod
nazwą [informacja utajniona] w Zgierzu oraz [informacja utajniona] z siedzibą
w Warszawie. Drugi z wskazanych dystrybutorów wskazał jednocześnie, że „Firma
PYCH przy rozpoczęciu współpracy podała nam ceny sugerowane na swoje produkty.
W ofercie handlowej otrzymanej drogą elektroniczną (…) użyto sformułowania
»Kładziemy nacisk również na to, aby ceny w Internecie nie były niższe niż
sugerowane przez nas«”. Działania Spółki zmierzające do utrzymania jednolitej
polityki cenowej potwierdziła także [informacja utajniona] z siedzibą w
Bełchatowie współpracująca z nią w oparciu o porozumienia ustne, która wskazała, że
„[w] rozmowach przed pierwszym złożonym zamówieniem zostaliśmy poinstruowani,
iż produkty, które nas interesowały mają określoną cenę detaliczną brutto (…)
Poproszono nas, aby ceny dla klienta końcowego nie były niższe od sugerowanych cen
detalicznych”. Także [informacja utajniona] wskazał, że „[o]d samego początku
współpracy
z
PYCH
zostaliśmy
poinformowani
o
sugerowanych
cenach
detalicznych”. Z kolei [informacja utajniona] w Ostrowcu Świętokrzyskim, również
współpracująca ze Spółką w oparciu o porozumienia ustne wskazała, że „PYCH
International Electronics Sp. z o.o. posługiwała się cenami sugerowanymi
(wyjściowymi) do wyliczania upustów, namawiała do stosowania w internecie cen
sugerowanych w celu osiągnięcia jak największego zysku”. W jednej z wiadomości
skierowanej do firmy [informacja utajniona] PYCH International Electronics
poinformował, że może umieścić ww. firmę „na mapie w serwisie cloneplus()com
jako autoryzowany punkt sprzedaży”, zapytana o warunki współpracy, Spółka
wskazała, iż „[w]spółpraca polega na utrzymywaniu sugerowanych cen detalicznych
czyli 499 zł za komplet oraz 149 zł za każdą dodatkową kartę”. W treści ww.
wiadomości e-mail PYCH International Electronics jednocześnie poinstruował
dystrybutora „[j]eżeli akceptuje Pan warunki proszę o poprawienie cen oraz
przesłanie danych teleadresowych w celu umieszczenia w serwisie www”. Z
informacji przekazanych przez firmę [informacja utajniona] wynika, że PYCH
International Electronics nie wyegzekwował od ww. dystrybutora sprzedaży
14
wyłącznie w cenach detalicznych. Wskazany przedsiębiorca został wpisany na stronie
internetowej Spółki jako jej dystrybutor w listopadzie 2012 r.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 8 października 2009 r. skierowane do dystrybutorów: [informacja
utajniona], k. 125, [informacja utajniona], k. 133, [informacja utajniona], k 46 , załącznik do pisma
[informacja utajniona] z dnia 12 września 2013 r. – e-mail z dnia 12 marca 2010 r., Temat:Clone+
oferta handlowa, k. 1401, pismo [informacja utajniona] z dnia 10 września 2013 r., k. 1406 oraz
załącznik nr 5 do tego pisma – e-mail z dnia 7 grudnia 2009 r., Temat: Clone+ oferta handlowa, k.
1416, pismo [informacja utajniona] z dnia 12 września 2013 r., k. 1484 oraz załącznik do tego pisma –
e-mail z dnia 29 marca 2010 r., Temat: Clone+ oferta handlowa, k. 1502 verte, pismo [informacja
utajniona] z dnia 13 września 2013 r., k. 1474, pismo [informacja utajniona] z dnia 21 maja 2013 r.,
k. 658 i n. oraz załącznik do tego pisma – e-mail z dnia 11 stycznia 2011 r., Temat: Re: Propozycja
współpracy, k 660.
(31)
Na fakt uzgadniania cen odsprzedaży w ramach sieci dystrybucji PYCH International
Electronics wskazują także ustalenia Prezesa Urzędu w zakresie korespondencji
elektronicznej kierowanej przez Spółkę do jej dystrybutorów, zawierającej informacje
o aktualnych, sugerowanych cenach detalicznych produktów Spółki. Z informacji
przekazanych przez Spółkę wynika, że w latach 2009-2012 ceny detaliczne
produkowanych przez nią splitterów były co do zasady utrzymywane na jednakowym
poziomie. We wskazanym okresie Spółka wprowadziła kilka promocji, zmianom
ulegała także wysokość udzielanych jej dystrybutorom rabatów na urządzenia marki
GreenEightSystem.
Prezes
Urzędu
ustalił,
że
zarówno
dystrybutorów
współpracujących z PYCH International Electronics w oparciu o pisemne umowy
partnerskie, jak i tych współpracujących z nim w oparciu o porozumienia ustne,
obowiązywały jednakowe oferty handlowe. Jak wskazała sama Spółka, ceny
detaliczne stosowane do obu kategorii dystrybutorów były takie same. Oferty
handlowe Spółki były przekazywane jej dystrybutorom w formie elektronicznej.
Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika, że ww. korespondencja w okresie od 2009 r. do
pierwszego kwartału 2011 r., była przesyłana przez p. [informacja utajniona] – Sales
Manager, Junior Brand Manager w spółce PYCH International Electronics. Z kolei
od grudnia 2011 r. oferty handlowe przesyłane były do dystrybutorów Spółki przez
p. [informacja utajniona] – zatrudnioną w PYCH International Electronics na
stanowisku Specjalisty do spraw Sprzedaży. Prezes Urzędu ustalił, że do zakresu
obowiązków p. [informacja utajniona] należało m.in. podtrzymywanie i rozwijanie
kontaktów handlowych, współpraca przy opracowywaniu ofert i umów handlowych,
opracowywanie i wdrażanie strategii marketingowych i sprzedażowych, czy
15
monitorowanie sprzedaży produktów. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez
Spółkę p. [informacja utajniona] jest nadal w niej zatrudniona.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 14 stycznia 2013 r., k. 488, pismo Przedsiębiorcy z dnia 12 marca
2013 r., k. 550 verte, załączniki nr 1-17 do pisma Przedsiębiorcy z dnia 4 czerwca 2013 r. – wiadomości
e-mail zawierające oferty handlowe PYCH International Electronics, k. 910-988, pismo Przedsiębiorcy
z dnia 29 lipca 2013 r., k. 1119, załączniki nr 1-99 do pisma Przedsiębiorcy z dnia 29 lipca 2013 r. –
wiadomości e-mail zawierające oferty handlowe PYCH International Electronics oraz lista adresatów
tych wiadomości, k.1120 i n.
(32)
Prezes Urzędu ustalił, że w jednej z ofert handlowych Spółki wysyłanej do jej
dystrybutorów w okresie między grudniem 2011 r., a marcem 2012 r., wskazano, że
„[n]owa
oferta
pozwala
na
»rabat
promocyjny«
dla
klienta
końcowego
o maksymalnym progu rabatowym wynoszącym 10 % od sugerowanej ceny brutto
danego urządzenia”. W treści ww. wiadomości Spółka wskazała także ceny brutto, od
których naliczany był rabat. Omawiana oferta zawierała nowe warunki handlowe
dotyczące zakupu urządzeń Clone+ oraz GreenEightSystem i miała zacząć
obowiązywać od 19 grudnia 2011 r. Zgodnie z informacjami pozyskanymi od Spółki
wskazana oferta handlowa została wysłana do trzydziestu ośmiu dystrybutorów
(w tym dwudziestu współpracujących z PYCH International Electronics w oparciu
o porozumienia ustne oraz osiemnastu współpracujących z
nim w oparciu
o porozumienia pisemne). Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PYCH
International Electronics przedmiotowa oferta handlowa obowiązywała do 3 czerwca
2012 r.
Dowód: załączniki nr 1-6 i 12 do pisma Przedsiębiorcy z dnia 4 czerwca 2013 r. – wiadomości e-mail
Temat: Nowe warunki handlowe wraz z listą adresatów oraz cennik nr 1, k. 910-932 i 948 i n.,
załącznik do pisma [informacja utajniona], z dnia 21 maja 2013 r. – załącznik do wiadomości e-mail z
dnia 9 grudnia 2011 r., Temat: Nowe warunki handlowe, k. 673, załącznik do pisma [informacja
utajniona] z dnia 22 maja 2013 r., k. 1021, załącznik do pisma [informacja utajniona] z dnia 17
czerwca 2013 r., k 1078, załączniki nr 1-59 i 99 do pisma Przedsiębiorcy z dnia 29 lipca 2013 r. wiadomości e-mail, Temat: Nowe warunki handlowe oraz lista adresatów tych wiadomości, k. 11211241 i 1306 i n.
(33)
Kolejna oferta handlowa była wysyłana przez Spółkę do jej dystrybutorów
(dziewiętnastu posiadających pisemne umowy partnerskie oraz dwudziestu trzech
współpracujących z nią w oparciu o porozumienia ustne) w okresie między marcem
a lipcem 2012 r. Oferta miała zacząć obowiązywać od 1 kwietnia 2012 r. i zawierała
ceny brutto oferowanych przez Spółkę urządzeń oraz wskazywała procentową
16
wysokość rabatu liczoną w zależności od wartości zamówienia.
W treści pisma
PYCH International Electronics wskazał, że nowe warunki współpracy mają na celu
m.in. „zwiększenie przychodów Państwa firmy [dystrybutorów Spółki – dopisek wł.]”.
W ww. piśmie Spółka deklarowała dołożenie wszelkich starań „aby w ciągu dwóch
miesięcy sugerowana cena detaliczna (cena informacyjna) była konsekwentnie
przestrzegana przez wszystkich jej Partnerów”. Spółka w ww. korespondencji
elektronicznej wyraźnie wskazywała także, iż uzasadnieniem wprowadzenia
ww. zasad współpracy była potrzeba zdyscyplinowania tych dystrybutorów, których
polityka handlowa nie odpowiadała interesom pozostałych uczestników sieci
dystrybucji PYCH International Electronics. Wskazuje na to następujące stwierdzenie
zawarte w omawianej wiadomości e-mail: „w związku z tym, iż niektórzy kontrahenci
nie przestrzegali zapisów dotychczasowej Umowy Partnerskiej, działając tym samym
na szkodę wszystkich Partnerów, wprowadziliśmy narzędzia, które umożliwiają
skuteczne zapobieganie takim szkodliwym działaniom”. W toku postępowania Spółka
wskazała, że nie opracowała, ani tym bardziej nie wprowadziła żadnych narzędzi
mających na celu lub umożliwiających kontrolowanie warunków odsprzedaży towaru
przez dystrybutorów na rzecz klientów ostatecznych. Zgodnie z informacjami
przekazanymi przez Spółkę ww. komunikat nie był konsekwencją jakichkolwiek
działań podjętych przez Spółkę, lecz jedynie reakcją na naciski ze strony
dystrybutorów oczekujących wprowadzenia tego typu polityki. Spółka nie wskazała
dystrybutorów, którzy mieli wywierać na nią nacisk, wyjaśniła wyłącznie, że sygnały
w tym zakresie pojawiały się w rozmowach telefonicznych oraz w trakcie spotkań
z klientami.
Dowód: załącznik do pisma [informacja utajniona] z dnia 31 października 2012 r., k 479, pismo
Przedsiębiorcy z dnia 12 marca 2013 r., k. 549 verte i n., załącznik do pisma [informacja utajniona],
z dnia 21 maja 2013 r., - e-mail z dnia 21 marca 2012 r., Temat: Nowa oferta Handlowa Clone+
GreenEightSystem, k. 675 i n., załączniki nr 7-10 do pisma Przedsiębiorcy z dnia 4 czerwca 2013 r. –
wiadomości e-mail z dnia 21 i 23 marca 2012 r., Temat: Nowa Oferta Handlowa Clone+
GreenEightSystem, k. 933 i n., załącznik nr 3 do pisma [informacja utajniona] z dnia 17 czerwca 2013
r., k 1079, pismo Przedsiębiorcy z dnia 29 lipca 2013 r., k. 1208, załączniki nr 60-67 i 99 do pisma
Przedsiębiorcy z dnia 29 lipca 2013 r. – wiadomości e-mail, Temat: Nowa oferta handlowa Clone+
GreenEightSystem oraz lista adresatów, k. 1241-1257 i 1306 i n.
(34)
Kolejną ofertę handlową, Spółka przesłała do dwudziestu pięciu współpracujących
z nią dystrybutorów między 25 maja a 4 czerwca 2012 r. Wskazana oferta dotyczyła
nowych, promocyjnych cen na przewodowe urządzenia GreenEightSystem,
17
obowiązujących w okresie od 4 czerwca do 4 września 2012 r. Następnie
w listopadzie 2012 Spółka przekazała dystrybutorom ofertę handlową zawierającą
ceny
detaliczne brutto wszystkich produktów Spółki oraz wskazywała nowe,
promocyjne ceny na urządzenia GreenEightSystem – ServerWireLINK oraz Klient
WireLink. Przedmiotowa oferta miała zacząć obowiązywać od 12 listopada 2012 r.
i została skierowana do trzydziestu siedmiu dystrybutorów Spółki (szesnastu
współpracujących z nią na podstawie pisemnych umów partnerskich oraz dwudziestu
jeden współpracujących z nią w oparciu o porozumienia ustne).
Dowód: załącznik do pisma [informacja utajniona], z dnia 21 maja 2013 r., k. 673, załącznik nr 11 do
pisma Przedsiębiorcy z dnia 4 czerwca 2013 r. – wiadomość e-mail z dnia 8 listopada 2012r., Temat:
Nowa oferta handlowa wraz z listą odbiorców, k. 945 i n., załącznik do pisma [informacja utajniona] z
dnia 22 maja 2013 r., k. 1018, załącznik nr 4 do pisma [informacja utajniona] z dnia 17 czerwca 2013
r., k 1081, załącznik nr 68-80 i 99 do pisma Przedsiębiorcy z dnia 29 lipca 2013 r. – wiadomości email, Temat: Clone+ GreenEightSystem// Nowa Oferta Handlowa oraz lista adresatów, k. 1260-1285 i
1306.
(35)
Ostatnią ofertę handlową na urządzenia Clone+ oraz GreenEightSystem Spółka
przekazała siedemnastu dystrybutorom w kwietniu 2013 r. Była to oferta promocyjna
obowiązująca od 26 kwietnia do końca czerwca 2013 r. Należy zaznaczyć, że
wskazane w tej ofercie ceny brutto produktów Spółki uległy znacznemu (w granicach
miedzy 20 a 40 %) obniżeniu w stosunku do cen obowiązujących w latach 2009-2012.
Dowód: załącznik nr 16 do pisma Przedsiębiorcy z dnia 4 czerwca 2013 r., k. 969 i n.
(36)
Opisane wyżej relacje umowne między PYCH International Electronics a jego
dystrybutorami uzasadniają twierdzenie, że Spółka ustala z dystrybutorami, z którymi
ma zawarte pisemne umowy partnerskie, minimalne detaliczne ceny odsprzedaży
urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej. Z ustaleń Prezesa
Urzędu wynika, że PYCH International Elekctronics podejmował działania
zmierzające do zachowania jednolitego poziomu cen także przez dystrybutorów
współpracujących z nim w oparciu o porozumienia ustne. Stanowisko Prezesa Urzędu
potwierdza fakt, że Spółka wywiązywała się z zapisów umownych, zgodnie z którymi
PYCH International Electronics miał wskazywać swoim partnerom w formie e-mail
lub faks aktualną wysokość cen jednostkowych każdej sztuki towaru [Cena Towaru
ustalona przez Producenta – pkt (27) niniejszej decyzji] oraz przekazywała
informacje w ww. zakresie także dystrybutorom współpracującym z nią w oparciu
o porozumienia ustne. Prezes Urzędu ustalił, że PYCH International Electronics
18
korespondencję zawierającą ofertę handlową Spółki oraz cenniki jej produktów
kierował zarówno do dystrybutorów współpracujących z nim w oparciu o umowy
pisemne, jak i porozumienia ustne. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez
Spółkę, ww. oferty były wysyłane do dystrybutorów, których dane znajdują się
w bazie adresowej e-mail. Spółka wskazał, że „[n]ie skierowanie oferty do
któregokolwiek z nich jest przeoczeniem Spółki. Spółka tego typu informacje kieruje
do wszystkich podmiotów, z którymi współpracuje, bądź które chciałaby pozyskać do
współpracy”.
Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 29 lipca 2013 r., k.1117.
(37)
Z ustaleń dokonanych w toku postępowania wynika, że postanowienia dotyczące
kształtowania cen odsprzedaży urządzeń produkowanych przez Spółkę były co do
zasady przestrzegane zarówno przez dystrybutorów współpracujących z nią w oparciu
o porozumienia ustne jak i pisemne. Te ustalenia potwierdzają stanowiska
przedstawione w postępowaniu przez dystrybutorów PYCH International Electronics.
Wskazać tu należy na przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą pod
nazwą [informacja utajniona] w Toruniu, który wskazał, iż „splittery detalicznie
były sprzedawane w oparciu o sugerowany cennik detaliczny. Nie zauważyliśmy
procederu zaniżania cen produktów firmy PYCH International Electronics Sp. z o.o. w
związku z czym nie informowaliśmy o tym producenta”. Inny dystrybutor Spółki,
przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [informacja
utajniona] w Poznaniu wskazał, że w ramach prowadzonej przez niego działalności
stosował narzucone przez Spółkę ceny w zakresie sprzedaży detalicznej „ponieważ
stanowiło to konieczny element współpracy. Ponadto naruszenie warunków umowy
prowadzić mogłoby do powstania odpowiedzialności kontraktowej z tytułu naruszenia
warunków umowy”. Ww. przedsiębiorca wskazał także, że nie odnotował prób
zaniżania cen przedmiotowych towarów oraz zaznaczył, że „obowiązek stosowania
określonych cen detalicznych był narzucany przez spółkę PYCH International
Electronics Sp. z o.o. jednostronnie. Element ten nie podlegał negocjacji oraz
stanowił konieczny element współpracy z nią”. Również inny dystrybutor Spółki,
[informacja utajniona] w Krakowie, wskazał, iż w latach 2009-2011 wszystkie
splittery wyprodukowane przez PYCH International Electronics Sp. z o.o. były przez
niego sprzedawane po sugerowanych cenach detalicznych. [informacja utajniona]
wskazała, iż w przypadkach „zaniżania cen detalicznych, szczególnie w sklepach
internetowych otrzymywaliśmy od PYCH International Electronics zapytania, czy nie
19
są to nasi odbiorcy”. Również przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą
pod nazwą [informacja utajniona] w Rzeszowie poinformował, że „sprzedaż
detaliczna i hurtowa była realizowana w cenach zalecanych przez producenta”. Z
kolei inny dystrybutor – [informacja utajniona] w Sieroszewicach wskazał, że
otrzymywał od PYCH International Electronics „informacje drogą elektroniczną
(poprzez e-mail) o sprzedawcach zaniżających ceny, np. w serwisie Allegro.pl”. Jak
wskazał „Firma ta [PYCH International Elektronics – dopisek wł.] w tych
wiadomościach nakazywała nam każdorazowo przypominać swoim odbiorcom
o utrzymywanej przez nich polityce sprzedaży (czyli chodzi o ceny minimalne dla
sprzedaży detalicznej)”. Ten sam dystrybutor Spółki wskazał, iż był proszony
„o wypełnienie oraz odesłanie formularza zawierającego spis Autoryzowanych
Punktów Sprzedaży (APS) celem kontroli polityki cenowej produktów”. Inny
dystrybutor, [informacja utajniona] z siedzibą w Krakowie, współpracujący ze
Spółką w oparciu o porozumienia ustne, wskazał, iż „[z]wyczajowo cenę detaliczną
przyjmujemy na poziomie ceny detalicznej naszego dostawcy. Ceny pozostawały
niezmienne przez cały okres dystrybucji”. Przedstawione wyżej stanowisko
potwierdza także przekazany przez tego dystrybutora wykaz stosowanych przez niego
cen
detalicznych
produktów
firmy PYCH
International
Electronics,
które
odpowiadały cenom określonym przez Spółkę. Także [informacja utajniona]
współpracująca z PYCH International Electronics w oparciu o porozumienia ustne
wskazała, że „[t]owar sprzedawany przez nas nie był niższy od sugerowanych cen
detalicznych. Nie stosowaliśmy rabatów, obniżających ceny w/w produktów”.
O przestrzeganiu
przez
[informacja
utajniona]
określonych
przez
PYCH
International Electronics detalicznych cen odsprzedaży świadczy także analiza
zestawienia stosowanych przez tego dystrybutora cen, które przez cały okres
współpracy nie uległy zmianie i kształtowały się na poziomie równym bądź wyższym
od cen wskazanych przez Spółkę. Stosowanie cen określonych przez PYCH
International Electronics potwierdził także przedsiębiorca działający pod nazwą
[informacja utajniona] wskazując „stosowaliśmy (…) praktykę sprzedaży w cenie
sugerowanej klientowi detalicznemu (w szczególności w sprzedaży za pośrednictwem
Internetu”. Dystrybutor ten poinformował jednocześnie, że według jego wiedzy
„PYCH prowadziła działania mające na celu utrzymywanie sugerowanej ceny
detalicznej w Internecie a w szczególności na portalu aukcyjnym Allegro”. Podobne
stanowisko przedstawił także dystrybutor, współpracujący ze Spółką w oparciu o
20
porozumienia ustne, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [informacja
utajniona] w Krośnie Odrzańskim: „[f]irma PYCH International Electronics
Sp. z o.o. wpływa na swoich klientów hurtowych poprzez stosowanie minimalnych cen
detalicznych”. Przedsiębiorca ten wskazał, że nie posiada żadnych dokumentów
potwierdzających praktykę określania cen minimalnych, jednak był pracownikiem
Spółki i wiedział o takim procederze. Jednocześnie wskazał, że „PYCH International
Electronics Sp. z o.o. kontrolowała ceny detaliczne w internecie. Jeżeli ktoś obniżał
ceny poniżej określonych Firma PYCH International Electronics Sp. z o.o. dzwoniła
lub wysyłała do niego e-mail z prośbą ich natychmiastowej zmiany”, poinformował
także, że „wszelkie wytyczne odnośnie sprzedaży detalicznej były przekazywane mi
([informacja utajniona]– dopisek własny) ustnie”.
Dowód: pismo [informacja utajniona] z dnia 20 sierpnia 2012 r., k. 103, pismo [informacja utajniona] z
dnia 30 sierpnia 2012 r., k. 111-112, pismo [informacja utajniona] z dnia 31 sierpnia 2012 r., k. 119120, , pismo [informacja utajniona], k. 124-125, pismo [informacja utajniona] z dnia 4 września 2012
r., k. 133, pismo [informacja utajniona] z dnia 20 maja 2013 r., k. 773, załącznik nr 3 i 4 do pisma
[informacja utajniona] z dnia 22 maja 2013 r., k. 1023 i n., pismo [informacja utajniona] z dnia 13
września 2013 r., k. 1474 i n, pismo [informacja utajniona] z dnia 12 września 2013 r., k. 1484, pismo
[informacja utajniona] z dnia 11 września 2013 r., k. 1363.
(38)
O przestrzeganiu minimalnych detalicznych cen odsprzedaży produktów PYCH
International Electronics przez dystrybutorów współpracujących z nim w oparciu
o porozumienia ustne świadczy także dokonana przez Prezesa Urzędu analiza
zestawień stosowanych przez tych dystrybutorów cen.
Dowód: załącznik do pisma [informacja utajniona] z dnia 12 września 2013 r., k. 1404, pismo
[informacja utajniona] z dnia 10 września 2013 r., k. 1407, pismo [informacja utajniona] z dnia 10
września 2013 r., k. 450 i n.,
(39)
W toku postępowania antymonopolowego Prezes Urzędu zebrał materiał dowodowy
świadczący o monitorowaniu przez PYCH International Electronics poziomu
detalicznych cen odsprzedaży jego produktów stosowanych przez dystrybutorów.
Spółka przesyłała swoim dystrybutorom wiadomości e-mail zawierające spis
sprzedawców (sklepów internetowych oraz aukcji) zaniżających ceny splitterów
PYCH International Electronics, z prośbą o zaprzestanie sprzedaży do tych firm.
Przykładowo w wiadomości e-mail skierowanej do [informacja utajniona] Spółka
wskazała dwóch sprzedawców oraz zwróciła się z prośbą o zaprzestanie sprzedaży
urządzeń Clone+ tym firmom, nakazała także przekazać tę informację dalszym
odbiorcom hurtowym. W kolejnej wiadomości e-mail skierowanej do tego
21
dystrybutora Spółka wskazała „Linki do strony i aukcji firmy, która zaniża ceny” oraz
poprosiła „o reakcje jeśli ją Państwo ([informacja utajniona] – dopisek własny)
rozpoznają”. Z informacji pozyskanych przez Prezesa Urzędu wynika, że w przeciągu
kolejnych kilku miesięcy Spółka wysłała do [informacja utajniona] 12 podobnych
wiadomości. Ponadto w jednej z nich Spółka wskazała, że „sklepy poniżej drastycznie
obniżyły ceny produktów. Jeżeli sytuacja nie ulegnie zmianie do końca przyszłego
tygodnia będziemy zmuszeni dowiedzieć się u kogo dane sklepy się zaopatrują oraz
wyciągnąć konsekwencje”. Podobne wiadomości e-mail Spółka kierowała także do
swojego dystrybutora prowadzącego działalność pod nazwą [informacja utajniona].
W jednej z nich czytamy „[p]roszę o reakcję jeżeli to Państwa klient. Zaniża ceny
urządzeń na stronie (…) [tu adres do strony internetowej – dopisek własny].
Przypominamy, iż cena detaliczna zestawu to 499 zł, natomiast cena dodatkowej karty
to 149 zł”. Ww. dystrybutor, w okresie od maja 2010 r. do lutego 2011 r. otrzymał
jeszcze 16 wiadomości e-mail wskazujących sprzedawców zaniżających ceny
produktów Spółki z prośbą o interwencję w sprawie. W jednej z tych wiadomości
Spółka wskazała „sytuacja na allegro zaczyna robić się coraz gorsza. Informuję, iż
zobowiązali się Państwo o informowaniu swoich odbiorców o minimalnej cenie
sugerowanej. Proszę również Pamiętać o tym, iż jeżeli ceny urządzeń spadną to
sprzedaż urządzeń stanie się mniej opłacalna przede wszystkim dla Państwa. Proszę
zatem o skuteczną reakcję”. W innej wiadomości e-mail Spółka napominała „sklepy
poniżej drastycznie obniżyły ceny produktów. Jeżeli sytuacja nie ulegnie zmianie do
końca przyszłego tygodnia będziemy zmuszeni dowiedzieć się u kogo dane sklepy się
zaopatrują oraz wyciągnąć odpowiednie konsekwencje”. W kolejnej wiadomości
Spółka przekazała dane dwóch sprzedawców i jednocześnie zaznaczyła „[p]oniżej
dane jedynych 2 firm które zaniżają ceny”.
Dowód: załączniki do pisma [informacja utajniona] z dnia 10 września 2013 r.: e-mail z dnia 20
października 2010 r., Temat: Clone+ Cena, k. 1418, e-mail z dnia 12 listopada 2010 r., Temat: Clone+
Cena, k. 1420, e-mail z dnia 2010 r., Temat: Clone+ Cena, k. 1422, e-mail z dnia 10 stycznia 2011 r.,
Temat: Clone+ Cena, k. 1424, e-mail z dnia 19 stycznia 2011 r., Temat: Clone+ cena, k. 1426, e-mail z
dnia 1 lutego 2011 r., Temat: Clone+ cena, k. 1428, e-mail z dnia 3 lutego 2011 r., Temat: Clone+
cena, k. 1430, e-mail z dnia 4 lutego 2011 r., Temat: Clone+, k. 1434, e-mail z dnia 7 lutego 2011 r.,
Temat: Clone+, k. 1436, e-mail z dnia 15 lutego 2011 r., Temat: Clone+ ważne, k. 1438, e-mail z dnia
24 lutego 2011 r., Temat: Clone+, k. 1440, e-mail z dnia 18 marca 2011 r., Temat: Clone+ ważne, k.
1442, e-mail z dnia 28 lutego 2011 r., Temat: Clone+, k. 1444, e-mail z dnia 24 lutego 2011 r., Temat:
Clone+ nowa firma, k. 1446, e-mail z dnia 4 lutego 2011 r., Temat: Clone+ ważna informacja, k. 1432,
22
załączniki do pisma [informacja utajniona] z dnia 12 września 2013 r.: e-mail z dnia 17 maja 2010 r.,
Temat: Clone+ cena, k. 1485 verte, e-mail z dnia 25 maja 2010 r., Temat: Clone+ cena, k. 1486 verte,
e-mail.z dnia 26 maja 2010 r., Temat: Clone+ cena, k. 1487 verte, e-mail z dnia 7 czerwca 2010 r.,
Temat: Clone+ cena, k. 1488 verte, e-mail z dnia 5 lipca 2010 r., Temat: Clone+ cena, k. 1489 verte, email z dnia 31 sierpnia 2010 r., Temat: Clone+ cena, k. 1490 verte, e-mail z dnia 7 września 2010 r.,
Temat: Clone+ cena, k. 1491 verte, e-mail z dnia 17 września 2010 r., Temat: Clone+ Cena, k. 1492
verte, e-mail z dnia 17 września 2010 r., Temat: Clone+ aukcja, k. 1493, e-mail z dnia 7 października
2010 r., Temat: Clone+ Zaniżanie Cen, k. 1494 verte, e-mail z dnia 28 październik 2010 r., Temat:
Clone+ Cena, k. 1495 verte, e-mail z dnia 10 stycznia 2011 r., Temat: Clone+ cena, k. 1496 verte, email z dnia 1 lutego 2011 r., Temat: Clone+ cena, k. 1497 verte, e-mail z dnia 4 lutego 2011 r., Temat:
Clone+ ważna informacja, k. 1498 verte, e-mail z dnia 15 lutego 2011 r., Temat: Clone+ ważne,
k. 1499 verte, e-mail z dnia 24 lutego 2011 r., Termat: Clone+ nowa firma, k. 1500, e-mail z dnia 28
lutego 2011 r., Temat: Clone+, k. 1501 verte.
(40)
Wśród zebranych przez Prezesa Urzędu dowodów brak jest takich, które
wskazywałyby, że Spółka egzekwowała obowiązek sprzedaży po określonych cenach
detalicznych lub zastosowała w praktyce sankcje względem dystrybutorów za
nieprzestrzeganie tych uzgodnień.
V.
(41)
Stanowisko Strony postępowania
Pismem z dnia 14 stycznia 2013 r. (k. 487 i n.) Spółka ustosunkowała się do zarzutów
zawartych w
wskazując,
iż
postanowieniu
kwestionowana
o wszczęciu
przez
postępowania
Prezesa
Urzędu
antymonopolowego
praktyka
nie
miała
antykonkurencyjnego celu, nie można przypisać jej także antykonkurencyjnych
skutków.
(42)
Spółka wskazała, że jej celem nie było wprowadzanie i realizowanie praktyk
naruszających konkurencję, w tym na ustalaniu minimalnych cen detalicznych. Spółka
wprowadzając umowę partnerską nie działała w celu wprowadzenia mechanizmów
regulowania ceny, lecz w celu usystematyzowania współpracy z partnerami.
Przemawia za tym fakt, iż Spółka wyłącznie z częścią dystrybutorów zawarła
sformalizowane umowy partnerskie. Tym samym, Spółka nie działała w celu
ograniczenia konkurencji.
(43)
Poza tym, Spółka wskazała, że nigdy nie wywierano ani też nie podejmowano próby
wywierania na dystrybutorów jakiegokolwiek faktycznego nacisku, mającego na celu
skłonienie ich do odsprzedaży produktów Spółki po określonych cenach. Nie
obciążano ich również jakimikolwiek karami, ani nie wyciągano wobec nich
23
jakichkolwiek konsekwencji prawnych w przypadku oferowania przez nich towarów
poniżej cen producenta, uznając to za ich swobodny wybór. W rzeczywistości nie
wymagano również informowania o zaobserwowanych przypadkach sprzedawania
przez inne podmioty towarów Spółki po cenach niższych aniżeli ceny producenta.
(44)
Ponadto, Spółka wskazała, że pisma do dystrybutorów [informacja utajniona]
[oferta handlowa z 2009 r. z propozycją nawiązania współpracy – pkt (30) niniejszej
decyzji] oraz [informacja utajniona] [oferta handlowa z marca 2012 r. – pkt (33)
niniejszej decyzji], zostały wysłane przez pracowników Spółki, w tym przede
wszystkim przez pracownika, który już nie jest zatrudniony w PYCH International
Electronics. Informacje te przesyłane były w sposób samowolny bez konsultacji
i zgody osób zarządzających Spółką. Zarząd Spółki nie zamierzał wprowadzać
antykonkurencyjnej praktyki, a obietnice kierowane przez pracowników w ww.
korespondencji nie miały i nie mogły mieć realnego wpływu na politykę
dystrybucyjną Spółki. Świadczy o tym fakt, iż polityka cen wprowadzona przez
Zarząd Spółki, w taki sam sposób ustalała ceny dla wszystkich dystrybutorów
niezależnie, czy zawarli umowy partnerskie ze Spółką.
(45)
Pismem z dnia 6 listopada 2013 r. PYCH International Electronics przekazał
ostateczne wyjaśnienia w sprawie wskazując, że w całości podtrzymuje stanowisko
i argumentację przedstawioną w dotychczasowych pismach. Jednocześnie Spółka
wyjaśniła, że p. [informacja utajniona], który kierował do kontrahentów Spółki
wiadomości e-mail dotyczące sugerowanych cen detalicznych
oraz aukcji
internetowych, na których te ceny były zaniżane, od 31 sierpnia 2011 r. nie jest
pracownikiem PYCH International Electronics z uwagi na podejmowanie przez niego
działań na szkodę Spółki oraz niezgodnych z jej polityką.
W oparciu o przedstawiony stan faktyczny, Prezes Urzędu zważył, co następuje
I. Interes publiczny
(46)
Podstawą zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy o ochronie
konkurencji i konsumentów jest uprzednie stwierdzenie, iż w wyniku stosowania
praktyki zarzucanej stronie lub stronom postępowania doszło lub też mogło dojść do
naruszenia interesu publicznego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 u.o.k.k. Zgodnie z tym
24
przepisem ustawa antymonopolowa określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji
oraz
zasady
podejmowanej
w
interesie
ochrony
publicznym
interesów
przedsiębiorców i konsumentów.
(47)
Interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym
i stałym i w każdej sprawie powinien on być ustalony i konkretyzowany. Prezes
Urzędu powinien być w toku postępowania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem
tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji
publicznej4. Organ antymonopolowy rozważając, czy zachodzą podstawy do
wszczęcia postępowania oraz wydając odpowiednią decyzję musi wskazać, na czym
polegał interes publiczny w podjęciu interwencji w odniesieniu do konkretnej
praktyki, której postępowanie dotyczyło5.
(48)
Interes publiczny należy utożsamiać z naruszeniem konkurencji lub wywołaniem
(możliwością wywołania) na rynku innych niekorzystnych zjawisk6. Jedynie
w warunkach niezniekształconej konkurencji przedsiębiorcy i konsumenci mają
gwarancję realizacji konstytucyjnej wolności gospodarczej i ochrony swoich praw,
której istotą jest współzawodnictwo przedsiębiorców w celu uzyskania przewagi na
rynku, pozwalającej na osiągnięcie maksymalnych korzyści ekonomicznych ze
sprzedaży towarów i usług oraz maksymalne zaspokojenie potrzeb konsumentów przy
jak najniższej cenie.
(49)
Należy również podkreślić, że istnienie interesu publicznego musi być oceniane przez
pryzmat szerszego spojrzenia, uwzględniającego całość negatywnych skutków działań
przedsiębiorców
na
określonym
rynku7.
Ustawa
o
ochronie
konkurencji
i konsumentów chroni konkurencję, jako zjawisko o charakterze instytucjonalnym,
charakteryzujące funkcjonowanie gospodarki.
(50)
Naruszenie
interesu
publicznego
ma
miejsce
wówczas,
gdy
zachowanie
przedsiębiorcy, będące przedmiotem postępowania antymonopolowego wywołało lub
mogło wywołać na rynku niekorzystne – z punktu widzenia celów ustawodawstwa
antymonopolowego – skutki w postaci wpływu na ilość, jakość, cenę towarów lub
zakres wyboru dostępny konsumentom lub innym nabywcom. Z punktu widzenia
4
Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt XVII Ama 108/00, LEX nr 56010.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt III SK 40/07, OSNP 2009/19-20/272.
6
Ibidem.
7
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2003 r., sygn. akt I CKN 496/01, Dz. Urz. UOKiK 2004/1/283,
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt III SK 40/07, OSNP 2009/19-20/272.
5
25
dopuszczalności zastosowania ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów liczba
podmiotów dotkniętych skutkami praktyki ograniczającej konkurencję jest nieistotna,
wystarczającym jest bowiem, że zachowanie przedsiębiorcy wyczerpuje znamiona
antykonkurencyjnej praktyki8.
(51)
Odnosząc powyższe wywody do niniejszej sprawy należy zauważyć, że porozumienia
polegające na ustalaniu cen uważane są za jedne z najcięższych naruszeń konkurencji,
albowiem zazwyczaj wywołują niekorzystne skutki na rynku, zniekształcając ten
rynek, ograniczając albo eliminując na nim konkurencję, a co za tym idzie działania te
naruszają interes ogólnospołeczny. Takie podejście potwierdza również orzecznictwo
Sądu Najwyższego, który stwierdził, że naruszenie interesu publicznego polega na
zawarciu porozumienia dotyczącego zasadniczego parametru konkurencji na rynku,
jakim
jest
cena9.
Porozumienia
między
producentem
a
przedsiębiorcami
sprzedającymi jego towary mają realny wpływ na interes ekonomiczny szerokiego
kręgu uczestników rynku – nie tylko na same strony porozumienia, ale mogą także
oddziaływać na innych przedsiębiorców, a w efekcie wpływają na szerokie grono
odbiorców końcowych (nabywających produkty w celach związanych z działalnością
profesjonalną i dla potrzeb własnych). W ocenie Prezesa Urzędu ustalanie przez
przedsiębiorców minimalnych lub sztywnych cen odsprzedaży niesie za sobą
w konsekwencji pozbawienie odbiorców możliwości nabycia towarów po cenach
niższych niż wynikające z porozumienia, a które mogłyby być stosowane
w przypadku działania naturalnych mechanizmów rynkowych.
(52)
W niniejszej sprawie, Prezes Urzędu stwierdził zatem naruszenie interesu
publicznego. Uzgodnienia dokonywane przez PYCH International Electronics
Sp. z o.o. z dystrybutorami jej produktów wskazane w sentencji decyzji zaburzają
prawidłowość funkcjonowania mechanizmu konkurencji na rynkach właściwych,
a tym samym działania te naruszają interes ogólnospołeczny. Powoduje to,
że ingerencja Prezesa Urzędu jest w niniejszej sprawie w pełni uzasadniona.
II. Status przedsiębiorcy
(53)
Postępowanie antymonopolowe w sprawie praktyk ograniczających konkurencję może
być wszczęte wobec podmiotów posiadających status przedsiębiorcy.
8
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt III SK 2/08, LEX nr 599553.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt III SK 21/11, LEX nr 1108489 i tam
przywołany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt III SK 40/07, LEX nr 479320.
9
26
(54)
Zgodnie z definicją przedsiębiorcy, zawartą w art. 4 pkt 1 u.o.k.k. pod pojęciem tym
należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie
działalności gospodarczej. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 lipca 2004 r.
o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.)
przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca
osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we
własnym imieniu działalność gospodarczą, tj. zarobkową działalność wytwórczą,
budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie
kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób
zorganizowany i ciągły. Za przedsiębiorcę uznaje się więc podmiot, który spełnia
łącznie określone tymi przepisami kryteria podmiotowe i przedmiotowe: po pierwsze
jest osobą fizyczną, osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą
prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, po drugie wykonuje we własnym
imieniu działalność gospodarczą.
(55)
PYCH International Electronics jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością wpisaną
do Krajowego Rejestru Sądowego. Podstawowym przedmiotem działalności Spółki
jest działalność produkcyjna w zakresie elektroniki użytkowej. PYCH International
Electronics posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy
o swobodzie działalności gospodarczej, a w konsekwencji w rozumieniu ustawy
o ochronie konkurencji i konsumentów, tym samym może być adresatem niniejszej
decyzji Prezesa Urzędu.
III. Rynek właściwy
(56)
Działania przedsiębiorców, stanowiące praktykę ograniczającą konkurencję, ujawniają
się na określonym rynku - rynku właściwym. Rynek właściwy określa płaszczyznę
współzawodnictwa
konkurentów
w
prowadzonej
przez
nich
działalności
10
gospodarczej . Ustalenie rynku właściwego w danej sprawie ma zatem znaczenie dla
prawidłowego stosowania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
(57)
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 4 pkt 9 definiuje rynek
właściwy, jako rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz
właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są
oferowane na obszarze, na którym, ze względu na rodzaj i właściwości, istnienie
10
Wyrok SOKiK z dnia 18 grudnia 2002 r., sygn. akt XVII Ama 19/01, Dz. Urz. UOKiK 2003/2/260.
27
barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty
transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. Natomiast pod pojęciem towaru
należy rozumieć zgodnie z art. 4 pkt 7 u.o.k.k. zarówno rzeczy, jak i energię, papiery
wartościowe i inne prawa majątkowe, usługi, a także roboty budowlane.
(58)
Zawarta w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów definicja rynku właściwego
wyznacza dwa jego wymiary: wymiar towarowy (rynek właściwy produktowo lub
asortymentowo) i wymiar geograficzny (rynek właściwy terytorialnie). Pojęcie rynku
właściwego produktowo odnosi się do wszystkich towarów jednego rodzaju, które ze
względu na swoje szczególne właściwości odróżniają się od innych towarów w taki
sposób, że nie istnieje możliwość dowolnej ich zamiany. Wynika stąd, że rynek
właściwy produktowo obejmuje wszystkie towary, które służą zaspokajaniu tych
samych potrzeb nabywców, mają zbliżone właściwości, podobne ceny i reprezentują
podobny poziom jakości11. Natomiast wyznaczenie geograficznego aspektu rynku
właściwego oznacza zidentyfikowanie obszaru, na którym warunki konkurencji
dotyczące danego towaru i jego substytutów są jednakowe dla wszystkich
konkurentów – tj. warunki konkurencji są dostatecznie jednorodne – i który można
odróżnić od obszarów sąsiadujących.
(59)
Zdaniem Prezesa Urzędu stwierdzone w pkt I sentencji niniejszej decyzji
porozumienie zostało zawarte na krajowym rynku wprowadzania do obrotu urządzeń
służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej, jako że porozumienie zostało
zawarte między producentem urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji
cyfrowej a współpracującymi z nim dystrybutorami tych produktów. Oznacza to, że
porozumienie zostało zawarte na szczeblu sprzedaży producenckiej – wprowadzania
urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej do obrotu,
a ograniczyło konkurencję na niższym szczeblu obrotu, tj. krajowym rynku detalicznej
sprzedaży urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej.
Uzasadniając powyższe, należy wskazać, co następuje.
III.1. Rynek właściwy w ujęciu produktowym
(60)
Prezes Urzędu uznał, że w niniejszej sprawie rynkiem właściwym w ujęciu
produktowym zarówno na szczeblu zawarcia porozumienia, jak i na szczeblu, na
11
E. Modzelewska-Wąchal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, TWIGGER, Warszawa
2002, s. 49.
28
którym porozumienie miało ograniczać konkurencje jest rynek urządzeń służących do
rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej, tzw. splitterów.
(61)
Splittery możemy podzielić ze względu na rodzaj obsługiwanych systemów
kodowania, a także sposób rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej: urządzenia
przewodowe i bezprzewodowe. Organ antymonopolowy uznał jednak, że niezasadna
byłaby dalsza segmentacja rynku urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji
cyfrowej na ich konkretne rodzaje. Prezes Urzędu miał na względzie, że zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem antymonopolowym przy ustalaniu rynku właściwego
w sprawie, należy mieć na uwadze w stosunku do jakiego podmiotu gospodarczego
toczy się postępowanie, uwzględnić warunki konkurencji podmiotów gospodarczych
działających w porównywalnych warunkach, a także wziąć pod uwagę szczebel obrotu
towarowego (hurt, detal) oraz określić, w jakim zakresie uczestnicy rynku poddani są
współzawodnictwu ze strony konkurencji12. W tym kontekście decydujące znaczenie
ma
fakt, że w niniejszej sprawie porozumienie zostało zawarte na szczeblu
wprowadzania do obrotu urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji
cyfrowej, między producentem tych urządzeń a współpracującymi z nim
dystrybutorami. Natomiast celem zawartego porozumienia było ograniczenie
konkurencji na szczeblu detalicznej sprzedaży tych urządzeń. Wobec powyższego,
Prezes Urzędu uznał, że wszystkie kategorie urządzeń służących do rozdzielania
sygnału telewizji cyfrowej mieszczą się w jednym rynku właściwym. Należy wskazać,
że w niniejszej sprawie relacje pomiędzy PYCH International Electronics –
producentem urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej,
a dystrybutorami prowadzącymi detaliczną sprzedaż tych urządzeń, obejmują
wszystkie rodzaje splitterów wytwarzanych przez Spółkę, bez podziału na ich
konkretne kategorie.
(62)
Jednocześnie należy wskazać, że urządzenia produkowane przez PYCH International
Electronics co do zasady oferowane są w ramach jednej oferty handlowej – cennika
uwzględniającego wszystkie produkowane przez Spółkę splittery, przekazywanego
dystrybutorom drogą elektroniczną.
(63)
W ocenie Prezesa Urzędu, całokształt przedstawionych powyżej okoliczności
przemawia za szerokim ujęciem rynku właściwego, na który składają się urządzenia
służące do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej.
12
Wyrok SOKiK z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt XVII Ama 130/04, niepubl.
29
(64)
Za szerokim ujęciem rynku właściwego w niniejszej sprawie przemawia także analiza
orzecznictwa Komisji Europejskiej, wskazującego na konieczność uwzględnienia
szczebla obrotu, którego dotyczy zarzucany czyn, co uzasadnia niekiedy szersze
spojrzenie na badane rynki. Przykładowo Komisja13 za produktowy rynek właściwy
uznała działalność dystrybucyjną dotyczącą pewnej grupy towarów, bez dalszej
segmentacji tego rynku na poszczególne towary14. Podobnie w kwestii szerokiego
określenia rynku właściwego wypowiadał się Prezes Urzędu, uznając, że rynek
właściwy – ze względu na szczebel obrotu, którego dotyczyła zarzucana
przedsiębiorcy praktyka – obejmuje swym zasięgiem pewne kategorie produktów
będące przedmiotem obrotu między stronami porozumienia bez ich dalszej
segmentacji15.
(65)
Ponadto należy wskazać, że wydzielenie poszczególnych rynków właściwych
mogłoby spowodować sztuczne podzielenie zarzutu odnoszącego się do jednej
praktyki obejmującej swym zasięgiem kilka kategorii produktów, których wspólnym
mianownikiem jest przynależność do grupy urządzeń służących do rozdzielania
sygnału telewizji cyfrowej.
(66)
Z uwagi na powyższe, za rynek właściwy, na którym zawarto porozumienie uznano
rynek wprowadzania do obrotu urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji
cyfrowej, a za rynek, na którym porozumienie ogranicza konkurencję – rynek
detalicznej sprzedaży urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej.
III.2. Rynek właściwy w ujęciu geograficznym
(67)
Analizując okoliczności niniejszej sprawy, Prezes Urzędu doszedł do przekonania,
że zarówno rynek, na którym zawarto porozumienia, jak i rynek, na który skierowany
był antykonkurencyjny cel porozumienia, mają wymiar krajowy.
(68)
Odnosząc się do rynku, na którym zawarto porozumienie, należy wskazać, że za
krajowym wymiarem tego rynku przemawia przyjęty przez producenta system
dystrybucji, który swym zasięgiem obejmuje terytorium całego kraju, natomiast nie
ma wymiaru ponadkrajowego. Prezes Urzędu, oceniając zakres rynku produktowego,
13
Decyzja z 8 lutego 1991 nr IV/M.009-Fiat Geotech/ Ford New Holland, Decyzja z 28.09.1992 nr IV/M.256Linde Fiat.
14
S. Gronowski, Ustawa Antymonopolowa. Komentarz, C. H. Beck, Warszawa, str. 124.
15
Por. decyzja Prezesa UOKiK z dnia 2 września 2004 r., nr RPZ 21/2004, decyzja Prezesa UOKiK z dnia 31
grudnia 2010 r., nr DOK 11/2010.
30
wziął również pod uwagę, że dystrybutorzy produktów PYCH International
Electronics mają siedziby i prowadzą działalność na terenie całej Polski, nie występują
istotne różnice warunków konkurencji na różnych obszarach kraju, a właściwości
produktu nie ograniczają możliwości transportu na obszarze całego kraju.
(69)
W opinii organu antymonopolowego, rynek detalicznej sprzedaży urządzeń służących
do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej również ma wymiar krajowy. Należy
wskazać, że na szczeblu detalicznej sprzedaży sieć dystrybutorów obejmuje terytorium
całej Polski, a sama sprzedaż prowadzona jest w sklepach stacjonarnych oraz za
pośrednictwem Internetu. Powyższe, zdaniem Prezesa Urzędu, przemawia za
zasadnością wyznaczenia rynku detalicznej sprzedaży urządzeń służących do
rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej jako rynku o wymiarze krajowym.
(70)
Rozpatrując kwestię rynku właściwego w niniejszej sprawie należy zarazem
stwierdzić, że zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym wielokrotnie w orzecznictwie
antymonopolowym16
w
sprawach
porozumień
ograniczających
konkurencję
ewentualne uchybienia w zakresie określenia rynku i błędne przyjęcie udziału
rynkowego nie mają znaczenia dla treści rozstrzygnięcia. Definiowanie rynku
właściwego w sprawach dotyczących zakazanych porozumień ograniczających
konkurencję polegających na ustalaniu cen nie wymaga takiego stopnia precyzji, jaki
konieczny jest przy rozpatrywaniu spraw dotyczących nadużywania pozycji
dominującej lub koncentracji przedsiębiorców, gdzie udziały rynkowe stron mają
istotne znaczenie. Precyzyjne wyznaczenie rynku właściwego w sprawach
dotyczących antykonkurencyjnych porozumień jest niezbędne wtedy, gdy należy
poddać analizie skutki takiego porozumienia17. W sytuacji kiedy da się stwierdzić, iż
dane porozumienie ma na celu ograniczenie konkurencji, nie istnieje potrzeba brania
pod uwagę konkretnych skutków, jakie to porozumienie wywołuje na danym rynku18.
(71)
Dodatkowo należy wskazać, że określenie rynku właściwego i udziałów jego
uczestników miałoby decydujące znaczenie przy badaniu możliwości wyłączenia
danego porozumienia spod zakazu na mocy art. 7 ustawy o ochronie konkurencji
i konsumentów. Jednakże praktyka, której dotyczy niniejsza decyzja, nie podlega ww.
wyłączeniu (por. pkt IV.3.a), ponieważ art. 7 ust. 2 ww. ustawy wskazuje na brak
16
Wyrok SOKiK z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt XVII Ama 98/06, Dz. Urz. UOKiK 2007/2/22; wyrok
SOKiK z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt XVII Ama 53/07, Dz. Urz. UOKiK 2008/4/37.
17
R. Whish, Competition Law, Sixth Edition, Oxford University Press, London 2009, s. 27.
18
Decyzja Prezesa UOKiK z dnia 8 grudnia 2009 r., nr DOK-7/09, www.uokik.gov.pl.
31
możliwości wyłączenia ilościowego (z uwagi na niskie udziały rynkowe) porozumień
cenowych spod zakazu, o którym mowa w art. 6 u.o.k.k. Określenie rynku właściwego
i udziałów jego uczestników mogłoby mieć również decydujące znaczenie, gdyby
kwestionowane przez Prezesa Urzędu zachowanie mogło podlegać wyłączeniu na
mocy odpowiedniego rozporządzenia o wyłączeniach grupowych. Taka sytuacja nie
ma jednak miejsca w niniejszej sprawie, co zostanie wykazane w dalszej części
decyzji [(119) i n. niniejszej decyzji].
(72)
W związku z powyższym precyzyjne określenie rynku właściwego w sprawie oraz
udziału PYCH International Electronics na tym rynku nie ma charakteru przesłanki
przesądzającej o istnieniu lub nieistnieniu antykonkurencyjnej praktyki.
(73)
Potwierdzenie słuszności takiego stanowiska można odnaleźć w doktrynie – w
przypadku porozumień ograniczających konkurencję, szczególnie tzw. hard core
restrictions, kwestia rynku właściwego może pozostać otwarta (w szczególności
w jego aspekcie geograficznym), ponieważ udział w rynku właściwym uczestników
porozumienia pozostaje irrelewantny z punktu widzenia orzekania19.
(74)
Mając na uwadze powyższe, w niniejszej sprawie rynkiem właściwym, na którym
doszło do zawarcia antykonkurencyjnego porozumienia, jest krajowy rynek
wprowadzania do obrotu urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji
cyfrowej, natomiast rynkiem właściwym, na którym doszło do ograniczenia
konkurencji jest krajowy rynek sprzedaży detalicznej urządzeń służących do
rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej.
IV. Naruszenie art. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów
(75)
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje, że zakazane są
porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub
naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym. Stosownie do przepisów
ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane są w szczególności
porozumienia polegające na ustalaniu, bezpośrednio lub pośrednio, cen i innych
warunków zakupu i sprzedaży towarów (art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy).
19
C. Banasiński, E. Piontek (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, LexisNexis,
Warszawa 2009, s. 196; por. też decyzja Prezesa UOKiK z dnia 29 maja 2006 r. nr DOK-49/06,
www.uokik.gov.pl.
32
(76)
W celu ustalenia, czy przedsiębiorca dopuścił się naruszenia zakazu zawierania
antykonkurencyjnych porozumień, Prezes Urzędu ustala następujące przesłanki:
 zawarcie porozumienia pomiędzy przedsiębiorcami,
 cel lub skutek porozumienia w postaci wyeliminowania, ograniczenia lub
naruszenia w inny sposób konkurencji na rynku właściwym,
 niepodleganie porozumienia wyłączeniu spod zakazu.
IV.1. Zawarcie porozumienia pomiędzy przedsiębiorcami
IV.1.a. Porozumienie
(77)
W art. 4 pkt 5 u.o.k.k. zdefiniowano pojęcie porozumienia, które jest kluczowe dla
stosowania zakazu porozumień ograniczających konkurencję wyrażonego w art. 6
ust. 1 ww. ustawy. Omawiany przepis ustanawia szeroką definicję porozumienia,
w zakres której wchodzą następujące formy jakie może przybrać zakazane przez
prawo konkurencji porozumienie:
a. umowy
zawierane
między
przedsiębiorcami,
między
związkami
przedsiębiorców oraz między przedsiębiorcami i ich związkami albo niektóre
postanowienia tych umów;
b. uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez dwóch lub więcej
przedsiębiorców lub ich związki;
c. uchwały lub inne akty związków przedsiębiorców lub ich organów
statutowych.
(78)
Należy podkreślić, że porozumienie w znaczeniu ustawy o ochronie konkurencji
i konsumentów jest pojęciem szerszym niż umowa, przejawem porozumienia są
bowiem oprócz umowy, także inne uzgodnienia w jakiejkolwiek formie, a także
uchwały i inne akty. Jak wskazuje się w orzecznictwie „definicja porozumienia
przyjęta przez ustawodawcę odbiega od cywilistycznego rozumienia pojęcia
porozumienia w tym sensie, że została zakreślona szeroko pozwalając przyjąć za
porozumienia uzgodnienia, a zatem wszelkie formy skoordynowanych działań, które
zmierzają do naruszenia konkurencji”20. W praktyce, nawet gdyby umowa nie
spełniała warunków ważności i skuteczności jako czynność prawna, to działania
podjęte przez strony nadal mogą być kwalifikowane jako porozumienia w świetle
art. 4 pkt 5 u.o.k.k., tyle że zyskują one wówczas status (faktycznych) uzgodnień.
20
Wyrok SOKiK z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt XVII AmA 44/09, niepubl.
33
(79)
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera własnej definicji umowy.
W związku z tym przyjąć należy, iż w art. 4 pkt 5 lit. a) chodzi o umowy
cywilnoprawne zawierane w obrocie gospodarczym21. Nie ma znaczenia z jakim
rodzajem umowy mamy do czynienia, czy będzie to umowa nazwana (np. umowa
sprzedaży), czy nienazwana zawarta na zasadzie swobody umów, wynikającej
z art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93
ze zm.). Jako porozumienia w rozumieniu prawa antymonopolowego mogą być
rozpatrywane wszelkie umowy występujące w obrocie, o ile zawierane są między
przedsiębiorcami. Bez znaczenia pozostaje także sposób zawarcia umowy, czy też jej
forma. Może to być nie tylko umowa pisemna, ale także ustna (tzw. gentlemen’s
agreement), czy też zawarta w sposób dorozumiany (konkludentny)22. Istotne jest, aby
podmioty uczestniczące w porozumieniu złożyły zgodne oświadczenia woli lub
dokonały w innej formie uzgodnień w zakresie sprzecznego z prawem ograniczenia
konkurencji23.
(80)
Zgodnie z powyższym należy uznać, że porozumienie może przybrać formę umowy
dwustronnej lub wielostronnej, ustnej lub pisemnej, wyraźnej bądź też dorozumianej.
Często jednakże stosunki handlowe łączące kontrahentów mogą nadawać charakter
porozumienia antykonkurencyjnego aktom pozornie jednostronnym. Jest tak w
przypadku okólników, informacji, czy ofert handlowych lub promocyjnych
nakłaniających do sprzedawania określonych produktów po ustalonej cenie. Sugestie
zawarte w takich dokumentach często przyjmowane są przez adresatów w drodze
milczącej zgody lub pełnią też funkcję „środka nacisku”24.
(81)
W niniejszej sprawie porozumienie dotyczące minimalnych cen odsprzedaży wynikało
m.in. z pisemnych umów partnerskich, sporządzanych na podstawie wzorców
opracowanych przez PYCH International Electronics [pkt (20) i n. niniejszej decyzji].
Umowy były podpisywane przez PYCH International Electronics i dystrybutorów.
W umowach tych strony uzgadniały, że dystrybutorzy mają obowiązek sprzedaży
21
K. Kohutek (w:) K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz,
Wolters Kluwer, Warszawa 2008 r., s. 166.
22
Ibidem.
23
Wyrok SOKiK z dnia 8 maja 1996 r., sygn. akt XVII Amr 15/96, Wokanda 1997/8/46.
24
Por. Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 28 stycznie 1998 r., w sprawie 98/273/WE Volkswagen, Dz. Urz.
WE L 124 z 24.04.1998; zobacz także: Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 5 października 2005, w sprawie
2006/431/WE SEP i inni v. Automobiles Peugeot S, Dz. Urz. UE L 173 z 27.06.2006.
34
towarów po cenach detalicznych nie niższych niż określone przez producenta.
W związku z tym, strony złożyły zgodne oświadczenia woli, a umowy były wiążące.
(82)
W ocenie Prezesa Urzędu, do zawarcia przez PYCH International Electronics
antykonkurencyjnego
porozumienia
doszło
również
z dystrybutorami,
którzy
współpracują z PYCH International Electronics w oparciu o ustalenia ustne. Doszło do
tego w wyniku akceptacji warunków handlowych przesyłanych przez Spółkę jej
dystrybutorom w formie wiadomości e-mail. Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika, że
ww. korespondencja była rozsyłana dystrybutorom Spółki współpracującym z nią
zarówno w oparciu o umowy pisemne, jak i porozumienia ustne [pkt (31)-(36)
niniejszej decyzji]. Wiadomości e-mail zawierały aktualne oferty handlowe Spółki,
ceny detaliczne jej produktów oraz informacje o wysokości maksymalnego rabatu dla
klienta końcowego. W treści korespondencji znajdowały się także zapisy nakłaniające
do
przestrzegania
sugerowanych
cen
odsprzedaży,
Spółka
informowała
o wprowadzeniu narzędzi zapobiegających zaniżaniu cen jej produktów oraz
zapewniała dołożenie wszelkich starań, aby sugerowana cena detaliczna była
konsekwentnie przestrzegana.
Z informacji zebranych w toku postępowania
antymonopolowego wynika także, że Spółka rozpoczynając współpracę z nowymi
dystrybutorami, którzy nie podpisali pisemnych umów partnerskich, instruowała ich
w zakresie określonej przez nią ceny detalicznej brutto. Nie bez znaczenie jest również
fakt, iż Spółka monitorowała stosowane przez sprzedawców ceny i jednocześnie
napominała swoich dystrybutorów o złożonym przez nich zobowiązaniu do
informowania odbiorców o minimalnej detalicznej cenie splitterów PYCH
International Electronics [pkt (39) niniejszej decyzji]. Jednocześnie należy wskazać,
że co do zasady dystrybutorzy Spółki przestrzegali ustalonych przez nią minimalnych
detalicznych cen odsprzedaży [pkt (37) niniejszej decyzji].
(83)
W ocenie Prezesa Urzędu, wysyłanie ww. wiadomości e-mail może być traktowane
jako zawarcie umowy cywilnoprawnej. Zgodnie bowiem art. 682 Kodeksu cywilnego
jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach
gospodarczych, ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności, brak
niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty.
(84)
Żeby doszło do zawarcia umowy w tym trybie muszą zostać spełnione następujące
warunki:

oblatem musi być przedsiębiorca,
35

oferentem musi być osoba pozostająca z oblatem w stałych stosunkach
gospodarczych,

oferta dotyczy zawarcia umowy w ramach działalności oblata.
Jeżeli ww. warunki są spełnione brak niezwłocznej odpowiedzi oblata traktuje się jako
przyjęcie oferty. Podkreślić należy, iż w tym trybie może być zawarta każda umowa,
dla której nie jest wymagana szczególna forma, a więc także umowa określająca
ogólne zasady współpracy w ramach sieci dystrybucyjnej, w tym w szczególności
ceny odsprzedaży.
(85)
Traktując wiadomości e-mail przesyłane przez PYCH International Electronics swoim
dystrybutorom, zawierające oferty handlowe, o których mowa w pkt (30)-(34)
niniejszej decyzji,
jako oferty zawarcia umowy, należy stwierdzić, że spełnione
zostały ww. przesłanki. Po pierwsze oblatem niewątpliwie byli przedsiębiorcy,
albowiem każdy z dystrybutorów prowadzi działalność gospodarczą w zakresie
dalszej odsprzedaży urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej,
w tym także produkowanych przez Spółkę. Ww. ofertę złożył dystrybutorom PYCH
International Electronics, czyli przedsiębiorca pozostający z oblatem w stałych
stosunkach gospodarczych. Jak wskazała sama Spółka, wszyscy jej dystrybutorzy są
autoryzowani, a ich spis znajduje się na stronie internetowej PYCH International
Electronics, co również świadczy o ich stałej współpracy. Jednocześnie należy
wskazać, że wszystkie ww. oferty zostały złożone w ramach ww. działalności
prowadzonej przez dystrybutorów.
(86)
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że przesłanki zawarcia umowy
w trybie art. 682 Kodeksu cywilnego zostały spełnione. Tym samym, brak
niezwłocznej odpowiedzi dystrybutorów na oferty spółki należy traktować jako
zaakceptowanie propozycji zawarcia umowy w zakresie stosowania minimalnych
detalicznych cen odsprzedaży produktów PYCH International Electronics.
(87)
Nawet gdyby nie traktować wiadomości e-mail PYCH International Electronics jako
oferty zawarcia umowy, która została zawarta w trybie przewidzianym w art. 68 2
Kodeksu cywilnego z całą pewnością w niniejszym przypadku można mówić co
najmniej o zawarciu porozumienia w formie praktyki uzgodnionej zgodnie z art. 4 pkt
5 b) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
36
(88)
Przedstawione
wyżej
stanowisko
Prezesa
Urzędu
znajduje
potwierdzenie
w orzecznictwie SOKiK, który w jednym z wyroków25 stwierdził, że w sytuacji, gdy
producent przedstawił dystrybutorom ofertę cenową, która została przez nich milcząco
zaakceptowana, mamy do czynienia z uzgodnieniem w rozumieniu art. 4 pkt 5 lit. b)
u.o.k.k. Sąd podkreślił, że uzgodnienie może polegać na przystąpieniu do realizacji
pożądanej polityki cenowej, która prowadzi do eliminacji niepewności między
kontrahentami w zakresie stosowanych przez nich cen minimalnych, a tym samym
warunków konkurowania na rynku. Sąd wskazał, że „sama świadomość poniżej jakich
minimalnych cen nie będzie przy sprzedaży towarów schodzić konkurencja
i jednocześnie wzajemna wiedza o podobnych praktykach konkurentów musi być
uznana za wspólne działanie, które niewątpliwie oddziaływuje na rynek”.
(89)
W ocenie Prezesa Urzędu, powyższe okoliczności pozwalają uznać za udowodnione,
że zawarte w pisemnych umowach partnerskich między spółką PYCH International
Electronics a jej dystrybutorami, a także w korespondencji elektronicznej kierowanej
przez Spółkę do jej dystrybutorów - zobowiązania do stosowania przez dystrybutorów
przy odsprzedaży urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej
minimalnych detalicznych cen odsprzedaży tych urządzeń, składają się na
porozumienie w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Należy
jednocześnie wskazać, że istnieje wiele sposobów uzgadniania cen, przede wszystkim:
bezpośrednie ustalanie poziomu cen, ustalanie poziomu udzielanych rabatów,
uzgadnianie elementów składowych ceny26. W niniejszej sprawie wystąpiło
bezpośrednie ustalanie cen oraz ustalanie poziomu rabatów.
(90)
W ocenie Prezesa Urzędu przedmiotowe porozumienie jest ciągłym i jednolitym
porozumieniem, na które składają się obowiązujące od 2009 roku umowy między
PYCH Internationale Electronics a jego dystrybutorami, a także które realizowane
było poprzez oferty handlowe wysyłane przez Spółkę do jej dystrybutorów od 2009 r.
Na przestrzeni wskazanego okresu Spółka wprowadziła dwa wzorce umów
partnerskich oraz cztery oferty handlowe, zmianie ulegali także dystrybutorzy
współpracujący z PYCH International Electronics, jednakże same postanowienia
zobowiązujące partnerów Spółki do sprzedaży jej towarów po cenach detalicznych nie
niższych niż przez nią określone, obowiązują nieprzerwanie od 2009 r. Jednocześnie
25
Wyrok SOKiK z dnia 18 marca 2013 r., sygn akt XVII AmA 40/10, niepubl.
C. Banasiński i E. Piontek (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, LexisNexis,
Warszawa 2009 r., s. 196.
26
37
odnosząc się do zmian podmiotowych porozumienia, należy podkreślić, że pomimo
zmian dotyczących dystrybutorów Spółki, PYCH International Electronics był stroną
uzgodnień z wszystkimi dystrybutorami.
(91)
W orzecznictwie unijnym podkreśla się, że istotną okolicznością dla ustalenia, czy
naruszenie jest jednolite i ciągłe, czy też istnieje kilka odrębnych naruszeń, jest
wspólność celu uzgodnienia, to jest jego wpływu na konkurencję na danym rynku
produktowym27. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, należy
stwierdzić, że ani wprowadzenie nowych wzorców umów, ani zmiany uczestników
porozumienia po stronie dystrybutorów nie wpływają na ocenę porozumienia jako
porozumienia ciągłego i jednolitego. Także zmiana ustaleń co do konkretnego
poziomu cen nie zmienia istoty porozumienia, którym przez cały okres jego
obowiązywania było
określenie minimalnych
detalicznych
cen odsprzedaży
produktów PYCH International Electronics stosowanych przez jego dystrybutorów.
IV.1.b. Zakres podmiotowy porozumienia
(92)
Z porozumieniem ograniczającym konkurencję mamy do czynienia, gdy jest ono
zawarte pomiędzy co najmniej dwoma niezależnymi od siebie przedsiębiorcami.
W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu ustalił, że rozpatrywane porozumienie
dotyczące urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej wynika
z umów i innych uzgodnień zawieranych między spółką PYCH International
Electronics oraz jej dystrybutorami, przy czym jedynym wspólnym uczestnikiem
porozumienia (tj. jedynym przedsiębiorcą będącym stroną wszystkich tych umów
i uzgodnień) jest spółka PYCH International Electronics.
(93)
Prezes Urzędu uznał zarazem, że rozpatrywane porozumienie podlega ocenie
w aspekcie zgodności z art. 6 u.o.k.k. będąc porozumieniem między niezależnymi
przedsiębiorcami. Należy wskazać, że poza PYCH International Electronics stronami
porozumienia są niezależni od niego dystrybutorzy, mający – co równie istotne w tej
sprawie – status przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.o.k.k. Podmioty
występujące
w rozumieniu
w
roli
ustawy
dystrybutorów
Spółki
o
działalności
swobodzie
posiadają
status
gospodarczej,
przedsiębiorcy
jako
spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki osobowe lub osoby fizyczne prowadzące
działalność gospodarczą.
27
Wyrok TS z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie C-49/92 Komisja v. Anic Partecipazioni, www.curia.europa.eu;
wyrok SPI z dnia 20 marca 2002 r. w sprawie T-9/99 HFB v. Komisja, www.curia.europa.eu.
38
(94)
Tym samym przedmiotowe porozumienie spełnia przesłanki konieczne do jego oceny
w aspekcie art. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyż dotyczy
porozumienia, które PYCH International Electronics zawarł z niezależnymi od siebie
dystrybutorami.
IV.1.c. Inicjator porozumień
(95)
Prezes Urzędu uznał zarazem za zasadne prowadzenie postępowania w niniejszej
sprawie wyłącznie przeciwko PYCH International Electronics, którego w świetle
zgromadzonego materiału dowodowego należy uznać za inicjatora zawarcia
rozpatrywanego w przedmiotowej sprawie porozumienia dotyczącego dystrybucji
urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej.
(96)
Należy wskazać, że postanowienia dotyczące ustalania minimalnych detalicznych cen
odsprzedaży, w związku z którymi prowadzona jest niniejsza sprawa, zostały
wprowadzone do umów z dystrybutorami przez PYCH International Electronics.
Argumentem przemawiającym za inicjującą rolą PYCH International Electronics jest
fakt, że postanowienia umów ostatecznie zawieranych z dystrybutorami wynikały
z treści wzorców umownych w całości opracowanych przez PYCH International
Electronics. Z ustaleń faktycznych wynika, że Spółka odegrała decydującą rolę przy
uzgodnieniach dokonywane drogą elektroniczną. Wszelkie wiadomości e-mail oraz
oferty handlowe były opracowywane przez Spółkę, a następnie przesyłane jej
dystrybutorom.
(97)
W toku postępowania Spółka wskazała, że zawarte w jednej z ofert handlowych
informacje o wprowadzeniu narzędzi umożliwiających skuteczne zapobieganie
zaniżaniu detalicznych cen odsprzedaży splitterów, były wynikiem nacisków ze strony
dystrybutorów oczekujących wprowadzenia tego typu polityki. PYCH International
Electronics nie wskazał jednak dystrybutorów, którzy mieli naciskać na podjęcie
wskazanych działań, nie przekazał także żadnych dokumentów w ww. zakresie.
Stanowiska Spółki nie potwierdza również zebrany w sprawie materiał dowodowy.
(98)
Wobec powyższego uznać należy, że PYCH International Electronics pełni
decydującą rolę w porozumieniu, wypracowując i wprowadzając w życie koncepcję
jego funkcjonowania w formie przez siebie określonej.
(99)
W tym miejscu należy wskazać, że z uwagi na powyższe okoliczności Prezes Urzędu
uznał w niniejszej sprawie za uzasadnione postawienie zarzutu naruszenia ustawy
39
o ochronie konkurencji i konsumentów wyłącznie PYCH International Electronics,
jako organizatorowi systemu dystrybucji produkowanych przez niego urządzeń
służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej, który zawierał w sobie
uzgodnienia naruszające prawo antymonopolowe. Zarzuty nie zostały natomiast
postawione dystrybutorom Spółki działającym w oparciu o kwestionowane zasady
dystrybucji. W ten sposób Prezes Urzędu uwzględnił inicjującą rolę PYCH
International
Electronics
w
powstaniu
i
funkcjonowaniu
porozumienia
w kwestionowanym kształcie.
(100) PYCH International Electronics pełni w porozumieniu rolę organizatora, który określa
minimalne detaliczne ceny odsprzedaży. Natomiast pozostałe strony uzgodnień,
w oparciu o które PYCH International Electronics postawiony został zarzut naruszenia
u.o.k.k., pełniły funkcje wykonawczo-pomocnicze i miały za zadanie przede
wszystkim przyjęcie i wykonywanie warunków umownych przedstawionych przez
organizatora, były także zobowiązane do informowania producenta o zauważonych
próbach zaniżania cen. Jednocześnie należy powtórzyć, że jedynym przedsiębiorcą
będącym stroną wszystkich ww. uzgodnień jest PYCH International Electronics.
W związku z tym jedynie po stronie PYCH International Electronics leży możliwość
całkowitego wyeliminowania porozumienia z obrotu poprzez wypowiedzenie
postanowień naruszających prawo konkurencji. W związku z powyższym, w opinii
organu antymonopolowego zasadne było ukształtowanie zakresu podmiotowego
niniejszego postępowania poprzez postawienie zarzutu jedynie PYCH International
Electronics.
(101) Na marginesie należy zastrzec, że powyższe uzasadnienie nie oznacza, by w ocenie
Prezesa Urzędu w każdym przypadku porozumienia dystrybucyjnego uzasadnione
było
zastosowanie
sankcji
przewidzianych
ustawą
o ochronie
konkurencji
i konsumentów jedynie wobec inicjatora i organizatora porozumienia. Okoliczności
prawne i faktyczne każdej sprawy mogą uzasadniać postawienie zarzutów tylko
organizatorowi (inicjatorowi) porozumienia lub także pozostałym jego uczestnikom.
IV.1.d. Charakter porozumienia
(102) Porozumienia ograniczające konkurencję mogą mieć charakter wertykalny (pionowy)
lub horyzontalny (poziomy). Porozumienia wertykalne zawierane są pomiędzy
przedsiębiorcami działającymi na różnych szczeblach obrotu, natomiast porozumienia
horyzontalne zawierane są pomiędzy przedsiębiorcami działającymi na tym samym
40
szczeblu obrotu gospodarczego. Należy wskazać, że podział porozumień na pionowe
i poziome ma charakter pozaustawowy, jednakże prawidłowe zakwalifikowanie
danego porozumienia rzutuje na możliwość ewentualnego wyłączenia porozumienia
spod zakazu na podstawie art. 7 u.o.k.k. i na podstawie jednego z rozporządzeń,
wydanych na podstawie art. 8 ust. 3 ww. ustawy oraz może wpływać na wysokość
nakładanej na uczestników porozumienia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106
ust. 1 pkt 1 u.o.k.k
(103) W niniejszej sprawie Prezes Urzędu stwierdził, że PYCH International Electronics jest
stroną porozumienia o charakterze wertykalnym, czyli porozumienia między
podmiotami działającymi na różnych szczeblach obrotu. W rozpatrywanej sprawie
producent urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej – PYCH
International Electronics Sp. z o.o. zawarła porozumienie z dystrybutorami
zajmującymi się dalszą odsprzedażą jej produktów, a więc z podmiotami działającymi
na niższym szczeblu obrotu. Wobec powyższego należy przyjąć wertykalny charakter
rozpatrywanego porozumienia.
IV.2. Antykonkurencyjny cel lub skutek porozumienia
(104) Artykuł 6 ust. 1 u.o.k.k. przewiduje, że zakazane są porozumienia, których celem lub
skutkiem jest ograniczenie konkurencji na rynku właściwym. Brzmienie powyższego
przepisu przesądza o tym, że przesłanki antykonkurencyjnego „celu” oraz
antykonkurencyjnego
„skutku”
mają
charakter
alternatywny28.
Do
uznania
porozumienia za naruszające zakaz określony w art. 6 ust. 1 u.o.k.k. wystarczające jest
spełnienie tylko jednego ze wskazanych elementów, tj. antykonkurencyjnego celu
porozumienia lub antykonkurencyjnego skutku porozumienia. Oznacza to, że jeśli
zostanie wykazane, że celem porozumienia jest ograniczenie konkurencji, to nie ma
znaczenia, czy cel ten został osiągnięty. Przyjmuje się zatem, że organ
antymonopolowy w pierwszej kolejności powinien rozważyć cel porozumienia, a jeśli
w ten sposób nie ustali się dostatecznie szkodliwych konsekwencji, dopiero wtedy
niezbędne jest przeanalizowanie jego skutków.
(105) Brak
konieczności
badania
skutków
porozumienia,
gdy
wykazano
jego
antykonkurencyjny cel potwierdza zarówno orzecznictwo sądów krajowych jak
28
K. Kohutek (w:) K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz,
Wolters Kluwer, Warszawa 2008 r., s. 252; A. Jurkowska, (w:) T. Skoczny, A. Jurkowska, D. Miąsik, (red.),
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 378.
41
i unijnych. Przykładowo w wyroku z dnia 9 listopada 2006 r. SOKiK stwierdził:
„jeżeli z zawartego porozumienia, w konkretnym wypadku z aktów podjętych przez
odwołującą się Izbę wynika ich antykonkurencyjny cel (w rozpoznawanej sprawie
celem tym było spłaszczenie konkurencji w zakresie cen), to nie ma potrzeby badania
skutków porozumienia”29. Podobny wniosek wynika z orzecznictwa Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w którym wskazano m.in., że: „w wypadku gdy
udowodnione zostanie, że celem porozumienia jest ograniczenie konkurencji, nie
zachodzi potrzeba określania rzeczywistych jego skutków”30. Powyższe stanowisko
zostało potwierdzone w innej sprawie, w której stwierdzono, że „by dokonać oceny,
czy porozumienie jest zakazane na mocy art. 81 ust. 1 TWE, uwzględnienie jego
konkretnych skutków jest więc zbędne, jeśli okazuje się, że ma ono na celu
zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz wspólnego rynku”31.
Jak wyjaśnił dalej Trybunał „pewne formy zmowy między przedsiębiorstwami można
uznać, z uwagi na sam ich charakter, za szkodliwe dla prawidłowego funkcjonowania
normalnej konkurencji”.
(106) Należy podkreślić, że przy ocenie, czy celem porozumienia było ograniczenie
konkurencji nie ma znaczenia subiektywne wyobrażenie jego stron o zamiarach czy
motywach działania, lecz jego obiektywny charakter32. Ponadto, cel porozumienia
nie musi wynikać ze wszystkich postanowień porozumienia, wystarczającym jest, iż
porozumienie zawierać będzie tylko poszczególne klauzule zmierzające do
ograniczenia lub eliminacji konkurencji33.
(107) Należy podkreślić, że brak konieczności badania skutków porozumienia, dotyczy
w szczególności porozumień ograniczających konkurencję cenową34. Porozumienia
tego typu stanowią najpoważniejsze ograniczenia konkurencji, zatem uznaje się je za
ograniczające konkurencję ze względu na cel, bowiem tego typu uzgodnienia mają
duży potencjał wywoływania negatywnych skutków na rynku. Domniemanie
29
Wyrok SOKiK z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt Ama 68/05, Dz. Urz. UOKiK 2007/2/20.
Wyrok TS w połączonych sprawach 56 i 58/64 Costen and Grundig v. Komisja, www.curia.europa.eu.
Podobnie w: wyroku TS w sprawie 56/65 Société Technique Minière v. Maschinenbau Ulm,
www.curia.europa.eu; wyroku TS w sprawie 45/85 VdS v. Komisja, www.curia.europa.eu.
31
Wyrok TS z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie C-209/07 Beef Industry Development Society Ltd.
www.curia.europa.eu.
32
Por. wyrok SOKiK z dnia 11 czerwca 2012 r., sygn. akt XVII AmA 197/10, niepubl.
33
K. Kohutek (w:) K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz,
Wolters Kluwer, Warszawa 2008 r., s. 252.
34
A. Jurkowska, (w:) T. Skoczny, A. Jurkowska, D. Miąsik, (red.), Ustawa o ochronie konkurencji
i konsumentów. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 380.
30
42
antykonkurencyjnego charakteru uzgodnień cenowych – zarówno horyzontalnych jak
i wertykalnych – oparte jest na uznaniu poważnego charakteru tych ograniczeń oraz na
doświadczeniu wskazującym, że będą one prawdopodobnie wywoływać niekorzystne
skutki na rynku i tym samym zagrażać realizacji celów ustawy o ochronie konkurencji
i konsumentów. Wagę naruszeń w tym zakresie podkreśla okoliczność, że
ustawodawca nie zdecydował się na wyłączenie spod zakazu antykonkurencyjnych
porozumień, na podstawie art. 7 u.o.k.k., uzgodnień cenowych. Tego typu
porozumienia dotyczące minimalnych oraz sztywnych cen odsprzedaży stanowią tzw.
klauzule czarne, co powoduje, że nie korzystają także z wyłączenia grupowego dla
porozumień wertykalnych przewidzianego w rozporządzeniu wydanym na podstawie
art. 8 ust. 3 u.o.k.k.
(108) Restrykcyjne podejście do porozumień cenowych wynika z faktu, iż istotą tych
porozumień jest uderzenie w podstawowy aspekt konkurowania na rynku, cena
stanowi bowiem zasadniczy parametr przy wyborze oferty przez konsumenta, jak
i między przedsiębiorcami w warunkach rywalizacji konkurencyjnej. Ustalanie cen
odsprzedaży powoduje ograniczenie wewnątrzmarkowej konkurencji cenowej.
Ustalenie cen eliminuje niepewność dystrybutorów co do ich wzajemnego zachowania
cenowego na rynku, skutkując ograniczeniem rywalizacji cenowej między nimi.
Uzgodnione ceny powodują bowiem ograniczenie dystrybutora w swobodnym
kształtowaniu w relacji z nabywcą cen sprzedawanych przez siebie produktów. Tym
samym producent pozbawiając samodzielności cenowej dystrybutorów, sprawia że
ceny utrzymują się na ustalonym, wyższym poziomie, niż w warunkach
nieskrępowanej konkurencji. Ponadto, wprowadzenie cen na ustalonym poziomie może
skutkować zmniejszeniem innowacyjności i zahamowaniem rozwoju dystrybutorów,
chroniąc tych mniej efektywnych.
(109) W przedmiotowej sprawie PYCH International Electronics ustalał minimalne
detaliczne ceny odsprzedaży urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji
cyfrowej. Takie porozumienie, zdaniem Prezesa Urzędu, prowadzi do ograniczenia
konkurencji cenowej pomiędzy dystrybutorami uniemożliwiając im oferowanie cen
poniżej pewnego, ustalonego poziomu. Celem porozumienia było więc uzyskanie
pewności co do wysokości cen stosowanych na dalszych etapach dystrybucji. Miało to
uniemożliwić
dystrybutorom
reagowanie
na
impulsy
rynkowe
i niezależne
dostosowywanie stosowanych przez siebie cen do sytuacji panującej na rynku. W ten
43
sposób została także ograniczona niepewność dystrybutorów co do polityki cenowej
realizowanej przez ich konkurentów, co skutkowało ograniczeniem rywalizacji
cenowej między nimi. Tego typu uzgodnienie skutkuje zwiększeniem cen dla
odbiorców, wobec tych które byłyby stosowane w braku ograniczenia dystrybutorom
możliwości konkurowania poprzez obniżanie cen poniżej ustalonego poziomu.
(110) Na takie skutki porozumień cenowych wskazuje także orzecznictwo. Przykładowo
SOKiK w wyroku z dnia 29 maja 2012 r. stwierdził, że „uzgadnianie cen na rynku
powoduje, że odbiorcy towarów zmuszeni są ponosić wyższe koszty zakupów, a
niepewność przedsiębiorców, co do warunków działania konkurentów zostaje
częściowo wyeliminowana”35. Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada
2011 r. wskazał, że „[p]ionowe porozumienia, których przedmiotem jest ustalenie
sztywnej ceny odsprzedaży uważane są generalnie za porozumienia, których celem jest
ograniczenie konkurencji. Tradycyjnie przyjmowano, że porozumienia tego rodzaju
miały antykonkurencyjny charakter, ponieważ ograniczały wolność przedsiębiorców
zajmujących się dystrybucją (hurtową lub detaliczną) w zakresie kształtowania
własnej polityki cenowej. Ograniczenie konkurencji było rezultatem wyłączenia
możliwości konkurowania ceną o klienta z innymi sprzedawcami (hurtowymi lub
detalicznymi). Jednakże nawet współcześnie porozumienia tego rodzaju nadal można
traktować jako tak zwane oczywiste ograniczenia konkurencji niezależnie od tego, czy
wyznacznikiem ograniczenia konkurencji będzie negatywny wpływ zachowania
porozumiewających się przedsiębiorców na zakres wyboru lub interesy ekonomiczne
konsumentów, czy też na samą efektywność działania (…). Ustalenie ceny sztywnej
odsprzedaży z zasady powoduje, że cena sprzedaży detalicznej zostaje ukształtowana
na innym, z reguły wyższym, poziomie niż w braku takiego ograniczenia, kiedy to jej
poziom kształtowany byłby przez sprzedawcę w sposób odpowiadający jego planom
i oczekiwaniom gospodarczym, intensywności popytu oraz rozwojowi konkurencji ze
strony innych sprzedawców. Obok minimalnych ceny odsprzedaży, sztywne ceny
odsprzedaży to jedyne wertykalne ograniczenie w porozumieniach dystrybucyjnych,
które nie pozwala odsprzedawcy na zwiększenie wolumenu sprzedaży w drodze
obniżenia
ceny.
Porozumienie
o
takiej
treści
uniemożliwia
sprzedawcom
konkurowanie ceną z innymi członkami sieci tej samej dystrybucji (rozumianej jako
sieć sprzedaży konkretnego towaru, konkretnego dostawcy). Nie pozwala także na
35
Wyrok SOKiK z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt XVII AmA 179/11, niepubl.
44
posługiwanie się ceną przez sprzedawców zbywających substytucyjne względem siebie
towary pochodzące od różnych dostawców do kształtowania konkurencji między
towarami tych dostawców. W ten sposób oddziałuje nie tylko na cenową konkurencję
wewnątrzmarkową, ale także międzymarkową”36.
(111) Ponadto, w orzecznictwie unijnym i polskim ograniczenia konkurencji cenowej uznaje
się
za
najpoważniejsze
naruszenia
prawa
konkurencji.
Dopuszczalne
jest
akceptowanie pewnych ograniczeń konkurencji wewnątrzmarkowej w porozumieniach
wertykalnych, ale tylko w sytuacji gdy nie należą one do najpoważniejszych
ograniczeń dotyczących cen, ilości towarów wprowadzonych na rynek oraz podziału
rynku37. Przedmiotowa kwestia była przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego
we wskazanym już wyroku z dnia 23 listopada 2011 r., który uznał, że „porozumienia
ustalające sztywne ceny sprzedaży budzą wątpliwości in abstracto, niezależnie od tego
jakie wartości w danym systemie prawnym uważane są za godne ochrony” 38. Mając to
na uwadze zdaniem Sądu Najwyższego zasadnym jest uznanie, że porozumienia
ustalające sztywne ceny odsprzedaży (jak również minimalne – bowiem cała
argumentacja Sądu ma bezpośrednie przełożenie również na tego typu ceny) należą do
kategorii porozumień ograniczających konkurencję ze względu na cel 39. Sąd
Najwyższy uzasadniając takie rozstrzygnięcie wskazał m.in. na konieczność
respektowania ustalonych przez ustawodawcę standardów w zakresie prawnej oceny
porozumień ustalających ceny odsprzedaży. Te natomiast akcentują pierwszoplanowe
znaczenie konkurencji cenowej wśród różnych form konkurencji, samodzielność
kształtowania polityki cenowej przez uczestników rynku oraz interesy konsumentów.
(112) Na uznanie, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia zakazu porozumień
ograniczających konkurencję nie ma wpływu brak dowodów na to by dystrybutorzy
bezwzględnie przestrzegali ustalonych minimalnych detalicznych cen odsprzedaży.
Wskazać bowiem należy, że już samo zastrzeżenie w umowach oraz w ramach innego
rodzaju uzgodnień minimalnych cen odsprzedaży, wobec równoczesnego przyznania
PYCH International Electronics prawa do kontrolowania ich przestrzegania oraz
przewidywanych sankcjach za ich nieprzestrzeganie, stanowiło wyraźny sygnał dla
36
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt III SK 21/11, pkt. 12, LEX nr 1108489.
A. Jurkowska, (w:) T. Skoczny, A. Jurkowska, D. Miąsik, (red.), Ustawa o ochronie konkurencji
i konsumentów. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 388, M. Filiponi, L. Peeperkorn (w:) J. Faull,
A. Nikpay, The EC Law of Competition, second edition, Oxford University Press, 2007, s. 1131 – 1132.
38
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt III SK 21/11, pkt 15, LEX nr 1108489.
39
Ibidem.
37
45
dystrybutorów do stosowania swoich cen zgodnie z wymogami PYCH International
Electronics. W orzecznictwie istnieje ugruntowane stanowisko, zgodnie z którym
„okoliczność, że klauzula ograniczająca bezpośrednio lub pośrednio swobodę
dealerów w ustalaniu cen odsprzedaży, która z samej swojej natury stanowi
ograniczenie konkurencji, mogła nie zostać implementowana nie dowodzi, że nie miała
ona skutków, bowiem (…) może ona mieć skutki wizualne i psychologiczne”40.
Ponadto, jak wskazał przykładowo SOKiK „porozumienie cenowe nie traci
zakazanego charakteru przez to, że niedotrzymanie zobowiązania o cenach nie wiąże
się z żadnymi negatywnymi konsekwencjami dla przedsiębiorcy, ani nawet przez to, że
uzgodnione ceny nie są stosowane w praktyce. Istota ochrony konkurencji przed
niedozwolonymi porozumieniami polega bowiem na tym, że zakazane są porozumienia
o samym antykonkurencyjnym celu, niezależnie od osiągniętego przez nie skutku. Obie
formy oddziaływania na konkurencję stanowią przejaw praktyk ją ograniczających
i na równi są przedmiotem zakazu”41. Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny
w Warszawie wskazując, że „[n]awet w przypadkach niestosowania przez niektórych
z dystrybutorów przedmiotowych postanowień, dystrybutorzy mieli wiedzę o cenach
produktów objętych porozumieniem, która mogła stanowić dla nich punkt odniesienia
w zakresie cen minimalnych, bowiem porozumienie cenowe znosi niepewność co do
wzajemnego zachowania się przedsiębiorców uczestniczących w dystrybucji
określonych wyrobów”42. Sąd Najwyższy wskazał przy tym, że dla kwalifikacji
porozumienia irrelewantna pozostaje okoliczność rezygnacji z dyscyplinowania
dystrybutorów niestosujących się do poczynionych ustaleń w zakresie ustalonych cen
odsprzedaży43.
(113) W niniejszej sprawie PYCH International Electronics ustalał minimalne detaliczne
ceny odsprzedaży produkowanych przez siebie urządzeń służących do rozdzielania
sygnału telewizji cyfrowej, poprzez zobowiązanie dystrybutorów współpracujących
z nim zarówno w oparciu o porozumienia ustne jak i pisemne do niesprzedawania tych
produktów poniżej ceny przez niego określonej [pkt (21)-(33) niniejszej decyzji].
W pisemnych umowach partnerskich Spółka zamieściła postanowienia wskazujące
wprost na obowiązek przestrzegania przez dystrybutorów ustalonych przez nią
40
Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 16 lipca 2003 r., w sprawie COMP/37.975 PO/Yamaha, pkt 141,
http://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/dec_docs/37975/37975_91_3.pdf.
41
Wyrok SOKiK z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt XVII AmA 179/11, niepubl.
42
Wyrok Sadu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt VI ACa 562/11, niepubl.
43
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt III SK 21/11, pkt 23, LEX nr 1108489.
46
minimalnych cen detalicznych. Na ocenę przedmiotowego porozumienia jako
antykonkurencyjne nie wpływa również fakt, że w korespondencji elektronicznej
kierowanej przez Spółkę do jej dystrybutorów, używała ona sformułowania „ceny
sugerowane”, ponieważ zawsze występowało ono obok sformułowań wskazujących, iż
w rzeczywistości chodzi o ceny minimalne. Spółka w ww. korespondencji
wskazywała na „maksymalny próg rabatowy od sugerowanej ceny brutto”,
deklarowała także dołożenie wszelkich starań „aby sugerowana cena detaliczna była
konsekwentnie przestrzegana” przez wszystkich jej dystrybutorów. Poza tym,
informowała, że nie sugeruje cen górnych oraz kładzie nacisk „aby ceny w Internecie
nie były niższe niż sugerowane”. W ocenie Prezesa Urzędu, treść korespondencji
elektronicznej
przesyłanej
przez
Spółkę
jej
dystrybutorom
nie
pozostawia
wątpliwości, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia z cenami minimalnymi.
(114) Podsumowując należy wskazać, że według Prezesa Urzędu, PYCH International
Electronics zawarł ze swoimi dystrybutorami porozumienie polegające na ustalaniu
minimalnych detalicznych cen odsprzedaży urządzeń służących do rozdzielania
sygnału telewizji cyfrowej produkowanych przez Spółkę. Zachowanie to wypełniło
znamiona antykonkurencyjnej praktyki zakazanej na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1
u.o.k.k.
IV.3. Wyłączenia spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję
(115) Jak wynika z powyższego, w niniejszej sprawie doszło do zawarcia porozumienia,
którego celem jest ograniczenie konkurencji na rynku poprzez ustalanie minimalnych
detalicznych cen odsprzedaży urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji
cyfrowej produkowanych przez PYCH International Electronics.
(116) Zakaz porozumień ograniczających konkurencję nie ma charakteru bezwzględnego.
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje, że porozumienia
ograniczające konkurencję są zakazane, o ile nie zostały wyłączone spod zakazu.
Istnieją trzy rodzaje wyłączeń spod zakazu zawierania porozumień ograniczających
konkurencję:

zasada de minimis – art. 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,

wyłączenia grupowe wydane na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o ochronie
konkurencji i konsumentów,
47

wyłączenia indywidualne – art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji
i konsumentów.
IV.3.a. Zasada de minimis
(117) Ingerencja prawa konkurencji w stosunki gospodarcze przedsiębiorców powinna mieć
miejsce jedynie w przypadkach, kiedy zachowania przedsiębiorców wywierają
odczuwalne skutki dla konkurencji. W związku z tym w art. 7 ustawy o ochronie
konkurencji i konsumentów przewidziane jest wyłączenie stosowania zakazu
zawierania porozumień ograniczających konkurencję z uwagi na niewielki udział
przedsiębiorców w rynku. Zgodnie z ust. 1 pkt 2 powołanego przepisu wyłączenie to
ma miejsce w odniesieniu do porozumień zawieranych między przedsiębiorcami,
którzy nie są konkurentami, jeżeli udział w rynku posiadany przez któregokolwiek
z nich w roku kalendarzowym poprzedzającym zawarcie porozumienia nie przekracza
10%.
(118) Niemniej jednak, zgodnie z ust. 2 art. 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów
wyżej wskazane wyłączenie nie ma zastosowania m.in. do porozumień określonych
w art. 6 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, tj. do porozumień cenowych. Biorąc pod uwagę, że
analizowane w niniejszej sprawie porozumienie jest właśnie porozumieniem
cenowym, nie korzysta ono z wyłączenia spod zakazu porozumień ograniczających
konkurencję w oparciu o określający zasadę de minimis przepis art. 7 ust. 1 u.o.k.k.
IV.3.b. Wyłączenia grupowe
(119) Przepis art. 8 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, że Rada
Ministrów może w drodze rozporządzenia wyłączyć określone rodzaje porozumień
spod zakazu zawierania antykonkurencyjnych porozumień, biorąc pod uwagę korzyści
jakie te porozumienia mogą przynieść. W stosunku do porozumień wertykalnych
stosować należy przepisy obowiązujących w okresie istnienia porozumienia
rozporządzeń w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych
spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję, tj. rozporządzenia z dnia 30
marca 2011 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych
spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz. U. Nr 81, poz. 441),
a także rozporządzenia z dnia 19 listopada 2007 r. w sprawie wyłączenia określonych
porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz.
U. Nr 230, poz. 1691). Należy zarazem zaznaczyć, że zawarte w ww.
rozporządzeniach
uregulowania
dotyczące
48
wyłączeń
grupowych
porozumień
cenowych i podziałowych nie odbiegają od siebie w zakresie w jakim mają znaczenie
w niniejszej sprawie.
(120) W świetle rozporządzenia wyłączeniowego z dnia 30 marca 2011 r. porozumienia
wertykalne, których przedmiotem jest ustalanie cen sprzedaży, nie podlegają
wyłączeniu spod zakazu, o którym mowa w art. 6 u.o.k.k. Zgodnie z § 11 ww.
rozporządzenia, wyłączenia nie stosuje się do porozumień wertykalnych, które
bezpośrednio lub pośrednio, samodzielnie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami
zależnymi od stron tych porozumień, mają na celu ograniczenie prawa nabywcy do
ustalania ceny sprzedaży przez narzucenie przez dostawcę minimalnych lub określonej
wysokości (sztywnych) cen sprzedaży towarów objętych porozumieniem. Mamy
wówczas do czynienia z tzw. klauzulą niedozwoloną (zwaną „klauzulą czarną”).
Analogiczne postanowienia zawierał § 7 pkt 1 poprzednio obowiązującego
rozporządzenia wyłączeniowego.
(121) W związku z powyższym należy uznać, że porozumienie, o którym mowa w sprawie,
polegające na ustalaniu minimalnych detalicznych cen odsprzedaży, kwalifikuje się do
kategorii z § 11 obowiązującego rozporządzenia wyłączeniowego. Wyłączenie
grupowe spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję nie znajduje
w niniejszej sprawie zastosowania.
IV.3.c. Wyłączenie na podstawie art. 8 ust. 1
(122) Odnosząc się do ostatniego z rodzajów wyłączeń, tj. wyłączenia wynikającego z art. 8
ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, należy wskazać, że zgodnie z
tym przepisem zakazu zawierania porozumień, o których mowa w art. 6 ww. ustawy,
nie stosuje się do porozumień spełniających jednocześnie cztery przesłanki wskazane
bezpośrednio w ustawie. Jednakże w takim przypadku, stosownie do art. 8 ust. 2
ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ciężar udowodnienia okoliczności
uzasadniających wyłączenie spoczywa na przedsiębiorcy. Należy wskazać, iż strona
niniejszego postępowania w ogóle nie przedstawiała argumentów mających
przemawiać za wyłączeniem porozumienia spod zakazu na podstawie art. 8 ust. 1 ww.
ustawy.
(123) W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że zawarte porozumienie
polegające na ustalaniu minimalnych detalicznych cen odsprzedaży urządzeń
służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej nie podlega jakimkolwiek
wyłączeniom.
49
IV.4. Czas trwania porozumienia
(124) Stwierdzone w niniejszej sprawie porozumienie zostało zawarte w październiku
2009 r. Wtedy to Spółka zawarła z dystrybutorami pierwsze pisemne umowy
partnerskie, które zawierały kwestionowane postanowienia dotyczące ustalania
minimalnych detalicznych cen odsprzedaży urządzeń służących do rozdzielania
sygnału telewizji cyfrowej produkowanych przez PYCH International Electronics [pkt
(22)
niniejszej
decyzji].
Porozumienie
objęło
również
dystrybutorów
współpracujących ze Spółką bezumownie [pkt (30) niniejszej decyzji]. Spółka
przekazywała, w formie elektronicznej, informacje o ustalonych przez nią
minimalnych cenach detalicznych ww. urządzeń. Co istotne informacje te były
przekazywane także dystrybutorom współpracującym ze Spółką w oparciu
o porozumienia ustne, a oni, będąc uczestnikami porozumienia, uwzględniali je
w swoich działaniach [pkt (31)-(38) niniejszej decyzji].
(125)
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez PYCH International Electronics
wszystkie pisemne umowy partnerskie zostały rozwiązane ustnie za obopólnym
porozumieniem stron w listopadzie 2012 r. W toku postępowania Spółka nie
przekazała jednak żadnych dokumentów świadczących o rozwiązaniu ww. umów
partnerskich. Prezes Urzędu zważył, że zgodnie z art. 77 § 2 Kodeksu cywilnego jeżeli
umowa została zawarta w formie pisemnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron,
powinno być stwierdzone pismem. Przytoczony przepis ustanawia regułę, zgodnie
z którą rozwiązanie za porozumieniem stron umowy zawartej w formie pisemnej
wymaga formy pisemnej.
(126) Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu nie uznał za udowodnione, aby pisemne
umowy partnerskie zostały skutecznie rozwiązane. W konsekwencji Prezes Urzędu
uznał, że przedmiotowe umowy nadal obowiązują, a kwestionowana praktyka PYCH
International Electronics trwa do chwili obecnej. Należy zaznaczyć, że w przypadku
zawiązania porozumienia w formie umowy nie można mówić o zaprzestaniu
stosowania praktyki dopóty, dopóki współpraca w oparciu o zakwestionowane
warunki nie zostanie zaprzestana. Podobne stanowisko przedstawił Sąd Apelacyjny
w Warszawie stwierdzając, że „gdy do porozumienia cenowego dochodzi wskutek
zawiązania umów o charakterze cywilnoprawnym o zaprzestaniu stosowania praktyki
ograniczającej konkurencję można mówić dopiero wówczas gdy umowa taka zostanie
50
przez
przedsiębiorcę-uczestnika
porozumienia
rozwiązana”44.
Z
materiału
dowodowego zebranego w toku niniejszego postępowania nie wynika także, aby
kwestionowane warunki współpracy zostały zmienione w stosunku do dystrybutorów
współpracujących z PYCH International Electronics w oparciu o porozumienia ustne.
Okoliczności tej nie wskazała również sama Spółka.
(127) Wobec powyższego, Prezesa Urzędu uznaje, że praktyka polegająca na ustalaniu
minimalnych detalicznych cen odsprzedaży urządzeń służących do rozdzielania
sygnału telewizji cyfrowej produkowanych przez PYCH International Electronics trwa
nadal.
(128) Zgodnie z art. 11. ust. 1 u.o.k.k. nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 10
(nakazującej zaniechania praktyki ograniczającej konkurencję), jeżeli zachowanie
rynkowe przedsiębiorcy przestało naruszać zakaz określony w art. 6 u.o.k.k. Jednakże
zgodnie z art. 11 ust. 3 ww. ustawy ciężar udowodnienia okoliczności, iż zachowanie
rynkowe przedsiębiorcy przestało naruszać zakaz porozumień ograniczających
konkurencję spoczywa na przedsiębiorcy. Oznacza to, że Prezes Urzędu nie jest
zobowiązany do poszukiwania dowodów mogących świadczyć o powyższym fakcie,
jeżeli strona z własnej inicjatywy ich nie dostarczy i nie znajdują się one już
w materiale dowodowym sprawy45.
(129) Spółka PYCH International Electronics, będąca stroną postępowania w niniejszej
sprawie, nie udowodniła, że zaprzestała stosowania praktyki naruszającej zakaz,
o którym mowa w art. 6 u.o.k.k. Strona nie przedstawiła faktów, które wskazywały na
zaprzestanie naruszenia ww. zakazu. Dowody mogące świadczyć o zaprzestaniu
stosowania praktyki nie znajdują się również w materiale dowodowym sprawy.
Wobec powyższego należało wydać decyzję, o której mowa w art. 10 u.o.k.k.
nakazującą zaniechania praktyki ograniczającej konkurencję.
V. Kara pieniężna
(130) Przepis art. 106 ust. 1 pkt 1 u.o.k.k. stanowi, że organ antymonopolowy może nałożyć
na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż
10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia
kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu
44
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI ACa 1384/11, niepubl.
K. Kohutek (w:) K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz,
Wolters Kluwer, Warszawa 2008 r., s. 429.
45
51
określonego w art. 6 tej ustawy, w zakresie niewyłączonym na podstawie art. 7 i 8
u.o.k.k.
V.1. Przesłanka „co najmniej nieumyślnego” naruszenia przepisów
(131) Rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia przez Prezesa Urzędu, na podstawie art. 106
ust. 1 pkt 1 u.o.k.k., administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie zakazu
określonego w art. 6 u.o.k.k. ma fakultatywny charakter, przy czym możliwość
nałożenia na przedsiębiorcę tej kary wymaga stwierdzenia, że naruszenie zakazu
określonego w ww. przepisach ustawy było „co najmniej nieumyślne”.
(132) Dokonując oceny umyślności działania strony niniejszego postępowania, Prezes
Urzędu uwzględnił dokonane wcześniej zważenia w zakresie zawarcia porozumienia
[pkt (77)-(103) niniejszej decyzji] oraz antykonkurencyjnego charakteru tego
porozumienia [pkt (104)-(114) niniejszej decyzji]. Należy wskazać, iż dla przypisania
PYCH
International
Electronics
umyślności
bądź
nieumyślności
zawarcia
porozumienia ograniczającego konkurencję, konieczne jest stwierdzenie, że odnosiła
się ona do wszystkich ww. elementów, tzn. do faktu zawarcia porozumienia oraz do
jego antykonkurencyjnego charakteru.
(133) Analizując wystąpienie przesłanki „co najmniej nieumyślnego” naruszenia zakazu
porozumień ograniczających konkurencję Prezes Urzędu wziął pod uwagę wyrok
Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011 r., zgodnie z którym subiektywna
przesłanka nałożenia kary pieniężnej jest spełniona jeśli zostanie wykazane, że
„przedsiębiorca miał świadomość, że swoim zachowaniem narusza zakaz praktyk
ograniczających konkurencję, lub (…) jako profesjonalny uczestnik obrotu mógł
(powinien był) taką świadomość mieć”46. Prezes Urzędu uwzględnił także stanowisko
Trybunału Sprawiedliwości UE, który w wyroku z dnia 11 lipca 1989 r., uznał, że aby
naruszenie było traktowane jako popełnione umyślnie nie jest konieczne, aby
przedsiębiorstwo było świadome naruszenia reguł konkurencji, wystarcza natomiast,
że nie mogło nie być świadome, że sporne zachowanie miało na celu ograniczenie
konkurencji47. Warto wskazać, że z powołanym orzecznictwem koresponduje również
stanowisko wyrażone w wyroku Trybunału z dnia 18 czerwca 2013 r., w którym
46
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SK 45/10, LEX nr 901645.
Wyrok TS z dnia 11 lipca 1989 r. w sprawie 246/86 S.C. Belasco i inni v. Komisja; por. także wyrok Sądu
Pierwszej Instancji z dnia 1 kwietnia 1993 r. w sprawie T-65/89 BPB Industries plc and British Gypsum Limited
v. Komisja, www.curia.europa.eu.
47
52
wskazano, że „jeżeli chodzi o kwestię tego, czy dane naruszenie zostało popełnione
umyślnie lub w wyniku niedbalstwa (…) przesłanka ta jest spełniona, jeżeli dane
przedsiębiorstwo nie może nie wiedzieć, że jego działanie ma charakter
antykonkurencyjny, niezależnie od tego, czy ma świadomość naruszenia reguł
konkurencji zawartych w Traktacie, czy też nie”48.
(134) Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszego postępowania w pierwszej
kolejności należy wskazać, że zawarte przez Spółkę antykonkurencyjne porozumienie
wynika z pisemnych umów partnerskich, zawartych z jej dystrybutorami w oparciu
o sporządzone przez PYCH International Electronics wzorce oraz innych uzgodnień
dokonywanych drogę elektroniczną, za pomocą wiadomości e-mail przesyłanych
przez Spółkę jej dystrybutorom. W zakresie pisemnych umów partnerskich Prezes
Urzędu wziął pod uwagę, że Spółka już na etapie propozycji nawiązania współpracy
w oparciu o ww. wzorce, w korespondencji kierowanej do dystrybutorów wskazywała,
iż ma ona na celu „ochronę wspólnych interesów”, a także „zapewnienie stabilnej
polityki sprzedaży” oraz „monitorowanie sprzedaży”. Prezes Urzędu wziął także pod
uwagę okoliczność, iż postanowienia umów odnoszące się do ustalania minimalnych
detalicznych cen odsprzedaży znajdowały się zarówno w umowach zawieranych
w oparciu o wzorzec z 2009 r., jak i wzorzec z 2012 r. Ponadto, w Ogólnych
Warunkach Sprzedaży Producenta, będących integralną częścią umów zawieranych od
2012 r., Spółka wprowadziła wprost definicję Ceny Towaru Ustalonej przez
Producenta wskazując, że jest to cena wskazana przez producenta i obowiązująca
partnera. Jednocześnie należy zaznaczyć, że PYCH International Electronics
wypełniał umowne zobowiązanie i przesyłał swoim dystrybutorom informacje
o aktualnych cenach. Ze zgromadzonego w toku niniejszego postępowania materiału
dowodowego wynika ponadto, że ww. informacje o obowiązujących cenach były
wysyłane zwłaszcza na przełomie 2011 i 2012 r. oraz w pierwszym kwartale 2012 r.,
kiedy to wartość sprzedaży Spółki zaczęła znacząco spadać.
(135) Odnosząc się do uzgodnień dokonywanych drogą elektroniczną, Prezes Urzędu
uwzględnił fakt, że już na etapie nawiązywania współpracy z nowymi dystrybutorami
Spółka instruowała ich o wymogu stosowania określonych przez nią detalicznych cen
odsprzedaży jej produktów. Z ustaleń dokonanych w toku niniejszego postępowania
48
Wyrok TS z dnia 18 czerwca 2013 r. w sprawie C-681/11 Schenker & Co. AG i inni
v. Bundeswettbewerbsbehörde, Bundeskartellanwalt, www.curia.europa.eu.
53
wynika, że PYCH International Electronics monitorował ceny odsprzedaży swoich
produktów, a w przypadku ich zaniżania napominał dystrybutorów oraz nakazywał
poinformowanie wszystkich odbiorców splitterów Spółki o obowiązujących
minimalnych cenach detalicznej. Poza tym Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że
w trakcie współpracy Spółka rozsyłała swoim dystrybutorom te same oferty handlowe
– wskazujące minimalne detaliczne ceny odsprzedaży jej produktów – w różnych
terminach, tj. na przestrzeni nawet kilku miesięcy, zmierzając tym samym do
poinstruowania
jak największej liczby dystrybutorów, a także „upomnienia” ich
o obowiązującej polityce cenowej. Istotnym jest także fakt, że w treści omawianej
korespondencji Spółka wskazywała wprost na dążenie do konsekwentnego
przestrzegania detalicznych cen odsprzedaży jej produktów przez wszystkich
dystrybutorów, zapowiadała także wprowadzenie narzędzi mających to skutecznie
umożliwić. W tym miejscu również zaznaczenia wymaga, że przedmiotowa
korespondencja elektroniczna była kierowana do dystrybutorów z większą
intensywnością po tym jak wartość sprzedaży Spółki zaczęła spadać.
(136) W ocenie Prezesa Urzędu powyższe pozwala stwierdzić, że ze strony Spółki miało
miejsce wyraźne wytyczenie jej kontrahentom pożądanej polityki cenowej,
a kwestionowane porozumienie zostało zawarte wskutek faktycznych działań PYCH
International Electronics. W ocenie Prezesa Urzędu Spółka dążyła do ograniczenia
konkurencji cenowej pomiędzy jej dystrybutorami uniemożliwiając im oferowanie cen
poniżej pewnego, ustalonego poziomu, co jednocześnie prowadziło do eliminacji
niepewności w zakresie stosowanych cen. Przeprowadzona analiza stanu faktycznego
niniejszego postępowania wskazuje, że Spółka nie mogła być nieświadoma, że jej
zachowanie stanowi naruszenie zasad konkurencji. W ocenie Prezesa Urzędu,
wskazane wyżej okoliczności sprawy przemawiają za umyślnością działania PYCH
International Electronics przy zawieraniu porozumienia.
(137) W tym miejscu należy odnieść się do stanowiska PYCH International Electronics,
który wskazał, że pisma do dystrybutorów [informacja utajniona], na które powołuje
się organ antymonopolowy [oferta handlowa z propozycją nawiązania współpracy z
2009 r. – pkt (30) oraz oferta handlowa z marca 2012 r. – (33) niniejszej decyzji],
były do nich kierowane przez pracowników Spółki, w tym przede wszystkim przez
pracownika, który już nie jest zatrudniony. PYCH International Electronics wskazał,
że informacje przesyłane były w sposób samowolny bez konsultacji i zgody osób
54
zarządzających Spółką. PYCH International Electronics wyjaśnił także, iż p.
[informacja utajniona], który kierował do kontrahentów wiadomości e- mail
dotyczące sugerowanych cen detalicznych oraz aukcji internetowych, na których
zaniżano te ceny, od 31 sierpnia 2011 r. nie jest pracownikiem Spółki z uwagi na
podejmowanie przez niego działań niezgodnych z jej polityką oraz działania na szkodę
Spółki.
(138) Przede wszystkim, należy wskazać, że ze zgromadzonego materiału dowodowego
wynika, że ww. korespondencja kierowana przez PYCH International Electronic do jej
dystrybutorów była podpisywana przez Prezesa Zarządu Spółki lub przesyłana drogą
elektroniczną przez p. [informacja utajniona] zatrudnioną na stanowisku Specjalisty
ds. Sprzedaży i Marketingu. Należy przy tym zaznaczyć, że do zakresu obowiązków p.
[informacja utajniona] należało m.in. podtrzymywanie i rozwijanie kontaktów
handlowych,
współpraca
przy
opracowywaniu
ofert
i
umów
handlowych,
opracowywanie i wdrażanie strategii marketingowych i sprzedażowych, czy
monitorowanie sprzedaży produktów. Z kolei do podstawowych kompetencji
członków Zarządu należy prowadzenie spraw Spółki oraz jej reprezentowanie.
Odnosząc się do korespondencji elektronicznej przesyłanej dystrybutorom Spółki
przez p. [informacja utajniona], należy wskazać, że podobnie jak p. [informacja
utajniona], pełnił on w PYCH International Electronics funkcję Specjalisty ds.
Sprzedaży (Sales Manager). W ocenie Prezesa Urzędu powyższe okoliczności
przesądzają o przyznaniu ww. osobom kompetencji uprawniających do podejmowania
pewnych czynności w imieniu przedsiębiorcy, a tym samym zaliczenia ich do kręgu
osób, których działania można przypisać samej Spółce. Nie ma przy tym znaczenia
fakt, że p. [informacja utajniona] nie jest już zatrudniony w PYCH International
Electronics, ponieważ ocena jego działań jako działań samej Spółki dotyczy okresu, w
którym był jej pracownikiem i posiadał kompetencje do podejmowania w imieniu tej
Spółki określonych czynności.
(139) Jednocześnie, należy zaznaczyć, że w opinii Prezesa Urzędu przedsiębiorca jest
odpowiedzialny za działanie lub zaniechanie wszystkich osób działających w sferze
jego wpływu. Przedstawione stanowisko zostało także wyrażone przez SOKiK, który
w jednym z wyroków, wskazał, że przedsiębiorca w pełni ponosi odpowiedzialność za
działania swojego pracownika49. Taką koncepcję można wywieść także z orzeczenia
49
Wyrok SOKiK z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt XVII AmA 230/10, niepubl.
55
Trybunał Sprawiedliwości, zgodnie z którym przedsiębiorstwo jest odpowiedzialne za
działanie wszystkich osób działających w sferze jego wpływu, nie jest przy tym
konieczna identyfikacja osób, które zachowały się w obrębie przedsiębiorstwa
nieprawidłowo lub osób odpowiedzialnych za jego wadliwą organizację 50. W opinii
Prezesa Urzędu przyjęcie przeciwnego stanowiska mogłoby prowadzić do obejścia
przepisów u.o.k.k. oraz rzutować na efektywność prawa konkurencji.
(140) Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Prezes Urzędu uznał, że stwierdzone
niniejszą decyzją naruszenie zakazu określonego w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy
o ochronie konkurencji i konsumentów ma charakter umyślny. Tym samym,
kryterium „co najmniej nieumyślnego” naruszenia zakazu zawierania porozumień
ograniczających konkurencję należy uznać za spełnione. Prezes Urzędu jest zatem
uprawniony do nałożenia na Stronę niniejszego postępowania kary pieniężnej.
V.2. Wysokość kary pieniężnej
(141) Ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes Urzędu oparł się na art. 106 ust. 1 pkt 1
u.o.k.k., zgodnie z którym wysokość nakładanej przez organ antymonopolowy na
przedsiębiorcę kary pieniężnej nie może przekraczać 10% przychodu osiągniętego
w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Zarazem Prezes Urzędu
wziął pod uwagę przepis art. 111 u.o.k.k., nakazujący przy ustalaniu wysokości kar
pieniężnych uwzględnienie w szczególności okresu, stopnia oraz okoliczności
naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a także
uprzednie naruszenie przepisów wspomnianej ustawy. Zgodnie z art. 4 pkt 15 u.o.k.k.
przy ustalaniu wysokości nałożonej kary pieniężnej organ antymonopolowy wziął pod
uwagę wysokość osiągniętego przez PYCH International Electronics w 2012 r.
przychodu wynikającego z zeznania podatkowego (CIT).
(142) Mając na względzie, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera
zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniana jest wysokość nakładanych
na przedsiębiorców kar, Prezes Urzędu wziął również pod uwagę, zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem, element subiektywny w postaci umyślności naruszenia
przepisów wspomnianej ustawy. W orzecznictwie wyraźnie bowiem stwierdzono, że
niezależnie od tego, że przesłanka ta brana jest pod uwagę już na etapie podejmowania
50
Wyrok TS z dnia 18 września 2003 r. w sprawie C-330/00 P Volkswagen AG v. Komisja,
www.curia.europa.eu.
56
decyzji o nałożeniu kary51, również wysokość nakładanej kary musi odzwierciedlać
stopień zawinienia, z jakim związane jest naruszenie zakazu52.
(143) Prezes Urzędu uwzględnił również, że – zgodnie z orzecznictwem – w przypadku kar
za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję przesłankami, które należy brać
pod uwagę są stopień naruszenia interesu publicznego53, a także potencjał
ekonomiczny przedsiębiorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów,
dopuszczalny poziom kary wynikający z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma
osiągnąć54. Nałożona przez organ antymonopolowy kara pieniężna powinna pełnić
funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy
o ochronie konkurencji i konsumentów), ale także prewencyjną, dyscyplinującą
(tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości).
(144) Prezes Urzędu kierował się interpretacją przesłanek branych pod uwagę przy
wymiarze kary pieniężnej zawartą w Wyjaśnieniach w sprawie ustalania wysokości
kar pieniężnych za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję55.
(145) Mając na względzie wszystkie ww. okoliczności, organ antymonopolowy ustalił
wymiar kary pieniężnej w niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę przede wszystkim
fakt, że o wadze (szkodliwości) naruszenia decydują dwie grupy okoliczności, które
dotyczą: (i) natury naruszenia i (ii) czynników związanych ze specyfiką rynku oraz
działalnością przedsiębiorcy.
(146) Odnosząc się do natury naruszenia należy wskazać, że Prezes Urzędu wyróżnia
(i) naruszenia bardzo poważne, do których należy zaliczyć przede wszystkim
szczególnie szkodliwe horyzontalne ograniczenia konkurencji, jak również przypadki
nadużywania pozycji dominującej mające na celu lub prowadzące do eliminacji
konkurencji na rynku, (ii) naruszenia poważne, do których należy zaliczyć przede
wszystkim porozumienia horyzontalne niezaliczane do najpoważniejszych naruszeń,
porozumienia wertykalne wpływające na cenę lub warunki oferowania produktu,
przypadki nadużywania pozycji dominującej mające na celu lub prowadzące do
istotnego ograniczenia konkurencji lub dotkliwej eksploatacji kontrahentów lub
konsumentów, (iii) naruszenia mniej poważne niż wyżej wymienione (naruszenia
51
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SK 45/10, LEX nr 901645.
Wyrok SOKiK z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt XVII Ama 17/05, Dz. Urz. UOKiK 2006/3/48.
53
Wyrok SOKiK z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt XVII Ama 17/05, Dz. Urz. UOKiK 2006/3/48.
54
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CKN 793/98, LEX nr 50870.
55
Dz. Urz. UOKiK 2008/4/33.
52
57
pozostałe), do których należą m.in. porozumienia wertykalne niedotyczące ceny lub
możliwości odsprzedaży towaru, jak również przypadki nadużywania pozycji
dominującej o mniejszej wadze.
(147) Odnosząc się do powyższego, w ocenie Prezesa Urzędu porozumienie polegające na
ustalaniu przez PYCH International Electronics z przedsiębiorcami dystrybuującymi
jego produkty minimalnych detalicznych cen odsprzedaży urządzeń służących do
rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej, należy uznać za poważne naruszenie prawa
konkurencji. W trakcie postępowania Prezes Urzędu ustalił, że wskazane powyżej
porozumienie miało charakter wertykalny i dotyczyło ustalania cen. Zarówno
w ustawodawstwie,
jak
i w orzecznictwie
antymonopolowym,
tego
rodzaju
porozumienia traktowane są w sposób rygorystyczny z uwagi na ich charakter
i wynikające z tego charakteru skutki dla rynku. Przedmiotowe porozumienie
skutkowało
ograniczeniem
możliwości
samodzielnego
kształtowania
przez
dystrybutorów cen odsprzedaży urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji
cyfrowej produkowanych przez PYCH International Electronics wskutek ustaleń
dotyczących minimalnych detalicznych cen odsprzedaży. Rozpatrywane porozumienie
nie podlega także wyłączeniu z art. 7 u.o.k.k. Ze względu na powyższe Prezes Urzędu
uznał, że uzasadnione jest sklasyfikowanie porozumienia ustalającego ceny
odsprzedaży urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej jako
naruszenia poważnego i określenie wysokości kar pieniężnych w przedziale powyżej
0,2 % do 1 % przychodu. Zarazem Prezes Urzędu uznał, że ze względu na kształt, jaki
przyjęło zakwestionowane porozumienie, tj. brak dowodów na wyciąganie
konsekwencji przez PYCH International Electronics wobec dystrybutorów za
niestosowanie się do ustaleń dotyczących minimalnych detalicznych cen odsprzedaży,
należy uznać względnie umiarkowany antykonkurencyjny potencjał praktyki.
(148) Mając na uwadze powyższe okoliczności, Prezes Urzędu przyjął za właściwe
określenie wysokości kary pieniężnej za wskazane porozumienie na poziomie
przedstawionym w poniższej tabeli.
Tabela 7: Pierwszy etap naliczenia wysokości kar.
podmiot
PYCH International Electronics
wymiar kary (% przychodu)
natura naruszenia
[informacja utajniona] %
58
(149) Następnie, organ antymonopolowy, określając wysokość nałożonej na PYCH
International Electronics kary pieniężnej, wyszedł z założenia, że wymiar kary nie
może abstrahować od specyfiki rynku właściwego oraz działalności przedsiębiorców
na tym rynku, a zatem powinna ona podlegać dalszej modyfikacji. Kierując się oceną
wpływu naruszenia na rynek, Prezes Urzędu może zwiększyć lub zmniejszyć ustaloną
powyżej kwotę maksymalnie o 80%.
(150) Określając zatem wysokość kary nałożonej na PYCH International Electronics, Prezes
Urzędu wziął pod uwagę potencjał ekonomiczny i rynkowy tego przedsiębiorcy.
Organ antymonopolowy uwzględnił także specyfikę rynku produkcji urządzeń
służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej. Istotnym z punktu widzenia
szkodliwości omawianej praktyki jest fakt, iż splittery są produktami, z których
odbiorca finalny może zrezygnować, a jeśli zdecyduje się na ich nabycie, to wobec
istniejącej konkurencji na rynku może zastąpić je urządzeniami innych producentów.
Poza tym, taki odbiorca chcąc oglądać telewizję cyfrową na kilku odbiornikach
w zakresie jednego gospodarstwa domowego może skorzystać tzw. usługi multiroom
oferowanej przez operatorów tej telewizji. W ocenie Prezesa Urzędu, powyższe
okoliczności obniżają stopień szkodliwości kwestionowanej praktyki.
(151) Oceniając z kolei oddziaływanie praktyki na rynek, na którym porozumienie miało
ograniczać konkurencję, Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że w toku postępowania
dowodowego ustalono, w oparciu o informacje uzyskane od dystrybutorów PYCH
International Electronics, że zdarzały się przypadki, kiedy ww. dystrybutorzy nie
stosowali się do ustalonego przez PYCH International Electronics poziomu
minimalnych detalicznych cen odsprzedaży. Dodatkowo Prezes Urzędu uwzględnił,
że mimo zawartego w umowach uprawnienia do kontrolowania dystrybutorów
w zakresie przestrzegania ustalonych cen, a w razie ich niestosowania do stosowania
sankcji względem dystrybutorów naruszających ustalenia, nie ma dowodów by PYCH
International Electronics korzystał z tych uprawnień.
(152) Wszystkie wyżej wymienione okoliczności wzięte pod uwagę łącznie wskazują,
że wpływ przedmiotowego porozumienia na konkurencję na rynku był ograniczony.
W opinii Prezesa Urzędu zasadnym jest zatem obniżenie kary pieniężnej. Mając to na
uwadze, wyjściowy poziom kary pieniężnej ustalony w oparciu o naturę naruszenia
został zmniejszony o 30%.
59
Tabela 8: Drugi etap naliczenia wysokości kar.
wymiar kary (% przychodu)
podmiot
natura naruszenia
[0,4 – informacja
PYCH International
Electronics
utajniona] %
specyfika
rynku
oraz
działalności przedsiębiorcy
↓30%
razem
[0,28 – informacja
utajniona] %
(153) Kalkulując wymiar kary pieniężnej nałożonej na PYCH International Electronics,
organ antymonopolowy wziął także pod uwagę długotrwałość naruszenia.
Uwzględniając okres naruszenia, Prezes Urzędu może zwiększyć kwotę bazową kary,
jeśli długotrwałość stosowania praktyki ograniczającej konkurencję prowadzi do
zwielokrotnienia jej negatywnych skutków, w szczególności, gdy wpływa na
wysokość korzyści uzyskiwanych przez przedsiębiorcę dopuszczającego się
naruszenia lub szkody ponoszone przez innych uczestników rynku. Jako długotrwałe
traktowane są naruszenia trwające dłużej niż rok. Biorąc powyższe pod uwagę, dla
odzwierciedlenia wpływu długotrwałości naruszenia na wysokość kar, Prezes Urzędu
może zwiększyć w przypadku porozumień ograniczających konkurencję kwotę
bazową maksymalnie o 200%.
(154) System dystrybucji urządzeń służących do rozdzielania sygnały telewizji cyfrowej
produkowanych przez PYCH International Electronics funkcjonuje w sposób
zakwestionowany w niniejszej sprawie od 2009 r. do chwili obecnej, a więc przez
okres 4 lat. Z poczynionych ustaleń, wynika jednak, że uzgodnienia dotyczące
minimalnych detalicznych cen odsprzedaży nie zawsze były przestrzegane przez
dystrybutorów, choć jednocześnie zdarzały się przypadki, kiedy ww. dystrybutorzy
stosowali się do ustalonego przez PYCH International Electronics poziomu
minimalnych cen odsprzedaży. Wobec powyższego należy uznać, że długotrwałość
porozumienia przyczyniła się do zwielokrotnienia korzyści osiągniętych przez PYCH
International Electronics i wpłynęła na zwielokrotnienie szkód ponoszonych przez
innych uczestników rynku w stopniu uzasadniającym – z uwagi na ww. okoliczności
sprawy i długość okresu stosowania zakazanej praktyki – na tym etapie podwyższenie
kwoty bazowej kary o 50%.
Tabela 9: Trzeci etap naliczenia wysokości kar.
podmiot
wymiar kary (% przychodu)
60
specyfika rynku oraz
natura naruszenia
działalności
naruszenia
przedsiębiorcy
PYCH
International
Electronics
[informacja
utajniona] %
długotrwałość
↓30%
↑50%
razem
[informacja
utajniona] %
(155) Organ antymonopolowy, ustalając wysokość kary, powinien także wziąć pod uwagę
okoliczności mające wpływ na zwiększenie (okoliczności obciążające) lub
zmniejszenie (okoliczności łagodzące) wymiaru kary. Okoliczności łagodzące
i obciążające są oceniane łącznie, indywidualnie dla każdej sprawy oraz dla każdego
przedsiębiorcy. Poszczególne okoliczności łagodzące lub obciążające mogą mieć
różną wagę. Ustalona na wcześniejszym etapie wysokość kary może ulec
zwiększeniu/zmniejszeniu maksymalnie o 50%.
(156) W ocenie organu antymonopolowego w niniejszej decyzji nie występują okoliczności
łagodzące mające zastosowanie do PYCH International Electronics.
(157) Z drugiej strony, jako okoliczność obciążającą organ antymonopolowy uwzględnił
fakt, że PYCH International Electronics pełni rolę inicjatora i lidera zawartego
porozumienia. Spółka stworzyła system dystrybucji produkowanych przez nią
urządzeń służących do rozdzielania sygnału telewizji cyfrowej, kształtując go
w zakresie odnoszącym się do ustalania minimalnych cen odsprzedaży w sposób
sprzeczny z prawem ochrony konkurencji.
(158) Ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej Prezes Urzędu uwzględnił również,
stosownie do wymogów art. 111 ustawy, kryterium „uprzedniego naruszenia
przepisów ustawy”. Zgodnie z przywoływanym przepisem Prezes Urzędu powinien
przy nakładaniu kary oraz określaniu jej wysokości uwzględniać, czy nastąpiło to
w warunkach swoistej recydywy, a ww. kryterium w zakresie nakładania kary przez
Prezesa Urzędu spełnia funkcję okoliczności obciążającej. W niniejszej sprawie nie
zaistniała podstawa do podwyższenia wymiaru kary. Strona postępowania w niniejszej
sprawie nie była dotąd prawomocnie ukarana za naruszenie zakazu praktyk
ograniczających konkurencję.
(159) Ponadto, jako okoliczność obciążającą należało potraktować fakt, że dokonane
naruszenie miało charakter umyślny. Należy bowiem wskazać, że PYCH
International Electronics zawierając porozumienie świadomie dążył do ograniczenia
konkurencji.
61
(160) Powyższe powoduje, że w stosunku do PYCH International Electronics wobec
przewagi okoliczności obciążających należało podwyższyć kwotę bazową o 30%.
Tabela 10: Czwarty etap naliczania wysokości kar.
wymiar kary (% przychodu)
podmiot
natura
naruszenia
PYCH
International
Electronics
[informacja
utajniona] %
specyfika rynku
oraz działalności
przedsiębiorcy
↓30%
długotrwałość
naruszenia
okoliczności
łagodzące/
razem
obciążające
↑50%
[informacja
↑30%
utajniona] %
(161) Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Prezes Urzędu uznał, że waga
stwierdzonego niniejszą decyzją naruszenia ustawy o ochronie konkurencji
i konsumentów przesądza o ustaleniu wysokości kary pieniężnej dla PYCH
International Electronics, w oparciu o przedstawioną przez stronę informację na temat
osiągniętych przychodów w 2012 r., w następującej wysokości:
Tabela 11: Wysokość nałożonej kary pieniężnej.
odsetek kary
maksymalnej
Podmiot
przychód w (zł)
wymiar
wysokość
kary przewidzianej
(procent przychodu)
ustawy, pieniężnej
przepisami
jaki
kary
stanowią
nałożone kary
PYCH
International
Electronics
VI.
[informacja
[informacja
[informacja
utajniona] zł
utajniona] %
utajniona] %
14.181,43 zł
Koszty postępowania
(162) Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.k.k., jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu
stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego
naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Natomiast w świetle art. 80
u.o.k.k., Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może
być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie.
(163) Z ustawy nie wynika, co składa się na koszty postępowania, o których mowa w art. 77
ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec wyrażonego w art. 83 ww.
ustawy generalnego odesłania w sprawach nieuregulowanych do przepisów ustawy
62
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U.
z 2013 r., poz. 267; dalej jako: „k.p.a.”) należy przyjąć, iż zakres tych kosztów
wyznacza art. 263 § 1 k.p.a. W jego świetle do kosztów postępowania zalicza się:
(1) koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron, (2) koszty
doręczania stronom pism procesowych, (3) inne koszty bezpośrednio związane
z rozstrzygnięciem sprawy.
(164) W punkcie I sentencji decyzji stwierdzono stosowanie przez Stronę praktyk
ograniczających konkurencję zakazanych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 u.o.k.k.
Na koszty Prezesa Urzędu w niniejszym postępowaniu składają się wydatki w kwocie
222,30 zł (słownie: dwieście dwadzieścia dwa złote i trzydzieści groszy), które są
związane z prowadzoną w toku postępowania korespondencją (składają się na nie
koszty doręczania 39 listów w cenie 5,70 zł).
Biorąc powyższe pod uwagę, orzeka się jak w sentencji.
(165) Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.o.k.k. karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni
od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji.
(166) Karę pieniężną należy uiścić na następujące konto Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów:
NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000.
Przy dokonywaniu wpłaty na powyższe konto należy dopisać numer decyzji Prezesa
Urzędu stanowiącej podstawę jej dokonania.
(167) Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku
z art. 47928 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu
Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie
dwutygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
(168) W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach postępowania
zawartego w pkt III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie
konkurencji i konsumentów oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z 47932 § 1 i 2 k.p.c.,
należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów,
za
pośrednictwem
63
Prezesa
Urzędu
Ochrony
Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej
decyzji.
Z up. Prezesa
Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów
Otrzymuje:
PYCH International Electronics Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie
reprezentowana przez:
64